ñoquis fit

10 dari hampir 30 hasil pencarian terdekat untuk kata kunci ñoquis fit oleh administrator realrecipeses.fun akan membuatmu bahagia.

image of The Influence of Menopause and Cardiorespiratory Fitness ...

The Influence of Menopause and Cardiorespiratory Fitness ...

In healthy fit women, menopause may not have a large influence on lipoprotein particles. ... (LDL-P, 21.7±0.06vs.21.3±0.1nm, p=0.002), more large LDL-P(623.1±32.8vs.500.2±52.6nmol/L, p=0.045), and fewer small LDL-P(145.5±31.4vs. 311.5±44.7nmol/L, p=0.001) in HIGH vs. LOW. High-density lipoprotein particles(HDL-P) were larger(10.1±0.1vs.9 ...High fitness positively influences lipoprotein particles in healthy perimenopausal and late postmenopausal women. In healthy fit women, menopause may not have a large influence on lipoprotein particles. Novelty Bullets: • In highly-fit women, menopause may not have a negative influence on lipoprotei ….
Keyword: pmid:34874783, doi:10.1139/apnm-2021-0081, Corinna Serviente, Melody Chalvin, Sarah Witkowski, PubMed Abstract, NIH, NLM, NCBI, National Institutes of Health, National Center for Biotechnology Information, National Library of Medicine, MEDLINE
From: pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

Lipoprotein particles may provide better information about cardiovascular risk than standard cholesterol measures for women. Whether lipoprotein subclasses change with menopausal stage is unclear. Given the high prevalence of low cardiorespiratory fitness in midlife women and benefit to cardiovascular risk, it is also important to understand the effect of fitness on lipoprotein profiles.

Purpose: To evaluate the influence of menopausal status and fitness on lipoprotein particles in healthy midlife women.

Methods: Lipoprotein particles were measured in high-(HIGH,n=25) and low-fit(LOW,n=13) perimenopausal and late postmenopausal women, and in HIGH premenopausal(n=10), perimenopausal(n=12), and late postmenopausal women(n=13).

Results: There were larger low-density lipoprotein particles(LDL-P, 21.7±0.06vs.21.3±0.1nm, p=0.002), more large LDL-P(623.1±32.8vs.500.2±52.6nmol/L, p=0.045), and fewer small LDL-P(145.5±31.4vs. 311.5±44.7nmol/L, p=0.001) in HIGH vs. LOW. High-density lipoprotein particles(HDL-P) were larger(10.1±0.1vs.9.7±0.1nm, p=0.002) in HIGH, with more large(14.8±0.7vs.11.0±0.9μmol/L, p=0.002), medium(12.9±0.8vs. 8.4±0.9μmol/L, p=0.002), and fewer small HDL-P(10.2±1.1vs.15.4±1.6μmol/L, p=0.009) compared to LOW. HIGH postmenopausal women had more large LDL-P(662.9±47.5nmol/L) compared to premenopausal women(479.1±52.6nmol/L, p=0.035), and more HDL-P(40.2±1.1μmol/L) compared to premenopausal(34.9±1.5μmol/L, p=0.023) and perimenopausal women(35.4±1.3μmol/L, p=0.033).

Conclusion: High fitness positively influences lipoprotein particles in healthy perimenopausal and late postmenopausal women. In healthy fit women, menopause may not have a large influence on lipoprotein particles. Novelty Bullets: • In highly-fit women, menopause may not have a negative influence on lipoprotein particle subclasses. • High fitness is associated with a less atherogenic lipoprotein profile in perimenopausal and late postmenopausal women.

image of Exercise Capacity and Atrial Fibrillation Risk in Veterans ...

Exercise Capacity and Atrial Fibrillation Risk in Veterans ...

Objective: To assess the association between exercise capacity and the risk of developing atrial fibrillation (AF). Patients and methods: A symptom-limited exercise tolerance test was conducted to assess exercise capacity in 5962 veterans (mean age, 56.8±11.0 years) from the Veterans Affairs Medical Center, Washington, DC. None had evidence of AF or ischemia at the time of or …Increased fitness is inversely and independently associated with the reduced risk of developing AF. The decrease in risk was graded and precipitous with only modest increases in exercise capacity. These findings counter previous suggestions that even moderate increases in physical activity, as recom ….
Keyword: pmid:27068670, doi:10.1016/j.mayocp.2016.03.002, Charles Faselis, Peter Kokkinos, Hans Moore, Age Distribution, Aged, Atrial Fibrillation / epidemiology, Atrial Fibrillation / physiopathology*, Cardiorespiratory Fitness / physiology*, Exercise Test, Exercise Tolerance / physiology*, Female, Humans, Male, Middle Aged, Proportional Hazards Models, Prospective Studies, United States / epidemiology, Veterans Health / statistics & numerical data*, PubMed Abstract, NIH, NLM, NCBI, National Institutes of Health, National Center for Biotechnology Information, National Library of Medicine, MEDLINE
From: pubmed.ncbi.nlm.nih.gov

Objective: To assess the association between exercise capacity and the risk of developing atrial fibrillation (AF).

Patients and methods: A symptom-limited exercise tolerance test was conducted to assess exercise capacity in 5962 veterans (mean age, 56.8±11.0 years) from the Veterans Affairs Medical Center, Washington, DC. None had evidence of AF or ischemia at the time of or before undergoing their exercise tolerance test. We established 4 fitness categories based on age-stratified quartiles of peak metabolic equivalent task (MET) achieved: least fit (4.9±1.10 METs; n=1446); moderately fit (6.7±1.0 METs; n=1490); fit (7.9±1.0 METs; n=1585), and highly fit (9.3±1.2 METs; n=1441). Multivariable Cox proportional hazards regression models were used to compare the AF-exercise capacity association between fitness categories.

Results: During a median follow-up period of 8.3 years, 722 (12.1%) individuals developed AF (14.5 per 1000 person-years; 95% CI, 13.9-15.9 per 1000 person-years). Exercise capacity was inversely related to AF incidence. The risk was 21% lower (hazard ratio, 0.79; 95% CI, 0.76-0.82) for each 1-MET increase in exercise capacity. Compared with the least fit individuals, hazard ratios were 0.80 (95% CI, 0.67-0.97) for moderately fit individuals, 0.55 (95% CI, 0.45-0.68) for fit individuals, and 0.37 (95% CI, 0.29-0.47) for highly fit individuals. Similar trends were observed in those younger than 65 years and those 65 years or older.

Conclusion: Increased fitness is inversely and independently associated with the reduced risk of developing AF. The decrease in risk was graded and precipitous with only modest increases in exercise capacity. These findings counter previous suggestions that even moderate increases in physical activity, as recommended by national and international guidelines, increase the risk of AF, with marked protection against AF noted with increasing levels of fitness.

image of Applied Fitness Solutions | Personal Fitness Coaching

Applied Fitness Solutions | Personal Fitness Coaching

A Welcome Fit. The elitist culture in fitness and society leaves many on the outside feeling rejected and alone. People believe that they need to change themselves to belong. We believe belonging comes first. That to be embraced for who you are today is the most powerful gateway to unlocking who and what you can become tomorrow.Long-lasting fitness participation requires more than the knowledge of exercise science- which we have in spades- it requires the genuine support of a caring community behind you..
From: 4afsfit.com

A Welcome Fit.

The elitist culture in fitness and society leaves many on the outside feeling rejected and alone. People believe that they need to change themselves to belong.

We believe belonging comes first. That to be embraced for who you are today is the most powerful gateway to unlocking who and what you can become tomorrow.

Because the feelings we’re searching for are already within  each and every one of us. We just help you find what’s already there.

Arriani Anabasis et Indica / ex optimo codice Parisino ...

Arriani Anabasis et Indica / ex optimo codice Parisino emendavit et varietatem ejus libri retulit Fr. Dübner. Reliqua Arriani. (Et) Scriptorum de rebus Alexandri M. fragmenta / collegit [Carolus Müller]. Pseudo-Callisthenis Historiam fabulosam / ex tribus codicibus nunc primum ed., itinerarium Alexandri et indices adjecit Carolus Müller -- 1865 -- livreArriani Anabasis et Indica / ex optimo codice Parisino emendavit et varietatem ejus libri retulit Fr. Dubner. Reliqua Arriani. (Et) Scriptorum de rebus Alexandri M. fragmenta / collegit [Carolus Muller]. Pseudo-Callisthenis Historiam fabulosam / ex tribus codicibus nunc primum ed., itinerarium Alexandri et indices adjecit Carolus Muller -- 1865 -- livre.
From: gallica.bnf.fr

Rappel de votre demande:

Format de telechargement: : Texte

Vues 1 a 748 sur 748

Nombre de pages: 748

Notice complete:

Titre : Arriani Anabasis et Indica / ex optimo codice Parisino emendavit et varietatem ejus libri retulit Fr. Dubner. Reliqua Arriani. (Et) Scriptorum de rebus Alexandri M. fragmenta / collegit [Carolus Muller]. Pseudo-Callisthenis Historiam fabulosam / ex tribus codicibus nunc primum ed., itinerarium Alexandri et indices adjecit Carolus Muller

Auteur : Arrien (0095?-0175?). Auteur du texte

Auteur : Callisthene (auteur pretendu). Auteur du texte

Auteur : Arrien (0095?-0175?). Auteur du texte

Editeur : A. Firmin-Didot (Parisiis)

Date d'edition : 1865

Contributeur : Dubner, Jean-Frederic (1802-1867). Editeur scientifique

Contributeur : Muller, Karl (1813-1894). Editeur scientifique

Notice du catalogue : http://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb350856299

Type : monographie imprimee

Langue : latin

Format : Pagination multiple ; 27 cm

Format : Nombre total de vues : 748

Description : Collection : Scriptorum Graecorum bibliotheca

Description : Comprend : Pseudo-Callisthenis Historiam fabulosam / ex tribus cidicibus nunc primum ed. Carolus Muller ; Reliqua Arriani

Description : Contient une table des matieres

Description : Avec mode texte

Droits : Consultable en ligne

Droits : Public domain

Identifiant : ark:/12148/bpt6k6348926v

Source : Bibliotheque nationale de France, departement Litterature et art, 4-YB-419

Provenance : Bibliotheque nationale de France

Date de mise en ligne : 28/03/2014

Le texte affiche peut comporter un certain nombre d'erreurs. En effet, le mode texte de ce document a ete genere de facon automatique par un programme de reconnaissance optique de caracteres (OCR). Le taux de reconnaissance estime pour ce document est de 99%.




DON b 9 0 k 1 U


., ARRIANF .,;









, v , of .! .f -.


In commendatissimo libro Santo-Crucii de scriptoribus rerum Alexandra M. quum haec legissem de Orosio dicta (p. 122, not. a) : la Bibliotheque nalionale en possede douze manuscrits, qui serviroient beaucoup a corriger le texte de cet ecrivain encore tres-cor- rompu dans l'edition de Havercamp ; nolebam negligere in scriptore w cui multarum rerum notitiam debemus soli. At enim codices illos quos inspexi omnes, non accedere animadverti ad praestantiam Florentini et aliorum quorundam Havercampii, qui rem suam utinam diligentius egisset. Idem Santo-Crucius Arriani codices Regios nusquam commendat: commendandum vero, et de meliore quidem nota, certe unum fuisse docuit me Ludovicus Duheux, cujus amicitia per tria lustra constanti fruor. Is enim, orientalibus literis assiduus aeque ac latinarum graecarumque amans atque sciens, otium si quod contingeret Arriano per Asiaticarum rerum studia explicando seposueral. Jam codices ubi consulere coepit, unum invenit unico illi Florentino, quem Gronovius simpliciter Optimum appellavit, prorsus geminum. Hunc igitur, ut par erat, ante omnia contulit accuratissime; deinde alios trivit, hoc quoque (ut postea cognoscetur) haudquaquam inutiliter. Quem apparatum,ne (quod jam per duodecim annos aegre fero) in scriniis lateret diutius, cum Firmino Didot communicavit ad parandam hanc editionem, de qua nunc est narrandum.

Ab Geiero Halensi, qui de rebus ad Alexandrum M. pertinentibus multuin quaesivit et praeclarum eorum studiorum specimen edidit, accepimus Krugerianae edilionis exemplum accurate lectum, hie illic de ipsius sententia mutatum : qui paullo pluribus in locis, quam Krtigerus, codicem Florentinum sequendum esse put a vera et aliquot illius deletis conjecturis, eximia quaedam Sintenis ine venla et sua nonnulla receperat. Hoc exemplum typotlietis iraditum est: typis descripta equidem cum codicis Parisini scriptura contuti et recognovi; stereotypicis denique formis impressa contuii denuo et annotationem criticam scripsi. Latina Mullerus meus , kUURSB.

legit et correxit : idem quoe post Indica leguntur scripta disposuit et recognovit m TaUicis adhibito codice.

Notum est Arriani libros scriptos omnes lacunis plurimis laborare; quas, praeter· majorem unam, explevit codex Florentinus OptlTnllSe Idem codex per totum Arrianum lectiones habet uni sibi proprias, quarum pars longe maxima statim agnoscitur ipsam manum scriptoris referre. Qua re permotus Schmiederus <pup$Yiv omnia ejus in suam editionem contulit : sed Ellendtius Krugerusque de notinullis recte dubitarunt et sanissima crisi naturam cujusque lectionis explorarunt antequam reciperent. In his dijudicandis nihil magis esse exoptatum poterat quam Florentino codici simile exemplum alterum, quo cognosceretur ac distingueretur quid librario potius quam eximio archetypo esset referendum. Ejusmodi librum Ellendtius non cognoverat; sed cognitum habebat Krugerus, qui collatione nostri codicis ab Schweighaeusero (filio opinor) confecta in Magasin encyclopedique 1803, vol. i, p. 447 seqq., est usus. Non quaesivi eum librum, quod tanti non erat, quum ipsum codicem manu tenerem : sed Schweighaeuserus' si ilia sola posuisset quae Krugerus commemoiavit, sex septemve locorum emendationem, jam inde liquidissime apparebat eum codicem Florentino parem auctoritate esse, superiorem esse posse.

Nihilominus Krugerus eo xpimpiw, quod facile sibi comparare po- terat, carere maluit et dubitare in multis quam certam rem tenere.

Quod equidem Arriani caussa valde doleo : nam criticus ille egregius, admirabilis, si Parisini codicis varietate integra voluisset ad suam editionem parandam uti, perpauca superessent emendanda : nunc spicilegium vides satis amplum. • De singulis locis quid judicem dixi libere, non. obstinate, qui sciam non esse paucorum qui mihi concessi erant mensium pro- ponere sententiam a qua non decedas. Jam vero dilucidius quam ante nos apparet in Florentino codice et librarium quasdam vel lapsu vel sponte currente calamo scripsisse aliter atque erant in archetypo, et correctorem de suo non pauca intulisse. Deinde planum fit Gronovium, quanquam pro tempore illo harum rerum incuriosiori sic satis diligentem, multa in suis codicibus neglexisse, praesertim quae ad ordinem vocabulorum pertinent. Ex apparatu autem qui mihi traditus erat quum viderem de multis certum ferri judicium non posse, in eo me continui ut optimi codicis 1

scripturani integram exhiberem, ne apertissima quidem vilia

omittens; duorum aliorum apponerem ubi aliqua de caussa necesK sarium videretur. Collationem ad Raplielii exemplum lactam ostro diligenter adaptavi. - Codex optimus, olim Colbertinus 4617, deinde Regius 3050, : -: hodie 1753, chartaceus est, saeculi XIV, non pulchra, sed docti hominis manu scriptus, paucis locis correctus, argumenla et glossas rubricn, eadem ut videtur manu, appiclas habens, lecliones quasdam cum yp- alia manu. Vitiis multis quae non sunt in FloI rentino est inquinatus, quia recens est, re ipsa vero cognoscetur

aeque bonus, saepe integrior. Hunc, ubi distinguendus ab aliis est, litera A. significo, plerumque sine siglo scripturam ejus apponens.

Praeterea collalum habui totum codicem n. i683, quem dico B.; tertii, C., n. 1755, partem, ab libri II capite 17 usque ad caput 5 libri IV. Praefatio et caput primum collata cum codice non indicato, cui et ipsi literam C. dedi.

Paucissima tantum repetivi ex Krugeri annotatione, quae conjungi debet cum nostra. Codicis autem A., ut oportebat, DISSENSUJ»I indicavi ab Optimo Florentino : in silentio meo eadem prorsus est utriusque scriptura.



PROOEM. 3 auvi'Yp. tres. -.5 iittX. tres. — 2, 9 at Ay i; 1 Suvtrcpaxsuaou A. B. — i3 (TUYYp. A.

Tres habeut 8.u. — 3, i5 8t — 18 reduxi tosoitfSe ex A. Toff~ouxot? quis tandem librarius in ~Toaotcoe erat mutaturus ? ·-

I CAP. I. t, 22 restituendum puto ex A. o 1 <KXmTto<; (JLJV teX. (In 8^ consentit etiam C.) Florentini illud CTHo.t'Jmv vehementer redolet correctorem , quem lenis neque alicujus elegantiae expers immutatio struicturae offendisset. —

24 dc;.- 2S eiicoffi.— 2, 9.^ tSoaav.— 3o tres vitiose Aaxe8«i(i.ov(oi; 8E. — 3, 32 FITTAT, — 34 TOO vel delendum cum A. qui ifo8o> AEVOpou, vel xri reducendum. Vide Elfendt. — 35 auy/ A.1 et:. —• 4, 4 xe. - 6 OUTU). —- 5, 7 Sk t. - 8 ~tij, et om. -n}v. <— 9 tres 4>iXwrrcou; icoXiv. — 10 , tres Niov. — 6, 15 x<miXr,<poTo? A, ut icXet'ovo?

Prorem. 2, 7, vitium frequens in hoc codice , g quod I propinquam originem ex unciali codice ostendit. — 7, 19 iv vSi etev (sic). - 22 ~ituxvo- ~xep«tres.— 23 Otor.axEoritoUtrtV,- 8, 25 'AXs^avSpo J,

et Ytvsxai. —. 3o exirearetv A., quod conjecerat Schneiderus pro Ijjnr. — 9, 32 d, i'I". - 10,35 8yj lG'ov. — 4° tVEbor.AAOV. — 12, 49 a1t'o ~xou. 5o icpou/wpet tres.

II. Hinc praeter A. solus B. collatus. 3, i5 non video cur « insutse » legatur irpoTaYovxo? 'AXsljav~opou Ix TCOX XOU AU(MTECPEUYOTES 7}IAV, ut est in A., qui verba olim post 'Jto't<<XfJ.ov posita non agnoscit: ea quare fuerint ; inserta apparet, non apparet cur ex TCOXXOU quisquam praeter scriptorem ipsum illic desideraverit. Vereor igitur ne Florentini librarii lapsus imposuerit criticis. — 4, 23. Omitto quae ex A., ipsi C., paucissima an-

notavit Kriigerus. 24 ~8lomittunt duo, que non admodum opus. -— 25 mt; to $ H ex A. D.

pro TCU; os TO;. -—27 irpoxotXereToti egregie A. pro vulg. itpoxaX <xiriTO. — 5, 3a dvaSavtx.— 6, 42 aXXr otikol; TOL; ticitot; MOQUVTE; A. B., quod reccptum a me nolim ante ceteros inspectos codices : edd. aXX' OIUTOI; roO. "Coit; I'mr. — 44 ~dt;. —

7, 48 TWV recte omittunt A. B. -

III. 1 Tpi6oiXXwv pro ~TptTaio;, lapsu. - 6 KouaSa; a pr. m. l\lcxpXt!J.civouc;. — 3, 14 alterum ol om. A. EupLir. uterque pro CJUI"'It. — 5, 22 ETraYaywv, frequens vitium, ut in illo ex quo ductus est a formam ad e accedeatem habuisse videatur: c. 13 legitur ~ivaOappqereiv, saepe autem i-KOLyyiXEtV pro sic. — 6, 3a ilia. — 34 XVIGTEUOVTSS I U1 OTUT.

IV. i, 40 SisSocXov 5^1 Tvfc, quod verum esse potest. —a, 45 [xsv S-Jj ~01a, ut supra § 6, 29 TOCc os 87) ®0sp«5. —48 itXatatw. — 3,5 tyyxXziaic, et hrnlwv. -4, 7 Baov. — 5, 16 UTTEXEITTOVTO uterquc. — 6, a7 itavts; 81 ©tXiot? uterque, vulaato rectins.

V. 1, 41 TE XOtt TOV p. — 2, 47 2Tl Sintenis einendatio pro 8't"t. — 3, 4 d; ywpav OIUTWV , omissis ob 6(X0t0TeX. quae sequuntur 5-7. — 4,9 [JUYaXw; STtfji. — 11 rJjv 'AX. — 5, 18 xaxadxpaT.

— 6, 21 ~Sotareiet. — 23 7cpo<;6dtXXoiev uterque.— 8, 34 ~rXauxta; omittit A., haudquaquam tcmere, puto. Inspiciendus hie Flor. — 9, 40 r.pnlftpuA.

— 10, 52 aru{A(xi;. uterque. — 11,6 y){aeXXov uterque. — 12, 8 sine ~ycip.

VI. 1, ~ia,s<; Krugeri est pro ew;.— i3 TT,;0111.

— 2, 19 cuptXioiv. — 3, 22 ~xaTaaxotxvfca;. — 4, 29 ~Ttpo';. Quod Gronovius dicit unum suoruni x«( habere, erravit fortasse in notatione: noster B. § 5, 32 ~ISwv ~xot I ~itoXXou; pro ou. — 5, 37 &iro- (AEtveiev in A. ex u7to(/. veuv potius quam ex tnro~ueiveiav ortum videtur. — 6, 40 T/VV oP!Jov TOU 'AXsljavSpou ex A., quod hoc loco mihi melius visum est quam 't'v, collatis aliquot locis quos EUendtius iudicavit p. 6. Sed nondum hoc moveri debebat. — 8, ia antiquum vitium imr;Savra? optime correxit ~Sintenis. d7C a&xvTa; A.

consueto more. — 9, 20 re pro oE. — 1 O, 29 TYJ omissum ap. Raphel. et Ellendt., habet A. — 31 otlpouvTs;.— 32 sYxaT XEi'<p9y]<iav, 34 sXEi'©0Kjor«v.

VII. 4, 9 WOIOOJAEVW. - 5; I 3 'EXuLlOTlV A., sEXtfAoto"t'W B., non u. — i5 IleXi'vocv uterque. — 16 ~8^ pro 8e. — 18 ~T!. urn. - 6, 21 Sua/UPT OVTO ex A., quod hie inprimis aptum, Ceteri to/.— 7, 26 ro TOU 'IoA. A., .TOU 'loA. B. — a8 TpiSov, non ~TpiEqv, quod notaudum. — 8, 30 EO!1I61iG<Xv. —

9, 40 ~auxoi;. — 42 dfoeXstav. — 10, 49 irpo? rJjv Kaojifeiav. — 11, 51 ~ytv., 52 fytyyv.,'53 cpuy®" :;..: ortc. In fine irpoe 6atXXev uterque.

- VIII. 11 »o etc. — a, 15 sine ~xati ~Set'oa;. Quod {"!\-{,t':>:,>.:.':,:: ,:. - ":,T!

, ';.'1(+"'; rectissime scripsit Krugerus pro tibcoXeif QevucW confirmat codex noster, ad alterum, ut vidimus' extremo cap. 6, per se proclivior. — 3, a5 'RlXp.'t;:8; 'AXeljavSpoo uterque. — 4, a6 ~7rpo;, non inl, ut iterum videndum sit de hoc loco. —- 3t ay^fiet TWV. — 5, 34 loSiXXet, 35 w0ou<xi. — 37 ©oSepfc

r, fvy/i ex A., quod nondum oportuit receptllln: J.

pro f1 <puY ~<bo6ep&. — 38 ~f&Oacrav in marg. ab e » qui brevia argumenta et scholia ascripsit, ejus-

dem ~aetatis. — 3g ~cuvEictircouort (sic). — 6, 4* r,,.

TrapeXQovTsc iic\ T^v K«${AEtav, l;s6atvov E t e; 't'v.

aXXr)v -TCOXIV ol tJ.!V, ixsiOsv x!Jt't<< Tb 'A(i.5p iov G'I • Tot; xrx'tllOUG T/,V KaSaeiav* OL Ot, XA TOC "elx:,! r

E/ojxEva YJOV] irpo? TWV GUVEt<rnEaoY't'(J)V TOI? TPSVYOWATV

&7RSP6AVTE;, ee; TJJV ayookv opotJ.) ETPEPOVTD. Dextre : sibi visus furerit ilie librarius correxisse aberra- -tionem ad alterum KaSpsiav. — 7, t ~iteStov. —> :

8, 5 -roue; Q. t-rt uterque. Sine ~aXXou;. — 6 l1tt.

irtitTOVTe;. :

IX. 1, ~10 ou/ "SjxtcrTot os xat TW ex A.; vulg.

sine ~xat. — 12 v| X\ AUT. — 2, 14 ouvevr/Q. —

4, 34 xaTa A. uterque. — 40 TOC; ~xivSuvou? (sic uterque) ~auTou; TOOV (TOU; ead. m. superscriptum) AaxEfiaijxovtou?. — 5, 42 IIXaTaiwv uterque. —

44 EIc;, 46 ~TrpooreSaXXEV. — 6, 49 TS pro Ss. — 5 ~Ec; ex. A. pro ~Et?. — 7,9 IIXaTaioiv. — 11 auTou; in neutro, neque est alioqui cur ea vox servetur. :' — 1 5 otuTyj "t <];. —— 9, 26 OiroXeiirovTO.

X. 1, 37 ~et; uterque. — a, 45 el; A., om. B.— 3, 46 ~Ariii-ayou. — 47 lx TTKVCMV ~TWV AO. iitiXe$.

A., sed delendum xoiv quod aliud agens recepiv :. :.

- ~48 iytv., 5o iicctyy. — 4, 4 et 5 E-:El uterque.

— 5, 10 xai TOV (TH., et ~Winter lin. ead. manu.

Ibid, omnes 'fYiCi re MTtOTT., quod correxit Sintenis,

XI. a, a6 TOU 'Op., superser. TO. — 30 ~TB ITTWV.— 3, 33 IP^OUEVW.— 36 TWV habet uterque. — 39 seq. ~Xrpupifiiv.. uterque. — 4, 40 IlaXXaiov.

A. (conf. ~quae dixi in Revue de philologie vol.

2, p. 28.) ~naYYapov B. - 5, 1 ot om.— 4, i3 et iG EtC. — 6, 5 SiE&rjcav Ev TPT^PEFFT ex A.; edd.

sine lv. — 7 el; ~TMV 'AZ. uterque. — 9 Sta^aXXetv.

— 11 NYipetat.;— 7, 18 VEWV A. ~vaov B.

XII. 1, ~3o apa delendum nec legitur in A.,

qui: or 1 xai auTov TOV A/tXeoi? T. Codices hoc inembrum ponunt inter vocabula ol 8^ e'Jttx.optl):' et CIIOtta'r(b)'VOt, loco haud dubie alieno. Jam utv: r nunc constitutus est hie locus ab Ellendtio et Krugero, Arrianus dicit ab Hephaestion, non ab Alexandra, coronatum fuisse Achillis quoque tumulum : quod est absurdum. Probabile est , autem of Si male repetitum esse ex proximis praecedentibus ol Sk iniyiopioi (nam hoc quoque ineptum est : R ab Hephsestione Patrocli, alii aii Alexandro Achillis tumulum coronatum.narraiit,* 4

quod DICCNDUM FUISSCT: (( ab ALEXANDRA ACLIILLIS TUMULUM CORONATUM NARRANT, alii addunt PaTROCLI QUOQUE ab Hephaesdune") atqueita HAEC esse SCRIBENDA: LLCPAUMWVA δέ XEYOUTFTV #TT TOU ILATPOXXOU-TBV 'tlIcpov tcntcplIvooCJsv, 8'n JTAL A6 't'o 'tv 'A^IXAEW; TASOV tCJ't'Ei'IIVWIJS, QUIA ipse quoque ALEXANDER Achillas tumulum coronavit. — 31 WC; XOYOI;. — a, Itoy\v. — 3, 45 I7TI©AV PS<RC6P«. — 4, 47 XAITOI UTERQUE, sine ya. — 49 tltt ODTXAVRAV uterque, sine ~onivquod ex VULCANII CODICE ACCESserat. — 5, 5 YIV. — 8 OTI8 ~yivos UTERQUE SINE TO quod GRONPVIUS invexit. — I» TWV ICP«TO>V XWV IV Gronov. invitis NOSTRIS et sine NECESSITATE. — 6, 20 A<PTX TO om. -- 7, 23 ; 'AITOXXWVTOU. - 8, 30 'PEO[I.ITPRI? XAT ILETOIVR,?, et UTERQUE IIT6PT8A-

't.l)c, UBIQUE. — 33 LEGENDUM ZeAetct TCOXEI, quod est in utroque et haud dubie in ceteris plerisclue.

— 10, 45 IREAUSOT (XTAV OTXIAV. — 46 TRPOOEAOAT, 48 'JtO^SlLl), 49 UTERQUE oSvexct, ut ED. Basil., ET .Me restituendum.

XIII. 1 UV TET. — 2, 8 AIRETYE ~TOU, ut AICO in SOLO SITFLOR. et SUSPECTUM.— 12 F/.OR/O[/.SVOU$.— 5, 25 d'tatx'tcm; .oOv, sine TE. Alii inspiciendi. —

, s6 CllV't. ex A. — 6, 31 "(tV., 32 F*.TXP., 33 !pe!t TO (Jo ~OU, sed SEQ. cap. EIPY. - 7, 36 IVAOORPP.


2, 48 'Opov"t'ou. — 5, 22 ITOXX^) ^V. — 6, 27 HIE YIYV. lUercJue. — 28 E; ex utroque pro &U. ReciPIENDUM puto quod SINTENIS CONJECIT IRPOE[JT.6AXAu. — 29 'AJ/OVTOT. — 32 IV om. A., et DELENDA ERIT PRAEPOSITIO ob CONSUETUDINEM ARRIANI ab ELLENDTIO OBSERVATAM. A/OUAAV IX. B.

XV. 2, 44 FIRIRWV. — 48 OT a Sinteni additum.

— 49 1; OU (JFISATOU. Quod PRSECEDIT xlll DELENDUM riim Sinteni.— 3 6 OM. uterque. IBIDEM tXLV',. QOVeUE ex A. pro vulg. IXIVSUVEUSE. — 3,8 1X6AX<lu. — 5, 20 THU!Lra. — 6, 22 AUVEXPI&RI. — 8, 38 , ',. i1c. Deinde I'LTTOPTS., quod O ex C ORTUM.

XVI. 1, 46 XAT T7C7TOI uterque sine art., et IRPO

TWV item UTERQUE. — 1 XAT Ilcp' IXATEPA, ut XAT T*TP'IN PROTOTYPO SCRIPTUM fuisse SUSPICERIS.— 2, 3 a<; ex A. pro eic. — 3, 11 LICETRAV. Deinde xx1 f})'. (sine art.) XOIV II. NI^ATKJT; "'!v XAT ILETR,•" VR,?. — 14 TOW Oln. uterque, et est fortasse de< Jendum, 15 6 ASEX®. - 18 O)? AoyoC; uterque.

: — 4, 24 &<JIREP.— 6, 38 TOUTOU? SVJCAS, sine 8s ;t interposio, quod NESCIO AN CALIDIUS DELEVI. Ex y; : EODEM Et; pro !l;. — 7, 44 IXEXSUS.

XVII. 3, 8 MIOPISDTVRI?, IN MARG. )'pcpa'tctt Mt"; .t)pvlle;. - 4, 15 MI0P^VVJV. - 5, 18 8i XAT AUX.

F A., non B. — 6,23 't&t; &ltprxe;. - 7, 3a hic STttOp.

, --9t 3961tp TVI;.— 44 XOt\o'tOc; ili'X. —, 45 IC«P'


JTAPV, CETERI'AXXCPIAXOV^ quam IN FORMAM NOTUM nomen Antimaehi non erat ABITURUM. — 2, 20 baotc;.- 21 TOBG PAPSOTPOU?. — 24 TFMS-


— 38 $ TT, MIX^TW TOI»< ILEPTA? IRP. - 5, 42 NTXAVTOPA, etiam alibi. —,6, 1 IXWTCWV FLOR.; SED ,.

RESTITUENDUM cum KRIIGERO JRSXIRT O>V ex CETERIS: et A. — 7, 9 ^O(I.6X^«I* d),t"(GIt; Y«P> S'NE RT- —- — 11 IRPOR,9XR,[XSVOV UTERQUE. — 8, I8L^#YYE^'AV .': ex A., QUOD verum; CETERI omnes A ; VULCANIO in INZYY. MUTATUM. — 9, 21 LICT .nL',.:


XIX. 2, 32 NAPAYYEXXEW, quod fort. ex SE-'

QUENTI IRAPADXEUACEAOAI ortum, Sic idem codex C.

20, § 2 extr. WC; E"7tl TRO X uXpovl) 'ltOAtopxl<f pro XPOVUO. Cap. 25, § 2 OVTV VSU<; AUVVJXOXOUOR^EY pro : ;.

Evovc. B. IIC«YY. — 3, 39 ot om. -1.3 FFFEVOTOTTOV B. -4, 50 XEXVYCTVA. — 1 ^YX«TEXFI(®0. — 6, 12 uV(J"'tp(x'tEUEtV uterque. — 7, 20 EIOSOXWV. — :

9, 37 I; ex A. PRO ETC. - 10, 44 AXXOA., NON AXXOV.

XX. 1, 3 OUXOUV IOSXOJV OUSL (JTIPET UTERQUE, quod notandulU, et haud dubie in ALIIS QUOQUE : invenietur, — 8 AUFJNRXIRIP. et SIZOU -nic;, — 2, 14 NEUTER HABET 8E post TVUTOC;, quod ex USU quidem

Arriaui, sed HIE val de tenuis est auctoritatis. 17 ICOXU^POVTM. — 3, 18 5IROU. — 22 habet iv. —

24 ICPWPPTTJVTO TW. — 4, 27 MUXAUCA HIE QUIDEM uterque, ut cetcri ; sed infra c. 21 et A. et B.

rectam formam praebent. - 5, 36 leg. TO TTOXECO;


nllln abstinui ab SEQUENTIBUS TO ITPB? MUV go U w (JL PO?, sic enim A. et B. (in quo MUVSPOU). Ita enim PROBABILE est locutum ESSE ARRIANUM IMI-

tatorem Herodoti qui vel cum VERBO dixit 1tpOc

TOU ~TfJocdAou T TPA[A[XEVTI. INSPICIENDI HIE ALII CO- , dices. Jam qui pauUo post habetur in A. bis, 38 * et 41 v ~M v S 0 U, non MUVSOV, ERROREM FLUXISSE puto ex ILLO primo MUVSOU. — 38 TU"F/AVST A., quod ex ed Bas restituerat ~KrUgerus. — 6, 43 Zvyx. A. pro cr. - 48 U7TOXV;PUTTETV, i. E. &7RO^ : : > XUPFTTETV. — 7, 50 OU [XSVTOI "fa jfJ.vroaE ye TO t. :

ITSFFDV. — 51 xOIl 0 t IX TTJ? 'AX.— 52 TJ8TL ANTE-: XATA positum in edd. post IROXXOT posui AUCTORItate meorum codicum, quibus CETERI ACCEDENT DILIGENTIUS excussi, — 8,.6 XAL ICPOJTA, SINE TO; 7 MJXWV UTERQUE. — 8 omnino RESTITUENDUM T^ SI ^TTOO? FCIC. SIC ETIAM. A. — 9,1S

: vaal an.x\. - 18 ic A. ~et; edd. — 10, ao 6 ante Non. in neulro.

XXI. i, 27 $uvffx»jv., a8 $uv7c v. — 3a f'o^tftor om. '- 40 lyCy. uterque. ~lyLyv. edd. — 4, 47 A. eU edd. — 48 l(J.)..,:tr&v.- 49 uterque Sirav JVpocvtyaxo. — 5, 8 yepiov. — 11 dfot <pdtvy|. — 6, 17 ~i<p' !XOt'tEptoOev xou ppt[/.[/ivou, sed r, eadem nanu inter duo pp &uperne addito.

XXII. 1, a3 otixw i<pe<mj*0T0)v ex A., quod in ceteris omnibus, si recte collati sunt, in I<pEcttixoto; male mutatum. Quare ex Facii translatione et Ellendtii conjectura edebatur cxO-roti. Ib.

yiyv. — a4 lpp'ljpt(A.f'olvo'l. - a, 32 eite<xxp. — 3, 37 cnEVO-r. uterque. — 40 'ASaio; ubique. B.

autem IlToXotji. ubique. — 5, 49 om. — 7,9 ut editum, non ut Flor., et rrov ~'AX.— 12 71Xtapyo;.

XXIII. 1, 19 to Si xa xaxaaear., 20 't"OUc 8e (nto, sine xat. — 3, 26 diceve^O. - 29 ~axpav om.

Ib. 'AXe;av8po<;. Restituendum w? ;7)YYeX0Yi xauxa ic p 0c xtvwv, quod temere mutatum fuisse in Flor.

jam ex nostro apparet. — 3i icou fJosO'occ. In B. icou omissum. — 34 xaxeXajjt.6avovxo. — 6, 4® ~TpaiSXet; iTtayaiyziv. — 7, 'l8 'Exaxdjxvto ex A. et ed. Basil., quam formam etiam in aliis scri- ptoribus praebent codices meliores, cum inscriptionibus, velut Bailiei II, n. io5, p. 79.

Vulgo eExcx't"o[J-vou. - 2 nt(:,opoc A. recte, liic et § 8. — 8, 5 itcjACpsi;.

XXIV. 1, 14 O'"tpOt't'tiXc. — 15 elvat oi 'AX. ex A.

sine b. — ~18 nxoXe[j.atdv xe ex A. Vulgo xe abest.

<— 2, 22 1J.'t"' auxwv, ut alibi Flor. in re simili.

— a3 liravayoxji Sintenis, quum legeretlir liraVCXja.Y(J)O't. — 3, 28 oE om. — 3i irpotlvai. — 4, 37 efoStiXXuv uterque. Ib. TeXjjuvsei? (v. ad c. a7).

In B. TEAfJotaEic. — 5, 42 ~eia6. A. ; iaS. edd. —

6, 3 tloaeiowv XXV. 2, 13 legendum ivSu; cum Ellendtio.— 3, n. ~Titaxov ex utroque codice. Yulgo irttrxuiv, quod deterius. — 25 ~Scoaavxa. — 26 ~x^.om. —

4, 30 xaiixa ~itap' uterque. — 32 TCpourtQet. — 6, 38 ~'AAse. delendum censet Sintenis. — 40 &wip x^; xeo. uterque, quod verum. Vulgo sine articulo. MeyciAcx etiam in B. - 4* 7ri/.aQt!Utv. —- 8, 5o hie etiam A. TEA!J.tasi. — 2 ~ycip om. —9,9 Xllt OK uterque. - 10, 51 outo; om., lapsu facili, quum 'AAlccxvopo;. sit ultimum vocabulum paginae. -

XXVI. 1, 18 o)So7ioi^x. uterque. — 19 XCXt ou txaxp. — 2, a3 T) Si Ix v. axAJjpw18 opplcxt. — 3, 33 &rap xe xovi ~xapYupiov Sintenis. -4, 39 ~yXwx- fCXY. - 40 xai oooA 'tOOV, quod notandum. — 4s ~Ixtoxc. — 5, 44 x5) om. uterque et Basil. ed.

Deinde uAAtov. — 47 liretx' 1rrr. uterque, non

inetrot. Luculenter conGrmata emendatio Krii- geri. — 48 uyx. uterque; vvyx. edd. — 3 Sicdy, superscripto yj manu eadem.

XXVII. 1, 7 euTon ~xat rcepl rk ~axpa. — a, 10 euOuc. — 3, ao 6Jc in B. est, non in A. — 4, a5 uterque ry aaxpdwnr] T 'AXs^vSpou xa'/Olvtt, ei qui constitutus esset satrapa Alexandri : sic heec explicari utcumque possint; sed cvidenter periit praepositio in loco simili II, c. a, § 3 (5). - 5, 29 ec A.; !it; edd. Sic § 7, 44. — 30 TeX~fxivcraov A. 'I'eXjxtoov B. — 6, 36 ofXXo &poc uterque. — 40 TeAtJ.\vCJGE\t; constanter. - 8, 48 Sic.

TOTOtt; uterque. Conf. Ellendt. ad 111, 3o, § 17.

Item A. ~irpo? xouxot? cap. seq. § x, 9. -

XXVIII. 1, 5 IIt<niS«i constanter. — 6 auxot ante {Aa/tti.ot delevit Krugerus. —- 3, 20 scribcll-, dum videtur i X. 0 (l-l v w Si xouxuv ex edit. Basil.: in A. quippe i/oj/ivto legitur, in B. ej^ojjisvoiv. —

aa om. uterque. — 4, 27 Stta/spta. — 29 ~cuvex. A. ; ij. edd. — 7, 42 (l-lv a sec. m. insertum.

— 8, 49 ETKOat A.; ~etxouiv edd.

XXIX. 1, 8 ~cpuXaxJ) XOt'tEiXEV uterque, quae vera est scriptura. Yulgo cpuAOtX xOtnix.ov, ubi offensionis aliquid inesse non fagerat acumen Krugeri. — 2,11 ~uvlxo'to (sic). — 3, 18 u!'-lI-' • ex A. — 20 auxo; Si i-ict, quod notandum. Ib.

~aiteaxetXe. — 4, 29 iEi'to ^Xeio; 'AXxeta?. Etiam B. omittit articnlum. — 5, 33 ~xtov 0p. — 34 ~j IvxatiOa 8 i xa — 37 ^uverxp«x. uterque.


I. 1, 3 a pr. m. sv MKEoovl a xe Kilt tEAArlOt.

— 5 ev6a S^i Itci. — 2, 9 OstXaffo. uterque ; ~OatXaxx.

edd. Item I. 15 et seqq. i; A. — 13 KtX\ fan ~rap. , — 15 xoi; addidi ex A. — 3, 19 tibrexp. — 20 xt.

4, 24 ecpopjMOffais uterque. — ~31 lEUYOV, quod notandum.

II.. 1, p. 35, 1 ^asiXea quod de conjectura sua Krugerus edidit pro (focriXeoj;, liahet A. Idem om. ~oe. -3, 16 ~we om. uterque. Sed B. nomi- , nativum habet J\AeCIlVOPOt;, tanqnam 5xto 7tpotrex xa/ i 6 'AXeljavSpo?. — 4 26 Aa(ji.axt)v icepl 2 Illud postea I. 35 itertim, sed 1. 5 et 3a recte — 33 E1t'.

III. 1, ~40 TopSiou ex A. B., pro ~xou T. —

3,49 seqq. TeXjAivaarea;, ut supra, constanter. —

4, 7 ~auxov etiiim A. - 5, i5 (JouXojaevok;. — 6, v 17 Si et 18 ovxa omissa. — 19 xax«<rofaeiv, ao xaxaicauffai uterque. — aa lltt xou aexoiw x5j "rcouiTt^ uterque, quod debebaln recipere. — 7, 26 ~xpot- vlocc; uterque , ut ~xpavetac edendum fuerit. - 27 !

(jl v a sec. m. insertum. - 33 auvil" ex A. pro'!;.

IV. 1, 4 ~aGv A. ; 5. edd. — a, 47 x<»> <DpvY'®< s recte. In B sine articulo. — .'(8 aftt ~Ka7nr. uter-

que sine 'f'i, quod delendum erat. - 1 tki KiXtxfot? ex A. et edit. Basil., nec apparet cur a consueto hoc omnibus nomine abstinuerit Arrianus. Yulgo -nje; K. — 5, 14 'Apo&ii? B., et infra I. 20 uterque.— 16 lvfvw j/ etv -div TcdXiv, ~StStfvai (sic) ~8 & 'foe; T., quod valde notandum.

— 7, a3 'AXeijatvSpo? fxsv 6)? 'Apta-r. - 26 tSpwvxa uterque. Ib. ^ei A. ui B. — 9, 37 Sf om. — 40 ., 31, dYVOOuvxa. II, 53 xoi; om. ,

V. 1, 6 0e<j<r. ex utroque pro 0exx. - 2, 7 eorrepoc ex iisdem et ed. Basil., de quo rectissimo.

:. disputavit Ellendt., Vuleanium de suo dedisse suspicatus vulgatum ~Scrrepov. Ib. et 1. 45 ? A.; el? edd. - 3, 13 xwv 'Ayx,»«Xou » recte.—- 14 i<;

{jw X. — 5, 25 TOO 'Af/,- — 27TTOA«VXA ~dpyupiou OIA- XOatoc. — 7, 35 ~'OpoSdtvxou. — 8, 46, ~'AX7)vt'ou. —

9, 49 et 5o Mey. uterque. — 119 IVOEV Si (v. Ellendt.) ex A., qui ~IvOlvSe, atque hoc in Flor.

quoque legi probabile est. Yulgo ~IvxeuOev Si.

VI. I., 8 a'tpfX'tti ~xou. — 9 eT/ev. — 2, 11 uterque oo n. — 3^ 21 i-uveSoiXeuaeV (sic etiam B.) xuxco fju-Jj ditoXwrelv ex A., quod et per se bonum - est et praeferendum ideo quia in codd. Xwcetv saepissime in AdTtatv, hoc autem rarissime in/AtTtaiv abiit. Vulgo ~ uve6ouXeuev a&xto (Io' dfotoXewceiv. Ibidem Krugeri silentium de Gronoviana lectione me fefellit, quem 1\fJ-O'l'rott; O 'Avxio^ou ex codicibus suis duxisse video, quod restituendum.

Prudenter hic quoque Elledtius. — 23 crxeuSj?.

, ; - 24 2ji.etve. •— 4, 25 iylv, A. ~iysv. B. — 6, 39 xat xt Salt*.—- 43 ^Suv^Ovj A., ut Krugerus pro 18.

-— 7, 48 xt |jt/jrpoa6ev ex A. B. pro ~sxt itpoaQev.

;* VII. t xo xaxit ,roAOCt; x&? 'A|x. — 2 , 8 ~xov om.

uterque, qui 1.9 et 48 it; pro ei?.—4,a5xeY&p , Ilepd. ex A. Vulgo ~xexat Fleptrai;, quod integrurti non esse viderat Krugerus. — 3o xwv om.

..- - 8, 3 xaxi to ttXtjGos ex A. articulum addidi, non necessarium quidem. —- 9, 11 aXXa nunc .- video, praeterquam quod displicet ob sequcns proxime &ia aXXa de alia re dictum,et debilitare sententiam nec recte opponi prsecedenti (SasiXeot, ut omnino delendum esse censeam cum A. codi- : to cibusque ceteris praeter Flor.

:'f.;: - VIII. 1,18 ~xwv x e lirreewv ex utroque. Vulgo ! „ abest xe. — 2, 22 jAolaiIt; x3t? vuxxot?. — 3, 38 in utroque est dipSaf/ivw, quod Vulcanius scripsit ~;f\. pro dpol'-' — 4, 39 'Af*. ex A. De conjectura articulumaddiderat Krugerus. — 5, 47 w; it; j*.

.:- 48 TOU II. uterque. — 49 <JnXwv A., ut oportebat, non IK^UV, quem librarii 'Flor. manifestuin lapsum tTrnalXt; in animo habentis proVv, barunt editores recentiores consensu et in serie posuerunt, Ellendtius quidem non rejiciens B. T-r ;.I.: «yvtdt5MeV.

- 6, ft ~icxp. *— 5 xouxou; yip. — 7, ~laitpoiov e* 1 :f A., quod ~scripsera^Ellendtius pro poiv. In B ~irpoUv.—- 10 et i5 Jt I il.- 9, 20 &VTt. - 9, .).: a3 uterque x'pcf; sed 10, ~3o iidemxepaxi, ut.Gro- noviaui. Falsa tradit Krugerus, quum Ellendtius cujus n curiosam incuriam » notat, vera prseivisset 10, 26 y ^Sr). — 11, 38 otsTat"fflolvoc, sed

in marg. ypacpexai xex<*j^0at. •

IX. 1, 46 x5j? TtIaw itdaifi. - 2, 48 ~7rpoa xa;e.

— 3, ~14 OTtepcpfltXaYYicetV. — 16 Mav!uOic,);. - 4,25 &itox5i?. — 27 et?. 1 X. I, 3o Y&vlaOatt.. — 31 icpo<ro$o< uterque. —, 35 ejtetvev et EoOUC. - 2 , 37 xi orpaxoreeSa, Ivxaur , XT] (sic) TOJtptlTTt. - 41 xai TWV. - 43 iflvBTO ex ,I.: A. B. pro lyevsTO. — 3, 5o 't!'tIX"(fl-lvot. Ibidem 3v 6otXov ex utroque pro ~lve6aXXov 4 > 6 Xaj/.-1 ■ ~icpw; !V(XIX ex utroque pro lv. λ.- 7 ;uv iid. pro

a. — 6, 18 e!e;.- 20 fPE"(out acpwv ~A. Auxoiv nun", quam debebat rccipi. — 23 li; xoxe.

XI. 1, 32 aito xexou ex utroque, vulgo omisso

XO. — 34 6itep<p«XaYYwowxe;. — 2,35 xal tTnt. —-

36 et seqq. 0eor<r. ex A. pro SEri. —7 39 xapxspot uterque, quod Ellendtius posuerat pro XPOt-r. -. 4 3, 47 itetpoSyjasvaj? quv ~ax. u7to^o)pouvxe?.— 48 dm* praeter A. etiam B., rectissime. Atque dimittendum jam ambitiosiusillud Jj irpo? xrj? Suo^eco? xwv -

izo\tfi.(<av, quod gaudeo non confirmari a codice nostro, cum ceteris exhibente (sic) upo? xSiv : , Sttox^vxwv ~itoXeu.to)v, Arriano dignius.— 4 > 4 Gv :'

A. pro rs. Item 1. 48 et p. 46,3. — 5, G iitexuYX®^ vev ex A. pro IXUYY«VOV, quod Schneiderus in la':'

xuyX* mutaverat. — 6 cpapaYY1* — 9 timou etiam A. — 10 iictYevoalv-/) ex utroque. Sic Ellendtius pro vulg. Eltt"(tVotJ.EV7I. - 11 icpo? 'AXs^dtvSpou iti-

dem ex utroque pro vulg. itpb? 'AAalXvopOY",(IUod" correxerat Schmiederus. — 6, 13 auveuxoxaffe,* quodet ipsum dici poterat. lb. et 18 ~et?.;— 14 : diteTpeiteTo uterque. — i5 xou A. !Xot6e. —— 8, 2: 'Apcaav)? f/iv ex utroque pro (xev 'Apa. = 9, 34.

xwv II xoiv.

XII. 1, 47 ~AXe;avop'j? uterque, quod mihi • quidem prsestare videtur. — 49 d)c X. tc. - 2,

8 2tjjL{xwu A. \II{OU B; — 10 xaXavxa & Ixt IvSeS ~^v. Apertissima hic interpolatio codicis.

Flor., facta propter & omissuni post xaXavxa.

4, 18 fort. 't{vet; «IY>— ~19 TOtpa<jx7]vou<7i Sintenis pro 7rapacxt|youaat. — 22 ~xov x. uterque. - 5'^ 32 ~ouSe x. — 6, 37 xou A. pro 't'l}V, — 38 ~ayvo- ^(xaaav.— 7, 44 S- ouSe>cp.— 45 xat X&p XIX\ lXI';;' ~vov vel ~xaxslvov ? — 8, ~46 ouxs ou itavxyj. —• 48 A. ; atc edd. — 49 ictdavw? ~et 'AXt^avSpov, So ellC <<lv.

XIII. 1, 4i«wp. —r 6 tou om. — ~3, 17 i«\i Kuirpoy ItosuYoyv —- a,6 xt!>v om. uterque, ■!—• 6y I '.," T: -" "1:"_t :"-,;;'i"-. :-, '":',:,';:'l:o:,'

38 xov &. *Wet&TCuex B., ut scripserat Kruge rus; ceteri om. alterum ~Tov.-r- 42 CmejAetvEV.— 7, : 45 Kep$Vt«i A. KEpBll'-Ct B. Iidem ~h pro ~sic, 46 ^upj*.. pro fl. - 8, 3 wxi<j[aev7)v ex A. restituen-

dum. Perdito u post ^rcetpM ex KICM. factum KEIM., similiter atque c. n, § 2, 10. Prudenter de hoc loco disseruit Ellendt. — 5 rat aXXa.

: XIV. 2, 11 et 16 u(J.|a. uterque pro ai In tatibus postea dissensum modo codicis A. ab eo quod a pud nos legitur annotabo. ~'Apxolj. uterque

pro AptlX;. bis, sed, ut video, I. 10 A. a pr. m.

'Apxa!;. Uterque ~'Apovj;. — 4, 33 etjrev Krugerus.

- 34 e.tc; om. - 5, 39 c;. - 46 SiaicejMtovxo?. —

6, 49 OOO (JLlSc. —7,3 IICEISTJ ~06. - 5 VOV OS ai, sine xai, quod sane melius multo, et delendum ~xott. Idem dico de ~aXV auxot I. 9, quod cessit Florentine scripturae aXXa xlXt auxoi', quae vim senlentiae debilitat, — 10 uva'tplX-r, uterque. —

i5 la'tCd. - 9, 17 (AT,8s & 5 taou uterque integerrime. Pravam interpolationem (iouXet delevi.

Paullo ante we; BaatX

XV. 1 , 27 ~xaxacxeuri (lasiXix?}. — 2 , 31 ~txEi lEUEV. — 33 ~'lofitvfou. — 3, 40 irepl llEparov, cum ix inter lineas. - 4, 4a Ss ~xai eEaa~Alaxou. — 45 "tE xat -nj, — 46 itavxo? pro Ttaxp.

— 47 ~xaXXtaxa l't. Ib. ~el/;. — 5 , 1 ei?. Ib. ys om.

uterque, recte, puto: nam alterutrum, aut #xt yt AOyou a iov, aut o xi ~xat ~Xoyou a;tov, hoc loco dicendum fuisse videtur. — 2 uterque ~Caxeaov 8t w? em [ASYa (u-ifikv. B.) euxti/et, quod ego verum esse arbitror; minime certe conveHitur iis quae Ellendtius obscrvavit. — 6, 6 xax&xo iyfi. TO II.

-7, 13 B. ut editur. ~'A EJ/XIO; A.— 16 lOAet, quod et ipsum dici poterat.

XVI. 1, 16 -- 18 ~tEpov ~'HpaxXeou? xou 'AXxu.., mediis omissis. Uterque TOO 'AXXJJL., sine xrj?, quo nullo modo opus.—19 ot pro ,-, 26 ot Tup.

— 3, 29 6 om. — 4, 36 Y.Ot\ ~at Ouctat ex utroque.

Male omittebatur articulus. — 5, 38 airEXatrai A., uteditores correxerunt pro eweX. Sed supra vidimus in hac re non lirmum esse illius codicis testimonium. Idem constanter rupr,dvv)?.— 6, 45 uterque ~Ixt (non 8'tt) ~euoxov (sic), ut Gronoviani non possint habere ~8'tt ~euSoxov — 5o jtyv. ex utroque. - 1 x3j X. xaux7) ex utroque pro Tau-rrj X7j y.— a 'tv "HpIXY ex utroque. Vulgo articulus desideratur.— 7, 5 tw quod addidit Krugerus, est in utroque. — 8 ~liraYYsXXet ex ed. Basil, re■'/ positum, item est in utroque.

XVII. Hinc accedit codex C. (1755). — 1,20 ~TWV addidi ex A. — 2, 25 «*>? ITM. — 27 ~ix xou TU- 6so; (ejtoew? A.) (Ioi" ex tribus pro vulg. •fjti.iv ~Ix x.

euO. — 4, 4 I OtxdIXt; A., quod Sintenis scripse• -at pro^ixlw.— 43 ~41c, — 44 iu tribus

XVIII. 1, 2 restituendum ex A.: • xat <:' xt x a ~Oeiov. B. et C. ut Bas. • ~Tupw • ~Oeiov. Jam ';';1 codicis A. et aptior scriptura et major longe auctoritas quam Vulcaniani et Flor. incerti. :;:':" 4 et 5 irpovaYeiv Eic dJv ~itoXtv Tupov, mediis omissis. — 7 iytvero ex tribus, quod volebat Ellend- tius. Vulgo SYSVOVXO. — 2, 13 ~TCEp OUGWV. — 3 j 21 recipiendum erat ex tribus nostris ou vaXemoc

xaxexiriYvuvxo Iv xw m}i.), quae jam melius excipiuntur his, xai IXO'tOC 6 mjXo?. — 4 , 24 ira- · tJonoc xe ~auxoti xai tx. - 26 /p^ijiaat (sic A.) eno- tans ex Flor. Gronovius haud dubie oblitus est

sequens ~xou; xt exitp., quod vel ex conjectura l'tponi debebat pro xe ab editoribus relicto, qui

male distinguunt post lPT.tJ./Xat. -5, 29 posueram xw xe jlaQ. ex A., sed typotheta non paruit.

B. C. et ed. Basil, o XS pad., « unde colligas scri-

bendum esse xoi xe ~paOuxepM. » Ellendt. — 6, 40 IXU'tCXt.

XIX. 2, 4 ~Ttapexetvav ex A. pro icapexctvov. Ex B. C. enotatur ~icapexetve, quod fortasse ortum ex irapexetvat. — 7 laeXXsv ex A. cum Ellendtio. Ce-

teri ltUAAov. — 8 mEou!l-i'l'tj;..- 3, ix xe om.

— 4, 17 ~eU. — 20 aSEcrx-iqpidv ~x 1 xvj ex tribus nostris. Yulgo abest 'tt..- 5, 23 xeX^xtva. -— 6, 27 ap^ajxevou? praebent A. B.

XX. 1, 37 et 38 ~6ir"AXe;avSpou :$v TW, mediis

omissis. — 39 xat at x w v 2tS. xpi^ost; atv atO-

xoi; ex A. pro xat ~auxwv ~2tS., optime et per se et ad rem, ut apparet ex fine prsecedentis cap.

— 2, 45 6 accessit ex A. — 4, 5 ύic d ~littirXouv x4 XCtt v. — 6 eaxiv &c A. I? xiva? B. C. — 5 , toli

alxCt A., non ?voexa. — 11 om. onlv. Idem 'AXe^vopov pro ~KA. - 13 "EXXvjva? i? xexp..ex A. Omit- I' tebatur praepositio. — 6, 18 IjuvxsxaYf/ivo; ires. '-

— 7, 22 om. oi: — s, 33 UlIV cum gl. adpooi;,; ~Ttuxvoi?. — 9, 40 E:pI)P!l-b)ae;.:" 42 7ravr^aVT0.

XXI. 3, 12 tres PiOUe; uAlvouc, I et 7tri. -i— 14 7cuposopot?. — 4 , 16 Ss ~xat etu't'Otc ~xi x. — 6, 3o ~xptTixovxopou?. — 31 TOITOV. — 32 «7c' aux. —

35 avxt a'o{vb)V eU -r<<c aYX. — 7 , 39 pouc. —-

8, 46 xi at. xoti At('o.- 51 dire^wpet ,A-j quo mode Ellendtius correxit vulg. Elt8;(. — 9, 5a xexpiVh pate;. - 9, 3 xat fiaa x at euOapaeaTaTQi? A., postre- mum etiam in B. C.

XXII. 2,17 miro consensu tres dico x5j icpcixv) i{j.6oX5j. — 4» 35 etc. — 5, 38 ~xetptpri? (sic).

6, 43 habet EX TroV v.— 7 , 49 ^vuev tres consensu, ut ed. Basil., pro vuov. Krugerus de su0 adjicere maluit~ ouSev quam non despicere quae Ellendtius monuerat. Deinde A. Ee; xo 1tpoc voxov au aveuov, quod in B. C., quattuor Gronovii ec ed. Basil, abiit in ?jv, deletum est autem a correctore Optimi Flor^--» 1 wpwtov x«tsot{«$n ,t;

fOor, ex tribus meis. Vulge itpMTow T« xetT. ~TOT. ex Basil. — 2 ~autou om. — ~Ipeppwero A. ~Ipepncro, C. ~Ivepiitto B. : ?XXIII. 2, 16 hwiSxto (sic).- 17 ~doOfccpoi B.

C. -:.. 3, a4 &r»j tres.- 4, 31 verba 8 xe "(atp.

~iyivtxo fortasse illata ex c. 24, § 4* ut plures observarunt.

XXIV. 1, a TOV Xiixtva TOV irpos AIYVTCTOU ex tribus pro ~Atyumov. — 7 o&o xXsiOpov TOUTOV ye, ■ Ipvtx nostri tres,cum ed.Basil.,rectissime, Video .jam Borheckium et Schmiederum ita edidisse: eo magis mirum criticos meliores Ellendtium et Krugerum reduxisse quod manifesto falsum est et errori debetur vel lapsui calami: ~ouSs TOVTOV ~xXetOpov f ~l^ovta. AEgyptum spectans portus habebat ~xXeiOpov: jam quomodo de altero porlu scriptor sanus dicere poterat, ne hurtc quidem

claustro septum P nam hoc sonat scriptura ab illis recepta Vuicanii et Gronovii codices falso testantium. - 2, i3 fJo/XloufJoEvoue;. — 3, 14 ~woXus om. — 4, aa TMV Max. 51 ex tribus pro TWV 8S Max. — 5, 36 (HplXxAEou; A. hic et in sequentibus, non ~'HpaxXso;. lb. et 1. 29 si;. - a8 'A e[/.t, xo; A. 'AefJo\Axo; B. C. — 29 Ttva vo'|/.i{Jiov it.

nostri quoque tres.XXV. 1, 46 uvelofJoE\I i\AEotVap). — 3, 13 ~7rpo; Aapetou. — ъ, 12 ~SicoxpmaOat C. — 14 avxi TTJI; TTAFFR)? recepi ex B. C. et ed. Basil. : nunc dubito. — 16 IOSXOI tres. — 4, 3o TOV 'AXs!;.

XXVI. 3, 43 atpsTeov ISOXEI eTvat, ut Augustanus. — 47 81 χ. — 4* 5o SE om. :- i It:ripaO/X\.

— 6. O1rEp om. Inspiciendus hie Flor.

XXVII. 1, 13 iyiyvETO ex tribus meis pro lri~VCTO. - 15 TOO om. - 17 A7T(1)6EL. 2 , to TO ~oux. — 24 TOV addidi ex A. — 4 > 34 ^pstitETo A. ^pet'wrsTO C. ^p{7CTET0 B.— 5, 44 't<< ipp't)(Aav/X.

— io, i TOO om. ■


I. 3, a4 TOV ~WOT. TOV ~NetXov tres, — 5, 40 l1tiOVJXEV.

II. i, a ~auxov xaxaXeiicetv A. Postremum etiam B. C;— 4 TWV 5S. —R- ъ, 10 hie TfiXfjudsa. —— 3, 13 Se tres , quod Ellendtius commendaverat ex ed. Basil. pro 07i, tacite recepit Kriigerus. — i5 ~itpoOwOai. — 4, 19lyx<<0t).1I<p6. ex A., quod J Knigerus scripserat pro vulg. EYxaTaXeupO. —

y »3 ~fvSlvTa.—- 7, 37 ~rs.lv K. - 39 til'-<pl 'A1t., D'::.-:r III. 1, 44 •frai om.— /|5IIepff a Te x<<l ex A.

c':;,;' Vulgo sine xe. — 47 8τι tres, vitiose, item 3 njc 've` cum ceteris. Ibid. evstoeps. — 4 ~xal ~rouv. — 3, 10 dc, — 11 Ipqpou T - 4, 1.3 ~itoXl 'AX. A. ico~B*Tertius uteditum. — i nnatoi ': de-

lendum cum Krugero. — 6, 19 *pMnxopoul v ex A. Ceteri irpoittTo>{uvou(.33 faep afaou A.

auTO B. C. ,. t. IV. 1, 37 ~dlvuSpov Ellendt., quem vide, avu- ~opCGtv Krugerus. Codd. ~avuSpo;.— 2, 44Xtav +u~/poTaTov, quod e glossa ortum videtur. — 4fi mei quoque fJoEaocc Ta; ~vuxTa;. — 49 delendum 5TQ, quod incertx plane est auctoritatis et minime necessarium. Noster A. TOUTO, ceteri ~TOUTM , qua est frequens depravatio illius TOUTO. B. C. omit* tunt lv ~'tcEt, tres ~habent. - 4, 5 xov8poC'

•JJOIFJ TIV&S auxotv. ,

V. 1, 19 Mt 7t VTaxootou{. — 2, 26 aOAOCtC tres. - 3, 27 ©poupap"/T|<;. — 33 XGtAXtOEIX Geie- rus verissime, quem vide Alexandri M. His tor.

scriptt. aet. supp. p. 309 seq. Flor. et A. ~XaXxi- OEb)C, ceteri Gronovio teste XIXAXlOOCCWC, B. C. qui-

dem (nam varietas nulla enotatur ad edit. Ra- phel.) ~XaXxv)5ova. Nimirum XClAXtOSOt corrector archetypi codicum Flor. et A. in XaXxiSltoc inu-

tavit, patris esse nomen opinatus ut TOV avo(pavTou, alterum ortum ex frequenti vitio ZOtAXt5oa, unde ed. Basil. lOtAXtOOVOt. — 4 » 34 ~Xocplvou.

— 35 TTJ. — 5,41 ~MaxapTaTOu. - 43 TOV XADTJpOt[dvou;. Deinde om. 8e. — 6, 46 avr\ To3, dfp- let". ExB. C. nihil enotatur. lb. Tou; ''tOeO't'Cltt;, —47 '0{ji6ptova, 49 KOAOtYOV. — 7, 5o ilsyero dt;.-

3 ~ooxouci u.ot.

VI. 1 , 11 at;, —- 2, 15 AtwpavTftv. — 3, 20 ~i-

TOVYYEXTO. — 21 ^ov)6siv tres.- 4, 26 olvoi om. —

a8 ~Bspotatov ex A. Vulgo Bspp. — 5, 35 et 4a ~'EpiYuo;. — 38 ij'tlfJoTlae. — 6, 4a Iwicap^eiv. —1 , 46 lX.ofJoEv"/l; ~Auxia ^wpa;. — 7, 5i MeyapiSi fl u ex A. Vulgo aberat articulus, — 8,7

'A9xXv)TEtd5oTov. III B. omissae § 4-8 ; de C. nihil annotatur.

VII. 1, 14 xat yip xal M. - 2, 18 vjv A.

IdTE im tres. — 21 |uv ~cTpaT. — 5, 28 dnb -nj

Eucpp. — 4 ? 34. A. per totum opus IltYpri?. —^ 5, 37 axotiaa;'AX. — 3g aicoXeXoiTcet Ellendtius, quod confirmat A. qui aTcoXsXeiicst. —• III ~efpyov- ';'o. — 7, 49 l\auptace; A. C. ~'Aaupta; B,-I quaerendum quid lateat in oOtot. — 3 ~a3 TWV A. OIUTMV B. C. — 5 acpieriv ou icXeiou; ^iXiou; 'tote; ~imreac ex tribus qui consentiunt. Vulgo atpiai 'tote; brna!it't., ou ICXEIOU; tXtou;. v

VIII. 3, 22 om. ~xaTa. — 4 1 a4 ~Uxpaapxr,; A. BapaawTYi; B. — 26 ~'Apdouc; y& tres.. - *7 ~ToTcetpou; tres.-r-a8 ,ATpo6^T»I;, quod male lectuni 'ATpoxaTrj? produxit.— 5, 3i A.B. 'OxovooSanjc, 'O^IVTJ;, 33~'O^avOnjv. In his ex C. nihil enotatum.

~'Oravti? in Flor, haud dubie est correctoris.- - '.33 ~Bou7tapn. — 34 tres 2r?xaxivot, consentientes in TT. Ibid, S' om. A. — 6, 3® ARPATI& 11 ex

tribus quum vulgo non legatur artic. — 7, 44 rot&flXoi?.

IX. I, 4 TO 8s ~arp. Ares. — 3, 20 in A. recte, puto, legitur $uYxaXe<ra<; xou? xe ~§T«(pou$(ed. Basil.

x »xou? te ~IT.) XQI\ 'tOuc crrpax. Illud eriim ~aOxou; tOC hexipouc in fine enumerationis suam vim ba-

bet, in initio inane est. — 4 , 24 ~e^eiv addidit Krugerus, - 27 ~e(1) sive omittunt A. B., nec valde desideratur. Ibidem et mi ex A. Legebatur ei not, quod non esse integrum observaverat Krugerus. -5, 37 cipe't1Iv te xSiv acpwv. Quod ostendit quam facile in his articuli corrumpantiir. — 6, 45 {/.a/ofievou; tres.— 7, 47 s^o'pjxriciv.

-4g Ttifi.EXr(<r/|Tat. — 51 exSovjaai. — 8, 1 xaxaxownxe. ,

X. 1, 7 ~Oappeiv em ~aflat recte A., quod Sintenis commendaverat.Vulgo~ Oappwv.—9 IIap[ji.evi«vat Krugerus, quod verum videtur. — 3, 2 5 aa.

ex tribus pro ■fjxx. — 26 xai om. — 35 dt;.

XI. 2, 41 tres nostri ut editum ex edd. Ven.

et Bas. — 44 'tt; )'Vb)fJ.att;, quod jam non est cur mutetur. — 3, 46 ato.w om. — 2 auxto tres. —

6 9ouffi'ot? KaQouatoi. — 5, 14 of xe aunEvEtc; (A.

luyy.) ol (JaatXew? ex tribus pro vulg. xou. — 17 ~2ixxaxr,voi hie A.- 18 dc. — 6, 20 xx1 xoiv Bax-

Tpiavcov tres consensu. Vulgo sine artic. — 8, 34 'iJ 'Ap. tres, ut ex ed. Basil, edidit Krugerus pro ■fj tou 'Ap. Ibid. SwcoXiSo?. — 9, 40 ante Tiic in A. posita verba xouxtov Sk.xdJjt? v, 1. 43, 44* — 46 IIoXuTtsp/. B. C. — 49 IjuXXoy^v. — 10, 53 'Epuyti:o'i hie et in seqq. — 1 MEVlAAOU, — 3 <I»apaYlX. -— 4 aveaxpetpovxo A. ~avexp^cp. B. C.

XII. 1, 8 1tpbc xou A. Legebatur &irb ~xou ex uno Flor., qui in tali re nunquam erat sequcndus. - 2, 14 et 23 'iJ(J.(cnec, ut et Bas. - 3,18 iTtiret?. - 23 ~cpaXaxpoi ax. — 24 xaxit Spuaxa xit ~Spew. ex A., quod sufficit. Vulgo sine articulo, i ubi Krugerus: « xaxi xSi dlpfL. xa ~Speic. legendum videtur.»— 5, 33 a>v PlEV 'Av8p. 6 'lep.— 35 'iJ SI it. A. In B. C. et Basil, ed. Si omissum.

Quare deleam equidem, nec jam opus erit verbo quod Krugerus desiderabat. — 36 ic 0111.

XIII. 1, 39 xe tres ; ex suis igitur addiderat Gronov. — 44 tres iroXii sine eq. — 2 , 3 68oire7r.

— 3, 10 tres MeviSa? -fiyelxo, quod edere debebarn: — 12 ~xpeirouaiv ex A., quod ipsum habere credo Florentinum., non xX«rou<nv quod ibi vidit Gronovius. Nimirum siglum ~xpe non nitide factum afiinitatem aliquam habet cum siglo exX, , accentum porro pro t litera acceperit, spiritum et acutum de suo addiderit Gronovius. — 14 ;oc ~Tteot'A pexrjv xe,*xo u c sIXlovlXc ex tribus meis, ut solet Arrianus. Vulgo sine articulo. ~ApiVrwva, ut oportebat, Schmiederus, cui EUendtius non

male imXtyei: « Quanquam nescio an Arriansipse inter scribendum nomina ducum confuderit; » — 15 tres lyxkivwav*. — 4 , 17 aveorpe&v.

ex tribus nostris et ed. BasH. pro avETptdMM.

Utrumque hic dici poterat : parui igitur cognitae et certae auctoritati prae iocerta. — 5, 25 <*©9jxev. `

XIV. 1, 40 ij^aXXeiv. — 48 WI; etii xbv auxcv 1 ~Aap., ut ab aliis tectum fuisse videatur lict xbv A.

— 3, 5o ~ajxcpi 'AX, — 8 servat xtov d(jwpi ~'Apexr,v cum ceteris. — 5, i5 xrj? om. — 19 ~irpoorexeivxc.

— 6, 23 non habet $1rt — 25 Ij*6aXXovxe? (sic).

— 3o.1rEpUltltEOOY'tEI;. - 31 IIao[A. evsGaXXov, postremum in tribus. ,

XV. 1, 33 YtYvojiivwv ex A., ut sine varietate

legitur in eadem re c. 18, § 8. Vulgo fevopivbiv.

- 2, 43 IA1Ioov. — 46 B. Stav (sic) pro Si'xvj. - 48.~ atptciv. — 1 "rciicxoudi fJ-EY ex tribus pro fxsv.

micx. — 3, 6 sine Yj&f), de quo recte Ellendt. -

4, 14 to xa6' a&xou? ex A. pro to xu-r' ~aux. — 5, 27 IXivuaa? A. recte uno v. Deinde 28, 29 ipse quoque omittit quae inter duo eYxaxeX^Oirj po- sita. ~'EYxaxeXeup6v| tres.—6, 32 ~ic; om. - 34 I aXEoo" ^(Aiaeie;, sine ~xt. — 36 iroXl) icX. — 7, 39 touxo xo x. A., quod Ellendtius scripserat pro xouxo xeX.

XVI. 1,47 «pE«Yov ex A., lCftuyov Gronov. ex Flor., qui soli codicum haec habent. —2, 1 ", iyiyvexo ex tribus nostris pro ~iyevexo. — 4, 17 BaSuXwviojv. — 6 , 3o IveYeYp. A., quod Vutcanius restituerat pro ~aveyp. — 7 , 34 ovxa A. ovxa ~yap B. C. — 8, 39 o1tlaoo -rcefAim ex tribus pro vulg. nep-irei dm<jo>. — 41 tc; tJjv TtoXtv ex A. Abe- rat articulus. Verba; avifxev usque ad ~ovxa (44) 4 non sunt in B. C., haud dubie consulto praeterita.

- 43 'tcxic 6sai?., — 44 x<ov EuSaveaoiv. — 10, 54 dc.. :

XVII omittunt B. C. prope totum. — 1, 16 ~II'Epaat;. — 24 eIe; pro .;j. — 3, 28 awexTEtvev, ex sequenti ~aice^uYov. — 5, 36 xou 'A),. -6, 44 eiS- ~povxo. — 5o ouos Yll oTa.

XVIII. 1, 4 ~fjaav non est in A. — 2, 68$ 'tOuc; re Max. 'tote; ice^ob? ~avaX., quod notandum. — 11 xbv IlepcrSiv A., quod Krugerus dedit ~pro xoiv.

- 14 ~eipYetv. — 3, 15 xrj o^ ~uaxepaiej. — 4j 30 cxu'toe; 81 irp. A., quod idem Krugerus edidit pro xe. ■— 6, 37 xijv aXXir,v rJjv oxp. —■ 41 irpi'v. —

7, 44 alteram xo om. — 45 &iro v goo A., quod

de Ellendtii emendatione editum pro em. — 47 ` 7rpooe6aXXe ex A. pro ~itpoae^aXe. Idem rill-at Si x a 1 at <j. o^|i.aivov. — 8, 49 ot tcoXejaioi Se ex tribus pro vulg. ol ~8s iroX. — 9, 4 aTroXefaei. — 7 xfil. )

om. - 8 x^Stv xp. (. dicbiXovxo A. a7:toXXovxo B.

~amoXovxo C. — 10, 10 au6t? delcndum cum criti- :

cis. — 11 uw' OtIlTOII.':'- i3 OtIlI1\t; (J'Jt'OIlO ex ribus meis et editt. Ven., Bas. pro a'R', ~Ot6. — 15 llOtoapydSaiS. — 11, 19 XOtl recte abest a tribus meis, et delere poiius quam secludere debebam.

— ao ~aico^Xuvat scriptum, sed mira cum glossa obroSeixvvvai. — I, 26 XAII tOUt; tres. — 28 vro.

XIX. 1, 31 ireiroiiriTo ex tribus pro lir. — 34 os Tt. — 35 clvoo 81 ~auxoc tevai, quod valde placet et verum piito. — 2, 43 llapixaxot? (sic tres) filv altO. — 3, 48 KaSSouff. — 49 orouorou. — 4, 6 ~YE.' — 7 imiV'tE\ auxo) BtaxavYj?. — 5, i3 Is 'Ex6.

Idem hie 0exx. -= 6, 19 udxiXXov cum glossa (ittov (sic). — 23 lI,lx(J)Yoct iiti A. XTJV Ini B.

TOU? S7R( C. Deinde A. xai II»{AEX. — 7, 32 1tOC pii v ~xwpCtv A. rectissime pro ~7tept. Idem ~KaSSou- ~ciav. — 33 'YpxavtSa tres. Ib. ~xwom. — 35 XCtxeXsXeiitxo. — 36 xwv j pv)[*.axo)v.

XX. 1, 'tl, 42 Sv ~'Epuytoc; et Ta^OevTwv, mediis omissis. — 43 oc;. 2, 46 Iv Ssxax^. — 49 icapeXtiXoOh);. — 2 ~Ifxaaxoi (iTte^wpouv ex A. pro vulg. xa<rro; sbc. — 3, 8 auxw. — 4, 9 tp.

XXI. 2, 23 XWV 7ES (OV. - 26 'toie; 81 UTCoX., 27 'ltpoa't't'tEt (I. (I.., sine gneaOOtt, quae haud dubie antiqua est scriptura, cujus vitio aliter medendum quam a correctore Florentini factum est. — 28 ~dtyovTa tres. — 3, 29 re 8)."1\'1 ~vuxxa. —

31 u. — 32 'ty om. — 33 59EV ~dip. - 4, 34 8A icept ~lituOexo A. cum glossa ~irept<r<Koc.— 37 iliyo{AA^eaOat (sic) A., quod est 6vo[AA ea6oti potius quam ktvot&aoOai quod in ceteris legitur. Mihi praesens aptius visum est. Iterum hic inspiciendus Flor. Non satis diligens erat Gronoviu9 qui in omnibus suis esse ~eTvai, non ~yevlaOat, diceret, quum in duobus nostris B. C. et edd. vctt. ut videtur cunctis legator YeveaOat, non EivOtt, Florentini autem aliquot cum his semper consentiant. — ~p8.ouve<puYov. — 41 ~efpyeiv. - 43 'toie; A. 'tooc; B.C. — 5, 48 axp. C1UAA., sine xe. — 6, 5

~uito x5j. — 7 EC;. - 8, ~19 Nixavwpot (sic et alibi aliquoties) TWV lirrcaGittaxwv. = g, 29 d. — 30 IcpeuYov, eadem manu superposito u, omissis sequentibus ~xai ot ~lcpvyov. — 10, 33 v ^Sv).

— 34 Bapaafrnjg.

XXII. 1, 41 'AjX[AtvaTtv)v B.C.; sed A. J\ fJofJo\- va<nririv. -2, 49 xaXXa A. pro xot ~aXXa. — 50 <xico8s aa0ai. — 3, 6 ijuvyivE^O. A.; sed B. G. ~,uv- i/6ria«v (sic)..-.:.. 4, 12 v om. — 17 itavxdi;.— 5, 19 I; xit — 24 tap' 'AXsHavSpou Schmiederus. ; XXIII. 1, 31 non habet interpolationem ma, ntfestam x5j 81 TCES. — 2, 35 TPI^5j 8$J SIEX. ex A.

~proSe.— 5,10 tfpioi tres. — 6, 17 xvj fJolv. —

18 XlV ouv x. — 7, 25 ev xr TIJAYJ, — 8, 29 'ltOL'I}-

aeoOai ex A. ~pro itoi^aioflai. — 3i SqYH-axa xwv tres consensu, ut scribendum sit 80'Yfi.. x& xSiv.

— 33 d<f'lic, hinc aberravit ad 1. 35. — 37 E),'.

XXIV. 1, 43 flntlK. — 44 'tet/;' GtI., ex tribus pro vulg. GtlV — 2, 48 Xpovou ex A., quod de conjectura Krugerus restituerat pro Xpov..

Ante voc. Xpovou aulem spatium vacuum relictum erat literarum ferme quinque, deinde atramento eodem linea ducta ut signiGcetur deesse nihil. Habet "(T.v. — 3, 5 teoV'ftl. — 4, 10 dc. Ib.

evOeyiTEp d>p(A^0v). i4 KaXXioxp«x(8av. — i5 Aptoic{8y)v, non ~Apoir., ut ceteri. — 5, 23 8' om.

- 24 T > auxou. — 25 ~vevovei ex A. B. pro iftf.

XXV. 1,27~ ZaSaxapxa' (sic) A., ut c. 23 S 6. Ii Ut jam appareat falsum esse ZeuSp., quod in ceteris omnibus legitur. — 33 iiXE tres. — 2, 34 f'oy ouv T. — 3, 40 YEAAOY B C. (— 43 Iv (sic) ~Baxxpa. — 4, 47 ~Baxxpwv. - 6, i3 xe om. — 16 Ec tres. - 17 ~'Apxaxoav A6E (sic) A. 'A pxaxoava C. 'Apxoxoava B. — 7, 23 fibcoXEXowcdxa? ex A., ut Opt. esse videatur inter duos Flor. ex quibus enotat Gronov. B. C. (*7coXiitdvxa?. — 24 xouxou; tres..

XXVI. 1, 40 evsxct. — 41 ~xov <I»tX. tres. 2, 43 ~el;. — 45 e7cijx?iv. — 3, 3 ~xaxsa/ov. — 7 ~sIXPfJo. PX.&. — 4, 8 ~"tpo T. — 9 'AXe^avSpoj ex Flor. et duobus atiis Gron., ex nostris A. B. pro 'AXaijavSpw. — 11 E7ciEouXeu[iLQtxo? Interpolationem evidentissimam Kriigerus non debebat- ad» mittere. ~pouX. A. — 12 icEpttov tres. — 16 xou

'AX. < XXVII. 1, 20 xol)? A[A. dSsXffou;. — 21 xai om. — 2, 3o nap' 'AX., sine art. — 3, 32 l'tt. — 4, 39 ~ApwruSou, non Apow. — 1 ~auxoi reduxi ex A., cum nonnullo sententiae detrimento ejectmn.

XXVIII. 1, 8 ApdtYYa? T ~ApaYwaou? (sic), non ApMYMyouq. Proxime igitur ad verum accedit, vitiatum per praecedens ApaY- — 11 xou; •repoo^. om. - 12 'Apsr/iorai;. Ibid. tres habent 4 "t suppletum a Kriigero. —2, 18 ~Kapcuva, sed recte 1. 21. — 3, ~a3 irpo? 'EpiYui'ou •nki^yivioL ex A. pro OJ; (sic B. C.) vel UTCO. Genitivum autem in antiqua lectione locum habuisse documento sunt etiam varietates icXr.Eavxo; (sic C.) et 'I\-

~evxo; (sic B.). Sed caecum hie reddidit eximium criticum contemptio et despicientia Ellendtii.— 24 el? et 84 lyxk. — 5, 38 dnb xoG K. 8i«X Xpt{Asv« ex tribus pro vulg. ordine ~OtCxXEXp. IITCO x. K. — 39 ^6rj xa A. ^6TJ xSiv B. C. — 6, 4a *ai cS?. -7, 5 ~iteXawatEv auxw itpoSaxa ex A. B., sine articulo xa, quo hie non opus. - 8, 1 ~IlEpawv xs.

— 7 dticsipYwv. — 9, 11 "Oo constanter.— 13 xaxsicauuev. —— 10, 14 ex 2oy8. : , : - ; ,, : I

XXIX. a, 27 «7to tou Sp. - 28 xat 'AX.— 31 iijiEKTi et ~xaxa ~cTpx. A. B. — 3, 3a ota6aXXeiv scripsi ex A. B. (et fort. C., nam cnsu factum puto ut a § a ad 5 5 nihil prorsus inde enotetur), quod legit Suidas ab Ellendtio appositus. Vulgo StaSatveiv. Non omissum ~auxw. — 34 (JaOus de conjectura scripsi, to ~eupo; quippe accusativo casu accipienduin. Gronovius in dubio hoc loco codices suos inspicere neglexit, Nimirum A. B.

non jiaOo; os ~ouoa irp. habent, sed [JdOos, ou ~irp., prorsus ut Suidas v. "Ucoc; et edit. Bas. Quod haud dubie in aliquot certe Florentiuis legitur.

-±- 36 lxwv ex Suida ascivit Krugerus. Ibid. ws xaxair., sine xa, uterque meus. — 37 Se ouoE p.

A. δή ouos pa6=w; B., ut ed. Bas. —• 38 -njc om. B.

— 4, 4o dr;;, — 45 'tv ~ctpatiav servat A., ut jam non sit cur mutetur. — 5, 1 et 3 'A ~pacxx., quod in Flor. male legit Gronov. — 6, 9 irejjupstr,. —

7, 20 ~Tettapai.

XXX. 1, 28 eva O. — 3, 3g yupvia A. B. —

4, 44 prius TO'V om. Deinde xat &IJ-(I ~xcxt olx. xai eOepy. ~Aapeiov JEV. 't& irp. JAEV e. — 5, 5o ixtAEUGEV. — 4 avlYP(lEV C. avsYpacpsv A. B. — 7, 11 svOsv Si A., non EVOEVOE. — 15 eelalal, — 8, 17 'HpdSoTOS tres sine articulo, quem delcvi. — 20 is IJ-atb) t'tt XitAvqv ex tribus; vulg. i; Xt[Avv)v sxi {J.EL O>. -i- 9, 24 TE om. - 25 AVTMTSPA?.


I. 1,10* i}tJ.. — 5 xlll om. — 2, 12 vojxdwv (sic). — 3, 16 sir 1 |i.EY« tJjv iroXiv. — 18 iju[/.6aivsi A. B. — 4, 24 tc (sic) lltC. — 5, 29 oft; ccpiartv.

II. 1, 36 8all tres conseusu et ed. Bas. Eodem consensu tres optJ.'ljOlv..t 1. 38 pro dptAVjOet;, in ceteris nihil quicquam mutantes. — 2, 41 ~Kupou iroXiv, hic et c. 3. - - 4a ? auxo'v. — 1 irspiSaXsaOat ex A. B. pro vul. irEptSdXXEcdai. — 2 nullus '1t-pocljxov. — 3, 8 ol 'to;o't!X te xai ax. ex A. pro ol 'to;. xat ol at., quod fortasse relinquendum erat dum alia auctoritas accederet. — 4, 15 outwc E; 'AX. tres consensu, ut erratum esse videatur in Gronovii notatione. — 17 evCIsvoev (sic). — 18 tw auTtS te Tpomo, quod notandum.

— 5, 28 te A., rectissime, et restitui pro vulg.

'oe., — 6, 34, ~d.

III. 1, 40 »)irsp xott aXXai. — 42 du[iL7CEtf UYdT ;.

— 2, 47 ~axpous. — 48 jtU!A-cippou; tres. — 3 6M701; TO irp. — 3, 6 EV'toc B. — 4, I4'to 'tEtjtO; irpos TWV jAa^o|j.Evo)v aipouaiv. - 20 tJ.epllv fIollllJ Sintenis scripsit pro i)rdp una. — 5, 25 xaxaAEia/6.

— 27 rpuAciaa. ex tribus pro ~tpuXaTT. — 29 airoaxaafav. — 6, 30' Bk twv te ix. — 36 a7r»iYYsX6r(aav 9tt 'tOtc. — 7, 38 (JIEV om.

IV. 1, 4 ijuvotxifarsojs. — 2 II tOpll"IlV'too

Deinde tres ToX{jHQ<ravxa, ut ed. Basil. — 3, 15

Ouo|a v(»v et 16 lyiyvtro tres. — 18 ~avefesav. —

19 audi; l"c. — 22 2xu0at cum ~aic inter lin. —

24 'rdt ix. t. 6. air|jjt,atvo[A va A., sed B. C. habent quod Gronov. ex Opt. fortasse errans attulit.25 6 'AX lj., quod in tali loco valde notandum.

— 4, 26 auxw. — 32 l$E7tXaY»)oav. — 5, 38 xai TOOC; Ip. ex A. Vulgo sine artic. — 39 te om. —

6, 46 auxoi solum tres, sine XtXC et 8l. — 7, 50 iyiyvovTQ ex tribus pro eyevovto. — 52 EvsSaXXsv.

— 1 opOpiat?. — 4 "tOt; IwjtEUffiv oix Elwy, riuod

reducendum ceuseo et ob auctoritatem librorum et quia simplicius ita et rectius dictott. Cum oux v hie ordo exspectabatur : xcci oux v liacpOtAic ttOieloQatt 't ~EittoTpocpa;. — 8, 7 eT; twv xu~8wv twv -1jjE!J.OVb)V, lapsl1. Atque inspecto codice video 7jv deletum post 2x. (vide lin. 6), quum tria vocabula delenda essent.

V. 1, 19 verba ~itapa xwv 2xu6<ov xai delenti non esse obsecutos typothetas video. Nimirum

ex Flor. cum Schmiedero scripserat Krugerus irap Si twv ~ xu6wv ~xai TTOtpM ~tou paaiXsw; auTwv, quae est aperta interpolatio. Recte puto quattuor Gronoviani et vett. edd. itapi ~tou paatXE'bx; XU6b)V. In A. icapi ~tou ilxudtov ocatAl(J)c. Origo interpolations in antiqua varictate esse videtur, cuj us vestigia in C. qui ~icapi twv !XatAiroc (sic), et in B. qui 7cap& twv |3a<TtX o)v. — 11 omnino-

scribendum cum tribus nostris a7roxoivou, sine articulo, ab iis illato qui 'to ~xotvov TWV 2 XU0wv somniarentur. Hoc dicit, GT\. OUX duo ~xoivou ~(aTa- XSVTWV) TWV 2*/.u0a < ETrpv/Qri, aXXi X^arTptxw tootoo a'tOtAtVTlf)'II. — 24 EOEXOI, 26 xatpou tres. — 2, 31 arjjLTt. - - 4, 4° irpoXafio'iv, lit ex hujus verbi corl'etiollc ortum videri possit itpoarETtvipOvi. — 5, 47 Oto'to'tc. Flor. KUTM) vereor ne a correctore sit illatum. — 48 emendavi ex tribus meis, quum legeretur ~wxuxEpwv TE Otu-rOte; v TW 'to-re xat ax[xatOTEpwv OVTOJV (hoc om. A.) ~TWV tumrtv, subridicule. Hinc nihil amplius enotatum ex cod ice C. — 7, 12 -f| EO6. 1Ilc; TOV it. ex A. B. et ed.

Rasil. pro i) Ee; T. TT. lGb. - 8, ] 9 TOI; ~EX Tt tx~bOttvOuat etc. — 9, 20 auvsydixEvoi.VI. 1, 32 TOUS papSapous- — 2, 37 tl o-f\ xt itTatoav (sic). Hie quoque interpolatus Flor. qui ~TtTatOULOTOS. — 4* v fJ. tX. - 3, 448 )e;. —

5, ,10 i^YY- - 6, l4 TOJ TTOTafJLW.

VII. iT 3o RpOteXvllv. — 3, 43 auxos (sic) SI E; 'Ex6. — 4, 46 OtpbrxptXOv, — 3 ~xtTapiv ex utroque pro Xto. — 5, 5 aXX' &Ttsp TI. — 7 GUTS. —

i3 Oicap^Et.

VIII. a, 25 auToiv. — 3, 29 oTa or, uterque.— 27 aJjiouv. — 4, 35 vjovj. — 39 OUTS ~sis T& xoiv A.

~ouxe is xwv B. — 5, 43 ys om. Ibidem ex utreque

SXX& to ttoXu ycxp !J.toc pro vulg. dXXJi to ycltp w.

ix. — 6, 2 iv laurw uterquc. Ibid. A. ~icpeaSeustv (aevtoi tic tou. — 5 6ir6ze inn. — 8 , 13 ~16oa Spa ~xaXaiv. — 16 ouSlv aXXo. — 21 t«uty). — 9, 6 iyiveto ex A. pro ^evero.

IX. 1, 3a ~(AeYoeXw? ti (sic). — 34 os xoct. — 35 VrSaOai. — a , 40 lv oivw ex utroque pro ev TM oivw. --:. 3, 41 8s omissum (in line paginae). —

4,1 ~oo81 Tiva aXX. — 5, 5 A. et B. ut editum, nisi quod B. iijaXefyOri. — 6 irwOei? (sic). Deinde XIXXW, quod verum. Maligna et perfunctoria erat ilia prima cura corporis. Delendum potius adverbium cum Schneidero quam ~xaXw; ponendum quod non est hujus loci. — 7 airsSoixev A.,

quod Sclineiderus scripserat pro ink8. —<{, 10 EytfA) Tt. lb. dbrau9a8ia E<x6ai, praesenti. — 7, 20 ^pvjvai. — 9, 14 auTw 'tot/; x. A., quod Wyttenbachius restituerat pro ocut& T. x.

X. 1, 18 ~fcitotYopixoTepov. — 21 uyylyp. uterque, ut Schmiederus scripserat pro ijuveY^YP- — 22 legendum flip' ~au-oi sTvat, deleto ts quod in neutro meorum est nec in ulla vett. edd. — a, 24 x'tllatfe"oc;. — 4, 4 eitw TUP" ut Bas. - 5 67totp^oi et lOAot, 7 Owap^ot.— 6,19 0yi6. jjIv 7jv.

— 7, 23 ~auTov acp. — a4 ~eTvai. — 25 8iq om. —

a 6 strap.

XI. 1, 3o xat oli, — 31 Te 'toe;. — a, 33 oooa {jiia?. — 38 xai 'teiv"II 5ti t. uterque.— 3, 43 lopufxevov oS8i <]>., sine ~xOti, quod notandum.— 5, ~8 3AXe;otv8pou.— 10 apKJTOarpaTYiYixwTaTOV, quod fort. Flor. quoque habet. Scribatur igitur tov api«iT0(rcpaTifjY0T«T0v. — 6, 11 ^wep. - 13 auvovTa. — 14 ~«pX8lv Y ex A. pro as. B. et ed. Basil.

~te. — 7, 22 lictOeaic. — a3 praeter oi "koyoi ctiam ylyvov'tOtt recte legitur in A. pro ~YtyvwvTat. — 26 ~Iysveto ex utroque pro vulg. ~lyiyveio. Ib. icpoa65J— ~vat, 28 itpo«iavaYxao7i?, 3o icpo®6r,(r/i?. — 8, 31 de; SicavTa? ex A., quod melius quam vulg. ~et; Sttocv.

B. et ed. Bas. ic; #rca<xav. — 9, 34 Xeyetoci ~irpwTOv A., sine articulo, quod probo. to 7cp. B. — 40 ~'Ap'to. hie uterque.

XII. 1, 43 ~eitcovto; ~KaXXiadevouc, quod notandum.— 44 jxEYaXo)? sine Tt. — 45 YV"VT(X* — 2, "9 iicetSifl ti xcH M., litera Ii pro compendio voc.

xat accepto. — a uvaXY?jvat. — 5, 17 Ttapao^elv ~auTov, sine <ptXr,aat.— 6, 19 SSpiv te 't-r}V ex utroque. Oinissa est in editionibus particula. — a3 dvotordv.

XIII. 1, 32 8aOt I; 7jX. e ~pstpaxisuovTo. Scribendum igitur EetpOtxtouv'to, vocabulo Xenophonteo, et tollendum fortasse ex Thesauro verbum ~Mstpaxi'Cw, quod ex uno hoc loco affertur. — 39 ftactXel om. — a , 39 5jv. — 41 sic distinctum in A. — 42 iv (hfoot ex A. pro Et; 6-r}pOtY, quod

frustra explicare studet Ellendtius.— 44 &<rrepaOte;. — 3, 49 't! eauTou uterque. — 5o ot, non ot OtO, quae Flor. scriptura docet omnes illos locos in quibus cturon; pro a(aty et talia praebet solus, esse interpolatos. — 4, 5 et seqq. 'Apoai'ou uterque. — 6 Et?. — 6, ao ~6eiov ~eTvat ti - 7, a6 ~to) 'ETCifxevou? ex A. pro tou. — 37 t^ v ax. tJjv 1\).. ex A., quod de conjectura ediderat Ellendt.

Aberat alter articulus , cujus vestigium etiam in B. 'tv ox. tou 'AX. — 28 Aayoi. — 29 ~xat 6 'AX.

ex utroque. Vulgo sine artic.

XIV. i,36 E; om. -2, 48 uirvou; 'tOQC 'Ai..

ex utroque, quod volebat Ellendtius ~pro tou.—.

49 lauTOv te xat ex iisdem. Yulgo te omissum.

XV. 1, 14 itEV Othc;. — 15 ot; uterque. — 3, 3o axouoat uterque. — 5, ~41 ^ujxcpopa, 42 8s. —46 EirETETaxTo. — 47 ;uva'nIaOte;. — 48 "JJOkj uterque sine Tot. — 6, 5o itoEoav &v ^8rj lystv ex A.

pro vulg. iraorav 8^ lXEtV, quod per se bonum, sed facilius ex illo oriebatur quam iliud ex hoc.

— 1 <iv om., et seclusi: nam certum erat hoc in Graeciam redeundi consilium quod saepe profitebatur Alexander. — 4 Ec; to tote B. I; tote A. —

7, 7 itpoj(U)p lv uterque.

XVI. 1, 20 IIoXuTTs'p^. hie uterque. — 23 l'n scrvat A., et erunt ot eti (x^eot^xotei; qui perstant in defectione, nondum sub domiuatum Alexandri redierunt. — 24 EetpEtV, — a, 25 twv pLev uterque. 'H^atottoivt A. — 3, 31 auTtliv pro twv.

— 34$u(xwavTa - 41 EEt. — 4, 42 TOIJTOI;. —

43 cpuYaSei;. — ~5, 48 oistpOetpav reduxi ex A. — 1 Ec tpuXaxrjv. Certissima estKriigeri emendatio, et annotavi fluctuationem nostri codicis intcr Ev et Ec. — 3 ~Zap. te 'tEAEaCXy.ec, — 6 , 7 wy !.cxlPb)V Itctceojv ex utroque pro vulg. t. Jtctt. IT. —

1 o only om. -13 ol UTtO «puXaxvj T^?Zaptai;7co)v, ut scribendum sit -nj pro vulg. ~twv.

XVII. 1 , 27 ~Acxuvov. — 2 , 3a te in neutro, ut de suo fortasse addiderit Gronov. — 3, 4a ~untax. — 5, 1 ojptv A. In B. omissum, spatio vacuo relicto. — 4 roteon. — 5 2oY8tav9j?. — 5, 13 et seqq. A. SirtTapsvst et ^irirajjievoui;, quae restituenda puto. B. ut editum.— 6, 19 ~fmoAEt- -no'pEvoi ex A., quod scripsit Ellendlius. Vulgo utcoXitc., vitiose. — 20 ol icoXXot ex utroque. Vul-

go sine arttc. — 21 ~irapsdooav scriptum in A.7, 26 iijY|YYsXXeTo, quod servari potest.- 28 aitoTps^avTE? airo acp, autwv, eadem m. inutatum in

XVIII. 1, 33 icavTa. — 2, 35 non habet 3jv.— 37 4»a8paTr,v. -3, 39 hic ^Tpaoxavopa. — 43 i7E(xitei. — 45 ~27coxtXoy. — 4, 1 ~<xujmc. — 3 acpstaTr,xst in utroque.— 6, 14 ji.Ee6X. Et uterquc icpoxXvi^swEC. — 15 unapset dedi pro utcauvci ex

utroque, quorum A. &7rapijeiv. — 16 onzadXirfiioi oouvai TO, confuse.

XIX. t, 27 8Vj ex A. pro 8e. — a8 auxw 2, 37 ~o1 xat. - 3, 44 te om. — 48 6TTO auxoiv uterque. — 4 > 6 alterum iI om. — 7 xai ot ex utroque et ed. Basil, pro at. — 5, 7 xat v yap 'Oijuaptr) iroi?, quod recipiendum erat. — 11 Aa~petou fuvaixa ex utroque, quorum auctoritutem sive potius indiligentiam Gronovii confirmat Suidas. Vulgo "(uv. ~Aap. — 6, 15 xa{TOi 't'lIc ye.

Aap., quod et ipsum in aliquo suorum neglexerit Gronov. — 17 eiq. — 21 diviozt.

XX. I, 22 {xeti rJ)v fJoX,'l)v v ev 'Ia<r, ~Aap.

— 26 ~ot itaiSe? A., non at, sed item cum gl. xat ot utoi. — a, 31 <<dOtc ~ p a6at. — 33 aiteXeiite*;.— 3, 41 O" ~(AYIS. , sine 8e. — 4, 44 't&c 1t<<to<<c /_°[JLEv<<c Sintenis pro 'toc 7c. lx,ofJoEvouc.

XXI. 1, 2 et 3 IlapEixdtx. ambo hic et c. 22.

Ka( et 6 xi non omissa. — 5 aim), ut vett. edd.

— 2, it ou (sic) ~^aXeirJj eTvat. Reduxi nominativum quem video etiam Ellendtium tueri. —m xe xoxA.) ~itepieipYet, postremum etiam in B., pro ~TOptepyet. Vide Ellendt. Imperfecto ~Trepteipye nihil opus. - 3, 19 itpouxeyxitp^xei. Ibidem ~tejxvwv dedi ex utroque, quod melius rem pingit quam T [XU>V. - 20 U7TEpU^Y)Xai. — 4, 24 ispiJOfT^XEt. 29 ■JJvutov, uno x. — 6 , 43 l7C6icoi7ixo uterque. — 44 PsXyj, & C; O'lt' ~auxoi; ex A. Nam ed. Bas. et cod.

B. psXifj O'lt' aoxou, quod ex suo codice correxit Vulcanius, qui waxe, de suis autem tacet Gronovius. — 47 ot sive auxcp om. A. — 7, 52 fJ.EYciA.wc; TI. — 8, 3 xt%\ Ixafptov ex A. sine xuiv. Ac fuerit in Flor. xat non additum, sed loco vulgati xiov scriptum. — 4 84 'ttr Xop. - 7 IvSouvat. — 10, 14 84 X- uterque.

XXII. 1, 25 xwv ~IxatpMv ITntectt;, ut dubia fiat scriptmra Flor. recepta. — 27 HoXuTtsp^. hie A. Constanter B.— 2, 34 ~Ec;om.-- 4, 45 wuxe pro ~Ste. — 5, 5o -dty 'AXei;av8pou. — 2 Tup(e<rjttv A.

~Tuptaaictv B. — 3 iicl, non Ec;. — 6, 5 sine ai.

8 iipo/,. uterque. — 10 ~Icpaaav. — 7, 13 Ileu~xaXeESxtv. Deinde constanter 'IvStov iroxajxov. —

15 xai ~KXetxou uterque. — 8, 23 ~"Aaxt? constan- ter in utroque. — 28 ixa^Orj E'ltlfJ.EA.eia611l ex A.

pro ~iici{A. Ex< /0ri. Nam in Arriani codicibus or- dinem non raro mutatum vidi eo consilio ut substantiva quibus reguntur verbis quamproxima sint. — 3o ~auxou, non male.

XXIII. 1, 33 ~aaOexaipwv uterque.— 35e?X7iv 'Aarci'wv uterque, non ~xwv.— 2, 38 xuiv fJ.v 'ltsWY xo wXtjOo?, ut inspiciendus hic sit Flor. — 3, 45 ~xouxwv. — 47 w; ~el/ov. — 4, 5 icepu6e6X7)xo, quod recipere debebam : non puto in tali composito augmentum abjici. — 11 ix x5j? uterque.

— 5,19 el-ai'petv. —r- 41 non est cur mutetur scriptura codicis August. et nostri A. ijujAcpoptoxaxov Ic xa ~(Ixaaov B. uno <r) 7tapovta xoa(AEiv. Eodem ceterorum vestigia ducunt. 'E; xa postquam abierat in lG't(, corrector codicis Florentini ~irapovxa xoajjieiv mutaverit in itavxa atlX~xoajAEtv. Hoc certum, non intelligi quomodo vulgaris scriptura potuerit nasci ex Floreutina, quam critici amplectuntur. `

XXIV. 1, 22 .uita<m<jxa$xe XlXt — 26 ~Euaito- AE(J)C A. EuaoiroXew; B. — 3, 35 xaxtSwv ovxa, quod forsasse recipiendum; v. ad iinem c. 22.

— 38 avaSpafjibiv. — 40 TWV '(v8wv. — 5; 41 6 d) Tt. YJOY) ~xaxEtSe. — 42 it; xo Ijxir. uterque. — 6, 6 xtX't=ijMov. — 7,11 <j>xsia9at.— 9, 23 xwv ~TCUpGWV. — 25 ETx EY icnp. — 27 rn]yy.— 28 xpt- l=ij B. ~xpt/a A. — 10, 3i xai Adtyou &yew A., ut Ellendtius pro ~xou.

XXV. 1, 39, 40 OaparjaavTs;, e;-co, means omissis. In margine yp. Oapr^avxsc (sic). — 41 ylv. — 2, 44 icot^aac 'tooc X. Sintenis restituit pro "jcoi^ffavxc; 'tooc X. — 45 "jjTcep iTrtjxa^ijAwxaxov. Sed B. E'ltL!J.OtJ:b}'tOt'tOV. — 47 iO^Xetsv. — 3 , 4 sicpa^EV. — 4, io ~spYaaaoOat, male.- 5, 13 xoti'toue; ~ftev yap; Ib. [/.a/o(ji., sed B. [xa^oujx. — 14 atGX.tAloue;. — 6, 21,22 XOti. xYjv K. usque ad xoo'tIXe; om. — 23 'Aaax. — 7, 28 'ltpoO'riyov'tlX xov 'AX. ^o8ovxo. — 3o reducendum xaxi woXei? ex A., cujus scriptura me fugerat. B. x. tco'Xiv.

XXVI. 1, 35 ~auxoi; Geierus conjecit pro ~auxoi librorum. — 2 , 40 E; xrjv 7toXiv ex A. Vulgo tc; iroXtv. — 3, 49 h iauxou?. — 4, 5 txxAlv. — 8

{jiiv awo' uterque. — 5, 10 xi om. — 14 xwv xg Max. ex A. pro xwv M - 15 iyiyvexo, quod verum puto. — 16 ~ixxoljeuouaiv ot. — 1 7 avsaxeX- AEV. — 7, 26 XE om.

XXVII. 1, 35 i'7t'. — 2, 40 ~ot 84 iroXXol xp. 3, 45 aQv, — I" 5 1\aalXxrivou, § 5, 9 Maaaaxavtov uterque. — 12 ire(xicEt. — 7, 24 ~AStaapou, uno ft. — 28 ^paoOai.— 8, 32 mire YEVOfLlvCI)\I av ~ocpiatv a^toixa^ou?, et B. d^touia^ou. — 35 WVTEC; Sk sX^cpO. ex utroque pro vulg. IX. Si — 9, 38 taipuv. — 40 prius 't"oc; om.

XXVIII. 1, 44 restituendum ~XYJV ito'Xiv EXAEt~Ttoualv • ?«p u y 0 v O' l c T V '7t I. x p av. Postrema verba deleta sunt a criticis auctore Gronovio, qui se adversativam particulam in nullo codice conspexisse testabatur. Atqui est in A. sic, 84 lc, in B. o' lc : ut valde vacillet istud testimonium.

Jam oratio non nitida et compta : sed alia ex Arriano facile possunt coUigi quae ab hac forma non longe absunt. Ibidem w? OE quod Schneiderus posuit pro aic ~Si, liquido scriptum est in A. — 45$u|XTcavxg; om. B. ~ec^uyov A. — 46 ter-

iium -div om. — 48 O1tp aux5j?. — 2, 4 XOtt om.

— 5 uitlp xvjs irfxpaq TOtuttj? ex utroque pro ~ nr p T«UT*1C -njc 1C. — 4, 19 ETdXtaE. — 5, 20 auxw.— a3 TOV 'Iv8e;)v woTojjibv ~'A., pro utco. — 7, 35 alterum x5fc om. — 40 Xeicp9Et7). — 8,41 avaX.

— 44 lc om. — 46 ~dXfyov etiam in B. legitur.

XXIX. 3, 20 ~Sta<ncac9ai. — 23 a7te/wpr,(rav, quod recipi poterat; conf. locos ap. Ellendt.

ad V, 28, 1.— 4) 27 iyiypaivTO prater Flor.

uterque noster. - 5, 34 clJ(Jo(JotcEt ex utroque pro vulg. ~• - 6, 43 icapa om. — 44 OtUTV), ut fatU't'!l in mente habuisse videatur. — 7,1 ~I/ojv- vuov ex utroque pro vulg. I/o'jvvuev. In A. auxo), quod pluralem confirmat.

XXX. 1 , 6 iiri TO cxa8. — 9 ECf'tI(J-. — 11 xi ytapiov. Bene Ellendt. to ZOO(J-Ot. — 14 eXivuojv B.

IXXivuwv A.— a, 19 ljuva7rxov A., quod posuit Krugerus pro ijuvaitrov. B. IjuvaTrrwv. — 27 trcptat uterque. Ibidem A. oe EirE7t0iirivT0. — 4 > 33 ab aico^wpouvTa? aberrat ad xaxa ~tiov , 1. 35. — 4, 36 ccpa? auxous Krugerus de auctoritate Gronovii, cui non fiderat Ellendtius. Nec agnoscunt nostri vocem inutilissimam, — 5 ,"44 Ec; ~tV 'Act- <rax7|vu>v (sic) uterque. - 45 tov ~'Aaaaxdtvou A.,ut ed. Basil. tou ~'Aaa. B. — 6, 7 epeXXev uterque.— 7, 14 'toc; ot eX. A. 8l om. B. — 8, 20 ~xocn- ~xp^fxvous. — 21 auAA, — 25 im yetp. ex utroque pro &it\ yEcp.


I. 1, 3o wxelaOai.— 2, 3i atp' ot. Idem xT{aon et 32 8aTt usque ad aTprXTEuaEv omittit. Scribit Nuffffot, sed B. NaOl, constanter. Delevi vocabula oux tppacrai, quae sunt in neutro. — 34 codices ~atovuaoc; Be; tx. Recte Ellendtius Sq delendum censuit. Ibidem A. ?1 ex, sine ~xai. — 37 etteXOeiv, ouSev oe aXXo auttov 8Tt IJ: TWV 'Ivo(;)v p. — 40 xa yrip, non t5). — 4, 1 TcxpeMsIv 8e Ee;. — 3 tTt. —

4 ~auTto om., non male. — 8 J)OE B., omittit A., lapso librario propter insequens J;. — 5 , i3 ot

S-J) xal Bax^oi auToi. — i4 v itoXiv xauxrv. — 16 te om. — 17 Ev xvj ~Aiyutttw sine y. In B. Ai~yuittwv. — 6, 20 b om. II. I, 32 te xal 7jx iv. — 3, 45 'AXeljavSpoc;. —

46 ~&7toxpiv. — 50 ei (SouXei. Ibid. eXv't\ 8k t to v brx~'tov ex A., quum vulgo desideraretur articulus necessarius.— 2 ~xaxSv. — 5, 12 Toi; fT. 'tOtl; Ijnr. uterque.— 6, 19 recte Schneiderus iroiifaaffOai, quod recipere debebam : nimirum TconfaOai scripserat antiquus librarius, aa superscripto se corrigens, quod deinde pro omisso vocabulo acceptum protulit nostrorum codicum scripturam (xoiYioOoti) itoiewOai c xal ~axEcpavMcadOai eT/ov, sic enim illi, nullus t; Eltov, quod Vulcanius et de

Schneideri conjectura Kriigerus ediderunt, &c; transpositum fuisse, ut videtur, opinati. Hoc qui codices novit in tali loco admittet nemo, neque vim suam hic habent verba 6; Eixov.

Quare conjeci O"tECP&VOUC itoi^saaOai xal gtecpavwaaaOai E O i 0 v <pup.vouV't(J(c; xal etc. Sed nec sequentia satis sana esse videntur. In A. legitur E<pu{xvouvt <; (inter lin, cxc; ead. m.) tov ~Aiovuaov TE. - 7, 23 "r&E..- 24 xcxl ~om. - 25 EG't"E:pIXVW[xevou?, de quo nihil Krugerus, secundum Ellendtium conjectura est Raphelii. Nostri B.

CTEcpavojxEvou? cum edd. vett., A. aTECpavwaafjiivouc. — 26 xaxaxX-/i<j i Sintenis pro ~xaTaxXiaei.

Ibidem A. Cnro ~tou pro irpo? tou. — 27 avEua<rat cum glossa avEucprijArjaai.

III. 1 , 28 IOeXei. — 3, 41 IIapa7ta|xi(Taoojv. —

4, 45 Iv otUTTJTTJ, quattuor fere literarum spatio relicto vacuo. — 48 hic Epaaajxevvii;. Et ~xEiaOto. — 5,4 't'p!jx.t),{ac;. — 6,6 auxw ~'lvowv ex utroque pro vulg. auToiv ~'IvS. — 7 xai TroXtv sine ~Tr,v, fortasse vere.— 10 Ev ~tw. — 11 aai uterque.

IV. 1, 12 ~'Ivooc A. , qui in dativis tan turn et accusativis habet '(vowv. - 13 xocl ~Eup. - 20 ~Tip Aiyuiitojv A. tw AlyuTTTw B. et edd. vett., ut AiyuitTU>> potius scribendum sit (ut alibi loquitur, velut VI, x 7, § 2) quani cum Flor. ~AlyuTrrou, quod non in tot codicibus nec tam varie depravatum esset. Conf. c. 1 , § 5, 17. - 22 [/.aXicrca xai ~oux. - 2, 26 tou ~'IvSou Se [/.ei'ovei;, quod restituendllllJ. — 27 itoXXw o. Ibid. OCu"toc 8 om. 28 Kt. p..Ev ~8) ei 8ia to). — 29 ffTEvoTaTO? uterque.

~—3oauTouom.— 3, 33 toutov ~tovttot. tov 'IvSo'v ex utroque. Vulgo sine altero artie, - 38 vi ol

aXXoi. — 42 eXey"/9. — 4, 46 ~oaou; y E 8^ uterque.— 5, 4 Kupos o ex utroque pro 6 K. o. 9 EYYUTaTO) ex utroque pro i yYUTaTa. Eandem emendationem ex omnibus suis adhibet alii loco (VI, 23, § 4) Gronovius, hie nihil notans.

V. 1, 15 ~yEYponrrai. — 18 exei ol uterque. — 20 5ia aTOTra. — 2, 22 xa om. — 23 TOTOV [aoi.

— 26 om. Ec. — 28 Xopaajx. — 3, 34 tS allta tS ~SxuOixoi. — 5, 46 IW, ut semper. — 47 xl

xov 'Ax. XtXt c T 8pawxiv. — 1 xevayY) uterque.

VI. 1, 3 ~TTpo tou uterque. — 5 w; i-Ki aTT^Xuoxiv (recte 1. 19). — 8 dedi quod in aliquot codd.

se reperisse testatur Gronovius, quibus nostri accedunt. ~A. -J) jxev 6? (sic) {jt.E(rr,(x6p(av (sic) te xa: ~Tipo; votov av. B. •?) [J.v SI; (jie(TYiii.6pi'Y)v te xal (hie 7cpog inter lineas ead. m.) votov av. — 2, 10 v ~'Ivowv uterque pro twv. — i3 avixscOai. Uterque iavSpaxoTov. — 14 EXaytuTYiv uterque, quod Ellendtius scripserat pro eXa^i<rcov. Iidem ocv|v. —

15 1tpoc; 't V evto? x^jv ^lUExspav ~OaXacaav ex Am

reeipere non dubitavi, qui sibi propria glossarum additamenta nulla usquam habet. — 3, 19 dhr7|XioVr/iv ex utroque pro dcpllA, Iidem recte laTe lici (jLE<jYi|/.6ptav, sine articulo 'rv quem delevi. —

20 Ss om. — 22 os c 1t'poc;. — 25 ~Trpoxe^. — 4, —0.7 !x&aToc;. — 28 d)c; 8 KOtt .1\c;..- 31 ~IvStSoi.

3a seq. In loco turbato de conjectura scripsi KOtt aXXo ~KautJtpou nzSiov ~AuStov xat Ot O T O uoxafl-ov, et ipsum 7TOT«(AOU scilicet ~itsStov, ut supra cllp[J.ou, mox Katxou et ~MatavSpou. Nimirum aito ~Auolou 7roTa(Aou in nullo codice legi videtur,

quum Basil, edit. et nostri duo consensu praebeant ~AuStov ~xat AuStou it. Jam quod posui xat ~auio 7r0Ttt[A0u frequentissimo corruptionis genere abire poterat in ~xat AYTOT 'lto'tocfl-oI.I, quod quasi sententia duce librarins mutaverit in AuStov ~xat AYAIOY 7coxa[j.ou. — 33 XOCt ~xou uterque pro ~xat Katxou.— 5, 36 aXXa.— 40 TU)rov TOU iroxajAou ex utroque. Yulgo sine artic., qui necessarius est. — 6, 48 ~avwOsv. — 7,7 odn TO N. ex utroque, quorum A. TO TOU N. Yulgo OUTS N., sed Krugerus « addiderim TO. » — 8, 10 TS x/Xl EuMc;.

— 11 mire uterque 7coTay.ot 'It&v"trtc;.

VII. 1, 21 xat ~6 Iorpo; ex utroque accessit articulus. — 24 i'.pO\l) om. — 2; 28 b 'A ~Xtxapva- aeu; ex A. addidi, quod glossatorem fuisse adscripturum nemo sibi persuadebit. Idem codex confirmat quod Krugerus restituit, irotsiTat 1. 3o, pro TcoieicOat. — 3, 33 ~xaiTOt 't'<XX.UT<X't'tj ye 6JC, ut idem 111, 19, § 6. - 39 E7t'1)Pt;, hoc acc. — 40 7t'AE"([J.<X, — 4, 43 uterque 8s o ;лsx, quod ex ed.

Basil. dedit Kruger. Ibid. A. ajxa Ss Siq. — 5, 4 u OTCO)$.

VIII. 1,9 ~5-IQ. — 2, 19 ot TTJSS '(vaol ex utroque pro vulg. ~xauTY). — 3, 22 izpiaSetq usque ad ~TOU 'A6ta. omissa. — 28 TS om. — 5, 4l %Q&VTOL vauT.

IX. 1, 1 TE additum ex A. — 2 avxticspa?

uterque, ut III, 7, § 2. — 3 cov TU. uterque. —

8 ~eTcevoet airo TOU iropou A. recte, quum ceteri omnes ~oux, quod auctore Gronovio deleverunt editores.— 2, IOj'(V. — 13 oitou. — 3, 21 itapa1tAEov'trt. - 22 iraara icX^pvj?. — 24 eTttXe|a(/.evo<;.

— 4, 26 'l\IoLxol nostri quoque, quum ~'IvSo fere dicat Arrianus, unde nemo sanus efficiet eum abstinuisse prorsus a vulgari modo ol TtOTOtpLOt ot '!vOLXOl. — 3o XLOVEC ix TOU. — 33 !ax. uterque.

- 35 ~aXXou TOU.X. 1,38 otiSs (pro & os) ~ouSsv.— 3g E 1tll uterque. — 42 &7tb TtXr,6ou<; TE TWV ex A., quod, ve- rum puto. B. OTrO TOU TTX. TE T. Editiones Giro TOU •JC A. 'twv, sine varietatis notatione. Ibid. A. dativo TCOXXYJ a'tplX'tLa.- 44 s^eXXsv reduxi ex A. Minus aptum huic loco quod ex Flor. edunt lfloEAAOV.

— 2, 47 fjiaXXov pro &(tat. — 2 ~xatl om. - 3, 7 avTiTtapsirj. — 8 <S>? sOof. — 4, 10 xat o (tovov ~xat aXaX. ex utroque, qui recte omittunt articulos et 6 vulgo lectos. — i3 xaSeaT^xsiyav.

XI. 1,19 stSst icavToCwv SsvSpoiv uterque noster et ed. Basil., in quibus recte Ellendtius correxit 7cavtotw. Vulgo post Vulcanium izavzolw ~Sevopwv siSst, de suis antem Gronovius nihil prodidit.3,33 &7toXsXsfirTo ex A. pro UTTEXEXEITTTO, ut omues c. 12, 1. Quum alibi augmentum addat hic codex, in omisso ei inprimis iidendum putaveram.

- 36 xat IIoXu7tEp)r., fort. vere. — 4 > 4o ov 't ouv. 6? ETC! ccp. ex utroque. Vulgo 6)C eitl ~ccp. Ijbv T^

8.— 4 1 (J-lv - Tt in A, - 49 (J-Evl'too vel ~eSieopo; omittitB., relicta lacuna.

XII. 1, 4 ~{JtiffOoTtdpoti;. — 2, 12 ticTTaair.— 13 'toco'tCXC; TE XlXt- 16 ~EVOEV. - 4, 24 XlXt TWV icXotoov o l ex A., ut Krugerus correxit vulgatum TE.

Idem coniirmat Ellendtii ~auTw pro vulg. rxo..wv.

— 31 Ex N.

XIII. 1, 37 (J-(Q'tEC;. — 2, 44 icpwToi uterque, quod Krugerus pro TcpMrov restituerat. — 47 auTYjv asv u.EvaX'/iv ex utroque. Vulgo non legitur

tJ-lv. -48 oa habet uterque. — 1 d7tOTS1u.vo[/.svY]v A. , quod Ellendtius posuerat pro nqminativo qui legebatur. — 3, 2 Xa[/.6po?. — 5 TOU TcpMTOu.

XIV. 2, 26 8s E7TE1C. 27 TOVOm. 33 ETt om.

-3, 34 Ss XsyEt TOV s. miiooc <pa. A. AyEt. om. B.

— 36 ~(jLaxpaq Sintenis pro (xtxpS?. Ib. irEpaffat.

— 37 IXVEtpeoct.- 42 TOUTOI^ uterque. — 4, 44 ex (sic) T^ ~ExSaffEt. — 45 TOU s. — 49 ~BouxscpaXa.

—«5o TOV iitTTov uterque. — 6, 10 Ss om. — i3 d'^ixsffOat TOU Ilwpou TOV iral8a.

XV. 1, 20 7ra<TYi 8uv. ex utroque pro 8uv. iraari.

— 21 MuTy TTopeueoOon A., quod notandum. — 2 , 25 STCt jJLETMTtOU ex A. pro vulg. Eltt (i.ETW7C(j) 29 YtYvo[Aeva. — 4, 37 O' 01JV ex A., quod pro 8^ ouv restituerat Krugerus.— 7 ,16 IxaTspcoOs, 17 SxaTEptoOiV.

XVI. 3,36 avTiTtapinncsuoHrtv ex utroque pro dvTi7tapt7t7rsustd<riv.— 37 prius xoci om.— 4, 4 L dtprjxEV. — 72 acpEOT.

XVII. 1,7 ~ETts<jTps(pov reduxi ex A. Vide Ellendt. — 3, 20 EITIFFTPS^OIEY. Ibid. TV TWV ~Mocx.

ex utroque, adjecto altero articulo. — 21 alterum ot om. — 4, 25 w; TOU?.— 26 'AXs^avopou.— 27 w; IJolOtv. - 5 , 3o a'tEvv •jJSv). — 6, 39 epiXtou?

et 7ioXs(ji.(ou;, ut ed. Basil. — 41 xaTexaiov.

XVIII. 1, 6 a'tpOt't'tiic TS 't7j1;. — ~8 xaTstSov 'A).. ': ex utroque pro 'AA. xaT. Ibidem A. i-respvwv (sic) xat OCutOt TOV ~iropov. - 17 lacunam indicavit Kruger. — 18 fI- auTou ~air. ex utroque pro OtUTW jj.vj die. — 4 , 3i Tvj<; pro Toic;. — 6, 44 TCCtp* OIM.

—7 , 46 seq. )(.oc\ v xaTEXTavs 'tu'J.6>V A. KOtt av XOCt.

xtxxixaie (sic) B. Nec de altero av Gronovii testimonium exstat. — 47 dirr,Xa<jev A. airsX. B.

XIX. 2, 16 a7roxp(vaa6ai A., quod Krugerus scripsit pro ditoxpivsaOai. — i 8 ex utroque additum, quod volebat Ellendtius. In quibus omittit A., B. ponit post aOt, ut delendum videatur. — 19 Ibid. ciVEtvcxt. - 3, 22 non habet TV) aXXr,. — 26 irpo? xov s. - 5, 40 Icp'tfxw servari poterat. — — 6, 46 rXmxcOVGlV uterque, quod Ellendtius ediderat pro aTra^waiv.

— 5o Ti{/.aaOw.

XX. 1, 4 j'UtJ."txOc Te xat- — 5 dt &r)v. — 2, 9 xvj II. ex utroque pro xS| xoull. — 3, i3 ixat'pojv hmc uterque, quod notandum.— fa, 2 1 oO(,)XE.- 5 'AGiG&pyis in A. coustanter. — 28 xaxTeaOat hic uterque. —29 TOV om. — 6, 33 aXXou xoti (sic) inrap "l.ou 'Iv8o>v ex utroque, quod Kru.

gerus conjecerat pro &7c< p/ovxo;.— 36 ^aipufaei uterque codex, utLobeckius pro /atpifar]. — 7, 39 Sitiixou A. :Ita(),ou B. — 40 'AO"aocplXx"'t}voov hic et deinceps in A. — 41 a<poov direxxovoxei; ex A.

Vulgo atftwv xat dirExx., in quibus importunum xat uncis incluserat Krugerus. — 43 Tvptlcr'lt"ljv A. — 8, 46 om.— 49 auxov 'AX. ex utroque — 49 fJtivom.— 52 xo/Xa stv.

— 9, 1 xaf om.- 3 iiti om.— 4 — 9 gtevoxaxoq. — 13 xou XXI. 1,18 aoxou. — 2, 23 OCVCXACXbOV't(XC. — 3, ex utroque pro vulg. ijuvsidx^xE-.v.

— 28 'ltlXp' 'AA. ex utroque pro irpoi; 34 't.v auxou.— 35 Y)Suv^9ir) utcrque. — 5, 45 )tlXt AlItJ-.

XXII. 1, 7 xou; XEYOJXEVOU?. — 8 w; lc jxa^r|v.

-τo reduxi ex A. voc. waauTwi;, quod male in— tellexit Ellendtius. — xat 0EXX0.

— 4, 27 I'va (sic) ot oi (sic) Ka6. — 31 Ttspt6e6X^GOlXt B. irpb TWV uterque, cum ed. Basil., ex qua praepositionem primus asciverat Kruger. — 5, 37 — 6, 43 vulgo IlepotxKai; TE auxoS.

Particulam a Sinteni deletam omittit A. — 44

acOsxspwv uterque.

XXIII. 1, 6 o'f' uterque. — 2, 12 sascr.

sXaxxot (sic) xwv irpb x5js A. "ltpOC; TC; B.- 3, XlXt &c;. — 4, 27 dixoXvylioufft.

— 5, 28 'Ij Xijxv-jrj A., cum articulo quern addiderat Ellendt. — 6,36 [jl-Jj — 3g xwv ex 'tc; uterque. — 7, 44 auxw. — 46 ceaOai praebet A., quod de conjectura scripserat Krugerus pro fJtd sa6ai. — 1 fvlX av uterque.

XXIV. 1,6 TJC A. — 4, 24 tou; xe A., quod posuit Ellendtius, non TOOC; os. — 5 , 36 xpaufjuxxtat 8s , quod ex ultimis praecedentis vocabuli natum, vel corruptum ex o, si quidem recte omittit idem codex verbum E'(Evov't'o. — 37 xoti oiax. — 6, 42 auxtJi. — 45 omittit E, quod

aliquoties factum vidimus ante idem voc. —7 , 3, u7toywpy|<jiv. — 4 eYxaxaXeitpO. uterque.

XXV. 1, i67t0T«[*0u om.— 17 eTvat om. — 23 legebatur [xeYtffxou? re recte omissa particula in utroque. — 2, 25 ol U, ex utroque pro ot 8s M. — 3o A. ITCIxetptoIJ-EV(dV B. — XOtt ETCI IJ-eiov -jrpoeXOeiv ex utroque nostro pro xat TtposXOetv ent fL. — 4, 41 irpo? Oawv ex utroque, quod hie magis ad rem facere videtur quam 1)IJ-wv editum.

Conf. § 5 extr. — 43 - 44 IlajAOuXta

os XtXt (TH. in A. et uno Gronov., nescio an vere.

— 5, 50 gUY te;, et om. ext.— 5, 6 Max. xe &pZ, male.— 6, 7 8e<;ovxat B. - 11 ixouai uterque cum ed. Basil.

XXVI. I, 17 Y\p."iv A. — 2 , 25 TOtUTY) B. xau'"Ic A. — 4, 37 xext v re xtXt ξ. — 5, 40 ow8i — 42 o3v non habet. Ibid. d[/.<poxspou pro dxp. — 6, 47 xxr,|Ji.Evot; hie etiam A., sed VII, 1, § 4 xexxifj(JiEvu>v. — 50 OlXEttXV uterque, quod critici restituerunt pro — 1 Tpt6. — 8, 1 o omittit uterque; atque ita vi majore procedit oratio. - 10 xo itoXii ex A. Vulgo sine articulo. — 12 iice — XXVII. 1, 19 xexl xa quum sine

artic. legeretur. — 21 EUOEOX;.— 2, ex{,.roc.

— 28 ce.tV (sic). — 29 ^tatraaOat uterque et ed.

Basil., quod dcfendi potest. — 3,34 legebatur ipto x3t x!X6' 'Ijo. IXEIVOI?, quod ex meis mutavi.35 Et?. — 38 xrxi. Ec. — 4, 43 xe om. — 5, 5o 7cavxe;, quod notandum. — 3 ex xpau|/.axo>v uterque, quod melius videtur. - 6, 6 l'tt. 7 , 15 ETteaxat. — 16 — 8, 26 aitetpaxov uterque. — 9 neutrum xexi omittit. — 34 (Jolv om. uterque.

XXVIlI. 1, 38 OOpUbOC. — 39 δή etiam in B.

— 42 aito/wpTfidiv.— 46 male.— 3, 4

Ibidem reduxi ex A. xpoirtj. Falsum esse quod ex Flor. legitur ex sequentibus SYJ IV lJo,..A".> axpaxitotoiv cp\Aei y{yveaBai. Notae sunt ex historia bellorum tales militum vero a singulis exsistunt, ut, de his si cogitassct Arrianus, non scripsisset Iv lJy),(:> — 4, 8 v om.

XXIX. 1, 23 ext. — 2, ag Ildppio. — 3, 35 xdt om. — 4 , 4o fl.. — 42 dpt6(*bv e; sine artic. — 5, 48 ETCI XW.


I. 2, 12 xat O ex quo vitio orturn videtur quod Flor. habet 'AXsi-avaxouffa;. — 3, 16 aitoXuovxa. — 4 » a 1 tpo; '0).. ex utroque, quum x^v additum legatur, quod fortasse nondum oportuit deletum. - 24

TOU TKjXtxouxtov. — 5, 30 ouSe TI. — 32 TO Kriigerus addidit. — 33 uterque cum ed.

Basil., ac si 8 praecederet. — 6 , 34 ECTE im v f*,eyaXr|v uterque.

II. 3, 14 StaXewrovtt (sic). - 4, 24 ITCTOCYMYOLC TE xoce.

III. 2, 36fae( uterque, quod Sintenis conjecerat pro Im. Ibid. TE om. A. - 38 - 4 1 seq. ter if &oiv. — 3, 48 Alovu- — 9 OCUTWV om. — 5, 10 tdl; &0U5. — 14 1tEp et cpiXoffj^jjiovEs.

IV. 1, 1 7 yeomittit A.; et delendum erat, quod nunc video jam a Sinteni fuisse postulatum. 19 ivTnrfpa*.— a 28 TUX,1J. - 3, 3a etiam supra semel. Et sic uterque constanter.— 37 <nrou85^j om - 4, 40 acpt'xero pa. — 42 auvOT.

V. 1, 5 Si oitSk woppw. — 6 piaiorar/j. — 212 Tapafjavxa. —— 15 ImxayX. — - 21 8uo oE 8^1 TTgpiit. ex A. Vulgo abest S>j. 4, a5 6 om.- 28 XOCt pro — 5, 39 noXuirep/.

- 5, 46 xeet pro <dc;. - 48 aXcfxovTat. — 50 TO t[XTz. uterque.


omjssum TE, qui ^OexEpwv, A. fllaOeTaCptov. — 10 t— 11 'IvSwv. — Ibid. non puto necessarium esse articulum, qui non est in Vulc. et Gron. codicibus, quum non sit in nostris pariter atque apud ipsos. — 1 7 om. — 3, 22 xatmiv uterque. — 23 M om. — 24 fa\ (H T0oE. - 27 servat quod satis aptum; nec credibile est xaxaxXEKrO. quenquam fuisse mutaturum. Conf. locum geminum c. 8, S 8. - 4, 33 eU/l-7t. tItel'que. — 6, 1 TrEiteo*yEfjotv.


VII. I, 7 EOTE im. —11 Ss 8ia6., sine xai'.•— 2, 15 xai om., sed habet 1.16, ubi ErC Tt.- 4,25 6}';. - 5, 35 TOXVTOOEV. — 38 E7ri(xayi(JIWT^ pav. — 6, 44 ol, sine OE. — 45 dvoplocv.

Omissa in B. a § 4 ad c. 8, § 3 fine.

VIII. 2, 1 7 TOV Wp/OU, sic. — 3, 12 TtoXXai'.

—13 E0EXOVT«I A., quod Krugerus de conjectura posuit pro IQeXovTa;. — 5, 27 TETaYf«'vou? xa-,.,:,- L!. "'I I -.-

H.We.. - 6, 3 1 aico om. Deinde xai 'AA. fJ. h ^v.

- 37 w; l.Eip!Xc;. — 7, 42 7cp0Tp0ira8tv. — 8 45 ol Ot!XcplJ)'OV't'EC; ex A., addito articulo qui non poterat abesse. Non habet oSv. - 48 ol pro &i.

lloAu ti Krugerus.

IX. 2, 1 1 seq. yj itoXi?, ip'lJfJ.olI-sv!X. <<dc; ov ex utroque pro xaorsioov. Ib. A. i5 ouSe TrpoaO. — 3, 23 seq E'It\ 81 TOUTM A. 6 awpwiTo^uXa* xax* t^v auxV civEt xX^axa. — 5, 38 te pro j'S, hie et 1. 49. - 39 'Jtpoaxsx,wptafJ.(vov. - 41 lyvw 8IO'ti.

X. 1, 9 Se om. — 2,18 afcou ST.l..E. - 19

ocooroL TE Krugerus optime pro 06TO 8i. Prone accedit A. O6TOI TS praebens. - 3, 22 VEVIVRITO uterque. - 4, 32 - 35 ol fl-lv om. - 36 eir 7rapy)E(jav uterque.

XI. I, a TO ye.vo TOOV 'AaxX^TriaSwv. — 2 11 tcpE1j. - 12 T EUa. — 4, 26 — 5, 35 TTPO? ITOTAJXW Boux^'Xw. -7, 4 6 AECtIVpou ex A., quod Ellendtius scripserat pro 'A^EtIVPV - 5 pXvi65jvai. — 8, 53 δή om.

XII. 2 , 25 TOorS 8t ESOXOUV ilvoct etiam nostri, quae ahquo modo corrupta sunt. Non apte Kru.

gerus XKJS ooou SiEipyo'vTwv, quomodo hoc in loco periodi loculurum non fuisse Arrianum manifestum est.

XIII. i, 36 XOtt τελoiυiv A. XOtT TTXOI'WV B. 3, 10 &AAoc; ®XXo0 v ex utroque. Vulgo diverso ordine. - 12 iTtsu^aavTs? A. - 4, 17 xw8u18 'AAEcC(v8pov. - 22 ~-~ 0t«xw i^ioviKiT- ^mujuvoi in A., cum eo vocabulo quod in suo codice Suidus invenit, sed qui supersunt codices prater hunc nostrum omittunt ■— 5, uterque.

- 44 d V8e AX. ex utroque pro vulg. ei 81 xat'AX.

— 46 avaSe^aaQai uterque, quod defendi potest.

— 5 , 5o cuva't"pOt't". uterque. — 5 te om. — 4

10 iTtTtE'a?. — ,2 ti, non toi. — 11 -. 15 EV. - 5, 17 vauaiTro'poi. 21 Trape/ETai. Nihil omittit. — 24 tw a&TOu Sintenis restituit pro 't(;j atU-tw. Et habet A. tw aixou.

— 25 7io"l} idem Sintenis pro 8^

XV I, 29 't(Xi CUfLbOAOti, ut § 2 et § 5. Conf.

Ellendt. Ibid. xai 'Iv8ou, ut § 2, 39; § 5, 8.— 34 8V E5«eP0K A. Ev ev^aOpoi? B. Uterque xai dtXXo.— 2, 42 aitvi 't Zv^oXr, ex A., cum articulo quem Ellendtius des.derabat. — 3, 47 Ttpu<ro)v B.

1 upucTYjv et TupusffTri; A. - 49 T0. 5, 11 usque ad IvSwv c 1. 14 praeterita. — 6, 23 ctOt Ev 'Ivooi ex A. Vulgo napr. Flor 'toi I.

XVI. 1, 36 'Uctxcxvoc uterque hie et infra. -

37 **t cxu't"ov. - a, 39 Ti, /Lsy. 1toAStc ex utro que pro TTOX. 'tc fxey. — 44 hfano. — 3 7 — 4, 3 dvo/LIX 8s v ex A., adjecto 8l. 5 leg. "J 'tou. Excidit oi per typo sphalma.

XVII. t , 13 ^^XXeto uterque, qupd Kriigerus edidit pro Idem ubique salO.2 , 21 XEXEUEI AX. ex utroque pro 'AX. XsA, Ut diximus, A. constanter naxaXa. — 23 TK om - 27 Triv Te Xb)PCXV auTw recte A., pro vulgato auTou. - 4, 41 VEXXE A. - 5, 46 Sx 1 6 TSV uterque. - 50 niv TS X(PIX" xai 't"t,,, Av- quod notandum.

XVIII. 13 TcpoffTreaoW.—

2. 19 auo om. uterque. — 4, 35 iirovy,(jav. — 37 w'hjaav uterque. — 5, 4 I xoa-iroxouos.

XIX. 1, 1 Spuria TO ic. iitiy.— 2 dnteX^cpO. — 5 irapet/e cum ead. m. inter lineas. Ibidem in &ico'xe SteXO. de a omnibus » Gronovii fluxa res est : B. servat and xe, A. aito ye, praebet, omittens re post irpoo^ei. Uterque [/.Exsoip., sed 1.8e;x. —

2, 10 j'e. om. - 12 E!Jo'7teao'\;<irxt, quod reducendum est. — 3 , i3 —17 xov E x v 6aX.

— 18 KiXXouxa Se XYJV vr(<rov, inter lin. rj —o> eadem m. — 23 recte et ipsum , atqne ita mox § 5, 35 sq. — 4 > 33 etiam nostri, vere. Vulgo 6UEI.— 5, 36 oQxei om. — 38 "kiyoiio uterque om. — 44 xrxi. sine arLiculo, ut saepe alibi Arrianus in tali forma.

XX. 1, 4" 'ty. om. — 1 exxei} iff|Jt.ov T e TOO ex A., omissa vulgo particula. - 2, 6 TCO"tOt!J.OV vocem nescit utcrque, et delenda est, ut § 4, 1. 23 cum omnibus suis delevit Gronovius, quinostro loco eos non videtur inspexisse. — 8 ic; ITOVTOV ex utroque. Aberat articulus.— 3, 14 xoXmo fxaXwrxa OaAaffarj?. — 1 5 sine altero xai. — 4, 20 'tic; om. — 26 uterque pro opuxx. —

5, 34 TETTOtpOt?.

XXI. 1, 3!)TCO!p' ^ijAtov.— 2, 43 ■nrXwij/.a. — 3, 48 efJpv xou iceXaYOu (sic). — 1 xa\ xo Et &a6E'tOtlpoov. A. constanter Ex B. lion enotatur.— 5,21 sxpaitovxo auxuiv ex utroque pro aux.

l'tp. — 23 tJcaxt ou iroXXto. — 26 xo>v 'Op., K«(x6axeta (sic).

XXII. 1, 32 opeta. — 34 xai A. Ad- didi articulum. I11 B. hie versus deest. — 2, 37 — 38 irpo xwv anl/wv. — 3, 45 *Qpoi<;, ax.ovnc, euperposito Otc eadem m. — 46 xai 'toc - 47 XOt{ non habet, et multo melius abest. — 4,6 E[i.iropEiav. — 9 cUAAUeyp,lvov, — 5, 11 euoSjjLov ex utroque pro suoau. — 5, 17 Otu'toi:c.- 6, 20 xat omissum a Schweighaeusero in his verbis ex nostro codice editis.— 7, 23 oe om. — 27 EX Y*i? uterque, quod Schneiderus restituerat pro Ex X^? yr^. — 8, 3i et 33 XotySiv et ot lOtyw (sic, in A. a pr. m. AtXYro) ex u troq 11 e pro "XayuiMV et ot XaYwot. — 32 (sic) uterque, item 1. 33 oxt Of)'t{t)C .'ALaxov'to, ut amplius sit de hoc loco videndum. — 35 tIvLet A., quod a criticis positum pro rXvet.

XXIII. 1, 44 — 2, 48 MIXopoowpov.49 — 3, 3 cuvM"tOtc; 't?xc; xd/Xa?. — 4,8 cYF)pov. — 5, i8 — 2 1 %uvctyu.yelv. — 23 O!J.(crOtV"trx.

XXIV. t, 3o m; Ec; xa p. — 3 , 43 xat om. —

47 rXj(eAAofJ.evOt. - 4*3 ulv ov A. jxsv B., omisso — 4 StyetB. avsv>r)ijtiviris (sic) B., oi in 4 depravato, ut recte monuit Ellendtius,

Hidicula sunt quae de junctim scriptis hic loquitur Gronovius. — 5, 10 ou (k6au»>. — 6, 1 7 4y— 1 9 auvEx,OfJ-EVOt. f XXV. 1, 20 7coXXwv. — a i E7rtXotiro 1, superposito 1, A. iiriXei'iret B. — 25 EcEMywv B. iEXeyxwv A. — 2, 29 ytyvwaxofJ-lv"ljv, — 3, 3 TE<; (quod Krugerus restituit) est in A., superscripto o«; ead. m. — 40 "rcpoOufAw xat TO. — 43 "tac iropsta?.— 46 uterque exire<jo'vxe<; ev 'r <|/a[AfJ-) airwXXuvxo, quod restituendum puto. 'Ev etiam in vett. edd. — 4,3 ex XOU..— 5,7 x.etfJ-rippou uterque, ut supra.- 9 XO<TOUT(>j iicyjXOe xoi SSaxi ex utroque, unde natum 'roao'lho per frequentissimam et iotacismo similem confusionem, ex hoc autem XOCOUTOV et 'roao'u"to quod le-

gitur. — 6,1 5 iterum uterque airwXXuvxo, quod aptum huic loco. — 19 XiXt XXIQVV] iid., sine art.

XXVI. 1, 24 EfvOot Sri ex utroque pro vulg.

EVOSV S^,quod non est hujus loci. - 25 ISofa fJ.Ot,- 3o ol'r. — 3i o); Si codices.— 2, 35 auAAE.Y[J-JvO\l. — 37 xouxo 0uXaxw ex ingeniosa cou-

jectura Sintenis pro xouxo ou ^aXETCw;. Ib. auX— 39 Et?. — 3, 43 TTOXO'V. — 4, I ou 0111.

Ib. TCOXXtq TE. — 2 vEvaafxsvvi. In B. § 2 et § 3 usque ad x^v 1. 2. omissae; — 5,8 ex utroque pro vulg. — 14 non habet xai. — 16 Ec; i. fifAEpa? — 18 y<<p YLYV6.lO'XE.tV ex utroque. Vulgo yoip xt Qui enim duces non plane cognitum habuissent iter post dies septem ?

XXVII. 1, 21 dtvaicausiv. — 24 2iSupxto<; A., integre. — 2, 35 EuSajxov ex utroque pro EiJollaov. EuSaixai; est etiam Diodoro, EiJOOCl/l.OC in ed.

Basil., Eudaemon Curtio. — 38 EXTTEJX^ A., quod Ellendtius positum voluit pro IXTCEJJUJ/aw B. EXirsfji^ei.— 3,43 xlXl Krugerus desideravit.

XE xai 6 'Ap. est in A. — 16 alterum 'OIc om.

— 47 M*)$ iaB.— 48 xat o&xot aYovxs? ex utroque. Vulgo cum particula inutili o&xoi ye fly., quam nunc video jam Sintenin de conjectura voluisse deletam. — 4 ? 5o XE om. — 2 I; om. —

om. — 7 SoptaXtoxa, recte. — 9 l'tt pro — 10 fJlto xou 'AX. — 6, 14 ^Taffavtovi, 15 <tapxa(p. - 18 & Sv] ETtaOe ex A., quod volcbat Kriigerus pro vulg. 'OlI. — 16 xat reduxi ex A.

XXVIII. 1, 28 xat aXXa — 3o xai xauxa {ASV Trpd;. — 3, 40 — 44 xaxaXs;at, de quo v. Ellendt. — 4, 2 xdv om. — 3 edendum erat cum Ellendtio. Nunc demum in cod ice video (sic). — 5, 7 ex -n;c. —

6,18 'tocu't A. xauxv) S.Y et B. (Vulgo II-rn xauxvj). Legendum puto xu*/ov el 8 xe 6u[xo'; [xe xOt\

o SKIULMV Tauxr, aiyzx. Nulla frequentior in codicibus Arrianeis fluctuatio quam additi omissive.~

— 7, 21 xvj; om. uterque. — 24 OaXaaar, xvj s.

ex A. pro OaX. s.

XXIX. 1, 27 Ijuv xoiv iirrcswv toI; l'tactpt)tc;, quod verum puto. — 3, 36 'AxpoSaxYji; uterque. Mvjt oEiQt; A. - 3g xe om. — 4, 43 SiwpwpuffjJisvov. —

45 eTvai 8s llaff. — 48 '7toacv SaXXetav (sic) et AEtfjisvt, superposito OO. — 5, 49 ol ex A.

Vulgo aOxov oe, de quo Kriigerus : « xacl deleam. II Ibidem xa ,U v xaxw ex eodem codice Vulgo abest jxev. — 2 iao) O"'tEVV, xai tJ.OAtl;.

Optime, si quid video, Krugerus iiviXt pro Ivt.

— 3 — 4 exsOaicxo.— 6, 8 XtXvouacc;, sed uc inter lin. ead. 111. — 10 Xsyei. — 7, 20 — 8, 22 xon eS. reduxi ex utroque. Incertae est uucloritatis Eo. ol. — 9, 3 1 i!jeEaXov B.

— 34 xa oi l;(.) OXSSvxec, ex mala divisione vocabulorum xaSeljtivOX. In Flor. igitur XOti de interpolatione. — 10, 36 irpoc i\A. uterque. Neque exstare puto varietatem Nam nisi attente inspicias, compendium irpoc pro irap capias ni-

mirum w; simillimum est literis np, superpositurn autem O saepe prorsus refert literam a. Jam si apostrophus non additur, ambiguum illud compendium est non Trap', qua in t'e, scquente vocali cum lcni spiritu, facile falluntur oculi non exercitati. — 37 e;airap^;.

XXX. 1, 1 Et xot Tlepacov ex utroque pro voiv.— 2 et 3 6'xe oux eirflvotiv xo epyov ex utroque, quod est integerrimum. Ceteri tXoO, quod non fehciter tentavit Kriigerus. — 5 EAi'fI.Yjarxv.- — 2,7 ceguX^xei ex utroque pro GEauA'tIXE.


I. 1 , 23 Tro0o(; Xajxfiavsi uterque, ut alii codices sint inspiciendi. — 24 xe om.— 26 Ec; — 2, 33 Tttzarfc. Ibidem a(u AEOC; xaXstcOat ex A. pro (JaciXfia, quod nescio quomodo patienter hie tulerunt critici. — 3, 34 — 37 Xsom: uterque. — 110 auxwv. — 4, 43 lZfJ) lyo) (repetitum) axp. — 3 etc' quod Schneiderus restituerat pro etc* ouoEv. In B. est tc altOUav. Deinde A. xexx., non ext. — Bpexa6 xal om.- 7 aOTov l' iauxoi, ut scribere debebam. — 5, 8 cum a inter lin.

-9 1trtt6(ac;.-13 quod propius est veru quam Florentinorum ex iilo orlum.- 6, 14 oi om. uterque. A. hic et infra 1. 37.

II. 2, 30 v positum post xpslxxb). — 36 nao' — 3 , 39 l/Et uterque. — 4,2 tIviYpot'|ev 'tooc; c. ex utroque, melius quam vulg. !IvE"(p!Xe.v * auxouc x e 'tOoc; ao:p.

III. 1, 9 vO(JCtv'tCt.-I3 E;avaYxa<7Ei uterque.— 2,17 7n$YY XXev (Iitr^YlXEV in A.) ex utroque pro zirtfft* - 3, 27 'Ivo. — 29 xai auxoiv ETratvot cx

A., sine articulo ol quem delendum signilicaverat Krugerus. - 4, 31 hie uno a. B.

NaaOtiwy. — 6, 44 iwifjXaXa^E ex utroque, pro vulg. iTtrjX^Xa^e, quod fugerat criticos. — 46 legendum ik xoiauxa ex A. — 47 itavx*| ex Sintenis correctione pro Sic fine cap. 6, w; itavxT) 8^1 papSapi'^ovxo?, ipse A. 7tavxa.

IV. 1,1 hie Om. (jlev. — 2 , 9 reduxi aTCOvoax^aEiv quod habet A. , alibi quippe ad aoristos proclivis. — 3, 19 xvj auxou. — 4, 26-11 om. — 5, 32 MvjSeia? B. — 6, 34 \p't'Qtxo(!JoQtv uterque (vid. Ellendt.), et hoc certe scribere debebam : nam ~intolerabile est. — 36 2eX. usque ad itaiSa om. — 38 "tOtC; SoxijJiwxaxou;.

— 7, 4o [* xa uterque.

V. I, 2 V xai lv x. — 2, 12 "tOY jJaffiXea — 5, 29 xe om. Ib. — 6, 34 vjSti qayp..

— 36 om.

VI. I, 38 hie OOPUOtA. — 40 ot eitiy. Delevi xai. — 2, 46 atxpov. — 3, 6 oi om. — 10 uTtsp-

uterque.— 4 » i4 x'tocAEyi,,'tEC Kb)CPC.

— 17 — 5, 19 Ai7oEap"*i$. — 20 MtOpOuterque. — 23 Ttavxa.

VII. 1, 27 xeXeuei ex utroque — 3,42 'AGGuplocv A. Guplocv B. - 4 > 49 oux dvocXiaxExai. — 5, 5 'Jtocv"tocl' — 6 aevaoi ex A.

Vulgo duplici v. Ib. i&v. — 6, i3 re om. —

7, 26 xa xoiauxa.

VIII. i,34 codices omnes EiriSwaEi 8J fA-SYOUctv, pro quo ftagitante sententia Krugerus aTtiouwiv. Quidni pa ^voodiv? viam

— 36 IOeXeiv A. — 3,47 "t1jc om. - 6 TptGXOCtaEXOC. — 7 Oavaxov B. — 9 lAEYEV.

IX. 1 , 10 i MOCXEOOVEC in utroque post u!J.wv positum , ni fallor, vi majore. — 12 8tvh. — i3 ■?iu.as A., ut Sintenis pro ufL. — 2, i5 et7rep.

— 18 non habet — 19 xe om.— 25 vojaok; xai I6e«ri A., ut oportebat. Editiones ^8e<yt. —

3 , 29 xwv etcI OaXaxxv) "x'(')p{b)V ex utroque, qui recte omittuntarticulum 't. — 3o E!J.'JtopElOtv, — 32 ciOE7j uterque. avEvSsTi Kruger. ex ed. Basil.

— 4, 35 xe om., vere, putem. — 5, 43 cTpotTetotc cum Schmiedero , et cum eodem poni debebat supra I, 1 , § a. — 7, itpoaywpr,cavxa Xafiwv §xovxa. — 9, 3o l:/Ot. — 23 ujxiv om.

X. 1, 3o -7j etiam nostri, qui h 32 x31 spa.

— 3, 48 uuSiv (l-V. x5j? dp. — 4 > 2 exoijaoi. — 3 'tle; Ye»— 5,5 o/Jowv, — 7 d('JtOCV'tEC;. — 6, 14 "O",V "tE Ttoxa(i.dv uterque , melius quam ir., quod delevi. — 7, 17 et jxrj ufjisi; d7co)xviQffaxe uterque, non xai UfLEic;, quod hie minus aptum; ncque Flor. habet particulam XOCt, si recte Krugerus varietatem retulit. —24 yrp.

l XI. 3, 45 mire etiam nostri xai 'JtElTOCLpOI nip.

ictt aXXot. — 5,7 I8wv xe. — 6,16 uterque. — 7, 20 ^OeXyige. —9>^* Te aXXa — 3a Tot? TE in utroque deest, recte — 35 icatwvtaat uterque.

XII. 3, a cptAl(Xc; TS habet A., om. B. — 5 YEILOVIX. — 5, 17 xat om. - 20 YJ TO EIXOS xe xat •Jj.— 6 , a6 OuSs TM CtUTM. — 7, 35 i;,ouv xoc ir p.

uterque. — 38 8-J) tpavspwxEpa. — 3g (J-Ev TI.

41 avTi, deinde finis paginae (quattuor versus) et duae paginae integrae vacuae relictae in A. Al-

ter jam in verbis thou av 'ttc finit, ascripto XEITTEI, et dimidia fere pagina vacua. — 4a '"OttG't"lwt A.

XIII. 1, 43 uiroirxr^avxa. — 46 et 47 Nyjffai..

— 3, 8 vewTepiaOciYj. — 12 aXXos om. — x*iXixouxwv, quod jam non est cur mutetur.— 4, 15 ouSev TI A. l'tt irpo; 'AA. B. r, Sev, uterque. Haec nondum sanata. — 5 , 20 !J.Ev om. — 21 xouxwv.

— ag ^Ttep.

XIV. 1, 38 8s. — 40 tmrixov B. pro (j.OU<t. —

41 — 45 llOt. — 46 b Oe itapeXOwv 7rpo<; auxov air. — 4 » 15 TOO 'Al. — 16 auxoi v uterque. — 5,17 ^vtw^et. — 6, 24 OO iravxnj. - 25 non u. — 27 xat non habet, et est tollendum. — 28 ii; om. — 7, 34 /J-tv S-Jj 1tpOc, quod notandum. — 9, 46 "tou 'AA. — 9,2 i;*jveiTO '"cp. Krugerus. — TE irotEiv "(U/J-V. TE

x. [xouff. sTcsvdtt. — 9 aruu.it.

XV. 1, 9 oE 3jv. — II EEl"tOtCFtV. — 12 xwv Ooc.

— 2, 14 XOtl addidit Sintenis. — 3, 20 sq. IJATTO0WV E'(ln"to aUXW. - 24 6p[XTj(TEtEV. - 4, 30 TWV dico -nj, Eup. — 5 , 36 'AXsijavSpov. — 41 'tIjc; ic; TO Eitstxa ECFofLvllC; uterque, recti us, quum post debile sit nec requiratur Ec; TO sirstxa.

Deinde piavxEUEaOat.— 6,47 {avttjjjlyiv xtva inotr,- | caxo.

XVI. I, 6 E(U.1T IA1CEl. - 3, 18 E;EOP'tj'tO. — 19 hie — 20 Otuniv' xat ex Baxxpiov ptiv ut delenda sit vox itoxapidi;. — 23 'A pjAsvtwv. — 4, 25 8r, reduxi ex A. — 27 iljia— 29 e? tov»s Sx., quod item reducendum pro — 6, !t8 iov EupmtS. (sic) bis fine nominis non expresso, ut nescias ou an TJ voluerit.

— 39 - 40 elxdCstv. — 7,44 TWV oE.

— om. — 5 -TEtpaOYjvat ex A. pro vulg.

— 7 ttu"tov uterque.

XVII. 1, 11 cum Ot inter lin. — 2 , 19 ixcpEpEtv. — 3, 21 tlvOt'to (sic). Etiam B.

singulari - 22 ditex. — 23 litEvdet. —

5, 36 TOV icox. uterque. — 6, 3g aXXa yap ou. —

40 Sxt Xllt xdt.

XVIII. 1, a iitet ouvEtii.i;ev A. licet o~ B. — 3 BaTj, — 4 TETayaevr,.— 6 [/.avxsusoQat, tuc et 1. 36 — 3, 16 xauxtjv. — 21 —

4, 31 vooiex utroque cum Ellendtio. Ceteri — 5, 36 [AavTeueG<Jai ocufi). Postremum etiam B.

— 38 TE. — 39 alterum xrj om. -6, 4* l'lt\ iru43 TOTE (JL6V TOU?. 44 'AXfi^ClvSpw.

XIX. i, 3 TcpeT6eu<TO{AeYOt. — 4 aixwv. — 5 Tal; T6 aXXatq. — - 2, 12 Souvat om. — 3, 18 TYJ? T^;. —- 5, 35 MtxaXo? uterque.

— 37 cum OJV inter lin. — 3g xaTaxoi(AtEtV. — 6, 41 AUTCP.

XX. 1, 48 scribendum re cum Krugero.

— 1 -$i jjLEYtffTYi, quod verum puto. — a ireta uterque, ut hoc in Vulcanii et Gronovii

codicibus esse videatur et sit reducendum. — 7 xat 11 Oajxvcov scrvat. - 16 ^pjxov.

— 3, a38s om. — 4, a8 iit' 3a iitV T7fc -njc;. — 5, 34 ICEGEIV Xoyo; uterque. — 6, 42, TuAoc; uterque. — 7, 46 XtX'ttXO'xom}v. — 50 itapE'irXfiUffE. — 8, 3 lirticoXu. — 6 ^5)?.

— 11 — i3 EJ^EI. — 10, 18 et 19 sic etiam A., nisi — 20 'AXsi-avSpw.

XXI. 1, 25 IlaXaxoTctv A., constans in hac terminatione, initio varians itoXa sOAAtXXO1ttXC; B. constanter. — 27 8aov quod notandum. Deinde aS-cr) Sintenis. Libri OIO. - 3, 35 seq. 'ty;-c

37 oTt 8 s EictitoX55; ex A., ceteris particulam omittentibus. — 4i "t "tooV 'Ap. ex A., addito altero articulo.- 4 , 43 Ellendtius pro ixotSowi.— 44 IlXeiiaSwv.—46 uterque.

— 48 XATA — 49 in' auTOu.— 5, 3 TE.— 6, 8 EitaYY- — 9 quod non est cur mutetur. — 13 iyevs-co. — 7 , 18 Tooy 'Ap.

XXII. 1, 23 Y fL. uterque. — 24 itEitdvOot A., quod non ea certe causa rejiciendum quae movit Ellendtium. TtETtovOet B. — a, 34 "t om. —

36 o t a atpU"tEpfXY ex A. Ceteri omnes oia male

omittunt. — 3, 1,0 CXOTO A., quod Krugerus scripserat pro rxo't'oc. Deinde au(ii^vat pro <n}fL.

— 4,47 i'vexa. Deinde 8't't delendum cum utroque nostro. — 1 Xeyetv, cetera ut editum. — 5, 8 oiaSe^aasvoiv. — 11 d{/.cpt6oXov.

XXIII. 1, 15 eOVY) A., quod jam mihi aptius esse huic loco videtur quam alterum. —

2, aa 6)5 Oeot. — 3, a5 XE uterque. — 28 OEXrxoap^riv. — 4 > 36 TOE15 om. — 6, 1 Ec om. — 7, 7 edidi ex A. fxeyeOsi xe hie male addit) pisYtorov xrxl ExirpsicEdTaTOv. Quid enim attinebat hoc loco turrim praedicari? Vulgo enim fJ-I.(taTlJc et IxitpEirsoTaTO?. — 8 sictxaXsidOat. — 9 fJ-E6' Barx. — 8, 12 iict. Deinde EaicouSa^Exo.

XXIV. 3, 35 quod Ellendtius posuerat pro — 40 gQsXovTa uterque, a Kriigero editum pro vulg. eD., — 41 l;eticEtv.— 4, 46 EUW/EITO.

XXV. a, 9 uterque ut Vulc. — 15 itXeuffoujjiEvou;, quod nptandum. — 3, 16 iir\ xvjs xXfoyj; ex A. Vulgo abest articulus. — 17 littSavxa irXot'ou.

- 4,29 luc ~EAtVVuuv, alibi recte. — 32 yJSy] 'XEw. ,

XXVI. 1, 3 tn in utroque. — 4 1jo"t) om. —

6 8e post itoXXpu; neuter agnoscit meorum. Quare sic mutanda videatur distinctio, ot U, #xt xsOvv)xsvat rjSrj e^yiyyeXXeto ~(lirtxpuTtxeaOai 8s auxou t't-

'7tOCOv icpo; xwv a. ov Oavaxov, to; eytoye ~ooxw), Tovq 7roXXou; uuo ttevOoo?. a'XO'aoc loe"iv 'A).E~cocvpov, inflexa post parenthesin structura. —

9 reducendum ex A. 8s!jiou<r0ai oE w; Ixaaxou?. —

2, 11 ev xou :1:<<xpGI1ttOOI;"t"q. teptj) ex utroque pro vulg. iv xoi tou ~2sp. Upw. — 18. ~j/ivovTo;. — 3, 24 aicoxptvaaOat A., quod Sintenis restituerat pro frrcoxp. — 26 bpw Its' auxw A. ~6pav B.

XXVII. 2, 34 auxto. In fine om. tou. — 36 xat

toi xlXi XeXuicsiffOat. — ~3g 'AXe^avSpou. — 3,47 ri x^v. — 1 auT(») 8o"I\c; ex utroque pro Sdljrit.

XXVIII. i, 9 toutou? (L1ivlXt; ex utroque pro toutou?.— ~11 cpiXoicovwxaxos iterum. — 2, 13 ol xwv. — 3, 21 seq. xat &ra xs ~(pOaaa?, mediis omissis. — 26 yp-/|[/.aTo>v xs.

XXIX. 1,30 st?.—3 1 Ei8 xi|v veonfjxa xi?.—2, 42 auxo (LE'tIXi'lYV.-3, 4 ~[xsYa elvai uterque.—6 acpa- ve«rxaxo;. — 8 ~icpd$om. — 4> n OOXEt EivGtt ex

utroque pro EtVOtt ~8oxet.

XXX. 1,23 (•uj/.itavxa xov 'AXe'qavopov , ut videri possit xa ~'AXe^avSpou male reddidisse. Deinde ouxw 8l uterque. — 24 Saxis;. — 25 ic; oaa cuit ov inter lineas. — 26 xoiv "»j7reipoiv. — 28 auxot ~Et xe wv. — 29 ouSe ~IvxauOa sv. — 2, 35 xou om.

— 37 dtXXa.— 38 XOtt ~vuv Se o;?t ex A. , omissa vulgo particula ol. — 3,44 -nic; ic; ~touc avOp.


■■lOBCiBi --

Codici A. quem contuli inscriptum 'Appiavou fivcibCXGlC; E b O O [1.'1\ tVOt)t. N imirum librarius per totum opus subscriptiones acccpit pro tiiulis seqnentium, secundo libro inscribens 'ApptlXvo'u aXe;av8pou avaSacetoi; -rcptoxov, tertio ~Ssuxepov, etc.

Initio nihil nisi OCptIXVOC; (sic) scriptum. Quae valde antiquum fuisse archetypum ostendunt, unde hic codex est derivatus, non proxime (luidem, ut videtur,sed per successionem aliquot apographorum.

CAP. 1. 1, 2 xov omittit codex, et hic ejectum oportuit. — 3 , 7 ~etc t 81 Mootat Ilspffstov ~-qxouov ex codice, recte. Ceteri codices iirei os Mr,8ouri, quod Vulcanius in Mljoot mutavit, Gronovius autem STOixa MrJ8oia,iv • etceI 8e Mr,8oij male. — 5, 16 ~Nucav codex hie, alibi Na!X.- 8, 23 scribere debebam ttoXi; IleuxeXasixi; vel IlsuxsXarjxiq. Codex ~IleuxeXXa l'tt, ceteri ~llEuxsXa l'tl. Postremam vocem delevit Schmiederus codicem Florentinum secutus, a quo particula haud dubie per correctorem exulat. — 25xov om.

II. 1, 26 ~Ttpoc ifco cod., non ώς gO), Idem -f; ~'IvSSiv ylj (sinearticulo),quod fortasse recipiendum erat ob constantem fere usum Arriani in hac formula. — 2, 29 ou Schmiederus pro o. — 3o rIp/exai jjLsv aico OaXaaffYj? 6 T. -njc, ut alii codices inspiciendi sint. — 3,34 ~"I{*aov ex codice. Ce-

teri "H!l'tXov, Schmiederus "l [J.tXOc, — 35 (ZEt om., quod sane videri potest aliena manu insertum.

Exquisitior phrasis sine hoc verbo. — 4, 37 xov etcex. — 6,2 ~uirb xwv to A. ex cod ice , qui ad sequens AsXxa aberrat. Aberat 'to. - 3 xo addidi. — 4 IlaxaXa, ut in Anabasi. — 7 , 5 ye ex cod. pro xe. Deinde idem [AEavjaSpnic ~xaxa II., mediis omissis.

III. 1,16 y1ic cum Schmiedero pro ..Ijc. — 4, 29 iui x^vicoXiv, ex cod ice adjecto articulo, quod noliin factum. — 6, 37 xvjs 1teXa'ljc y1i c Geierus pro i\al'l}c. Conf. Schmieder. p. 16. — 38 ~TEaca- pwv ex cod. — 8,45 ~crxEvoxaxov cod. Scripsi axsivoxaxov, quod integrum praebet codex c. 4, § 7

et alibi. — 10, 1 OOXEiL.

IV. 2, 11 habet fJ-i)'EOiL.- 3, i5 Katvav, quod verum esse putem. Deinde xat ~'Epavosoav (sic etiam c. 10, § 5) xat ~xov ~Koaoavov.— 16 ~Stxxd- ~xaxtv. Flor. tffOXi<rTW, si recte legit Gronovhts.

— 4, 18 ~2atuopov. —1 9 Ko^utvaff/jc;.—21 Ma~'SuvavStviSv. — 5, 23 IlaXa^ai; ~et 'Epsvvsat;. —

7, 26 v posui pro vulg. ~&v. Codex MlXllXVopoc; ~sTvat. ou xb eupo; TO r<*YY*l> quod fortasse ex odv ortum — 27 iatUTOU (sic ubique) <rTE.tVOTiL.OC;..

Vulgo ~cxevojx. - - 29 ~7cspvjv ex codice. — 8 , 32 'A<rxpd6at?. Reduxi ix. ~KtjXewv, errorem Gronovii aut typographi suspicatus. Ibidem cod. SapaY-

ytv, deleto eao. m. accentu in a posteriore. — 33 TOV euopov (sic). — 9, 34 sv ouSpaxai?. — 10, 37 IvSiSoi. — 38 XVIXY)<TOI;. — 11, 40 nsuxsXavnSi.

— 41 ~MaXajxav TOV TS et rOCpOtOCv.- 12, 42 ~xaOu- ■rcspOs, non — ~8ev. ~Deinde Ilapevvoq. -44 SoajAo;.

Ibidem scripsi 't 'A ~Siaoapewv. Vulgo 'tyjc 2a(n<j<ja swv, codex T5)<; aaSttjcapewv, Flor. depravate Tvi? B*i<y<Tapewv. — 14, 49 e; fJ-Ev ye ex codice pro I; (Jtivxoi. — i5, 3 oe, sine ye. — 16, 8 Noptxwv.

V. 1, 14 seq. fJ-oL AYAYSYP* omissa. — 2,16 iroXXwv. — 3, 23 2av8paxoxw. — 24 IIwpw. —

5, 29 (TTpaTirj ex codice. — 7, 34 itptv e't? TEXO?, quod videri possitorlum exirpivet ~i.e. icplv^.— 35 Is'IvSou;, quod vel aptius hie videtur quam

tltt — 8, 36 jxev ex cod. accessit. — 38 CHpOtxXsoq ex codice , hic et § 10, 44. — 9, 39 vaaGt.

-10,45 tlopw (sic). — 47 fJ-Ot TO xdjxit. Ibidem xaxanep ~Sv. — 11, 1 napaicajjiuraSsut.— 3 Ev 6.

— 12, 7 ~axuxaXtv (sic) ~.<popsou<n. Ibid. xoiat ex cod. — i3, 10 OSTUK;. — 12 wxiffj/ivo;.

VI. 2 , 20 TOO TWCJIJAOU, ut jam valde dubitandum sit de dativo. — 3, 25 Ec IJO'O'o'J recte etiam noster cod. Male Schmiederus ex Flor. I; tlblJaaov. Deinde ofhw tt ex cod. pro vulg. ~xoi. — 4, 29 ol HOT. om. — 7, 38 xai ot"toc; p. — 41 1}G~vaSaxa. — 8 , 42 xaxaicsp xwv ~'{vo. — 44 AHhoITIVJC et 45 AIOIOTCCTW ex codice.

VII. 1,6 Ixaxov xi Sir. etiam noster. — 9 txcfcat. — 3 , 17 d[i.itto^ <jOai (JLSV oop&c 07ipstou<; codex optime pro vulg. 1ItJ.1tlX,E0'6att jiiv oopc &"/1p(wv ,quod ab interpolatore positum ~propter footv.

—5,a5 TtoXviai codex, et c. 8, § 5 itoXyieq.— 27 Ot~SdvTa xvjv v ~StSovxa, lapsu. — 6, 30 06X0; om.

— 31 ^{Jispou.— 8, 35 fJ-IIAtan.- 36 8s IvSiSaljai (non ~Exo.), ut de EVOEteatt cogites.- 9, 38 fJ-t'tp'l\-


VIII. 1, 45 PaoiXvi'i^v hic et infra ex codice pro pa<rtXEi'Y)v. Ibid. ~BovSuav.— 3, 2 ~xai dnb xouOE. — 5,9 7tOA'IjEC;. — 7, ~17 eTvai.— 20 xou iravxos ic;. — 8, 24 ~xaOiqpavxa ex codice pro ~xaQap. Ibid.

~xtvaioo;. — 9, 28 ~fiaoi vuv. Habet exi et wv. — 11, 35 Oto-rou v x. ex cod ice pro xijv x. cxo-rou.- 37 ~xaxaicsp ex codice.

IX. 1, 49 et § 3, 8, et § ~10, 31, cHpocxlioc; ex codice. — 3,8 xauxov ex cod. — 4, 11 it; Spa fLty1jVOtt. — 5, ~12 Y&p ivxaufia. — 7 , ao VEVLdxoi ex codice. — 9, 26 it; tiVOPOXOTOV. — 3o etXOGIVTS. — 10, 3a yr\v 'tv '(vo. ex cod ice. Vulgo TWV.

X. 1, 43 ie; (lov(lo'VlV txOtVc x 0.— a, 44 8k xai ~tip. — 3, 5o ejAiiwtXaat ex codice. — 5 , 4 1l'OAw iv ~'IvSoiffiv ex codice. Aberat praepositio. — 5 ~Tpactwv. — 9 i(lo^II codex recte pro I^SaXti.

— 8, 18 oual xtva eivai ~8ouXov 'IvStxov. — 9, ao yt eo.wnc(sic), sine ot. — 21 xa SouXa ipy — 22 fA.'tt ye ex cod. pro (JLT^XOI ye.

XI. 2 , 26 't'ii> O't:)fJo'l'tt IpYaCeoOat xai avayxair, O'cptV TW O'bJ!J.Ot't't ~Trpodxeaxai, postremum etiam in editis. - 28 ~aXXo om. Ib. 't'Otc ffocpiarTaltriv , quod habet etiam c. 12, § 9, O'otO''t'otO't c. i5, § 12. —

4, 33 jAouvoi om. — ~5,35 cbpauov. — 36 ol et 37 v\ omittit. — 6,39 codices -rpeic. — 8, 5o TOV A.

om. Habet ou fJoEtOV. — 9, a O6TOI wXeiaxoi TE itX^~6ei'Iv8. iovTE;. — 11, 14 ~oupea codex pro o pea.

— 15 81 ~xai ~o&xot.

XII, 2, 26 xpaop,EvoV. — 6, 43 xaxa Tdt; 1toA"IjOtc

codex. Articulus in editt. desideratur.

XIII. 2, 13 8s om. — 4 , ~17 TQU sitl xou X.EtAEO<; ~xou, ut dubium sit quod refertur secundum xou abesse ab omnibus libris. Credam scribendum esse E'lti XW ^wjxaxi x W ITCI XOU XE(AEO<; vel xai xou }(. xou eiju). — 6, ~27 s^oudt Raphelius pro lout.28 OL 8k yp. — 7 , 32 iireiv WV. — 34 al<Y6D{jisvot cum ceteris, rectissime. Ibid. ~tevxai E'It\ 't., sine c, — 8, 39 <*ico8pa(i.dvxs(;. — g, 45 xaXantoipifj~65jvai. — 10, 1 At(L<:,. — n, 3 YjSr, om. Deinde legebatur 'tOt<; 't' aYpi'oidt, prorsus intolerabili particula xs. Nimirum xoiffx ortum est ex xotci, estque hoc unum ex vestigiis unde colligitur etiam in v issXxuvxixh) non admittendo Nostrum imitatum esse Ionas. — 6 xaXaiiro>peu[Asvoi ex codice. — i3, 13 sTricxpscpoivTO, superscripto ~rapt.— 15 ~ofixto (aIV v scripsi codice indicante qui fiiv dt v d'tp.

XIV. 4. 28 TCSdovTE?. — 5, 3o iyio quod pvae-

feram.— 32 TOIV ~axsXotv TOICIV l(jncpo(i6 V, quod notandum. — 7,4° 0T)X^Tri<riv ex codice pro 6"tjXesfftv. — 8, 46 ~auTtov. — 9, 1 ~xpsv), et iterum c.

17, § 5, ut non esse videatur fortuita aberratio.

XV. Codex ubique Tfyp^v, xiYpyio;, TiYpvias. —

2, 8 xiYpvi? ~yip. — 3, 10 Ta^Ta 8 fidxiva;, sic.'— 5, 19 aXXi <p uffi yap ex egregia emendatione Geieri pro ~acplcrt. — 20 CPWAEOcrOtEV, male. — 7, 25 xs addidi ex codice.— 26 amriYsexai ex codice hie et § 8, 29, — 9, 32 codex mire ~aXXou; TCSX'tCtfJ.Evouc; sISEOt ~TOV opv. — 33 8nrppfao(Aai ex codice, quod aptius hic quam vulg. Iicp"tj"("IIO"O!J-CtL. Ex eodem &TC p TWV TCtQ., vulgo sine artic. — 10, 38 IluOwva codex, qui verum praebebat in Anabasi.

— 11, 42 Eceup"tj'tCtt ex codice. Vulgo s^eup»iTo.

-1,3 toIis 8*1/0evTai;.

XVI. i, 5 SevSpEMV ex cod ice. — 4> I4 XpoiV 8-Jj aXXyjv posui pro ol. — 6, 22 Oox CtuTOC; Tp., sine i\C;. — 7, 28 IiV'tECEL codex optime pro vulg.' liv'tizu, — 29 ouxs xi sine ei. Flor. o5xe 8 ~TT. —

8, 3o TO 15iv lipufnpoiat et O(J-ObO"ivcU; - 9, 36 OtU<poiv ~TO tv "/EfQiv, quod non recepi, Ionicorum

scriptorum exempla qua non erant in promptu.

— 10, 3g ~fit 8auvta. TTQV post TCEXTYIV recte delevit Schmiederus. 11, 47 dbOAOV, sed recte § 12, 49, ubi siraywdi, quod verum. v XVII. 1, 4 ~eiffiv ot 'Iv8ot ex cod., vulgo sine artic. - 4, 18 ~xaOtcxaat codex. Yulgo xaOtcxwO't.- 5, 21 ~etffiv. — 22 xpE"t).- 7, 25 licet ~ouSs, sine OE. — 28 ~xauxa 8 e IJJISOX^ [Jiot (O''too.

XVIII. 4, 43 lx Kp^xr,?Neapj^o? codices; vid.

Schmiederum, qui et ~AatopLeSMv restituit. Codex Aa[/.7re8uiv ~Aapfyov, sine 6, item omisso ante ~'AAE- Sjavopou. — 5, I ~Nsuratou. — 6, 4 'AXei;av8pou MU EOC.— 5 ~Kpaxeua ~(editur Kpaxea) 'AAXOfJ.EVEOC; vel VEb)C;, quod distingui non potest. — 7 Mux^OtC; ~ZiotXou BepoieoK- — 8,9 Sapetaaio; pro AapO'O'., quod valde antiquum archetypum monstrat. — 8, ~15 MayM*;. — 11, 25 ~IxStoot scripsi pro ~IxStSonn quod etiam codex tenet.— 12, 27 ~ETCOIEUVXO ex codice.

XIX. 1, 31 ~cxp. ICEL^ lx. 1tE. — 3a oE et 33 TW om.- 2, 35 xou; "tE UTX. ex codice, omissa vulgo particula. — 3 , 39 ~7tpoirop. — 5,45 <rxpa?t7K ex codice. — 7, 5o ~/&iat xa' Schmiederus addidit ex Anabasi. — 8,3 8ISTCX U<TEV codex pro vulg. xax 7rXeu<Tev.

XX. 2, 18 yJ Spfjuov airopw scripsi pro vulg.

~opjxw. — 4, 28 8 o et ^uvoudOai. — 5, 34 ut editum. — 35 xat d: codex, ut votum praemittat Nearchus. Quod mihi melius visum quod vulg.

xat, el xa etc.— 38 nu't'!l codex, quod Schmiederus scripserat pro xauxr]?. — 8, 46 ETCI xiji.

XXI. 1, 13 xa.'tEXE.tv. — 1, 20 xott oSioc fuptxov ex cod. pro YU(J-V, xai ot'tOI;. — 2 3 2xoupa 8s v Jv. ex cod. pro Sxoupi 8e Jv. ~^v. — 3 , 26 TJJV ~Sitop. xauxvjv.— 28 icX-/){Jt.{it.upir,aiv, quod etiam in codice, ortum ex fluctuatione, vel 'JtA't)!J-upat vel 'JtA't)!J-/A-uplat scribendum. ~Deinde cod. x/jaiv a[X7cojxsat. — 29 Kaujiotva habet ut ceteri. Ex eoque dedi 81 v ~ouvofxa pro vulg. 8 ovojxa ^jv. — 5, 33 Ecpav/] auxoiciv <pavrb eraso priore. — 7 39 Kpw~xaXa et 9,45 ~KpwxaXwv ex codice. Vulgo KpoxaX., Flor. ~KpcoxsX., sed de a testimonium fert , PHnius.— 8, 4 1 ~xaXeoutAsvot, quod de mutatione relictum. - 9, 48 ~ctetvov ex codice. — 10, 2 7rovo(jLa eiv. — 11, 6 eiroiesv ex codice pro vulg.

Trot7]<TSV. — 13, 12 xai oaxpea Bk xai xouc ex codice. Vulgo ok xou;, Flor. o. ~xat 'tOUI;, XXII. 2, 20 TW om. — 21 Ec x^v. — 4 , 27 ~xat 8IEXICX. Schmiederus pro XOtl 8^J IxicX. — 30 ~MopovxoSapot?. — 8, 44 antVf.v ex codice. — 10, 2 xtXl 7capa xauxyjv.

XXIII. 1, 6 Ex xSiv ~Ix6oXwv. — 10 xa j/iv ~odv.

- 4, 21 5 Schmiederus addidit. — 5, 29 GUVEir«XaEov. —- 7, 38 XtXt lu.6aXXov xjt xtxt'a (sic).

XXIV. 2, Ppaysa codex, non ~{3pa/ea.— 3, 10 xo oco auxotdi cod., quod melius est si totam phrasin spectas, et veram scripturam habeo. — 4, 12 (we;. — 16 seq. ~a<pot6ot OS te; xi ~laa- ~xovx( sa6at. — 6, 21 nihil omittit. — 22 codices [AYISS 6(*XXEIV , quod correxit Schmiederus. — 7, 25 ~Ipncxouv. — 8, 31 ut editur. — 37 Otl<p!uyov.

XXV. 2, 3 ot ex cod. accessit.— 4, 10 OUX IXUxo E7C01E0V. — 5, 12 at ot XIXt IXtTiXt al. — 6, 18 non habet lOV'tEe; ex uno Flor. additum, et melius abesse puto. — 8, 24 vulgo wxidptivoi?. Sed codex B>xt(T(JLEV0I * EI ~xa, i. e. ~toxta[AEvotCI ~x4. —

27 S/E (sic) Ixsxw.

XXVI. 3, 38 ~Ilaatpa ex codice pro n/Xtpct, — 4, 40 irpanatxepov auctore codice qui 7rpo'iExEpov. Vulgo irpwixEpov, quod etiam G. Dindorsius (Thes. v. spwt) in illud mutandum esse indicavit. — 5, 43 xautep itovripdv posuit Geierus pro XIXt ~icov. Delendum videtur oux cum Schmiedero vel scribendum fJowp x ex l ~8Xtyov ~xat-Jtovvipdv. Post tppe'axa librarius facile aberrabat ad uSwp oux ~oXiyov. — 6 , 47 KaXfjAoieriv. — ~51 Kapvivv). Solus Flor. ~Kotvtv7). — 7, 2 de conjectura scripsi t IX ~xoiai xuiv opvt'0o>v. Codices C.) e; 'toie; ~xtov.

Ignoro qua auctoritate vulgo edatur ()e; 't<< ~xoiv.

— 8, 7 Kuaa. - 9, 11 xaOop{/.t^opisvou;.— 10, 17 ~Moaapva, sed infra ~Mosapviov.

XXVII. 1 , 18 ot. Scrib. EVOSVSE. — iq rIXOpb)-

<7105. — 21 TO L..x.riAma., — 2 , 28 xoiat XOJur,xir)<jiv ex cod ice. Vulgo xviart x., unde Florentinus corrector xrjci xw(xr,aiv. — 3o codex quoque ut editiones irtMxeovvxt;. — 3, 31 AevSpdSoua.

— 4, 33 1ttxov'to ex cod ice. — 6, 42 iva XOtt OttjtOtAOC; XE. — 43 ~xaxa ~VOtUV xs E8ET7TV0TT0TE0VX0. —

7, 45 ~au.txpr,v ex codice. — 10, 9 Et codex, quod Schmiederus cdidit pro tr].

XXVIII. 1,12 ~TcptoTot Raphelius pro irpto~xoidiv. — 3 , 20 (ov om. — 4, 23 $E7cntr(owv. —

5, 25 o cuv Neapxw omissa, quod notandum : neque ullatenus necessaria sunt. — 26 scrib.

E6AEAouaLV. — 27 ~TtpoaeSaXXov. — 6, 29 8Ja't' fixa60v,- 3o avSpaicoSidOYicfotiLEvviv. — 33 8iacp6sipai.

—— 8, 40 taxpEb)fJ-SvOt.

XXIX. 2,3 diceXfiXoiTrEi. — 3, 7 airoXEiitotEv ex cod. pro aTCoXwc. 5, 11 8s' om., et delendum videtur. — 12 iv ~TOtOLaLV. — 16 ~iitl xouxoiv. —

7, 20 EXIVUOVXES. — 8, 27 mire codices et priinse editiones TCXEOVE; (noster TCXEUVE?) oxaSiou; ~tAuptoi.

Posui ~ataSiot XOtl quod compendiose scriptum in ~anlouli abire poterat, pro vulgari [/.upioi a'tlIatO\

xal oXiyw 7cXetou?. De quo tentamine ipse dubito, sed nihil egerant Vulcanius et Gronovius. —

9, 31 ■?) avbntaucts. — 10 ot 8k ~8ixx. et TtEico(r,xai, {J.E"(rx6oc. — 12, 42 auxoiv. — 43 XOt'tOtAouvuc. —

i3, 47 icoav. — iA, 48 ofxpwt. Deinde lacunam indicavit Schmiederus. — 15, 1 datv ot ~T/6. — 16, 4 xoct OMXXX. 2, 10 hic ~KulCSv. — 11 avw SStop ~ava- (fu(iw(i.evov , quod recipiendum erat. — 3, 14 to addidit Geierus. Codex ~aitb xouxou TO TOX6. Ex quo cX7roxplvlXaOOtt pro vulg. ~uwoxpfv. Ceterum ionicum fmOXptVEaOOtt alibi fere servat codex noster. - 16 XOtl ~Tunv Oto'tatv, sed non videtur xai ~Ttai scri b en d um. — 17 xa ipsxtpia. — 4, 1 'XOC\ xaxou?xiv«?. — 20 vau^ayiT) ex codice pro VOtUjxa^tav. — 8, 35 xii 8 &ito sine ~xai. — 36 M) xai xa <JY)7td[Aeva,I. e. xaxa<r*|Tt. — 38 xa ~oaxea ^pr,aOat ~xoiaiv cXvOp. lc; xa ~oixsla, ead. m. mutatum in IJtxt.

XXXI. 1, 3 lc tKtX"tov. - 3, 8 ~ccpi, ~non atpiv.— io-fiYefxova; xou TtXotou iayupi^EffOai. — 6,21 otxrjffai XTQV , sine ~(J-lv, recte. — 22 ~ouvojxa ex codice. — 24 fyQuv 81 ~auxov I; avOpwitoov ~itotsouaav l^g.— 7, 26 aux^v.^—28 xauOrjvai inserui, quod excidere poterat post ita8*)[i.a. Facius vertit : sed rogasse ut sibi insitus voluptatis appetitus adimeretur, quod postremum vocabulum abest a grae- cis. — 9, 35 xaXamtopov xe ex codice pro vulg. ys.

XXXII. 2, 43 u) p!A.talXv'to. — 3, 44 8l om. —

46 ITCXWOV ex cod ice. — 6, 8 ~avsjrouaav. — 7, 12 8e om. — 13 xtXl aXXa ~xoiouxoxpoita x tX l T O a l v E lc; ~'Aair., quod botanicae granus facile explicabit.

— 8, 15 ~lepewpwv. — 10, 21 ~Cnroxptvexai. —22 EIVlXt accessit ex nostro et Bodl. codd.

XXXIII. 3, 47 licatiovxo. -8, 16 fiwaxov. —


XXXIV.41 , 3o av ~eyvw. — 2, 33 0Sxw SV) x t 't11V {Jpayuxaxvjv , quod non esse hujus loci puto.

~— 36aXXa.—3, Sgitpaivsxo.— 4, fao c; ex cod ice accessit. Deinde vera esse videntur haec codicis : ov TVJ; ~ooou ~TtposAOovnc; x at 1 ouSsvl EYXUPAAVXEI;, ~xsvoi Ircavflsaav. Librarius a XOtl ad ~xsvot aberraverit, deinde addiderit praetermissa. — 42 ot 8k ~xai itopp. ex codice. Vulgo abest ~xael. — 44 xsva "tE dyy. — 4~ Tcp~Yp.arrot ex codice. — 6, 5o XOt\

a-rt^va?. — 1 auxCi XE ~Neapytp (sine xto) ex nostro codice et Bodl. — 2 XOt\ |/.sxic "toa. yelp. - 7, 3 "tov om. — 4 XOJAOWVXE'S "tE ~xai ~Ttowvnc;, trium

fere literarum spatio relicto vacuo. — 8, 8 &7co~xptv. — 9, 12 XTQV ex cod ice addidi. — 10, i3 efl-IX't\ ex codice. — 14 yefp Tl ex cod ice pro yefp ~xot. — 15 ~auxotaiv ex codice. — 16 xauxr, IX. —

~11,17 fcitoxptv.— 12, 19 eYWEipii N.—ai axpaxi^c ex codice.

XXXV. 1, 22 codex nec oE habet ~nec wv. —

23 auxiov xouxcov.— 24 Tcpo<rSpa(i.dvxE5. — ~26 7tapa al. — 2, 27 ~touxo ~ixsivo <ruv6s\? i\A. (sine o) aliquo vitio laborare puto. — 31 ~axpaxnq ex cod.

— 4, 38 itoXX&v yp., sine iiti. — 5, 3g ~auye ilfl-tv

;J.tt ex codice. Vulgo #xi ante aoye. — 6, 43 vTiec; xoiowai. Ibid. f)|/.sis os o Oxoi, ut oportebat pro vulgato IXO'tOl. — 8, 49 tov 'EXXIQVWV ~et xov λiSutov ex cod ice pro xaiv. — 1 ~sitopivuaiv scripsi pro iitopivueiv. — 3 xai yp XlXt 'to.

XXXVI. 1,6 ~Ttapovxa.— 7 ~auxou, quod fortasse recipiendum erat. — 3, 12 XlXt 'ATC.— 13 Oc.Xaacioi 8EOI. — 4, 18 lOsXh) ex cod. pro OsXco. Ibidem oih' (XVAXIVSUVEUETV de conjectura scripsit Geierus pro vulg. oih' ouv XtVo. — 5, 23 IOEAEI; ex cod. pro OEXEI^. — 6, 27 O'II EX.OfJ-EVIX IXOIJAOU.

— 9, 3, au. 'Ij[J..ex cod ice. Vulgo sine artic.


XXXVII. 1. 43 8s ~vviffov, non 8r. — 2, 1 'Op-

icxcx ex cod. pro ~'Opivcx. — 2 ETC' cxo iicscp. — 3 'ljv om. codex, ut solet Arrianus in hac phrasi.

— 4 oovercXtoEv, pro vulg. (JUVEITXei, indicante codice qui ~ouveitXEOV, quod vel illinc ortum vel ex (XUVETTXEEV. — 3,6 7tpwxou. — 8 <xtcoxou codex.

Hinc Fiorentini illud aito TOUTOU. Minus bene noster omittit xcxe. — 5, 15 oijirtoxi sic. — 8, 24 seq. xai oppit^ovxo 1tpOc OWSWVY).

XXXVIII. 1, 39 axaStoi etc., masculino. — 2, 44 epTqjjMTjg et ~Kcxtxcxvopoc, quod mutari non dcbebat ex Flor.— 5, 2 xs ex cod. additum. —

7, 9 Y? om. — ~8, 16 Ec OXT. ex nostro cod. et Bodl. addita praepositione.

XXXIX. i, 28 'PaxejJLK;. — 2, 3o ~stIocxpyov.

— 3,35 ~Tpavi$t. — ~4, 40 TtEvxrxovxai ut Grono-

viani. V!Vxov'trx ex duobus suis Blancardus. — 4, 41 o6"tw TI, de quo haereo. — 44 Iv ~<" ~OaX., sic. — 6, 45 EI; 'POYOVIV.— 9, 6 'OpotI'ttc; posuit Geierus, ut est apud Strabonem, Ptolemaeum et Plinium. ~Codices "A POt, ~"Apotc;, ~"Apllc;, noster ~"Aptc;.

XL. 1, 10 reducere debcbam ",ualwv Ss lfJ v 0 c; ~auxovojAov Nimis apertum quo errore inductus fuerit corrector Florentinus ut fingeret aXXo "(Evoc;. — ~2, 14 xpiya. — 3 t i 7 E7tixri8su)5 ex optima conjectura Geierus. Codices ETtitsXstoi;.

— 4, 24, frcitotffi. In Flor. Jiouvi, quod correctori deberi videtur. — 5, 27 lacunam notavit Geierus. — 29 XtX't' &8ov et Ocofjia ex codice. — 6, 32 ot om. Ibid. sEpatXuu. — 33 ~KlIaaGttot. — 9, 4 1 ol ~<ppaaai. — 10, 43 Xfitpviv yap codex; XE ya.p est fortasse sphalma. — 46 ~ytveodai. Ibid. &p[/.IR)d. —

11, 48 ~oopotat, et IfA^aXXscrOai xai TTEVXE.

XLI. 2, 4 oi om. — 5 ~TTExaXotai codex pro 1t.xaaIIAotat, ut sint lamnae in contis fixae , quae conspicuae magis sunt quam simplices paxilli: res dijudicanda ex all/LStotc illis in Graeco mari quibuscum comparantur, mihi incognitis. - 3, 10 XIX( delet Schmiederus. — 4 t 14 ouxe ya.p. 5,18 I; om. — 6, a 1 lvtXxoa(ouc, Ceterum 3[Xdov

(JTIlO(OUC tot nusquam vidi apud Arrianum, ut Jjvuov vel VUTOV scribendum esse putem. — 22 l'lt\ TOU (JTO!Jt'tOC. — a 3 OUVOJAOI ex codice. — 7, 24 Tvjs E[J.'Jropl'llc y1ic non esse graecum jam dixit in Thesauro L. Dindorfius : SirepopCKj? vel ejusmodiniiquid lectum hicolim fuisse. Erat T7)c ev •ree p aivi Y?i« velr?}? Tte p III '"I) c y7i c. Quod per frequcntissimum corruptionis genus ubi in irop!Jtl'llc vel itop^riQ abierat, de alio quam eu/jrop(ir]<;

cogitari non poterat. — 8, 27 I; om. ; XLII. 1 , 3o naffiTiYpifiv codices. — 34 Ttypw et'A p(Aev{ific. — 5, 43 IlaatttYpYiv avoj ava 7cXeov, sic. — 45 c 1tEVT. — 8, 8 ~avOp. tw aW't=ijpt, male.

— 9, 10 IvOa ~S^xat.— 13. ~Post 'Qpercat; lacuna relicta octo novemve vocabulorum, deinde pergitur Ix TOU ~'IvSou (15) usque ad aTpaxo's (16).

Hinc iterum lacuna decem ferme literarum, et pergitur iv 8e5ia (i7), omissis ",dt oE.

XLIII. 1, 18 inter voces BaSuXiovfyv et 'Apafiivj lacuna trium quattuorve lilerarum. — a, 22 eice^ojv. — 25 laEXov vel ~laExov w;. — 3, a6 ouOOtfJ-WV ~avOp: ex cod ice pro OOOOtfJ-wc. — 4, 3i • p7)<rtv iaOpov. — 5, 34 xe <x®tffiv. — 6, 37 ~Seixat Ye E-rr. Ibidem v xiva iar0}xov ex nostro, Bold, et ex ed. princ. pro #vxiva. — 7, 43 inter ~exirspt- irXwdttVTe; et <; tooovSe (44) octo novemve vocabulorum lacuna est. — 45 inter vocabula trie

et 'Apafiiri; lacuna sex ferme literarum. Respondent hae lacunae illis quas in praecedente capite notavi : priores quidem ortae sunt per particulam archetypi codicis ablatam, alterae errori debentur librarii nostri, qui membranae vitium qualia saepe reperiuntur pro literatae particulae ablatione habuit. — 8, 48 TTXMOVTOIS ex codice.

— n,7 X/X\ 'A V61V, 8k 6. — 8 'H paxXeta?. — ia, 1 a i$ Tpa7t T0 scripsi pro i^ETpeitexo. — i3, 16 ev "to'ic lpr,(jLixot? xd-jroi; ireiroXidpLevY). — 18 Tiaji.(popo; recto accentu codex. Cujus librarius in sequenti versu post vocabula uitip oe calamum deposuit.

Vides codicem nostrum lonica multa servasse quae in editionibus obliterata sunt; sed in universum non minus ille ~itotxtXos quam editones vel codices alii, quum nonnulla vulgari modo scribat quorum dialectica forma in aliis videtur conservata. Jam post luculentam commentationem Gulielmi Dindorfii, qua Herodotei leges ionismi humaniorem in modum exposuit, non invitato lectore ut spissas quaestionum ambages et («.up|A^X(av aTpcncous secum pertransiret, facillimum sane erat Arriani librum hUlle ad illam normam conformare. Verum non per se modo probabile est, sed rerum documentis extra dubitationem positum Herodoti et Hippocratis

seros imitatores non tolum et integrum illorum ionismum expressisse, sed aliqua quemque suo tempori concessisse. Quos autem quisque et cujusmodi sibi limites hac in re posuerit, difficilis et multis modis impedita quaestio est. Qualis dum instituta fuerit, apud Arrianum ego me non solum intra probabiles limites continui, sed ne ea quidem restitui quorum certa vestigia supererant, unica tamen vel perpauca. Semel ~lecitur oupea iill codice c. 11, 11). semel ocOt

pro #poi (c. 4o, II), semel EYEX (c. 33, 9), semel [jt.E'jOt6o< (in codice c. 29, 10), semel TpaTrouxio (c. ai, ia) : ad horum normam non sum ausus centena loca refingere, quamquam credo Arrianum his formis esse usum. Verborum in lw formae ionicae frequentes sunt in codicibus, atque

eas baud cunctanter posui ubique : sed verborum in KM et in oro nullre usquam praeter vulgares formas apparent, exceptis tribus, 6peo[/,ev, xofA&ovxe; (bis) et XpEO/l.EYOt : in his igitur substiti, quum vel in nativis Ionibus horum verborum conjugatio nondum prorsus sit ad liquidum perducta. Infinitivi aoristi duo supersunt distracti, ISEEIV (c. 15, 4) et GU/l.brU,UtV (c. 21 extr.), ac satis credam sic in omnibus prope versatum esse Arrianum. Plusquamperfecta in ~Et, imp. vjsi,

snbjunctivi aoristorum pass. semper contracti.

In compositis et vocabulis longioribus contractio fere constans. Nusquam ~acpirov, ~acpEOtc. Aspirationem ab Arriano rejectam fuisse certum est; ~acpEtvoti tamen c. 36, 2, non esse mutandum cre d o : in ~etpEtxat c. 11, 4> e<popSi<Ti c. 12, 5, Afpttoptov c. 37, 9, atpsXeiv c. 20, 3, paucisque aliis dubius haesi, et sunt praeter aspirationem quae purum ionismum obscurent. In propriis nomi- < nibus Arrianus notissima, velut XxuOifjc, KotpLeuGll/;, R<*YY»I?, ionica declinatione extulit, in reliquis vulgarem atque adeo doricam servat, .IOtpaYY^Vj ratppOKXV, 2xaT fi6av, et gen. 2xaTS(/.6a, etc. Sic c. 10, 5 : ~'EpavvoSoa ,itOTa|xou xai Tay"

YEW c. 19, 6": TOU 'AXEOTIVOU xe Xlll TOO crOlIfrnsro.

Videndum etiam quid euphoniae et numero tribuerint hi scriptores (v. c. c. 38, 7 : TOO 'JtO'tIlfJ-OU TOU i(xappou, dvo (j.a 8k 'Apeo'iv, ubi de ~ouvopia apud Arrianum certissimo), cujus rei eos in oratione artificiosd suscitata inprimis rationem habuisse consentaneum est; sed ejusdem quam incertum hodie sit judicium, apparet. Ab i hac parte verendum mihi sit ne plura mutaverim quam quae debuerim mutare : ab altera parte multo pauciora restituisse inveniar quam quae dialectus postulabat. Quorum certa et aliquo numero exempla in codicibus exstabant ionismos fere omnes reduxi: ab iis qui prope *

obliterati erant vel penitus obliterati, prorsus abstinui : nam quia nullo modo mihi constabat quousque esset procedendum , plane non ingredi eam viam malebam. Subjeci elenchum eorum quae mutavi et in editionibus xoivoi; scripta et in codice meo, de quo hoc adjicio, ne semel quidem legi ioiuxov, in editionibus prope ubique positum*

I, lin. 4 5 'tOte; 'TtoAAoic, 6 8 KcxfJ-6aou , 1 xoi; woXefxoti;, i4 "toie;, i 7 itoXei, (24 (xaxp^v?).— II, 28 - Ill, 39 iwv, 5 — 23 Dcx&AOCte; et MaOai?, 3i Ka|x6t<i6dXot?, 32 'AffxpuSat?, 34 35 'Apisitai?, (36 scrib. 38 E'TttxAaEt, 3g OVo/LOC'tt, 42 Bl 45 XOUXEOJV, 1 (afLEY, 3 oE"/}'tCXt, 4 'toic;, 5 f&mv,- V, 27 'Aa(cxc;, 2 uv)Qem{ , 5 et 9 - VI, 24 licwrXeiv

(quod in diversa a vulgari significatione non sum ausus scribere iirticXwetv), 29 31 (1 scr. 2 — VII, 1 8 8svopsb>v , 26 37 XCXAOGfJ-EVOV, 41 - VIII, 2 tcoXu , 4 IxSej^ofi-evov, 5 xaOioxoroOai, 6 a-f ixeaOai, 23 4* JA*pYaPlT&v» 44 xiii- oOai. — IX, 49 litrasxeii; (codex lirxotexei?), 2 icxuxto, 9 et 13 29 Tptaxdffiot, 37 'toic #rcXot;, 3g — X, 41 (i>vir)(i.eia , 44 TOXEwv, 1 &7tepSc$iCXtc et [A XEB>POIT, 1 1 xcx6', 14 20 AAXESAIFJIO— XI, 27 !I' , 31 ~, 32 xot; 38 ~,50 5 6 TtoXeaiv, q

XE[AOU<JI , (11 — XII, 27 (l-OVb), 28 et 3o atO'toic, 29 33 oEi (sic), 39 'toic, 46 auxot?, 3 vopib>c. —

XUI, 8 6pfl, 10 6v)p ot?, i4 lOW, 19 (22 ot 33 6Y)XSS(*>V?) 25 29 (49 lege Xflp'tEp,) 1 xaXairaopou|ji.Evoi, 5 itX*), yais et 7roXXaI;. - XIV, 20 38 xaOdxi, 39 6cpYjYEEX0, (45 ^(aouvi et ^WOVXE? ?) 46 VO, 48 ta-

49 tajjLaxa. — XV, 29 QflUfAotl, 30 Sicoio?, yvWptfAotl Epw, 41 ocpea?, 42 dCPEooC, 47 PafftXEw?, 1 fjiei^ov. - XVI, 20 TCEpixxioq et (x.v"/}, 34 irXaxeiYiv, 3g (/.ixpoxipviv. —

XVII, 6 'toil; fAoav woXXoi?, 7 xoiq, 8 10 Ecp' , 18 20 dVOpttlv. - XVIII, 35 (ig 'AYIX6oxAEoc;? sed i non puto scriptum fuisse 16 VEcOC, 20 toxei, 21 Slcovi?) 27 - XIX, (43 scr. 47 (et pro xaxEicXei scrib. xaTE7cXo>s ), 49 vijEC, 2 et 4 et 6 , 3 SIETCXEUCTEV } 5 et 6 9 dcp."(1IatC;, 1 o TcapsirXfiuffEv - XX, 20 bis 'toi.;, 22 Eltt6u(lo(<<v, 23 codex dEl ,24 L7CIVOOU[I.EVA, 33 TOI;, 4 1 42 XiwxpEiiv , 50 4 TCOXU. —

XXI, 14 iXouv ,16 xctOoTt, 21 fjjxEpa, 23 dvo!J.tl,

25 ETTXEOV , 26 32 67TXEOV , 34 EppdyOu, 35 40 46 OE\' , 47 SpioxEpa et ~49 StExirXfiuffavxs;, 4 vo(looc, 9 t,'.- XXII, 23 27 aXX^Xot?, 3o 35 8te$s7tXfiov, 38 et 43 ITCXEOV, 44 th-rrXE{1\V, 3 6VIPA. — XXIII, 7 TTOt pE7cX OV, 9 Y)1.E('!I, 10 o3v, I I Itp', I 4 1 xp*^eiY|, 21 TTAEOUCtV, 23 'Qpeixoiv 29 'OPC:I'tat\C, 3 1 faim;, 35 36 l.puaii', 43 axpaxiwxwv. — XXIV , 1 eirXeov, 3 vo(loat, 4 'tOCtc 4x60AattC, 5 ICVFYTRIPAI;, 6 Trpo<rnXeovT#s, (8 aito[XA^edjxevot ?) 1 4 EAOUC;, 1 5 L;txv i<x6ai, 1 8 aTpatI 9 , 2 I #-JTO>;, 25 6ppt7TrOUV, 3o [A*/)/avwv, (32 ETCOSOU ?) 33 42 'toic. — XXV, 45 ~, 46 47 atpixvEOvtai, i et 7 2 dvojxa, 8 TrapaitXedvTo»v, 11 81tOU et ■rcoXu, 13 6irdxe. — XXVI, 34 olxou<RI et ITTXEOV, 4o uaxspaiav et itEpwrXEOuatv, (4 1 scr. 47

icXeuoavxE?, 5i dvoIJ.Ct et cEVtCt, 4 iroa, 5 icXfiuffav- » "tE, 8 OVOFJLOT, (11 non tetigi XCteop(J-to(J-EVCt xaxtoOV'tE,) 14 ~, 17 ~—XXVII, 27 (J-YPptvat et Scp',3o OlCtXoa(ouc;, 36 (xixpa et "tCttc xunat^, 39 itoXiS, 42 , 49 et wv , 2 ovx, 8 VEWC. - XXVIII. 10 CtVltX, 17 "toeo"twv, 18 IpfATi'\IEwc;, 19 "toi" 24 YIVOPIEVOT?, 26 27 i)p(37 scr, ico/Xov,) 40 41 XXIX, 4 eitXsov , 11 S ptXXEiCtl, 13 1 4 olXEitX (nisi forte "t ob,(Ct scribendum), 15 16 18 xpiaxo9tou; et xaOopfAt^ovxat, 2 1

31 et 37110X6, 3g xouxot?, 4 * 07:10;, 54 XPbJV- xai, 3 da't& , 7 — XXX, 10 6itoxs et itapEitXeov, (14 A-ko .lo? ) 18 19 irapaicXs'wv, 23 icXletv, 28 puOov (vid. c. 6, § 3), 3i AWXRIPIA, 35 PPI^EAIV, 38 ^P9JA6AT. — XXXI, 1 TcapE7rXsov, 2 ^7 scribe 14 icapa( i5 6'XEO?) 17 wXEucai, 27 6{AOXOYETV et 33 E-reaivoi, 35 ye 36 — XXXII, 44 xp-ri^EtYi, 1 'OpE\WV, 4 8 15 acpEtopwv, 16 ooxei, 17 civOt)(etTOt\, 19 TTXEEIV. —

XXXIII, 41 50 hews, 4 9 et

uv, 18 et 28 SwM<, 20 ayxwv et 23 24 t16dljv. - XXXIV, 32 acpi^exai, 33 jtaartXshx;, 47 o(|ist, 7 tpOVOLC; yitp ouxot?, 17 #JTOI. —— XXXV, 30 et iXiSitet, 34 xaOewpa, 37 fJ-ovov, 38 &icot<nct?TMV, 45 46 i fXEtl^ov.— XXXVI, 6 TMtpOVTCt, 9 tfmoc, 28 acpaipsQivzu, 3o 31 cptX(a;, 36 xaOeTxv)X)C, 41 —XXXVII, 44 xpa-^eaiv, 45 oi xou|i.svv), 7 et 24 10 et 23 ITCXEOV, 12 aiv, 27 Trovvjpocv j (32 scr. — XXXVIII, 42 46 oixoufLlv'llv, io ~, 11 olXOUJAEVYJV , 17 dvojxa , 20 21 P«GLAEOJ(; , 23 votu;. — XXXIX, 25 26 28 et 3o et 49 et 6 #vo[jt.a, 29 35 OepIJWY, 39 vauxoiv , 4 VYJE; (et scr. 'tL ). — XL, 11

xaXovvroti, ai itapaSei'doi;, 27 irpgaSeis, 45 lyxlX0op{4.(Ce<r6at, 46 itoXii, 49 xlXhjYEfJoOVE<;, — XLI, 5 veto?, 8 <nj(xeta, 10 11 T«x"av» 12 e<?'> (retiqui passiva 'It^EoIL. hic et 16 ,) 15 18 20 ItcXeov et l<pF..ij<;, 22 xadopt*io6*i<7av , (a3 et abhinc scr. ~) 27 uXouv, 28

— XLII', 3o et 3% ewXeov et dpt.cnEP.' 33 icapaicXeoutrt, 43 avsitXeov, 44 47 OeoU 3 IieXeov, 5 t<p', 9 oirot, 10 i3 Upd— XLIII, 17 et 48 oEdf, 23 auppouv, 3a •tai; itacai?, (37 scr. ~) 9 api<mpa, 16 Iprj[JlOTEpOlS, 19 SXCputTEli;.



"I" a.a.


Ptolemacus Lagi et Aristobulus Aristobuli filius, quaecunque de Alexandro Philippi filio consentientes inter se memoriae prodiderunt, ca tanquam verissima conscribo : ex iis vero in quibus inter se disscntiunt, quae mihi fide pariter et narratione digniora videbantur, selegi. (2) Ccrte de Alexandro alii alia memoriae prodiderunt : neque ullus est de quoaut plures cxstent script ores, aut magis inter se dissentientes : sed mihi Ptolemaeus et Aristobulus prm caeterisfidedigni visi sunt, hic quidem, quod regi Alexandro

sucius expeditionis fuit : Ptolemaeus autem, quia praeter- quam quod una militavit, turpius ineo (quippe qui rex etiam erat i mendacium quam in alioquopiam erat : uterque, quod post mortem deinum Alexandri scribentibus iis neque necessitas neque merces, qua adducti aliter quidpiam atque accidisset scriberent, erat proposita. (3) Sunt porro nonnulla etiam ab aliis conscripta, quae quod non indigna

narratu neque prorsus incredibilia judicabam, tamquam de Alexandro sparsa tantum commemoravi. Quisquis vero mirabitur, ecquid mihi in mentem venerit ut post tam multos scriptores, ipse etiam ad banc historiam conscribendam me eontulerim, is, evolutis omnibus illorum scriptis, quum ad meorum lectionem accesserit, turn demum miretur.

Philippum ferunt mortem obiisse archonte Pythodemo Athenis. Alexandrum autem ejus filium, accepto regno in Peloponnesum profectum, viginti circiter tunc temporis annos natum. (2) lbi, coacto Graecorum quotquot in Pcloponneso erant concilio. petiisseab iis uti imperator exer-

citus adversus Persas crearetur : quod (luidem Philippo an-' tea concessecant. Id a singulis impetratum, exceptis Lacedaemoniis : a quibus responsum fuisse, Lacedaemonios earn consuetudinem a majoribus non accepissc, ut aliis parerent, sed ipsi aliis praeessent : (3) Athenas quoque novi aliquid fuisse molitas : sed Athenienses primo statim Alexandri adventu perculsos, plus etiam quam PhUippo

Alexandra honoris detulisse. Deinde, in Macedoniam reversum, exercitum quem in Asiam duceret apparasse.

4. Ineunte autem vere statuissc per Thraciam contra Triballos et Illyrios contendere, quos novis rebus studere acceperat, quosque, quum finitimi essent, nonnisi plane domitos relinquendos putabat, quum adeo longinquam atque remotam a domo expeditionem susciperet. (5) Arrcpto itaque ex Aniphipoli itinere, irrupisse in eam Thraciae partem, quamThraces Autonomi (liberi suisqiic legibus utentes) dicti habitant, Philippos urbem et Orbelum montem a sinistra relinquentem. Trajecto autem Nesso flumine, aiunt rum decimo postquam iter ingressus esset die ad AEmum montem pervenisse. (6) Hic, ad fauces et angustias ascen sus,negotiatorum (?) non pauci armati et Thraces Autonomi occurrerunt, ut vertice montis occupato, exercitum inde arcerent, qua aditus militibus patebat. (7) Congrcgatis etiam plaustris et ante se dispositis, non pro vallo solum ac propugnaculo iis utebantur, ut ex iis, si premerentur, pugnarent : verum etiam in animo habebant, ad nit ente in adversum hoste, ex cdilissimo montis praecipitio plaustra in Macedonum phalangem deturbare. Ita enim secum statuebant, quanto confertior phalanx esset, in quam plaustra propulsa ferrentur, tanto magis vi sua atque impctu earn dissipatura.

8. Alexander vero consilium init quo pacto quam tutissime montem superaret. Postquam ergo.statuit periculum omnino subeundum esse ( neque enim alius aditus ostendehatur) milites statarios monet, ut quum plaustra e sublimi delaberentur, ii quibus per viae latitudinem integrum id esset, soluto ordine cedant, ita ut proruentia plaustra per ipsos perlabantur. (9) Quotquot vero angustiis via; premerentur, ii confet ti atque in huinum demissi scuta inter se accurate consererent, ut nimirum plaustra in ipsos delapsa, impetu ipso, ut par est, transilientia, nihil damni inferrcnt. Neque aliter quam jusserat atque animo conceperat Alexander, evenit. (10) Divisa enim phalange, plaustra scutis devoluta parum damni intulerunt; nemo enim corum ruina interiit. Tum Macedones alacriores facti, quod plaustra quae pracipue metuerant, nullo ipsis damno fuissent, clamore edito in Thracas feruntur. (11) Alexander vero sagittarios a dextero cornu ante aliam phalangem (quod iliac facilior aditus videretur) progredi jubet, utqueThraces, quacunque proruant, telis petant : ipse cohostem praetoriam assumens, scutatos et Agrianos in laevum cornu duxit. (12) Sagittarii, prout quisque Thracum prosiliebat, sagittis ferientes reprimunt. Tum phalanx im.

missa parvo negotio inermes homines maleque annatos barbaros loco movit : ita ut Alexandrum a laiva irrruentem sustinere non possent, sed abjectis, prout cuique licebat, armis per montem diffugerent (13) Caesi ex iis mille circiter et quingenti. Virorum pauci in potestatem vivi ve-

nerunt, pedum celeritate et loci notitia elapsi : foeminae quotquot eos sectabantur, omnes captae : pueri etiam et praeda omnis abducta.


Ac praedam quidem Alexander eo unde venerat in mari timas urbes misit, Lysaniae et Philotae ejus administrandae negotio dato : ipse autem superato verticc, per ilmiim in Triballos contendit, et ad Lyginum flumen (distat id ab Istro, si quis AEmum versus proficiscatur, itinere tridui) pervenit. (2) Syrmus autem, Triballorum rex, cognita multo ante Alexandri expcditione, fceminas et pueros Triballorum ad I strum ablegarat, jusseratque, ut transmisso flumine in quandam Istri insulam, cui Peuce nomen est, sese reciperent. (3) In quam etiam insulam Thraces illis linitimi imminente Alexandra jam pridem profugerant : quin etiam Syrmus ipse cum familia eo confugerat. Maxima vero Triballorum multitudo retro ad flumen confugit, unde

Alexander pridie profectus erat.

4. Quos ut Alexander eo contendisse intellexit, ipse etiam revocato itinere in Triballos movit, ubi eos jam in castri; degentes offendit, Hi vero deprehensi ad silvam flumini vicinam aciem instruebant. Alexander etiam ipse phalangem densius instructam adducit : atque sagittarios ac funditores praemittit, qui sagittis et fundis barbaros lacessant, ai forte ea ratione e sylvis in aperta provocari possint. (5) Triballi intra teli jactum constituti et sagittis icti in sagittarios proruunt, ut cum sagittariis qui inermes erant, comi-

nus manu coniligerent. Quos ubi Alexander extra silvam produxit, Pliilotam sumpto equitatu superioris Macedoniae, in dextrum cornu, qua maxime excurrendo proccsserant : Heraclidem autem et Sopolin cum equitatu, quem ex Bottiaea et Ampliipoli adduxerat, in sinistrum cornu impetum facere jubet. (6) Ipse cum peditum phalange, reliquo equitatu fronti praetento, in medios fertur. Jam quam diu telis utrinque certabatux, Triballi haud inferiores erant : simulac vero densa phalanx valido in eos impetu ruit, equi.

tesque non jam hastarum ictu, sed ipsis equis prementes

undequaque irruerunt, protinus in fugam conjecti, per sylvam flumen repetunt. (7) Caesi in fuga sunt termille; sed pauci tantum ex his qnoque vivi capti, quum densa sylva flumini immineret,et noctis adventus persequendi facultatem Macedonibus praeriperet. Ex Macedonibus Ptolemaeus equites undecim, pedites circiter quadraginla desideratos scribit.

CAP. 111.

Tertio post hanc pugnam die Alexander ad Istrum Oumen pervcnit, omnium qui in Europa sunt maximum, quodque plurimum terra alluit et bellicosissimas nationes interfluens dirimit, ac quidem praecipue Celticas, a quibus ctiam fontes ejus oriuntur quarum que extremi sunt Quadi et Mareomanni : (2) deinde iazyges, Sauromatarum pars: ulterius Getac, qui animas immortales esse statuunt : exinde magna ista Sauromatarum natio : postremo Scythae, ad exitum fluminis usque, ubi per quinque ostia in Euxi-

num pontum pronuit. (3) Hie Alexander naves aliquot longas offendit, quae Byzantio per pontum Euxinum adverso

flumine venerant. In his tanto numero sagittariorum et armatorum, quantum capcre poterant, imposito, insulamad quam Triballi et Thraces confugerant, petit. (4) Quumque summavi in terram exscendere niteretur, barbari ad flumen concurrentes, quacunque naves appellebant, exitum prohihcbant. Porro et naves paucae erant, et exigua in iis militum manus : et insulae situs maxima ex parte pra*ruptus ac praeceps, lluminisque ipsius cursus (utpote aretis spatiis conclusus) rapidus et ad appellendum diflicilis.

5. Idcirco Alexanuer, abductis navibus , Istrum trajicere et Getas trans Istrum habitantes petere statuit, quum ad ripam Istri multos confluxisse videret, si trajicere vellet, prohibituros : (erant enim cquitum quatuor millia, peditumplus decem) simul ctiam quod ilium cupiuitasccperat trans Istrum eundi. (6) Naves itaque ipse conscendit: pcllesvero sub quibus in castris degebant paleis impleri jubet, et quotquot in ea regione crant lintres, simul convehi. (Erat autem magna earum copia, quum Istri accolae iis utantur partim ad piscandum, partim ut inter se commeare possint, multi etiam ut praedationes exerceant.) lis igitur quamplurimis collectis, quantam ea ratione fieri poterat, cxercitus partem traducit. Numerus eorum qui cum Alcxandro trajecerunt, fuit equitum circiter mille et quingenti, peditum quatuor millia.


Trajecerunt autem noctu ea parte qua densa erat frumenti seges. Quo factum est ut ad ripam appellentes minus ab hoste cerni possent. Sub auroram Alexander manum per segetem ducit, imperans peditibus, ut transversis sarissis frumentum reclinantes ita progrediantur donee incampum non cnltum pervenerint. (2) Equu tes vero, quamdiu phalanx per segetem procedebat, sequebantur. Ubi extra culta ventumest, Alexander ipse equitatum ad dextrum cornu ducit : Nicanori, ut quadrata acie phalangem ducat, jubet. (3) Getae ne primum

quidem equitatus impetum tulcrc. Inaudita enim ipsis Alexandri audacia esse videbatur, quod ita facile unica nocte Istrum, omnium Europae fluminum maximum, nullo per vadum ponte ducto transisset. Terrorem etiam eis incutiebat pbalangis dcnsitas, et violentus equitum impetus. (4) Ac primo quidem ad urbem confugiunt, una tantum parasanga ab Istro distantem; verum ubi conspicati sunt Alexandrum summa diligentia phalangem secus flumen ducere, ne pedites circumveniri ex insidiis aGetis possent,

equitatum autem a fronte dispositum esse, turn Gctac ","hem quoque utpote male munitam deserunt : tantumque pue- rorum et foeminarum quantum equi ferre poterant ahducunt, et quam longissime possunt a flumine in solitudincs sese recipiunt. (5) Alexander urbem capit et praedam omnem a Getis relictam , eamque Meleagro et Pbilippo abducendam tradit. Ipse vero, urbe solo adaequata, in Istri ripa Jovi Servatori atque Hcrculi ipsique adeo Istro ( quod se baud diflicilem ipsi in transitu precbuisset) sacrum facit.

eodemque die omnes suos ineolumes in castra reducit.

G. Ibi legati ad Alexandrum venere cum ab aliis sui juris nationibus, qua; Istrum accolunt, turn a Syrmo Triballorum rege, et a Celtis qui Ionium sinum incolunt. Sunt

vero Celta; et procerae statural et multum sibi ipsis tribuentes.

Omnes autem se Alexandri amicitiam petentes venire asscrebant. (7) Fides utrinque et data et accepta est. Atque Celtas percunctatus est Alexander, quid in rebus bumanis maxime extimescerent : ratus nominis sui splendorem ad Celtas multoque ulterius penetrasse: quodque ipsum prae rebus omnibus timerent responsuros. (8) At a Celtis longe aliter ac sperarat ei responsum est : nimirum quum procui ab Alexandra agerent et loca acccssu diflicilia habitarent, ipsumque in alios expeditioncm moliri viderent, vereri se aiebant ne cielum in ipsos ruat. Alexander eos amicos ap-

pellans et in confoederatorum numerum recipiens remisit, hoc unum subdens, Celtas arrogantes esse.

lnde in Agrianos et Paionas movit. Ibi nuntium ei allatum est Clitum Bardylis filium ab eo defecisse, Glauciamque Taulantiorum regem se eidem adjunxisse. Alii nuntiabant etiam Autariatas ipsum in itinere adorituros. Quibus de causis celeriter inde movendum censuit. (2) Langarus vero Agrianorum rex, qui etiam Philippo vivo complexus amore Aiexandrum palam fuerat et privatim adeum legates miserat, tunc temporis cum lectissimis optimeque armatis scutatis militibus ei aderat. (3) Qui quum audiret Alexan-

drum sciscitantem, quinam illi et quot nuinero H essent, monuit, Autariatas nihili faciendos esse, quod es. 1 sent omnium illius regionis hominum minime bellicosi: se- g que ipsum in eorum ditionem irrupturum, ut domi potius o habereut quod agcrent. Jubente igitur Alexandro popu- I labundus eorum agrum ingreditur et vastat i 4. Ita Autariatae suis rebus occupabantur; Lang&rus vero 1 aniplissimis bonoribus ab Alexandro affectus, munera

etiam accepit quae apud Macedonum reges babentur summa. Sororcm etiam suam, Cynam nomine, Alexander, ubi

Pcllam reversus csset, uxorem se illi daturum spondet.

5. Langarus autem domum reversus morbo obiit. Alexander igitur secus Erigonem fluvium iter faciens, Pelium venit: quam urbem Clitus occuparat, ut totius regionis munitissiMam. Quo simulac venit Alexander, castris ad Eordaicum flumen positis postridie muros adoriri statuit. (G) Clitus enm suis copiis montes urbi circumjectos, qui alti et silvis

densi crant, inscdcrat, ut si MacCdones urbem adorirentur, onini ex parte irruere in eos possent. Glaucias vero Taulantiorum rex nccdum ad ipsum vcnerat. (7) Quum itaque jam Alexander urbi immineret, liostes, mactatis tribus pueris ct tot idem puellis tribusque nigris arietibus, erumpunt tanquam cum Macedonibus manus conserturi. Quumque jam propius convenissent, loca ilia qua; occuparant, quantumvis aspera munitaquc essent, deserunt, adeout etiam bostiae ibidem relictae sint repertae.

8. Eo ipso die liostibus intra moenia conclusis castrisque ad muros positis, statuerat Alexander alio in orbemmuro ducto ipsos intercludere. Postridie vero quum Glaucias Taulantiorum rex cum ingenli exercitu eo pervenisset, nec speraret Alexander se iis quas adduxerat copiis urbem caperc posse, quum el multi bellatorcs in tubem confugissent multique cum Glaucia irruituri essent, si ipse murumoppugnaret : (9) Philotam, sumpto equitatu qui praesidio sufficeret et jumcntis castrensibus, frumentatum mittit.

Glaucias, cognito motu Philotae, in eummovit, et montes campo, in quem Pbilotas frumentatum iturus erat, circumjectos occupat. (10) Alexander, simulac eirenun-

tialum est, equitatum et impedimenta in magno discrimine versari, si nox eos occupet, ipse confestim scutatis et sagittariis atque Agrianis equitibusque quadringentis secum sumptis, auxilio advolat, reliquo exercitu ad urbem relicto: ne, universo exercitu discedente, oppidani excurrentes cum Glaucia conjungerentur. (11) Glaucias, ut sensit Alexandrum adventare, montes deserit, atque ita Philotas tuto se in eastra recepit. Existimabant adhaec Clitus el

Glaucias difficultate locorum interceptum esse Alexandrum.

Nam et montes opportunos magno equitum, jaculatorum et funditorum numero occuparant, et armatis militlbus non paucis, et oppidani in urbe conclusi in aheuntes irrupturierant. (12) Praeterea loca per quae Alexandro eundum erat, angusta et silvosa erant: bine Rumine, ihine montc excelso atque praerupto viam adeo coarctantihus, ut ne quatuor quidem scutatis militibus conjunctim iter esset.


Alexander aciem ita instruit, ut centum viginti in spissitudine phalanx habeat : equitesque in utroque cornu ducentos locans, manllat, ut silentio hahito mandata celeliter excipiant. (2) Ac primo imperat ut erigerent hastas; mox signo dato versus hostes tanquam impetum facturi, infestas protenderent, modo in dextrum, modo in sinistrum latus flexis hastarum cuspidibus. Ipsain interea phalangem celeritcr promoyit, et in cornua aliter atque aliter duxit: (3) atque ita immutata in varias formas brevi tem-

pore aciei structura, a laeva, tanquam in cuneuin redacta phalange, hostes invadit. Hi vero quum jam mirati essent quanta celeritate quoque ordine res gererentur, ubi demum accedunt Macedones, impetum eorum haud sustinentes, primos colles deserunt. (4) Turn Alexander clamorcs edi hastisque scuta quatijubet. Quo clamore vehemcntius adhuc perculsi Tau)antii exercitum celeriter urbem versus movere.

5. Alexander, animadvertens exiguam quandam hostium manum collem tenere, per quem ipsi transeundum erat, corporis custodibus et amicis, qui circa eum erant, impe- rat uti assumptis scutis equos conscendant et collem petant.

Quo ubi ventum esset, si hostes qui locum ilium occupabant eos opperirentur, dimidia pars illorum ex equis desiliat, et equitibus mista pedites confiigant. (6) Hostes, adventantem Alexandrum conspicati, collem deserunt, et utrinque per montes diffugiunt. Occupato itaque colle, Alexander cum amicis Agrianos atque sagittarios, duo cireitcr inillia, ad se

arcessit ; scutatos vero flumen trajicere jubct: postque hos, Macedonum cohortes. Ubi vero trajecennt, ad sinistram explicent aciem ut dens? statim corum qui transissent phalanx esse videretur. Ipse in procubiis quum esset, ex colle bostium motus spectabat. (7) Hostes, quum exercitum flumen transeuntem cernerent, montes versus sese contulere, veluti in eos qui postremi cum Alexandro diA-

cessuri erant impetum facturi. In quos jam appropinquailtes ipse rex cum suis excuriit, phalanx vero quasi transmisso (iterum) flumine subsidio ventura clamores edit.

Turn hostcs, tota Macedonum vi in eos irruente, in fugam vertuntur : intcrea Alexander Agrianos et sagittarios raptim ad flumen mittit : (8) atquc ipse quidem primus transit, extremos vero quum ab hoste premi cerneret, macliinis in ripa collocatis, quam longissime in eos tela, quaecunque machinis torqucri possunt, emitti jubet. Sagittariis etiam, ut in medio flumine consistentes hostem sagittis petant imperat. Glaucias intra teli jactum progredi non audebat. Interea Macedones incolumes trajiciunt, ita ut nemo eorum in discessu desideratus fuerit.

9. Triduo post Alexander, quum audisset Clitum et Glauciam negligenter in castris degere, et neque excuhias agere neque vallo aut fossa sese cinxisse (quippc qui Alexandrum metu impulsum discessisse crederent) aciemquc ipsorum in longum, parum ex eorum commodo, porrectam: luce nondum orta clam flumen transit, sumptissccum scutatis atque Agrianis sagittariisque et Perdiccae ac Coeni copiis. (10) Jusseratque ut reliquus exercitus subsequeretur.

Ut vero tempus illi commodum irruptioni faciendae visum est, non exspectato reliquorum adventu, sagittarios et Agrianos immittit. Qui quum praeter omncm cxspectationem in illos irruerent, ct phalanx ad cornu qua dcbiliores erant validiorem acrioremque impetum faceret, alios in Ie.

ctis adhuc decumbentes interficiunt, alios fugientes facile

capiunt, adeo ut multi in ipso illo loco opprcssi, multi in inordinata trepidaque fuga caesi sint, nee pauci etiam vivi in potestatem vcncrint. (tt) Alexander fugientes ad Taulantiorum montes usque persequutus est. Quotquot vero tandem effugcrunt, abjectis armis evaserunt. elitus, qui in urbem primo confugerat, ea incensa, ad Glauciam in Taulantios abiit.

- —••• ■■


Dum hacc geruntur, profugorum qui ex Thebis fugerant nonnulli noctu urbem ingressi ac per cives aliquot ad novandas res sollicitati Amyntam et Timolaum, qui erant ex illis qui Cadmeam obtinebant, nihil hostile suspicantes, extra arcem comprehensos trucidant. (2) Deinde in concionem prodeuntes, Thebanos ad defectionem ab Alexandra mo- llendam concitarunt, libertatis vetustum speciosumque nomen allegantes : utque sese a gravi Macedonum imperio tandem aliquando assererent. Quod' quidem eo facilius multitudini persuaserunt, quum Alexandrum apud Illyrios vita functum constanter affirmarent, (3) Nam et frequens

erat ea de re sermo et late spargebatur, si quidem et multo jam tempore abfuerat et nullus nuntius ab eo venerat.

Quapropter, (ut in ejusmodi rebus fere fit) quum nihil ccrti haberent, id quod gratius ipsis esset, fingehant.

4. Alexander deThebanorum rebus certior factum, nulla ratione negligendas eas putavit: turn quod Atheniensium urbema multo tempore suspectam habebat, tum quod Thebanorum audaciam non lcvis momenti esse judicabat, si Lacedaemonii, quorum animi jampridem erant alienati, aliique nonnulli ex Peloponnesiis atque AEtoli, utpote parum constantes, Thebanorum seditioni sese conjungerent. (5) Eor-

daeam itaque et fclimiotin rupesque Stymphaeas et Parauaeas cum exercitu praetergressus, septimo die Pellinam Thessaliae urbem pcrvenit. Indc profcctus, sexto post die Bceotiam ingressus est. Neque prius Thebani cognovere Alexandrum Pylas transiisse, quam Onchestum cum universo exercitu pervenit. (6) Ac tuncquoque, qui defectionis auctores fuerant, venisse ex Macedonia Antipatri exercitum fingebant : ipsum vero Alexandruni obiissc contendebant. Quumque nonnulli rcferrent quod idem ipse Alexander adventaret, indigne ferebant, alium quempiam Alexandruni Aeropi filium venire dicentes.

7. Alexander motis ab Onchesto castris, postero die propius ad Thebanam urbem juxta Jolai lucum venit. Eo loci castra fixit, Thebanis mora concessa, si forte facinoris sui pocnitentia ducti legatos ad eum mitterent. (8) Illi

vero tantum abfuit ut aliquod compositionis invitamentum praeberent, ut ex urbc proruentes equites et velites non pauci in ipsas usque cxercitus procubias tela mitterent ac nonnullos Macedonum interficerent. (9) Alexander vicissim sagittarios levisque armaturae milites emittit, qui illorum excursionem reprimant : parvoque negotio eos jam exercitum ipsum lacessentes represserunt. Postero die universum exercitum ad portas, quit; Eleutheras atque Atticam petunt, ducens, ne turn quidem ad muros promovit, sed haud procul a Gadmea arce locat, ut illis Macedonibus, qui Cadmeam tenebant, praesto esset. (10) Thebani enim arcem illam duplici vallo in orbem jacto sepserant ita ut neque extrinsecus quisquam subsidio venire obsessis posset, neque ipsi excurrentes, suos laedere, quando cum hostibus qui foris erant congrederentur. Alexander, qui adliuc amice rem componi, quam in discrimen adduci Thebanos malebat, in castris ad Cadmeam arcem moram trahebat. (11) Turn Thebanorum nonnulli, qui quid maxime e re publica esset norant, ad Alexandrum eundum esse censebant, et veniam defectionis multitudini implorandam. Exules vero quique illos advocarant, Alexandri benignitatem experturos se non putantes, et prae ceteris

ii, qui praetores lteoloium erant, plebem omnibus rafo mbiis ad bellum illcitaballt. Sed ne sic quidcm Alexan.

der UI'bcru oppugnare ccepit.


At Ptolemaeus Lagi filius scribit, Perdiccain praesioii c.lstrensis ))raefectum, quum ab bostium vallo non mul.

turn cum suis copiis doesset, non exspecrtato signo conflictus, lU'imum in vallum impeliira fccisse, eoqUl' subvepso in Thebanorum praesidium irruisse. (2) Hunl: sequutum Amyntam Andl'omenis filium, qui conjunctas cum Perdicca copias suas habebat, smulac Perdiccam 1 progressum videret, suam ctiam cohorten, unmisisse. Alexander id conspicus, 110 slli soli relicti a Thebanis cII'eumvenirentur, rcli<l",,m *»>*■.

(■ ™)et<»g,ttari,sqUide,n atque Agrianis intra vallum h'e jus.

sis, itgema etianmum et scutatos extra valium continet.

lbi Perdiccas, dum interius altcrum vallum plJnetrare conalu, telo ictus prodistit, et graviter saucius in castra defm'tm' : atque aegre « eo vuluere curatus est A,. ,.,..

--- .l.IICbanos quidein H qui cum Perdicca vallum perruperant, una cum Alexandri sagittariis, in cavam viam, qax ad Hercu lis templum fert, concludunt : (4) et quamdiu temphllu versus se rccipiunt, pcrsequuntur : sed indo conversis mr sum cum clamore Thebanis, Macedones se in fugam conji- ciunt; atque Eurybotas Cl'ctensis s.igittariorцin pji; cadit, et ipsornm sagiUariorum circiter septllaginta; reli.

quiad agema M,cea„„um et scutatos regios confugerunt.

(5) Alexander suos fugientes, Thebanos vero salmis ordini- bus persequentes videns, instructa phalange in eos fer tur, eosque intra portas praecipites agit. Tantus au tem fogientium metus ac perturbatio erat. lit I1l1n,.. --

7 -., 'fq.u per portas in mbem repellerentur, ne de claudendis quidem portis cogitarent : sed quotquot Maccdones fugientibus imminebant, una cum ipsis intra muros sese conjicerent : quippe quod muri, ob frequentia praesidia, propugnatori- bus vacui erant. (e) Quumque ad Cadmeain pro.

grederentur, alii quidem inda, secus Ampliionis temphllu, una cum is qui Cadmeau, arcem occupabant, in aIiMi urbis partem exicrunt; alii secus maenia quae jam ab iis qui una cum fugientibus illapsi in urbem erant, ienebantui·, transcendentes enrsim ad forum ferebantur. (7) Ac Thebani quidem qui ad Amphionis temphun in statione eraat, aliquamdiu substitere : postremo quum ex omni parte er cum Macedombus supervenieus premeret. equi-

tes Thebani cvadentes per urbem m campos procurrerunt : peditum, ut quisque potuit, salutem sibi quaesivit. (8) At vero ira perciti non tam Macedones. quam Pbocenses et Plataeenses et reliqui Boeoti Thebanos non jam resistentes, nullo modo adhibito, trucidant : alios, irruptione in corum aedes facta : alios ad vim conversos, alios in locis sacris supplices : neque mulieribus neque pueris parcentes.



Clados ista Graccanica, cum magnitudine urbis captae, turn ccleritate rei, quodque adco praeter opinionem tam eorum qui passi eam crant quam qui intulcrant, accidisset, non minus alios Graccos, quam eos qui rci gestae interfuerant, perculsos tenuit. (2) Namque Atheniensium clades apud Siciiiam accepta, tamctsi interfectorum numero non mi* norem ralamitatem urbi attulit: tamen quoniam procul a domo exercitus perierat; isque potius ex auxiliaribus quam domcsticis copiis conscriptus fucrat; quodque urbs illis salva rclicta erat, qua in postcrum cum Lacedaemoniis corumque sociis et magno rege bellum gerentes diu resistere potcrant : neque ipsis fantum calamitatis sensum inllixit, neque reliquis Graecis parem cladis admirationem consternationeinque incussit. (3) R urSUj; alia Atheniensium ad AEgos potamos clades navalis (uit : at urbs nulla alia calamitate accepta, praeterquam quod longi mini diruti

pleraeque naves traditae et adempto imperio civitas in humilem statum redacta est, formam tainen reipublicac patriam retinuit, pristinamque potestatem exiguo tempore post recepit, ita ut et longos muros instaurarit, et maris imperium recupcvarit, utque Lacedaemonios, qui turn tcmporis maxime formidabiles ipsis erant et parum aberat ouio urbem everterent, ipsivicissim esuminis periculis conservarint. (4) At Lacedaemoniorum ad Leuctra ac Mantineum clades inopinato potius calamitatis eventu, quam caesorum multitudine Lacedaemonios perterruit. Scd et Boeotoruin et Arcadum sub Epaminonda duce in Spartam urbem impetus insolentia spectaculi potius, quam magnitudine periculi et Lacedaemonios et alios, ad quos infortunium illud communiter pertinebat, perculit. (5) Platisensiuin donique urbis expugnatio ob paucitatem captorum (plerique enim multo ante Athenas profugerant) minus calamitosa fuit. Porro Melus et Scione insularia oppidula capta dedccus potius victoribus quam Graecis universis magnam admirationem attulere.

6. At Thebanorum repentina atque inconsiderata defectio ejusque adeo brcvis ac facilis expugnatio, strages etiam

multa, utpote a tribulibus, et quidem iis veteres inimicitias persequentibus, edita, totius denique urbis direptio , quae

potentia bellicaquc gloria inter Gracclae civitates eminebat, haud immerito ad divini numinis iram referebatur (7) nimirum, sero ta dem poenas exigentis de Thebanis, quod Medico bello Graecos prodidisscnt : quod Platacenses violatis induciis oppressissent urbemque eorum penitus diripuisscnt : quod eos qui se Lacedaemoniis dedissent, praeter Graccorum morem trucidassent : quodque eam civitatcm vastassent, ad quam Graeci in Mcdos acicm instruentes, pc.

riculum a Graecia avertissent : quodque Athenienses suo suffragio perdidissent, quum inter Lacedaemoniorum confoederatos de diripienda urbc consultaretur. (8) Ac sane ctiam ante illam urbis calamitatem multis prodigiis divinitus editis monitos eos fuisse fcrunt, qUat quidem tum temporis negligebantur : postea vero rccordatio ea retulit ad opinioncm t ilia quae tunc evenissent, iis prodigiis olim significata fuisse.

9. Auxiliaribus copiis, quibus Alexander ob praestitam in ea expugnatione opcram , de rebus urbis pro suo arbitratu statucre permiserat, Cadmeam arcem pmcsidio firmandam et urbem solo aequandain essc visum est; ad haec agros, nisi qui sacri csscnt, inter socios distribuendos; pueros et faeminas, ac quotquot Thebanorum superstites essent, exceptis sacerdotibus utriusque sexus, atquc privatis Philippi aut Alexandri et publicis Macedonum bospitibus, in servitutem rcdigendos. (10) Pindari vero poctae domum ejusque stirpem ab Alexandro, Pindari revcrentia ducto, conservatam ferunt, Orcbomenum et Platrcas socii Alexandri instaurandas et muro cingendas decreverunt.

Postquam ad reliquos Graecos Thebanorum clades perlata est, Arcades, quotquot Thebanis suppetias laturi domo profecti crant, in eos qui subsidii mittendi auctores ipsis fuerant, mortis sententiam ferunt. lilfti exules suos, quod Alexandro cari essent, recipiunl (2) AEtolorum urbes sigillatim legatos ad Alexandrum mirtunt, veniam deprecantes, quod et ipsi nuntiata Thebanorum defectione novis rebus studuissent. Athenienses vero quum per id tempus magna mysteria celebrarent et Thebanorum nonnulli ex recenti clade co venissent, attoniti mysteria intermittunt et sarcinas ex agris in urhem convehunt. (3) Deinde populo in concionem vocato, Demadis rogatu decem legatos ex omnibus Atbeniensibus selectos, quoscunque maxime gratos ei fore putabant, ad Alexandrum mittunt : qui quod ab Illyriis et Triballis incolumis rediisset, publicam ei Atheniensium laetitiam quamvis non tem

pestive significarent : quodque Tbebanorum seditionem ultus esset. (4) Alexander, quoad cetera humaniter ad corum legationcm respondens, epistolam.ad populum Athenicnsem scripsit, qua Demosthenem, Lycurgum, Hyperi- dem, Polyeuctum, Charetem, Charidemum, Ephialtem, Diotimum et Moeroclem sibi tradi postulahat. (5) H.,s cnim auctores cladis Chaeroncnsis esse statuehat, omniumque facinorum quae deinccpssub Pliilippi obitum adversus se pariter et ilium tentata fuissent : Tliebanos dcniquc non minus ab bisce , quam ab iis qui in urbe res novas moliti essent, ad defectionem sollicitatos esse. (6) Atbenienses eos quos poscebat nondederunt, sed alios rursum legates ad eum mittunt, iram adversus eos quos ad supplicium deposcebat ut remittat orantes. Quod quidem fecit, sive reverentia urbis, sive studio trajiciendi in Asiam , nihil suspeetum in Graecia relinquere volens. Unum Cbaridemum ex omnibus quos poposcerat et qui dediti non erant exularc jussit. Charidemus in Asiam ad Darium regem profugit.

- -""-'0.-.-

CAP. Xl.

His rebus gestis in Macedoniam revcrsus, Jovi Olympico sacrum fecit jam antea ab Archelao institutum, et ccrtamen Olympicum apud AEgas fieri curavit. Sunt qui et Musis ludos fccisse dicant. (2) Per id teinpus nuntiatum est Orphei, OEagri filii, Thracis, statuam in Pieria continue sudasse. Varia fuit vatum de hoc prodigio sententia : Aristander vero Telmisseus, vates, Alexandrum bono animo esse jubet; significari enim, poetas epicos et lyricos et quotquot carmina tractent magnopere laboraturos in Alexandro ejusque rebus gestis describendis atque decantandis.

3. Dehinc ineuntc vere ad Hellespontum movit, Macedoniae et Groeciae administratione Antipatro commissa. Ipse

peditum, una cum militibus levis armaturae et sagittariis non multo plures quam triginta millia, equitum ultra quinque millia secum ducit. Iter ei fuit juxta lacum Cercinitem Amphipolin versus, deinde ad Strymonis fluvii ostia. (4) Trajecto Strymone, Pangaeum montem praeteriit via, quae Abderam et Maroneam, Graecas urbes ad mare sitas, duett.

Inde ad Hebrum flumen profectus : quo haud difliculter transmisso, per Paeticam regionem ad Melana fluvium venit : (5) eoque etiam trajecto, vigesimo postquam domo discesserat die Sestum attigit. Inde Elaeunta profectus, Protesilao super ipsius tumulum sacrificat: quod Protesilaus creditur Graecorum, qui cum Agamemnone adversus Ilium militarunt, primus

in Asiam pedem intulisse. Sacrificii vero sensus hie erat, ut felicior ipsi quam Protcsilao descensus in Asiam esset.

G. Parmenioni Alexander peditatus magnam partem et equitatum ex Sesto in Abydum trajiciendi negotium dat : qui quidem triremibus centum et sexaginta, aliisque navibus onerariis quamplurimis transvecti sunt. Alexandrum ex Elaeunte in Achaeorum portum navigasse plurimi scribunt, et ipsummet navis praetoriae gubernatorem fuisse : quumque in mcdio Hellesponto versaretur, taurum Neptuno acNereidibus mactasse, et ex aurea pbiala in mare libasse. (7) Ferunt etiam, primum ex nave cum armis in Asiae terram descendisse, altariaque struxisse ibi unde ex Europa solvit,

et in eo Asiae loco in qucm descendit Jovi descensori, Minervae etHerculi. Quumque in Ilium venisset, Palladi Iliacan sacrificasse : universisque armis, quibusuti soleret, in ejus templo fixis, sumpsisse corum loco sacra quaedam arma, quae ex Trojano beUo adhuc salva erant : (8) qua; quidem arma scutatos ante ipsum in praelium gestare solitos narrant. Sacrificasse etiam cum Priamo ad Jovis Hcrcii aram fama est, ut Priami iram adversus Neoptolemi progeniem, quae ad ipsum pertinebat, deprecaretur.


Porro Alexandro Ilium versus adscendcnti Menretius gubernator auream coronam imposuit : post hunc Chares Atheniensis, qui ex Sigeo venerat, atque alii nonnulli, partim Graeci, partim indigenae. Ab Hephaestione vero Patrocli tumulum coronatum esse narrant. Sunt qui Alexandrum etiam Achillis tumulum coronasse dicant : et felicem quidem, ut fama est, nominavit Achillem quod Homerum praeconem ad perpetuandam suam memoriam nactus esset. (2) Neque vero immcrito hac de causa Alexandro felix censendus Achilles visus est : quum hoc unum ad reliquam Alexandri felicitatem deesse contigerit. Neque enim ejus gesta pro dignitate memoriae prodita sunt, neque quisquam ea aut soluta oratione aut versu conscripsit, aut lyrico carmine cecinit, quemadmodum Hieronis, Gelonis, Theronis aliorumque multorum qui Alexandra comparandi non sunt. Quo factum est ut minus notae sint Alexandri respraeclare gestae, quam aliorum veterum vulgaria facta.

(3) Siquidem ilia decem millium cum Cyro adversus Artaxerxem expeditio, et Clearchi atque eorum qui cum eo capti fuernnt clades, et eorundem Xenophonte duce reditus, illustriora apud homines Xenophontis opera sunt effecta, quam Alexander ejusque res gestae. (4) Attamen Alexander neque cum altero expeditionem fecit, neque magnum regem fugiens, eos qui descensui ad mare impedimento erant vicit : neque quisquam est mortalium qui solus tam prae.

clara et numero et magnitudine aut inter Graecos aut inter barharos facinora ediderit. Atque hac quidem de causa me ad hanc historiam conscribendam impulsum fuisse profiteor, non indignum me censens per quem Alexandri res gestae apnd homines notne celebresque efficerentur. (5) Quisquis vero sim qui ita de me sentiam, nomen quidem adscriberc nihil attinet, neque enim obscurum inter mor- tales est, nec patriam, nec genus meum, neque an aliquem in civitate mea magistratum gesserim. Illud dixisse satis fuerit, mihi et patriam et genus et honores esse has lite-

ras atque a pueris jam fuisse. Propterea non indignum me judicaverim, qui inter primos Graecae linguae scriptores, ut Alexander inter cos qui in re militari praestiterunt, collocer.

C. Ex llio Alexander ad Arisben movit, quo in loco universus exercitus trajecto Hellesponto castra fixemt. Postridie Percoten; dcinde Lampsacum praetergressus ad Practium flumen consedit, qui ex ldaeis montibus fluens, inter Hellespontum et Euxinum pontum in mare fertur.

Inde Hermotum venit, Colonas urbem praetergressus. (7) fpeculatores porro ante cxercitum miserat, quorum dux erat Amyntas Arrhabaei filius, cum tunna amicorum ex Apolloniatis conscripta, cui praefectus erat Socrates Sathonis filius, et cum quatuor turmis praecursorum, quos vocant. In transitu Panegorum Lycagorae filium, unum ex amicis, cum aiiquo comitatu mittit, qui Priapum oppidum, quod incolae dediderant, recipiat.

8. Persarum autem duces crant Arsames, Rhcomithres, Petines, Niphates, et cum his Spithridates Lydiae et loniae satrapa, et Arsites, Phrygiae quae ad Hellespontum vergit praises. Hi olnnes ad Zcliam urbem cum equitatu barbaricoet Grcaeis mercenariis constiterant. (9) Consultantibus porro iis de re praesenti, quum Alexander transisse nuntiaretur, Memnon Rhodius monuit non esse proelio cum Macedonibus contcndendum, qui et pcditatu superiores essent, et praesentem haberent Alexandrum, ipsi vero Darium absentem. Omnc autem frumentum herbidum

equitatu proculcandum destruendumque esse, omnemque terroe fructum exurendum, ac ne ipsis quidem oppidis parcendum : ita enim Alexandrum commeatu destitutum moram in ea regione non facturum. (10) Ad ea Arsiten in conventu Persarum dixisse ferunt, se ne unam quidem eorum qui ipsi subditi essent domum incendi passu rum : atque in ejus sententiam a Persis itum esse, suspicantibus Memnonem, honoris a rege tributi causa, belli moram protractionemque quaerere.

--^♦I ■ ■


• Interea Alexander ad Granicum flumen instructo exercitu processit, duplicem armatorum phalangem ducens, Equites ad cornua collocat , impedimenta extrema subsequi jubet. Speculatoribus qui bostes observent Hcgelocbum praeficit, sarissatos equites illi adjungens, velitesque circiter quingentos. (2) Jam non procul a Granico aberat Alexander, quum statim nonnulli ex speculatoribus incitatis equis advolantes nuntiant, Persas trans Granicum instructa ad praclium acie consistere. Alexander omncm exercitum ad committendum praelium instruit. Tumaccedens Parmenio, bis verbis Alexandrum compcelat :

3. « Consultum mihi videtur, rex, in proesentia ad flu- minis ripam, ut sumus, castra locare. Neque enim jndicarim tantum animi hostibus fore, ut, qumn peditatu longe inferiores sint, prope nos pernoctent, eamque ob causam facilem excrcitui nostro cras sub primam lucclII lluminis transitum fore. Citius enim transicrimus, quam ab illis acies instrui possit. (4) Nunc vero non absque periculo rem hanc aggressuri videmur, fieri siquidem non

potest ut exercitum recta fronte per flumen ducamus : quod et profundum vorticosumque est et contraria ripa alt a, ut vides, ac nonnullis locisetiam praerupta. (5) Nam inordinate angustaque aeie, quod genus infirmissimum est,exeuntibus nobis, cquitatus liostium bene instructus phalangi nostrae incumbet. Fucrit porro lwimum hoc infortunium, quoad praesentem rerum statum, grave, quoad de toto bello judicium periculosum x.

G. Ad haec Alexander, « Intelligo quidem , o Parmenio, sed dedecori mihi fuerit, si quum ita parvo negotio Hellespontum trajecerim, rivus liic (Granicum eo nomine extenuans ) nobis obstiterit, quo minus, ut sumus, transeamus. (7) Id ego neque pro Macedonum gloria neque pro mea in adeundis periculis alacritate facturus sum : animumque sumturos arbitror Persas, quasi Macedonibus pares sint, nisi statim initio aliquid dignum suo ipsorum metu passi fuerint. »


His dictis, Parmenionem, ut sinistra cornu praesit mittit, ipse ad dextrum suas copias ducit. Pbilotam Parmenionis filium cum equitatu amicorum, cumque sagittariis et Agrianis jaculatoribus, priore loco dextrorsum constituit : cui Amyntam Arrbabaei filium cum sarissatis equitibus et Paeonibus et Socratis turma adjunxit. (2) Proximos bis collocat scutatos amicorum, quibus praeerat Nicanor, Parmenionis filius, turn Perdiccje Oroutis filii

phalangem, post hunc Coeni Polemocratis fllii : inde Crateri, Alexandri filii: inde Amyntae, Andromenis filii : inde copias, quibus Philippus Amyntae filius praefectus erat.

(3) In sinistra cornu primi erant Thcssali equites, quorum dux erat Calas Harpali filius. Post hos auxiliariorum eqnitatus, cui praerat Philippus Menelai filius. Deinde Thraces duce Agathone. Proximi his peditcs, Crateri phalanx et Meleagri et Philippi, usque ad medium totius aciei.

4 Persarum equitatus erat viginti fere millium : extcr-

liorum vero, qui meirede conducti erant, peditatus totidem circiter millimu. Equitatum in ripa fluminis in longam phalangem exporrexerant, peditatu pone colloeato; crant cnim loca supra ripam editiora. At qua parte Alexandrum ipsum sunt conspicati (facile cnim dignoscebatur cum ex armorum splendore, turn ex eorum quibus stipatus erat reverentia etcullu) ad sinistrum ipsorum cornu seseconferentem, ex ca densiores clJuitum turmas ad ripam sta tuunt.

a. Uterque porro exercitus ad oram iluminis alit(tiaiidiii substitit, et eventum reformidans quiete sese sUlllmoqllc silentio tenuit. Persae enim cxspcctahant dum Macedones flumen ingrederentur, ut in egredientes impetuin facerent.

(<>) Alexander vero insiliens in equum , iis qui circa erant cllui virosque sese praebere jussis , ante cursorcs equos in amnem praemittit, cum Paeonibus, et unapeditum cohorte, quibus Amyntas Arrhaboei filius praecrat, atque. ante hos Socratis turmam , et Ptolemaeum Philippi filium, cui qui-

dem totius equitatus prafectura eodie contigerat. (7) Ipse dextrum cornu agens, signis canere jussis et faustis clamoribus Marti a milite editis, flumen ingreditur, ohliquam semper aciem cxtendens, qua amnis ferebat, ne videlicet ipsi exeunti hostcs in cornu impctum facerent, sed ipse quoque, quoad cjus fieri posset, phalange in hostem inveheretur.


Persae, qua Amyntas et Socrates primi ripae appropinquabant, ex alto tela mittere : alii ex editiore ripa in flumen jaculantes, alii per decliviora planioraque loca usque ad amnem descendentes. (2) lbi turbulentus equitum conflictus fuit, his (lumen cxire, iIIis exitum prohibere nitentibus. Ac Persae quidem tragulas confertim mittehant, Macedones liastis confligebant. Sed Macedones, numero longe inferiores, primo statim congressu non parum dampi acceperunt : quod ipsi ex lubrico pariter atque humili loco e flumine pugnabant, Persae vero ex eminentiore ripa di-

micabant, quam praeterea lectissimo cquitatu cinxerant.

Ibi Mcmnonis filii cumque iis Memnon ipse dimicabant. (3) Et primi quique Macedonum cum Persis confligentes strenueque officium suum facientes ciesi sunt, prater cos qui se ad Alexandrum appropinquantem receperunt. Jam cnirn appropinquabat dextrum cornu ducens, qui quidem ubi maxime confcrtos equites Persarumque duces videt, pri mus impetum facit. Acerrimuin ibi circa regem pricliuiA excitatur. (4) Interim alii post alios Macedonum ordines facile jam flumen transeunt, Ac tamctsi ex oquis pugnaretur,

pedestre potius praelium videbatur. Ita equi equis, viri viris conserti confligebant, iIIi quidem penitus a ripa detrudere nitentes Persas et in campum repellere Macedones, Persae contra Macedonas exitu probibere, rursumque ad Oumen protrudere. (5) Cctcrum superiores jam crant qui Alexandrum stipabant. Non solum robore et usu ac peritia l'ei bellicae, sed eo etiam quod jaculis corneis adversus tragulas pugnabant.

C. Hie Alexandro basta conflictu rumpitur, qui ab Arete regioruin equorum stratore aliam petit; cui etiam ipsi strenue rem gerenti sua rupta erat, et reliquo bastae fragmento non male pugnabat : idque Alexandro ostendens, ab alio hastam petere jubet. Tum Demaratus Corintbius, unus amicorum qui circa cum erant, suam Alexandro hastam porrigit. (7) Qua arresta, Mithridatem, Darii gcncrum, longe ante alios equo provectum et secum equitum quasi cuneum adducentem conspicatus, ipse ctiam alios

antevertens equo in cum fertur, atque ora trajectum prosternit. Ibi Roesaces in Alexandrum invectus, gladio caput ejus ferit, a galea atiquid abrupit, plagamquc galea excepit.

(8) Hunc etiam Alexander stcrnit, hasta per thoracem in pectus icta, Jamque Spithridates in Alexandrum alte a tergo gladium sustulerat, quum prior Clitus Dropidis Alius gladio ejus in humerum adacto, brachium Spithridatis cuir ipso gladio dejccit. Interea dum haec geruntur, equitesv quotquot potuere, flumen transeuntes exercitui sese conjunxerant.


At Persac, quum et ipsi et equi undcquaque hastis pcterentur et ab equitatu premerentur, multum etiam ab expeditis, qui equitibus intermisti erant, damni acciperent, primum ea parte in fugam vertuntur qua Alexander inter primos dimicabat. Simul ac vero medium agmen cedere coepit, equitatu in utroque cornu dissipato, ingens fuga

fuit. (2) Equitum Persarum mille circiter in ea (uga caesi.

Neque enim Alexander acriter illos insequutus est : nam ad exteros mercede conductos se convertit; quorum agmen eodem loci ubi consistere jussum erat, stupore potius inopinati eventus, quam certa aliqua ratione se continebat: immissaque in eos phalange, atque equitatu omni ex parte impctum facerc jusso, parvo temporis spatio omnes trucidat: adeo ut nemo cvaserit, nisi inter cadavera delitescens.

Vivi circiter bis mille in potestatem venerunt. (3) Ex du-

cibus Persarum caesi sunt Niphates, Pelines, Spithridates Lydiae satrapa, Mithrobuzanes Cappadocum praeses, Mithridates Darii gener, Arbupales Artaxerxis ex Dario nepos, Pharnaces uxoris Darii frater, Omares mercenarii militis dux. Arsites ex ipsa pygna in Phrygiam se recepit, ibique sibi ipse mortem conscisse fertur, quod illius cladis auctor Persis fuisse videretur.

4. Ex Macedonibus vero smicis circiter viginti qumque in primo conllictu ceciderunt: corum aeneae stature in Die oppido erectic, quas Lysippus Alexandri jussu finxit, ut et Alexandrum ipsum, qui Lysippum pro) reliquis statuariis a quo iingeretur dignum judicavit. Ex rcliquo cquitatu supra sexaginta desiderati sunt, pedites circiter triginta.

(5) Hos Alexander postridie cum armis et reliquo cultu sepeliri jussit : parentibus eorum ac liberis, in sua cuique regione, vectigalium immunitatem concessit, omniaque qua: aut corpore praestantur servitia, aut ex opibus penduntur tributa, remisit. Sauciorum ctiam magnam

curam habuit obcundo singulos vulneraque inspiciendo et quomodo quisque ea accepisset interrogando, libera cuiquc gestorum suorum narratione pracdicationeque permissa. (G) Persarum etiam duces sepeliit: ad haec mercenarios Graecos, qui hostibus merentes caesi fuerant. Quot.

quot vero mercenariorum vivi in potestatem vcnerunt, Vinctos in Macedoniam ad ergastulamisit, quod contra com-

mune Graecorum decretum, Graeci quum essent, in Graecos pro barbaris arma gessissent. (7) Atbenas porro trccentas armaturas Persicas misit, quae Minervae in ea urbe donarii loco suspenderentur : hancque iis inscriptionem addi jussit, ALEXANDER PHILIPPE FILIUS ET GRAECl, LACEDAEMONIIS EXCEPTIS, HAEC DE BARBARIS ASIAM INCOLENTIBUS SPOLIA.


Posthaec Cala ejus provinciae; cji Arsites praefuerat satrapa constituto, iisdemque tributis quae Dario pendere soliti erant imperatis, barbaros quotquot e montibus descendentes sese dediderunt, ad domos suas reverti jubet. (2)

Zelitis quoque culpam rcmisit, quod coactos illos cum barbaris militasse sciebat. Parmenionem ad recipiendum Dascylium mittit : idque recepit. prsesidio destitutum.

3. Ipse Sardes versus movit : quumque ab oppido septuaginta fcinio stadiis abesset, obvium babuit Mithrinen, praesidii quod in arce erat praefectum, primoribus Sardia.

norum comitatum : atque hi quidein oppidun, Mithrinei arcem et pecuniam dedunl. (4) Alexander ad Ilermum flu.

men castra local. Distat id aSardibus stadiis viginti. Amyntam Andromenis (ilium Sardes mittit, qui arcem recipiat : ac Mithrinem bonorilice secum ducit. Sardianis autem rcliquisque Lydis ut antiquis Lydorum legibus utantur permit' tit, liberosque esse sivit. (5) Ipse in arcem conscendit, ubi Persarum praesidium erat. Visusque ipsi est locus bene munitus. Erat enim arx excelso admodum loco sita omnique ex parte praerupta et triplici muro cincta. Ipse in arce templum Jovi Olympio exstruere aramque ponere in animo habebat. (C) Consideranti vero illi quisnam arcis locus maxime eam ad rem commodus esset, aestivo anni

tempore confestim tempestas ingentiaque tonitrua excitantur, et vehcmens imber e caelo ruit in cam partem ubi Lydorum regia fucrat. Alexandra itaque visum est a deo signiticari, quo loco templum Jovi exstruendum esset : atque ita fieri imperat. (7) Arcis curam Pausaniae uni ex amicis commiltit, tributorum descriptionem et collationem Niciae. Asandrum autcm Philotae filium Lydiae ac reliquae Spithridatis provinciae praeficit : equitesque et expeditos, qui ad praesentem rerum statum sufficerc videbantur, ei adjungit. (8) Calan auternet Alexandrum Aeropi filium in Memnonis provinciam mittit, qui Peloponnesios acrcliquorum sociorum plerosque ducebant, cxceptis Argivis.

Hi enim Sardibus praesidio arcis rclicti erant.

9. Interea, dispersa passim equestris illiuspraelii fama, mercenarii, qui apud Ephesum in praesidio erant, duabus Ephesiorum triremibus captis, profugerunt : unaque cum iis Amyntas Antioclii filius, qui ex Macedonia ah Alexandra se subduxcrat, non quod ullam injuriam ab Alexandro accepisset, sed odio quodam illius concepto, veritus ne quo ab Alexandro incommodo afficeretur. (10) Rex quum quarto die Ephesum pervenisset, exules quotquot propter ipsum civitate ejecti fuerant reducit,et abolito paucorum dominatu, popularem statum constituit. Tributa quae barbaris detulerant, Dianae pendi jussit. (J t) Ephesiorum populus, sublato metu ex paucorum dominatione, eos qui Memnonem in urbem advocarant, quique templum DianaE spoliaverant et Philippi statuam in eadem aede subverte.

rant, quique Heropythi sepulcrum, a quo civitas in libertatem reducta fuerat, in foro eruerant, ad necem poscunt.

(12) Syrpbaccm ejusque filium Pelagontem et fratrum Syrphacis liberos e templo protractos lapidibus obruunt. In alios Alexander ulterius inquiri aut de iis supplicium sumi vetuit: intelligens nimirum, populum potestate sibi facta non tantum in sontes, sed in nonnullos etiam eorum qui extra culpam esscnt, partim oilio partim spe pradae saeviturum. (13) Et certe, si quibus unquam, his ctiam rebus in Epbeso tunc gestis Alexander sihi laudem comparavit.


Dum baec geruntur, legati ex Magnesia ct Trallibus veniunt, qui urbes Alexandro dedant. Ipse Parihenionem mittit cum duobus millibus quingentis peditibus exteris et Macedonibus totidem : equitibus ex amicis ducentis Alcimachum autem Agathociis filium ad AEolicas urbes et Ionicas, quae adhuc in barbarorum potestate erant, cum paribus fere copiis cmittit. (2) Paucorum dominatum ubique aboleri et popularem statum introduci patriasque leges cunctis restitui jubet, tributa etiam, qua; barbaris detulerant, rescindi. Ipse Epbesi commoratus Dianae sacrificavit, eique cum universo exercitu armato ac veluti ad pugnam instructo pompam duxit.

3. Postridie vero cum reliquo peditatu, sagittariis ct Agrianis Thracum cquitatu et amicorum turma regia aliisquc insuper tribus, Miletum profeetus est, et exteriorem quidem, quam dicunt, urbem primo adventu, quod prae- sidio vacua erat, cepit: ibiquc castra metatus, interiorem urbem muro intercludere statuit. (4) Hcgesistratus enim, cui Milesiorum praesidium a rege commissum erat, antea literas ad Alexandrum de Milcti deditione miserat: sed turn, quod Persarum exercitum non procul abesse sciebat, recepto animo,urbem Persis conservarcstatuerat. Caeterum Nicanor navales Graecorum copias ducens, Persas antevertens, triduo ante appulerat quam ilii Miletum venirent, et centum sexaginta navibus ad Laden insulam, quae Mileto proxima

est, stationem ceperat. (5) Persarum vero naves quum serius appulissent, et earum ductores Laden a Nicanore pracoccupatam esse cognoscerent, sub Mycalem montem se cum classe receperunt. Neque enim solum insulam iIIam navibus in portum ductis Alexander occuparat; verum etiam Thraces aliorumque militum peregrinorum quatuor millia in ipsam transmiserat. Barbarorum classis erat navium circiter quadringentarum.

6. Parmemo nibilo minus ad navale praelium Alexandrum instigat; cum aliis de causis superiores navali pugnaGraecos

fore spem faciens, tum augurio etiam persuasus, !III aquila a puppi classis Alexandri in littorc subsistens vis esset : quodquc, si vincerent, magnum inde ad sunniiaii belli adjumentum, si vincerentur, non magnum dl'lri mentum percepturus viderctur. Namque, ut maxim,, praelio abstineretur, maris imperium penes Persas esse se libenter naves conscensurum, et pcriculi partem suh iturum. (7) Alexander vero Parmenionem tpiniooc su falli l'espondit, neque recte augurium interprelari; parlin enim prudenter facturum se, si cum tam paucis navilm adversus multo plures pugnct : cumque parurn exercitato in re navali milite adversus excrcitatissimos Cyprios ?( Phoenices eat. (8) Ncque velle se ut barbari Macedonia

peritiam atque virtutem loco instabiii experiantur : et, si navali praelio succumbant, non exiguum damnum il1il: secuturum ad primam de bello opinionem. Pra'tcn; Gracos navalis cladis nuntio excitatos novas res molitu.

ros. (9) Quibus rebus cum animo suo perpensis, navaleie pugnam parum co tempore consultam fore judicavit. Angurium vero se aliter exponere : atquc aquilam quidem ad* pertinerE, at quod humi subsidisset, id potius sibi portendi videri, se ex terra Persarum classcm victurum.

CAPo XIX Inter haec Glaucippus, unus ex Milesiorum primoribus, ad Alexandrum a populo et mercenariis, quibus potissi- mum urbs commissa crat, missus, exponit velle Mite muros ac portus Alexandro et Persis communes praebere, utquc obsidio ea conditione solvatur petit. (2) Alexander Glaucippo, ut confestim se in urbem recipiat, jubct, Milesiisque renuntiet uti se in proximam lucem ad pugnam parent. Ipse, machinis ad mccnia admotis, et muro brevi

tempore partim dcjecto, partim multum labefactato, exercitum propius adduxit, ut qua aut demolitus aut labefactatus murus erat, irrumperet, Persis pracsentibus ac tantum non ex Mycale amicos suos ac socios obsessos spectantibus.

3. Interea JNicanor ex Lade insula Alexandri motum prospiciens, juxta littus remigans in Milesiorum portum navi" gat, atque in ipsis portus faucibus, ubi quam minimum spatii erat, confertos triremium ordines proris (Persarum classi sunt obversis collocans, Persicae classi portus aditum Milesiis Persarum subsidium praecludit. (4) Turn iMiU'sii d mercenarii, irruentibus jam in eos undequaque Macedonibus, alii sese in mare projicientes, scutis supinis incumbentesin parvam quandam insulam urbi proximam (nolsr insulae obscurum est) trajecerunt : alii inscensis lemblf

quum Macedouum triremes effugere conarentur, ad fauces portus capti foerunt : plerique autem in ipsa urbe interfecti.

5. Alexander, urhe jam potitus, eos qui in iusulam profugerant classe petit, scalis in proras triremium portari jussis, utpote in abrupta insula; veluti in murum ex navibus consccnsurus. (G) Ut vero eos qui in insula erant extrema

tentare velle vidit, commiserationc illorum liominuni captus est, quod etgenerosi et fidi esse videbantur. Ea itaquu conditione cum iis pactus est, ut secum militarent. Erant autem ii mercenarii Graeci circa trecentos. blilOiis, quotquot in expugnatione urbis cacsi non fuerant, vitam et libertatem dedit.

7. At barbari a Mycale moventes interdiu quidcm in Graecanicae classis conspectum adnavigabant, sperantes illos ad navalem pugnam provocari posse : noctu ad stationem suam, parum commodam, sese recipiebant, quum a Maeandri fluininis ostiis, procul inde, aquari eos oportcret. (8) Alexander, Mileti portu navibus insesso, ne barbari vi facta in eum irrumpere possent, Pbilotam ad Mycalem mittit cum cquitatu et peditum tribus agminibus, ut barbaros dc-

scensione in terram prohibeat jubens. Barbari, aquae ceteraruinque rerum necessariarum inopia, tantum non in navibus obsessi, in Samum navigarunt : sumptoque inde commeatu, Miletum redeunt, (9) plurimasque naves ante portum in alto constituunt, ut Macedonas in aequor provocent: quinque autem earum in portum quendam qui inter Laden insulam et exercitum medius erat, sese injecerunt,

ea spe ut vacuas Alexandri naves caperent: quum nautas procul a navibus dispersos esse scirent, alios lignatum, alios ad importanda necessaria, alios praedatum egressos. (10) Et pars quidem navalium soeiorum aberat : Alexander, ex iis qui praesto erant, decem naves instruens, ut quinque Persarum naves adnavigantes vidit, confestim obviam iis mittit, utque adversis proris in eas ferantur jubet. Persne Macedones praeter omnem exspectationem in se (erri conspicati, e longinquo conversi ad reliquam classem confugiunt. (11) Ac lassensium quidem navis reinigio tardior in fuga capta est : reliquae quatuor fuga elapsao ad suas tri-

remes pervenerunt. Atque ita quidem Persac re iafeda Mileto cum classe discesserunt.


Alexander classem dissolvere statuit, partim quod peClIniae inopia turn lemporis premebatur, partini quod Persicm classi impar erat : ncque cum excrcitus sui parte aliquu periclitari volebat. Animadvertebat praeterea, quum jam Asiam terrestribus copiis teneret, se classe non egere, maritimisque oppidis captis, facile ut Persae classem dimitterent esse effecturum. Neque enim unde remiges insupplementum acciperent, neque quo se in Asia reciperent, habere.

Aquilam ctiam ita interpretatus est, quod significant ipsum e continente naves victurum.

2. His rebus ita pcractis, in Cariam movit, quod apud

Halicarnassum non cxiguae turn barbarorum turn exterorum copiaa esse nuntiabantur. Omnibus porro quae inter Miletum et Halicarnassum sita sunt oppidis primo adventu captis, quinquc fere aburbe stadiis castra locat: quod diuturna obsidio futura videbatur. (3) Nam urbs et natura loci munita erat, et ubi aliquid ad munitionem dcessc visum fuerat, hoc omnc Mcmnon, praesens, jam inferioris Asiae totiusque classis pmfectus a Dario declamtus, multo antea procurarat. Etquidcm milites mercenarii non pauci urbis prajsidio impositi erant, multi etiam Persac. Triremes ctiam in portum duxerat, quum ct nautarum opera magno usui esse posset.

4. Igitur primo statim die Alexandra exercitum ad muros adducente, ad portas quae Mylasa ferunt, magna continuo ex urbe cxcursio fit, et velitaris pugna excitatur. At Maccdones contra in eos excurrentes, parvo negotio represserunt atque in urbem repurerunt.

b. Paucis post diebus Alexander, sumptis scutatis et amicorum equitatu et Amyntae Perdiecaeque et Meleagri pedestribus copiis, ac praeter hos sagittariis et Agrianis, transiit ad cam urbis partem qua Myndumspectat, murum exploraturus an ea parte commodius oppugnari, et an Myndo parite snbita atque improvisa excnrsione potiri posset.

Myndx ellim acccssioncm magno sibi adjumento ad Halicar.

nassi obsidionem fore censcbat. Et quidem nonnulli Myndenses deditionem Alexandro polliciti erant, si clam per noctem acccssisset. (6) Nocte igitur intempesta, uti convenerat, ad muros venit: quumquc oppidanos nihil de deditione agitare videret, neque machine ac scalae ad manum essent, quod non oppugnaturus, sed proditione urbem recepturus venerat, nihilominus tamen Macedonum phalange propius admota murum suffodi jubet: (7) qui statim unam turrim subvertunt : cujus tamen ruina murum non nudavit. Oppidani summa vi resistentes et mutti Halicarnassenses jam mari suppetias ferentes, Alexandri do capienda

facile primo inpetu Myndo spem irritam fecerunt. Ita Alexander rebus, quarum causa veoerat, infectis revertitur, et ad Halicarnassi obsidionem rursus se confert.

8. Primum omnium fossam quam oppidani ante urbem duxerant, triginta summum cubitorum latitudine, altitudine qnindecim, repleri jubct, quo facilius turres e qui.bus in propugnatores jacularentur adduci, aliaeque machinae, quibus murum quatere statuerat, admoveri possent. Fossa haud difficulter repleta, turres jam adduci coeperant, (9) quum Halicarnassii noctu excurrentes, animo incendcndi et turres et reliquas machinas quae jam admotae erant aut parum aherat quin admoverentur, a Macedonibus, quihus custodia machinarum erat commissa, aliisque qui tumultu excitati accurrerunt, parvo negotio intra mocnia repulsi sunt. (10) Caesi sunt in hoc conflictu ex Halicarnassiis CLXX, in quibus Neoptolemus Arrhabaei filius, Arnyntae frater, unus eorum qui ad Darium transfugerant. Ex Alexandri autem militibus x VI desiderati: vulnerati circiter ccc, I quod, quum noctu cxcursio ilia facta esset, minus caveri I et cvitari telorum jactus poterant. :


Paucis post diebus duo armigcri conturbernales ex Perdiccae agmine, quum inter pocula suas quisquc virtutes et facta niagnificis verbis extolleret, contentione de lionore inter sese orta animisquc vino excandescentibus, privalo consilio arma capicntes, ad mnros juxta arcem qiiiB potissimum Mylasa versus spectat se conferunt, ostcntatione potius roboris, quam animo pcriculosi cum bostibus conflictus adeundi. (2) Hos oppidani quidam conspicati duos modo esse ettemere murum petere, cxcmTIIIlt. llli incurrentes propius intcrficiunt, remotiores telis petunt, superati et multitudine et loci difficultatc, quum ex editiore loco hostes et impetum facerent ct tela mitterent, (3) Multi interca ex Perdiccae militibus, multi ex Halicarnasso occurrebant. Acris inde pugna ad muros fit, et oppidani qui excurrerant, denuo a Macedonibus in urbem aguntur, parumqueabfuit quin urbs caperetur. (4) Nam et in muris parum diligens tum temporis custodia habebatur, et dune turres una cum muro inter ilias medio in solum prostratae facilem in murum ingressum exercitui, si universus eum adortus fuisset, praebebant Tertia quoque turris quum quassata esset, ne ipsa quiden difficulter suffossa everti potuisset. At oppidani pro muro

qui corruerat alium lateritium instar nascentis lunae si.iua« turn intrinsecus construxerant, neque id tlifficultcr, ob eorum qui operant suam conferebant multitudinem.

5. Huic muro quum postridie Alexander machinas admovissct, oppidani rursus excurrunt, machinis ignem iminissuri, ac nonnulla quidem tabcrnacula muro proxima

et pars unius turris lignea* cxusta sunt : caitera a Philota et Hcllanico, quibus macbinarum custodia commissa erat, defensa sunt. Simulac vcro Alexandrum ipsum in excursione iila conspexere, facibus quibus ad vim arcendam excurrerant omissis, multi etiam armis abjeclis, intra muros confugerunt. (G) Ac primo quidem, quod locus sua natura commodus atque eminens erat, supcriores erant, neque solum ex adverso in machinarum propugnatores tela jaciebant, vcrum etiam ex turribus, quae ex utraque muri diruti parte reliquae erant, cos qui in niuruin recens exslructum impctuin faciebant, ex obliquo et tantum non a tcrgo feriebant.


Ceterum non multis postea diebus quum Alexander iterum interiori muro lateritio machinas admoveret atquc ipsimet operi instaret, universa civitas portis erumpit, alii qua parte murus deinolitus erat et Alexander ipse premebat: alii Tripylum versus, qua Macedones eruptionem rninime exspectabant, (2) Nonnulli faces machinis immittunt aliaque fomenta quae incendium augere atque amplificare possint : Macedonibus contra acriter proruentibus at-

que ex turribus ingentia saxa et tela in eos torquentibus, facile in fugam acti et in urbem rcpulsi sunt : (3) tantoque major ibi strages cdita est, quanto plures majoreque audacia excurrerant. Nam qui manus cum Macedonibus conseruerant, caesi sunt : alii juxta muri ruinam, quum et transitus angustior esset quam ut tantae multitudini suflice-

ret, et strages ipsius muri difflcilem ascensum faceret.

4. lis vero qui Tripylum versus excurrerant obviam ivit Ptolemaeus regius corporis custos, Addaei et Timandri simU: agmen secum ducens et nonnullos expeditos, qui etiam ipsi facile oppidanos represserunt. (5) Quibus hoc praeterea in recessu infortunii accidit, ut iis per angustum pontem, quem supra fossain duxerant, fugientibus, ponte pree multitudine incumbentium rupto, alii in fossam prolapsi, alii a suis proculcati, alii a Macedonibus ex alto telis icti perierint.

(6) Plurima autem caedes ad portas ipsas edita est, quum praj nimio metu praepropere ac parum tempestive claude-

rentur. Ycriti enim ne fugientibus impliciti Macedones IIna in urbem irruerent, multos ex suis excluscrunt, qui a Macedonibus ad ipsa moenia caesi sunt. (7) Parumque aberat quin urbs ipsa caperetur, nisi Alexander exercitum revocasset, conservandae adliuc urbis eupidus, si quam Halicarmassii compositions ansam prsebuissent. Ex oppidauis circiter mille caesi : ex Maccdonibus fere quadraginta : atque in his Ptolemseus, corporis custos, et Clearchus, sagittariorum dux, et Addaeus chiliarcha, aliique non obscuri nominis Macedones.


Posthaec congressi Orontobates et Mcmnon Persarum duces, e re praesenti satis intelligentes se non posse multo tempore obsidionem sustinere, et muros partim jamdirutos partim labefactatos cernentes, plcjrosque etiam militum in excursionibus aut caesos aut vulncribus inutiles ad pugnam factos : (2) re accuratius perpcnsa, sub secundam noctia vigiliam turrim ligneam, quam adversus hostium maehinas construxerant, et portisus, in quibus tela eorum reposita erant, incendunt • (3) aedibus ctiam muro proximis

ignem injiciunt. Quasdam vero etiam comprehendit flamma et ex turri plurima illata, vento ctiam nonnihil hue ferente. Oppidanorum vero alii in Arconnesum, alii in Salmacidem arcem quae vocatur sese receperunt. (4) Quae quum Alexander ex transfugis qui ex ea clade venerant cognovisset, ipseque magnos ignes cerneret, tametsi jam intempesta nox esset quum id fierct, nihilominus tamen immissis Macedonibus, eos qui urbem etiamuum incenderent trucidari jubet : iis vero Halicarnassensium qui intra

domesticos parietes inventi essent parci.

5. Illucescente demum aurora, contemplatus arces, quas Persae pariter et mercenarii occuparant, eas nequaquam obsidendas esse statuit : turn quod multum temporis ob locorum naturam sibi periturum esset, quodque noq magni momenti essent, postquam ipse totam urbem evertisset.

(6) Mortuis itaque noctu sepultis, macliinarum praefectis

ut eas in Tralles avehant jubet. ipse urbem solo adaequavit : eique et reliquae Cariae praesidio imposito, exterorum peditum trium millium, equitum ducentorum, ac Ptolemaeo iis praefecto, in Phrygiam movit. (7) Satrapatum totius Cariae Adae tribuit. Hecatomni filia haec erat, Hidriei uxor : qui quum frater ejus esset, Carum tamen lege ean-

dem et uxorcm habuerat. Moriens vero Hidrieus regni administrationem ci reliquerat. Usitatum enim est in Asia jam inde a Semiramide, ut etiam feminae imperent viris.

Adan vero Pixodarus regno ejeccrat, summam rerum potestatem usurpans. (8) Dcruncto Pixodaro Orontohat Carum regnum a rege missus tcncbat, utpote Pixodari gener. Ada vero unicam in Caria eamque munitissimam urbem, Alinda nomine, tenebat. Hu e Alexandre Cariam cum exercitu ingrcsso obviam profecta, Alinda ci tradit eumque sibi filium adoptat. Alexander Alinda ei custodienda relinquit et filii nomen nOli aspcrnatur. Porro deleta Halicarnasso, quum tota Caria potit us esset, totius provincial imperium illi detulit.


Posthaec quum ex Macedonibus qui secum militabant nonnulli paulo ante expeditionem uxores duxissent, etiam horum res Alexander minimc negligendas existimavit.

Itaque iis ex Caria dimissis, hibernandi in Macedonia cum uxoribus potestatem facit, Ptolemaeo Seleuci filio uno ex regiis corporis cnstodibus, iis praefecto, ex ducibus vero copiarum, Coeno, Polemocratis filio, et Meleagro , NeoptoIcmi filio, (quod etiam hi rccens uxores duxerant) adjunctis. (2) Imperatquc ut, quum ipsi reverterentur et eos qui una dimissi erant reducerent, equitatum ac peditatum , quam maximum possent, ex ea regione conscriberent. Quo quidem facto, si quo unquam, magnam sibi Alexander apud Macedones laudem comparavit. Cleandrum autem Polemocratis (ilium ad militcm conscribendum in Peloponnesum

3. Parmenionem vero Sardes mittit, data huic amicorum equitum praefectura : utque Thessalos equites aliosque auxiliarios, et plaustra ducat atque Sardibus in Phrygiam procedat, jubet. Ipse in Lyciam et Pamphyliam tendit, nt oris maritimis in potestatem redactis, classcm hostimn inutilem ipsis efficiat. (4) Ac primo quidem ex itincre Ilyparna, oppidum munitum quodque exterum militem mercenarium praesidio habebat, primo accessu cepit. Mercenarii qui arccm tcnebant fide data exiere. Deinde Lyciam cum exercitu ingressus Telmissenses pactis sibi conciliavit. Transmisso

inde Xantho fliunine Pinara et Xanthum urbem et Patara dedilione accepit; aliaque minora oppitla circiter triginta.

5. His rebus gestis media hieme in Milyada regionem ita vocatam movet, quae quidem majoris Phrygiae pars, sed magno rege ita jubente, tunc Lyciae contributaria erat. Eo loci Phaselitarum legati venerunt, amicitiam petentes, au.

reaque corona Alexandrum coronaturi: et plerique ex inferiori Lycia lcgatos, qui de iisdem rebus tractarcnt, uriserunt. (6) Alexander Phaselitis et Lyciis, ut urbesiis qui ad hoc missi essent tradant, imperat; quae quidem omnes traditae sunt. Ipse paulo post in Phaselitas profectus

una cum ipsis castellum quoddam munitum, quod Pisidae in eorum regione exstruxerant, expugnat, unde barbari excurrentes Phaselitas agrum colentes multis damnis affciebant.


Interea dum apud Phaselitas est Alexander certior fit, Alexandrum Aeropi filiuin ejus vitae insidiari, quum alicqui ex amicis esset, et tum temporis Thessalico equitatui praeesset. Erat hic Alexander Heromenis et Arrhabae frater, qui necis Philippi adjutores fuerant, (2) Et turn qui.

dem in culpa quum esset, Alexander cum dimiserat, quod inter primos amicorum post Philippi obitum ad se venisset et thorace indutus cum in regiam comitatus esset. Postea vero multis honoribus affectum sibi adjunxerat, ducemque copiarum in Thraciam miserat, et Cala Thessalici equitatus praefecto ad satrapatum misso, hunc Thessalis ducem dedcrat. lnsidiarum vero ratio ita denuntiata est.

3. Darius, acccptis per Amyntam transfugam ab hoc Alexandro mandatis et Uteris, Sisinem hominem Persam, cui plurimum fidebat, ad maritimam oram mittit, prmtextu quidem legationis ad Atizyein, Phrygiae satrapam : re vera autcm, ut Alexandrum hunc adiret fidemque taceret.

si regein Alexandrum interficeret, Macedoniae regnum et mille insuper auri talcnta se illi lIatumm, (4) Sed Sisines a Parmenione comprehensus, causam suae legationis ei explicavit. Parmcnio statim ilium cum custodia ad Alexandrum mittit, qui eadem ex illo cognoscit. Convocatis autem amicis, quid de Alexandro statuendum sit, consultat.

(5) Amicis visum est, parum consulte initio factum fuisse, quod praestantissimum equitatum liomini non fido commisissct : nunc vero celeriter ilium de medio tollendum, priusquam conciliatis Thessalorum animis res novas una cum iis molirctur. (6) Prodigium etiam quoddam timorem ipsis adjccit. Alexandro enim adhuc Halicarnassum obsidente et sub meridiem quiescente, ferunt hirundinem dormientis caput circumvolitasse, magnos garritus edentem, et modo in hoc modo in illud lectuli latus insedisse, tmbulentius quam illius avis consuetudo fert canentem.

(7) lpsum prae defatigatione c sommo excitari non IKJtuissc : sed quum strepitu suo molesta esset, leviter manu hirundinem repulisse : illam tantum abfuisse ut repulsa avolarit, ut ipsius capiti insidens non prius cantare destiterit, quam Alexander penitus expergefactus fuerit. (8) Is prodigium illud non levis momenti esse ratus, Aristandrum Telmissensem vatem consulit : qui insidias Alexandro

ab amico quodam strui, portcndi respondit, fore tamen ut insidiae proderentur. Hirundincm cnim coalumnam atque amicam hominibus esse ac prae caeteris avibus garrulam.

9. Yalis itaque responsum cum Persae dictis conferens,

Aniphoterum Alexandri quidem filium, Gratcri autem fratrcm, ad Parmenionem mittit, Pergensibus aliquot, qui itineris duces essent, adjunctis. Amphoterus, habitu illius regionis assumpto, ne in itinere agnosceretur, clam ad Parmenionem pervenit: (10) ac nihil quidem ab Alexan

dro literarum adfert, (nihil enim hac dere aperte literis committendum judicarat) sed verbis mandata expomt.

Atque ita Alexander hie capitur, et custodiae traditur.

-.- l"e. --


Alexander ex Phaselide movens, aliquam cxercitus partem per montana Pergas mittit, qua Thraces viam patefecerant, arduam alias et longam; ipse secus mare per littus suos ducit, Via autcm hacc aliter confici non potest, nisi vcntis a septentrionc flantibus : austro autem invalesccnte, aegre per littus iter fit, (2) Turn vero uro vehementibus austris boreales venti exorti, non absque divino quodam numine ( ut ipse Alexander, et qui cum eo

erant, interpretabantur) facilcm ac celcrem transitum prcebuerunt. Ex Pergis progressus, obvios habuit legato?

Aspendiorum liberis mandatis instructos, oppidum dedentes quidem illi, at ne pracs idia imponeret d'cprecantes.

(3) Ac de praesidio quidem postulata impetrarunt : quinquaginta vero talenta in exercitus stipendia iis imperat et cquos, quos tributi nomine Dario nutriebant. Equos itaque et argenti summam daturos se poHiciti, discedunt.

4. Alexander inde in Siden movit : sunt autem Sidetae cumaei, ex Cumis AEoliis oriundi; qui quidem de hujus-

modi quippiam narrant. imirum majores qui e Cumis profecti eo appulerunt atque in eam regionem habitandam descenderunt, repente Graecanicae linguae oblitos fuisse, statimquc barbaros sonos emisisse : nec tamen illos cum barbaris vicinis communes, sed ipsis proprios ac pcculiares, quique antca in usu non fuissent : atque ex eo tempore Sidetes a vicinis barbaris lingua distinctos esse.

(5) Alexander, relictoapudSidem praesidio, Sylliumprofectus est, oppidum munitum, atque tam externi mercenariique militis quam incolentium barbarorum praesidio firmatnm. Neque vero Syllium repentino impetu capi poterat, quod in itinere nunciatum est, Aspendios nihil corunt quae pacta essent praestare, neque cquos traderc iis qui ad eos recipiendos missi erant, neque pecuniam numerare

velle, sed rebus suis ex agro in urbem vectis, portas lis qui ab Alexandro venerant praeclusisse, et muros sicubi affecti videbantur, instaurasse. Quibus rebus cognitis, Aspendum versus castra movit.


Sita est ea urbs magna ex parte in aspera praeruptaque rupe, quam Eurymedon fluvius alluit. Erant autem iis circum rupem declivioribus ac planioribus in locis aedificia non pauca, modico mnro circumjecto. (2) Simulac vero Alexandrum moenibus appropinquantem viderunt, muro aedificiisque, quae liumilioribus in locis inhabitabant, desertis, quod ea tueri se posse diffidebant, in arcem confugiunt. Alexander, ut primum eo cum exercitu pervenit, vacuum murum transgressus, in aedificiis quae Aspendii deseruerant, castra locat. (3) Qui quum ipsum Alexandrum prafter exspectationem advenientem ac sese undique ab exercitu circumsessos viderunt, missis legatis orarunt ut

prioribus conditionibus pactio fieret. Alexander, quum loci munitionem animadverteret, quumque ipse ad longam obsidionem imparatus esset, nihilominus tamen non iisdem conditionibus cum eis convenit: (4) sed ut principes urbis obsides dent, et equos quos antea promiserant tradant, et talentorum summam duplicent, imperat : utque satrapae, quem Alexander statuisset, pareant, et tributa annua Macedopibus pendant : ac de agro, cujus possessionem linitimts vi eripuisse accusabantur, judicio contendant.

5. Omnibus iis conditionibus acceptis Pergen profectus, inde in Phrygiam castra movit. Erat autem illi iter facien-

dum juxta Telmissum urbem. Homines hi sunt barbari, a Pisidis oriundi : locum autem inhabitant vehementer excelsum omnique ex parte pracruptum : viaque ipsa qua; juxta urbem ducit, ardua est ac difficilis. (6) Siquidem mons ab urbe in viam protenditur, cujus radices in ipsam viam desinunt. Huic alter ex adverso mons objectus est, aeque abruptus : ita ut portas in via faccre videantur, tadleque aditus omnis exiguo praesidio montibus illis impositc impediri possit. Utrumque montem Telmissenses omni

manu accurrentes insederant. (7) Id conspicatus Alcxander, Macedones ibi, ut possent, locare castra jubet : ita secum reputans, Telmissenses non ita cum omni manu eo loci moram facturos, quum Macedonas castra fixisse cernerent, sed maximam eorum partem in urbem, quae proxima erat, sese recepturam, praesidio aliquo in montibus relicto.

Et quidem perinde ac cogitarat evcnit; plerique enim eorum recesserunt, pracsidinm solum remansit. (8) Alexan.

der, protinus sumptis sagittariis et jaculatorum ordinibus, et ex armigeris qui expeditiores erant, praesidium invadit.

TUmissenses, quum telorum jactus sustinere non possent, locum descrunt. Alexander, superatis angustiis, ad urbem castra locat.

- g ----


Eo loci legati a Selgensibus ad cum vcniunt. Sunt autem et hi Pisidae barbari, magnamque urbem incolunt, bellicosi etiam ipsi. Hi quod veteres Telmissensium hostes erant, legatos ad Alexandrum amicitiam petentes miserant. Fcedere itaque cum iis pacto, deinceps illis ad omnia fidis Alexander est usus. (2) Dehinc, quum Tclmissi cxpugnatio non exiguum tempus requirere videretur, Sagalassum petit. Erat porro etiam hooc non parva urbs, a Pisidis babitala : quumque omnes Pisidic bellicosi existimarentur, hi tamen cetcris bellica laudc superiores habiti sunt : ac tum temporis collem,qui urbi imminebat, quum non minus quam muros urbis munitum ilium ad propul

sandum judicarcnt, occupantcs liostcm opperiebantur. (3) Alexander Macedonian phalangeal ita instruit. A dextro cornu , cui ipse praccrat, scutatos locat: proximos hispedites amicos usquc ad sinistrum cornu cxplicat, prout singulis ducibus eo die ordincs ducendi contigerant. (4) A sinistro quidem cornu duccm statuit Amyntam ArrhablXi

filium. A dextro quidem latere sagittarios et Agrianos praetendit, a sinistro jaculatores Thraces, quos ducebat Sitalces; equites enim in ilia locorum dil'licultatc nulli usui esse poterant. Porro Pisidis Telmissenses etiam auxilio vcncrant unaque in acic stabant.

5. Jamque Alexandri acies montem subicns quem Pisidae tenebant, ad maxime pracrupta ascensus Loca perve nerat, quum barbari in utrumquc cornu ex insidiis proruunt, qua parte ipsis expeditior via, hostibus vero dilficillimus accessus esset: et sagittarios quidem, utpoteleviter armatos, quiqne primi pedem contulcrant, in fugam vertunt: Agriani verosuhsistullt. (6) Nam et propinqua jam erat Macedonuui phalanx, et Alexander ipsam ducens conspi-

ciebatur, Postquam autem cominus manu res geri coepit, barbari nudi cum armatis confligentes omnique ex parte vulnerati cadunt ac terga vertullt. (7) Cacsi sunt ex iis circiter quingenti. Multi enim, quod leves expeditique erant et locorum gnari, facile evaserunt: Macedones ob gravitatem armorum imperitiamque viarum minus audacter tugientes insequuti sunt. (8) Alexander vero fugientiup; tergis acriter instans, urbem illorum vi capit, Cleandro uno excopiarum ducibus, desiderato, aliisque militibui circiter viginti. Inde in alios Pisidas movit, et noanulb

eorum castella vi ccpit, nonnulla pactionibus ad deditionem adduxit.


Postbacc Phrygians versus proficiscebatur juxta paludein cui Ascania nomen est: in qua sal suapte sponte concrescit, quo incolac utuntur, neque mari earn ad rem indigent.

Quintis castris Celaenas pervenit. Erat in ea urbe arx omni ex parte praerupta ac praeceps , in qua Phrygiae satrapa colIocarat praesidio Carum mille, Graccorum mercenariorum centum. (2) Hi legatos ad Alexandrum mittunt, nisi subsi-

dium ipsis intra statum diem, quem nominabant, adferrctur, deditionem pollicentes. Quam quidem conditionera Alexander rebus suis convenientiorcm quam obsidionem esse statuit, quum difficillima omni ex parte arcis oppuguatio videretur. (3) In ea urbe mille fere etquingentos milites praesidio relillquit, et dies decern ibi commoratus, Antigonum Philippi filium Phrygiae satrapam declarat, et Balacrum Amyntae filium ejus loco auxiliaribus copiis praeficit.

Ipse Gordium profectus est, Uteris ad Parmenionem missis,

uti illuc sibi cum cxercitu obviam veniat. Parmenio imperata facit. (4) Porro Macedones qui uxores recens nuptas visum ierant, Gordium veniunt; et cum lis exercitus recens conscriptus; quem Ptolemacus Seleuci et Cronus Polemocratis atque Melcager Neoptolemi filius ducebant. Erat is exercitus peditum Maccdonum mille, equitum trecentorum, Thessalorum equitum ducentorum, Elcorum centum quinquaginta quibus praeerat Alcias Eleus.

5. Est vero Gordium in Phrygia Hellesponto proxima, ad Sangarium amnem sita, cujus fluminis fontes in Phrygia oriuntur. Ipse per Thracas Bithynos fluens in Euxinum pontum fertur. Eo loci Atheniensium etiam legati ad Alexandrum veniunt, oratum uti cives suos, qui una cum Persis militantes, ad Granicum amnem capti fuerant, ac tum in Macedonia cum aliis bis mille vincti tenebantur, dimittat. Hi re infecta tum domum redeunt. (6) Neque enim consultum Alexandra videbatur, vigente adhuc Persico bello, Graecorum metum imminuere, qui adversua Graeciam pro barbaris militare veriti non fuissent. Hoc tantum responsi dedit, ut bello Persico ex animi sui sea.

tentia confecto, legatos de iisdem rebus mittant.


.-. -.11- .-

Haec dum geruntur, Memnon, quem Darius rex universae classi ora-que maritimae praefecerat, de bello in Macedoniam Graeciamque transferendo cogitans, proditione Chium insulam capit. Inde ad Lesbum navigans, Mitylenacis, qui ejus partes sequuti non sunt, exceptis, reliquas Lesbi urbes in suam potestatem redegit. (2) His itaque deditione acceptis, Mitylenen conversus, urbem ipsam a mari ad mare duplici vallo interclusit, et quinque castellis exstructis. a

terra facile superior erat. Praterea parte navium portum ipsorum tenebat, partem ad Sigrium, Lesbi promontorium, ubi appellere solent naves oncrariac ex Chio, Geraosto et Malea venientes, misit, ibique lit adnavigantes arcerent in custodiis habuit, nequid nimirum subsidii Mitylenaeis mari advenire posset. (3) Interea ipse morbo obiit: quod quidem, si quid aliud, Darii rebus obfuit. Autophradates autem et Pharnabazus Artabazi filius, cuiMemnon moriens praefecturam suam commendarat, tantisper dum Darius aliquid de ca statuisset (erat enim sororis suae filius) obsidionem acriter urgebant. (4) Mitylenaei et terra interclusi et mari ingenti classe obsessi, legatis ad Pharnabazum missis, pactiones ineuut: ut exteri milites qui ab

Alexandre auxilio missi erant discedant; ut Mitylenaei columnas, quas Alexandra cum foederis inscriptioneerexerant, subvertant ; ut ex praescripto pacis per Antalcidam factae Dario confoedcrati sint : ut exules ipsorum redirent iisquc restitueretur dimidia pars bonorum quae tunc erant, quum fugerent. (5) Hisce conditionibus Mitylenaei cum Persis pacti sunt. Pharnabazus et Autophradates quum semel urbem ingressi essent, praesidium introducunt, eique Lycomeden Rhodium praeficiullt, ac Diogenem, unum de numero exulum, tyrannum urbi imponunt: Mityienaeio pecuniam imperant, eamque partim ditioribus eripiunt, partim multitudini injungunt.


HIS peractis, Pharnabazus in Lyciam navigat, exteros mercenarios ducens : Autophradates reliquas insulas petit.

Inter haec Darius Thymondam Mentoris filium mittit, qui ipse quidem mercenarios a Pharnabazo accipiat et adducat ad regem Pharnabazum autem praeesse jubeat quibus

Memnon praefuerit. (2) Pharnabazus igitur externo milite Thymondae tradito, ad Autopluadaten, qui apud classem erat, navigat. Hi, quum una essent, Datamcn Persam in Cycladas cum navibus deccm mittunt. Ipsi centum navium classe Tenedum petunt: ad quam insulani delati, quum in portumqui Borealis dicitur, sese recepissent, ad Tenedios mittunt, imperantcs ut columnas quas Alexandro et Graecis posuerant, tollant, et pacem quam cum Dario per Antalcidam inierant, colant. (3) Tenediorum animi magis quidem erga Alexaudrum et Graecos erant propensi; sed quo tum in statu res ipsorum erant, de salute sua, nisi se ad Persarum voluntatem aggregarent, desperabant; siquidem Ilegelochus, cui Alexander ut navales copias denuo compararet imperarat, nondum tantas coegerat, ut sperarent illas brevi tempore adjumento ipsis esse posse. Ita Pharnabazus Tenedios metu potius quam voluntate ad se pertraxit.

4. Dum haec aguntur, Proteas Andronici filius naves longas ex Euboea et Peloponueso Antipatri jussu college:at, quae et insulis ipsique adeo Gracciae pnesidio alicui essent, si, uti nuntiabatur, barbari classe infestarent. Is quum audisset Datamen cum decem navibus ad Siplinum in statione agere, ipse cum quindecini navibus Chalcidem, ad Euripum sitam, defertur : (5) quumque prima luce adCythnum insulam appulisset, totum ibi diem substitit, ut certius exploratiusque aliquid de decem illarum naviuin statu cognosceret : simul ut impetus per noctem factus plus bor..

roris Phcenicibus incuteret. Postquam vero certior factus est, Datamen cum navibus ad Sipbnum in statione esse, luce nondum orta inde movens, et sub ipsam auroram hostcs nihil tale exspectantes adortus, octo ex eis naves milite instructas capit. Datames cum duabus triremibus in primo cum Proteae navibus conflictu clam effugiens, ad reliquam classem se recepit.


Alexander vero, ut Gordium pervenit, conscensaarce, ubi et Gordii et filii ejus Midae regia erat, cepit ilium cupiditas videndi currum Gordii, et nodum qui in illius currus jugo esse ferebatur. (2) Multus enim erat apud finitimos eo de curru sermo. Gordium fuisse quendam ex veteribus Phrygibus, hominem tenuis fortuna;, exiguum agrum possidentemet juga boum duo, quorum altero ad arationem, altero ad vecturam uteretur. (3) Eo aliquando arante, aquilam in jugo consedisse, ibique in id tempus usque quo bobus juga demuntur constitisse. Gordium spectaculo attonitum, Telmissenses vates communicandse rei causa adiisse: esse enim Telmissenses peritissimos prodigiorum interpretes, et vaticinandi scientiam ipsis pariter atque uxoribus et li-

beris ab ortu insitam esse. (4) Quumque ad eorum vicum quendam venisset, virgini cuipiam ad fontem eunti obviaic venissc, eique, quid sibi evenisset, narrasse. Hanc vero, quum et ipsa ex vatum progcnie esset, ut locum istum repetens Joviregisacrificaretjussisse. Gordium contra ut ipsum comitaretur et sacrificii modum rationemque doceret, earn rogasse. lllurn sacrilicasse a puella edoctum, eamqne conjugem sibi cepisse, puerumque ex iis procreatum, Midam nomine. (5) Qui quum jam vir forma virtutcque pra'stans evasisset, Phrygas interea gravi inter se sedi.

tione laborasse, eosque oraculo monitos esse, currum iis regem allaturum qui seditionem tollcret. His vero adhuc hisce de rebus inter se consultantibus, venisse Midam una cum patre ac matre, ipsumque currui insidentem concilium adiisse. (6) lllos vaticinium interpretatos. Uunc nimirum

esse ilium quem deus monuerat curru advehendum esse, extemplo Midam regem creasse. Hunc itaque seditionem scdasse, paternumque currum Jovi regi, pro aquila missa, gratiarum loco in arce suspensum consecrasse. Adhaec iIIud etiam de curru ferebatur : quicumque jugi nodum quod in curru erat nexum solvisset, ilium Asiae imperio potiturum. (7) Erat autem is nexus ex corni arboris libro, qui unde inciperet, quove se conderet, percipi non poterat. Alexander quum nullam plane solvendi nexus rationem inveniret, insolutum tamen pratermittere nollet, ne id motum aliquem in multitudinis animis excitaret, sunt qui dicant ilium ensis ictu vinculum discidisse, et solutum esse dixisse. Aristobulus vero auctor est, Alexandrum exemto paxillo temonis ( erat

is clavus ligneus per medium temonem trajcctus, cui vinculum adstrictum erat) jugum tcmoni detraxisse. (8) Equidem, quomodo nodus ille ab Alexandra solutus fuerit, affirmare non ausim. Ipse certe et qui cum co erant ita a curru discesserunt, perinde ac si vaticinium de solutione nexus impletum esset. Quod quidem et tonitrua et fulgura ea nocte excitata satis declararunt: eaque de causa postero die diis sacrificavit, tum ob prodigia edita, turn ob rationem solvendi nodi ostensam.


Alexander postridie Ancyram Galatiae urbem profectus est. Eo loci Papblagonum legati ad eum venerunt, qui provinciam dedant et fcedus ineant: unum hoc orantes ne exercitus fines suos intret. (2) His Alexander, ut Calae Phrygiorum satrapae pareant, jubet. Inde in Cappadociam movens, omnemquaecis Halyn fluvium est regionem et partem aliquammultam ejus quae trans Halyn est, subegit. Sabiciam Cappadociae satrapam statuit, ipse ad angustias aditus qui

Ciliciam aperit contendit. (3) Qunmque ad castra Cyri, qui cum Xenophonte erat, venisset, ut Portas valido prIDe sidio insessas vidit, Parmenionem ibi cum cohortibus peditum, qui gravioris armaturae erant, reliquit. Ipse sub primamnoctis vigiliam sumptis secum scutatis et sagittariia atque Agrianis, noctu ad Portas movit, ut ex improviso presidium invadat. (4) Neque tamen ita clam ac putabat, hostes adoriri potuit : sed aeque feliciter ipsi cessit audacia.

Pracsidiarii enim cognito Alexandri adventu, deserto praesidio in fugam se conjecerunt. Postero die subauroram Portas cum universo exercitu transgressus, in Ciliciam descendit.

(5) Hie ei nuntiatum est, Arsamen qui initio Tarsum in Per.

sarum potestate conservare statuerat, postquara audisset Alexandrum jam Portastransgressumesse,deurbe deserenda cogitare; Tarsenses autem vereri, ns direpta urbe demum Tarsum desereret. (6) Quo cognito, Alexander summa festinatione Tarsum petit, eqnites et levis expeditseque armaturse pedites secum ducens. De cujus adventu Arsames, certior factus confestim ex Tarso ad Darium regem fugit, nullo damno urbi illato.

7. Alexander, ut Aristobulus refert, praj nimio labore in morbum incidit. Alii tradunl ilium, sudantem ac sestuan* tem, aquae cupidum natandi caussa sese in Cydnum numen, quod mediam urbem secat, conjecissc, Ejus fontcs quum ex Tauro nionte oriantur et puro solo excipianttn, fit ut unda ejus incorruptissima simulquc frigidissima sit : (8) atque hinc Alexandrum spasmo acutaquc febri et insomnia correptum fuisse. Ac ceteros quidem medicos de vita ejus desperassc, Philippum vero Acamanem mcdicum, Alexandri comitem, cui in re medica potissimum fidebat, quiquein excrcitu etiamalioquin magno in honore habebatur, medicata potionc purgare eum voluisse. (9) Atque interea dum hic adliiberi potionem juberct,

me poculum pararet, literas Alexandra a Parmenione allatas,quibus denuntiabat ut sibi a Philippo caveret. Audisse cnim se, Philippum a Dario pecunia corruptum ut regem pharmaco interliccret. Alexandnun, perlectis Uteris, quum adhuc eas manu teneret, poculum in quo erat potio accepisse; epistolam vero Philippo legend am dedisse : (10) unoque tempore Alexandrum potionem hausissc, et Philippum Parmenionis literas legisse. Philippum vero vultu statim declarasse, bene se sibi de pharmaco conscium esse.

Neque enim lectione epistolae ullam animi pertui-bationem praj se tulisse : liortatum solummodo fuisse Alexandrum, ut in reliquis quoque quac pratscriberet, suo consilio acquiescerct. Salutem enim, si pareret, recuperaturum. (11) Atque Alexandrum quidem purgatum et vi morbi levatum esse et Pliilippo declarasse, quam fidum amicum ilIulD haberet : ceteris etiam qui ipsi aderant, testatum fuissc quam constantem de ipsorum amicitia opinionem, omni suspicione remota, concepisset, simulque quam fortitor mortem ferret.

Post haec Parmenionem ad praeoccupandas alias angustias mittit, qua; Giliciam ab Assyria dividunt, ut transitum tueatur, peditibus auxiliariis ci adjunctis Giaccisque mercenariis ac Tbracibus, quibus Sitalces praeerat, atque equitibus Tbessalis. (2) Ipse poslea exTarso inovens, prinio die ad Ancbialum oppidum pervenit. Hoc ferunt Sardana- paluni Assyriorum regem condidisse; ac sane circuitus ip^o et murorum fundamcnta argumento sunt magnam urbem

conditam, et ad summam potentiam pervenisse. (3) Sardanapali sepulcrum ad ipsa Anchiali moenia exstabat, cui innitebatur Sardanapalus manus (digitos) collidens. ut crepitum edituri facere solcnt. Inscriptio statuae addita erat Assyriis Jiteris. cui metrum subesse Assyrii dicebant.

(4) Versuuin sententia bacc erat, SARDANAPALUS ANACYNDARAXAE F. ANCHIALUM ET TARSUM UNO DIE CONDIDIT. TU VERO HOSPES EDE, 11IBE, LUDE, QUUM CETERAE RES HUMANE TANTI NON SINT; crepitum significans quem manus radllnt. Illud vcro Lude molliorc quodam lascivioreque Assyrio vocabulo expressum aicbant.

5. Ex Anchialo ad Solos pervenit, pcaesidioque urbiimposito, ducenta argenti talenta nominc mulctae iis imperat, quod propensiore erga Persas animo fuissent. (ti) Inde cum tribus Macedonum agminibus, sagittariis omnibus atque Agrianis Cilices qui montes occupaverant adortus, iisque intra septem in universum dies partim vi partim pactionibus in potestatem suam redactis, Solos rediit. (7) Hic Orontoba.

tem Persam qui Halicarnassi arcem et Myndum et Caunum ac Theram et Callipolim tenebat, a Ptolemseo et Asandro

victum cognovit. Accesserat ad victoriam et Cos et Triopium.

Hunc magno praelio victum pcrscfibebant, caesis peditum circiter septingentis, equitum quinquaginta, vivis non infra mille captis- (8) Alexander quum apud Solos AEsculapio sacrificasset, ipseque pariter ac totus exercitus pompam facibus circumgestatis peregisset, ludis etiam gymnicis ac musicis editis, Solensibusdemoeratiam concessit. Ipse Tarsum versus movens, negotio Pbilotae dato ut equitatum per Aleium campum ad Pyramum flumen ducat, (9) cum peditatu et turma regia Magarsum venit, et Miner vae Magarsidi sacrificavit. Inde Mallum profectus : Ampbilocbo ut heroi parentavit f quumque dves seditione laborantes offendisset, ea sedata, tributa quae Dario regi pendere soliti erant, iis l'emisit, quUIL

Malli Argivorum colonl essent, ipseque ab Heraclidis Argivis oriundum se perhiberet.


Quum adhuc apud Mallos esset Alexander, nuntii ad cum veniunt, Darium. cum universo exercitu ad Sochos castra fixisse. Est is Assyriae locus ab angustiis quae Assy-

riam aperiunt bidui fere itinere dissitus. Convocatis itaque amicis, quae sibi de Dario ejusque exercitu nuntiata erant exponit : qui quidem confestim in eos duci postulabant.

(2) Alexander, collaudata corum virtute, turn quidem concilium dimisit : postero vero die exercitum in Darium et Persasduxit : quumque secundis castris Pylarum angustias superasset, ad Myriandrum urbem castra posuit : eaque nocte ingens orta tempestas magnaque imbrium ac ventorum vis caelo effusa Alexandrum in castris continuit.

3. Dariusinterea cum exercitu morabaturet castris locum delegerat Assyriae campum planum omnique ex parte aperturn, qui et magnitudini exercitus maxime coinmodus esset, et ad ducendum equitatum peropportunus visus fuerat. A quo quidem locone recederet, Amyntas Antiochi fiiius, ab Alexandra transfuga, suaserat. Loci enim amplitudinem et multitudini Persarum et impedimentis percommodam esse.

Et mansit quidem eo loci Darius. (4) Caeterum quum Alexander longiorem moram Tarsi ob aegritudinem faceret, neque minorem Solis, ubi et sacrificarat et pompam duxe.

rat : inultum etiam temporis in expeditione adversus Cilices montanos posuisset : Darium a sententia sua abduxit, neque invitus ad id quod jucundissimum erat credendum pertractus est. Siquidem ab iis qui ad voluptatem tantum

Ioq uentes aderant, sempcrque aderunt regibus corum damno, impulsus, Alexandrum ulterius progredi nolle sibi persuaserat, nuntio sui adventus pcrculsum. (5) Hoc etiam modo ejus animum commoverant, quod Darii equitatum facile universasMacedonum copiasproculcaturum dicebant: quantumvis Amyntas Alexandrum, ubicunque is Darium esse audiret, venturnm affirmasset, ibique eum opperiri suasisset. (6) Caeterum deterior sententia, quum primo accessu gratior auribus accideret, vicit. Ac fortasse deus ilium eo loci adduxit, ubi nec equitatus magno usui esse posset, ut nec infinita hominum pariter et jaeulorum ac telorum multitudo, sed ne ipsam quidem exercitus magnificentiam ostendere poterat : Alexandro vero facilem omnino victoriam praebebat. (7) Oportebat enim Asiae imperium Persis a Macedonibus adimi, quemadmodum Persae Medis ac priusMedi Assyriis ademerant.


Darius, superato monte qui prope Portas Amanicas est, Issum versus niovit, Alexandrum imprudens a tergo relinquens. Capta Isso, quotquot Macedones ibi propter invaletudinem relictos comprehendit, crudeliter excruciatos interficit. Postero die ad Pinarum amnem proeessit, (2) Alexander, sinuilac audivit Darium a tergo relictum, quoniam illi parum certum hoc nuntium videbatur, quosdam ex amicis navi quae XXX remis agitur impositos, Issum remittit, exploraturos an qua; nuntiabantur vera essent.

Qui triacontoro conscensa, quum mare ilIud sinuosum sit, facite cognoverunt Persas ibi castra posuisse: atque Alexandro renuntiant, Darium in manibus esse.

3. Ipse, convocatis cohortium turmarumque ductoribus et auxiliariorum praefectis, hortatur bono ut animo sint ob ea quae praeclare antea fortiterque gessissent, et quod victoribus ipsis contra victos pugna imminerct. Deum pro ipsis potiuspugnare, qui Darium impulerit ut exercitumex spatiosissimo campo in illas angustias adduceret, ut Mace- donibus commodus ad explicandam plialangem locus esset : hostibus vero tanta multitudo ad pugnandum inutilis.

Adhaec neque corporum neque animorum viribus pares esse.

(4) Macedones enim cum Persis et Medis, qui multo jam tempore otio ac deliciisenervati essent, congressuros: ipsos bellicis laboribus jamdudum ad pericula subeunda exercitatos : prseterea liberos homines cum servis consicturos. Graecos qui in utraque acie essent, non iisdem condi-

tionibus pugnaturos. Qui enim a Darii partibus essent, mercede eaque exigtia conductos pugnare : eos qui a Macedonibus essent, pro Graecia sponte sua adductos dimicare. (5) Ex barbaris autem Thraces, Paeolles, Illyrios etAgrianos, fortissimos totius Europae et belJicosissimos, adversus molles effocminatasque Asiae gentes in aciem ire.

Denique Alexandrum adversus Darium exercitum ducere.

(6) Atque haec quidem ad praelii pracrogativam significandam commemoravit. Adhaec praemiorum quae huic praelio proposita essent magnitudinem exponit. Neque enim eos satrapas Darii illo praelio victuros, neque equitatum qualis ad Granicum amnem constiterat, neque viginti millia cxterorum mercenariorum, sed summam imperii Persici ac Medici, et quotquot usquam nationes Persis ac Medis parentes Asiam inhabitant, ipsumqne adeo magnum regem debellaturos, nihilqueex eo praelio reliquum futurum, quam ut universal Asiae imperent, ut optatum laborihus suis finem imponant. (7) Adhaec quae splendide ab iis collatis viribus gesta essent recensebat. Si quis vero audax aliqnod et laudabile facinus privatim edidisset, nominatim singulos evocabat. Suum quoque periculorum in procliis contentum, quamminima poterat cum invidia

memorabat. (8) Fertur autem etiam Xenophontis et decem millium qui cum eo fuerant meminisse, quippe quod ipsis neque numero, neque ullaalia aestimatione comparandi fuerint: quod neque Thessalos equites, neque Bceotios aut Peloponnesios, neque Macedones aut Tbraces. nequc alium ullum equitatum qui ipsis accensus erat, habuissent, neque sagittarios aut funditores, prapter Cretenses et Rhodios nonnullos, quos Xenophon in ipso discrimine festinanter conscripserat : (9) hos tamen regem cum umverso exercitu ante Babylonem in fugam vertisse, gentesque omnes, quotquot iis Euxinum pontum petentibus in itinere restiterunt, domuisse. Alia praeterea adjecit, quibus bonos imperatores ante proelia ad bonos ac strenuos milite3 exhortandos uti par est. UIi certatim regem complexi et verbis efferentes e vestigie in aciem duci postulant.


Turn Alexander corpora curare jubet, equitesque nonnallos et sagittarios ad Portas praemittit , qui viam , quam jam transierat, explorent, Ipseque noctu cum universo cxercitu movit, ut angustias illas denuo occupare posset.

(2) Ut vero sub medium noctis rursus Portas insedit, reliquum noctis exercitui ad quietem ibi in rupibus dedit, excubiis sumnra diligentia disposes, sub auroram ex Portis io viam descendit. Et quamdiu magna erat viarum angustia ,angustam etiam aciem ducebat: ubi vero laxare se SInus montium cocperunt, explicuit subinde cornu, alium atque alium ordinem armatorum in phalangem adducens, dextra quidem montem versus, laeva autem ad mare. (3) quites porro intcrea peditibus a tergo constituti erant. At

postquam in aperta loca ventum est, exercitum statim ad prcelium committendun. instruit. In dextro cornu montem versus peditum agema locat et scutatos, quibus prseerat Nicanor Parnoenionis filius: proximum his, Cocni; mox Perdiccse agmen. H; quidem usque ad medios gravis armatura ordines, si quis a dextro aciei latere numerare incipiat, constituti erant. (4) A sinistra veco primae erant Amyntoe copiae, inde Ptolemaei: proximeeliuic Meleagri. Et quidem ad laevam Craterus peditibus praefectus erat : totum autem sinistrum cornu Parmenio ducebat. Huic imperatum erat ne a mari rccederet, ne videlicet a barbariscircum veniretur. Nam alioqui Persae facile multitudine copiarum phalangem Macedonum omni ex parte cinxissent.

5. Darius, postquam ci nuntiatum est Alexandrum instructa acieadventare, triginta milliaequitum, expeditorum viginti millia Pinarum flumen transire jubet, ut reliquum exercitum securius instruat. (6) Ac primos qoidem ex ar-

mlgeris Graecos mercede conductos numero triginta mil* Hum adversus Macedonian phalangem constituit. Ah utroque horum latere Cardacas, qui et ipsi armigeri erant, aa sexaginta mmia collocat. Neque enim plures in simplici phalange constitui, locus in quo cxercitus instruebatur, patiebatur. (7) Porro ad montem, qui ipsis ad sinistram erat, adversus Alexandri dextrum cornu viginti millia statuit.

Atque horum quidem honnulli a tergo Alexandri cxercitus oppositi erant. Mons enim, in quo acies instructa erat, aliqua ex parte introrsum recedens, sinum quemdam veluti in mari faciebat : deinde in anfractum porrectus efllciebat ut qui ad radiccm montis constituti erant, dextrum Alexan.

dri cornu aversum cernerent, (8) Reliqua veroexpeditorum atque armigerorum multitudo pro gentium varietate in confertos inutilesque ordines redacta post Graecos merccnarios et barbaros in plialangem compositos stabat. Sexcenta enim bellatorum millia in Darii exercitu esse ferebantur.

9. Alexander vero, postquam progredienti sibi majus

spatium aperiri cocperat, cquitatum amicoruinThessalosque et Macedonas adducit. Atque hos quidem in dextro cornu juxta se locat. Peloponnesios reliquosque socios ad laevum cornu Parmenioni mittit.

10. Darius postquam aciem instruxit, equites quos ad flumen eum ob causam locarat ut tuto exercitum ordinare posset, dato signo revocat. liorum plerosque ad dextrum cornu mare versus adversus Parmenionem statuit, quod ab ea parte major equorum esset usus : reliquain partem in sinistrum cornu ad montem traducit. (11) Quum vero propter angustiam locoruin inuliles eo in loco sibi viderentur, plerosque ut in dextrum ipsorum cornu sese reci-

piant jubet. Ipse Darius medium aciei tenebat, Persarum regum in exercitus ordinatione veteri more observato; cujus quidem rei rationem Xenophon Grylli filius conscripsit.


Inter haec Alexander animadvertens universum ferme Persarum equitatum contra laevum suum cornu mare versus traductum, solosque Peloponnesios cum reliquo socio-, rum equitatu earn ad partem collocatos esse, Thessalos etiam equites confestim eo mittit ; imperans ne ex adverso totius aciei equitent, ne ab hostibus eo se transferentes cernantur, sed a tergo phalangis non conspecti ab hoste transeant. (2) Praestituit autem equitibus ad dextrum cornu antecursores, quibus praefectus erat Protomaclius, et Paeo.

nes, quibus praeerat Ariston; peditihus vero sagittarios, quos Antiochus ducebat. Agrianos autem, quorum dux erat Attalus, et nonnullos equitum ac sagittariorum in obliquum ad montem a tcrgo locat : ita ut ad eam partem quae ipsi dextraerat, phalanx in duo cornua divisa cerneretur, alterum quidem adversus Darium, eosque qui trans lIumen stabant, Persas omnes τ alteruin adversus cos qui ad montem a tergo imminebant. (3) Ante shnstt unt latus ex peditibus Cretenses sagittarios et Tbraces, quos ducebat Sitalces, ponit : ante bos equitatum , qui ad sinistrum cornu pertincbat. Exteri vero mercenarii omnibus praestituti erant. Cctcrum quum eorum phalanx in dextro cornu non satis conferta vidcretur, atque ex ea

parte potissimum Persas phalangem circumvenire posse judicaret, ex medio agmine UUtlS amicorum turmas, Anthemusiam, cui Peroedas Menestbei slius, et Leugaeam, cui Pantordanus Cleandri filius praerant, ut ad dextrum latus clam hostibus se recipiant jubet. (4) Sagittariis etiam RC parte Agrianorum et Graecorum mercede conductorum nonnullis ad dextrum suum cornu ad frontem traductis,

phalangem ultra Persarum cornu extendit. Quum enim ii

qui in monte dispositi erant non descenderent, cxcurslom Agrianorum ac nonnullorum saglttariorum Alexandri jussu in ipsos facta, facile a radice montis propulsi ad cacuinen confugerunt. Visum etiam ipsi est, eos quos illis ea ex parte opposuerat, ad corroborandam phalangem usui esse posse, satisque esse si trecenti equites illis opponercntur.

Hoc modo dispositis militibus, Alexander aliquamdiu tarde acicm promovebat, ut omnino tardus corum congressus fore videretur. Neque enim Darius barbaros ut primum cos constituerat jam in adversum ducebat, sed in ripis flumims, quae magna ex parte prajrupta; crant, et qua facilior in illas consccnsus visus fuerat, vallo ducto munita;, sese continebat. Quod quidcm statim Macedonibus argumento fuit, Darium jam servitutem animo concepisse. (2) Postquarn vero acics conjunctaj sunt, Alexander in omnem exercitus partem obequitans, ut strenuos

fortesque viros sese pniebeant, hortatur, neque praecipuos solum copiarum duces suis nominibus, addita ut par erat laude, verum etiam tribunos et manipulares nominatim compellabat, et ex mercenariis qui aut titulo aut rerum gestarum gloria illustriores essent. Hic clamor undique sublatus est, abrumpendam moram, in hostes rucndum. (3) Alexander tametsi jam Darii exercitum in conspectu haberet, sensim tamen initio acies suas duxit, ne nimia contentione festinationeque incessus fluctuans phalanx dissiparetur. Posteaquam vero intra teli jactum ventum est, primi qui circa Alexandrum erant, ipseque Alexander in dextro cornu subsistens, cursu in flumen feruntur : ut etipsa im-

petus celeritate Persas percellerent, et celerius ad manut venientes minus damni a sagittariis acciperent. (4) Quod quidem ita ut Alexander cogitarat evenit. Statim enim atque ad manus ventum est, Persae qui ad sinistrum cornu coliocati erant, terga vertunt. In eo conflictu Alexander cum suo comitatu illustrem miaimeque dubiam victoriam est consecutus. Graeci vero mercenarii, qui a Darii partibus erant, qua Macedonum phalanx divisa erat, utpote in dextrum cornu flexa (5) (Alexander enim celeriter amnem ingressus et cominus cum hoste congressus facile Persas ex ea parte positos propulsarat; Macedones vero in medio positi non pari diligentia erant usi, sed editis ac praeruptis passim ripis impediti, aciei frontem eodem ordine scrvare nonpotuerant), ea parte qua maxime convulsam plialangem sunt conspicati, impetum in Macedones faciunt. (6) Acris ibi pugna miscetur, illis quidem Macedones in flumen repellere et victoriam fugientibus jam suis recuperare nitentibus: Macedonibus contra, ne manifestae Alexandri victoriae deessent, aut phalangisgloriam, quae ut invicta tum temporis omnium ore celebrabatur, imminuerent. (7) Adhacc aemulatio qunedam contentioque de lionore Graccanicae nationi cum Macedonibus intercede- bat. In eo conflictu Ptolemacus Seleuci filius re fortiter gesta, aliique non obscuri nominis Macedones centum fere et viginti numero ceciderunt.


Dum haec geruntnr, coliortes, quae ad dextrum cornu erant, quum jam Persas sibi oppositos in fugam versos viderent, in exteros Darii mercede conductos et invalidos maleque affectos conversi, eos a flumine propellunt. Atque earn Persici exercitus partem quae divulsa erat phalange circumvenientes, e transverso in eos feruntur stragcmque exterorum edunt. (2) Porro equites Persae qui Tliessalis oppositi erant, nequaquam se in hoc conflictu citra flumen continebant, sed eo fortiter transmisso, in Thcssalicas turmas invehuntur. Atrox ibi equcstre praelium commissum est. Neque prius Persae terga verterunt, quam Darium fugisse cognoscerent, aut antequam mercenarios suos a phalange dissipatos caesosque esse intelligerent. (3) Tum vero manifesta, et quidem totius exercitus fuga fit, Persarum equi, quum sessores graviter armatos ferrent, in receptu multum incommodi acceperunt: ipsique equites, quum per angusta viarum confertim, metu exagitati, nullo ordine ruerent, non minore damno protriti a suis quam ab hostibus insequentibus sunt affecti. Thessali enim acriter a tergo premebant, adeo ut haud minor equitum quam pe* ditum strages in fuga edita sit.

4. Darius vero, ubi primum ab Alexandro sinistrum ejus cornu fugatum est atque dissipatum ea parte exercitum vidit, conlestim inscenso ut potuit curru, cum primariis fugit. (5) Et quamdiu planis atque apertis locis in fuga uti licuit, curru sibi salutem quoesivit. Ubi autem in prrcrupta loca aliasquc viarum difficultates incidit, dcserto curru et scuto exutoque amiculo, arcu etiam in cutiu relicto, conscenso equo lugit. Nox non multo post superveniens obstitit, quominus ab Alexandro caperetur. (G) Alexander enim dum adhuc lux esset, acriter persequutus est Darium, quum vero tenebris obortis ctiam proxima cerni nequirent, ad exercitum reversus est, currum tamen Darii ejusque scutum et amiculum atque arcum cepit. (7) Paulo enim

tardius cum insequi coeperat, quod in prima ilia plialangis dissipationc ipse etiam subsistens non prius ad insequendum se conveitit, quamextcros mcrcenarios Persicumque equitatum a llurfiine repulsos conspcxit.

8: E Persis cecidere Arsames, Rheoinithres et Atizyes, L'X iis qui apud Granicum equitatum duxerant; Sabaces ctiam AEgypti satrapa, et Bubaces, magni inter Pcrsas nominis; prater hos rcliqua imiltitudo ad centum millia, atque in his equitum decem millia: adeo ut Ptolemteus Lagi filius, qui tum temporis Alexandrum cum suis Darium insequentem comitatus erat, auctor sit, quum in persequendo ad hiatum quendain venisscnt, super strata hostium cadavera sese hiatum istum transiisse. (9) Post itsec castra Darii primo impetu capta sunt, atque in iis mater Darii, et uxor eademque soror, ac filius adhuc infans; duse praeterea ejus filiae captac, et circum eas aliae principum virorum uxores non inultae. Plurimi enim Persae uxores suas cum

impedimentis Damascum miserant; (10) siquidem et Darius majorem pecuniarum partem, et quaecunque ad splendidum magnificumque apparatum pertinentia reges Persarum etiam militantes comitari solent, Damascum miserat. adeo ut in exercitu ultra tria millia talentorum invcnta non fuerint.

Ceterum omnis ea pecunia paulo post Damasci capta est a

Parmenione, cam ad rem ab Alexandro misso. Hic praolii exitus fuit, archonte Atbenis Nicocrate, mense Maemacterione.


Postero die Alexander, quamvis aeger adhuc e vulnere quod in remote exceperat, saucios tamen obivit, et caesorum corporibus conquisitis, magnifice ea sepelivit, universo exercitu in acie stante, et bellicas uniuscujusque laudes, quem vel ipse praedarum aliquod facinus in pupa

patrantem vidcrat, vel patrasse constanti fama acceperat, verbis ornavit et pecuniarum largitione singulos pro suo merito dignitateque honesfavit. (2) Posthfec Baiacrum Ni.

canoris fllium Ciliciae satrapam designat. Is unus ex regiis corporis custodihus erat : custodiae autem corporis in ejus locum suffecit Menetem Dionysii filium, Polysperchonti,

Simmiae filio, agmen Ptolemaei Scleuci filii, qui in praelio ceciderat, diiccndum dat. Solensibus quinquaginta talenta , quae adhuc rcliqua erant ex summa quam iis imperarat, remittit, et obsides reddit.

3. Neque vero matris Darii neque uxoris et liberorum curam omisit. Nonnulli enim qui de rebus gestis Alexandri scripserunt, auctores sunt, cadcm ipsa nocte qua ab insequendo Dario redierat, quum in tabernaculum Darii, quod ipsi selectum asservatuinque erat, intrasset, muliebrem

ejulatum atquealium quendam tumultum audissenon procul a tabernaculo, (4) ac quacsivisse quaenain essent hao mulieres, et cur in tam vicino tabernaculo? statimquerenuntiasse quenipiam : « Mater Darii, o rex, ejusque uxor et liberI, ut nuntiatum illis fuit te et arcum et amiculum regium haberc, posteaque etiam scutum Darii allatum esse, tanquam mortuo Dario cjulatus eduut, »(5) Alcxandrum ea recognita, Leonnatum, unum ex amicis, ad eas misisse, jussuin dicere, Darium superstitem esse : arma vero et ami culum ab illo fugientc in curru relicta esse, ea solum penes Alexandrum esse. Leonnatum tabernaculum ingressum, Darii statum exposuisse, praeterea ut regio etiam cultu famulatuquc illis uti liceret reginaellue appellarentur, ab Alexandra illis concedj. Neque enim inimicitiarum causa sibi adversus Darium bellum susceptum, sed pro imperio Asia; legitime decertasse. (6) ILx-c quidem Ptolenjaeus et Aristobulus tradunt. Fama vero tenet Alexandrum ipsum postero die tabernaculum, solo cum ex amicis Hephaestione comitante, ingressum :et matrem quidem Darii dubitantem

uter eorum rex esset (pari enim uterque corporis cultu erat ) ad Hephaestionem accessisse eumquc veneratam esse, quod ille habitu corporis praestare ei videretur. (7) Qui quum retrocessisset, et quidam eorum qui circa earn erant, quis esset Alexander, monstrasset, illam errato pudefactam recessisse, Alexandrum, nullum erratum esse, respondisse; nam et ilium Alexandrum esse. (8) Atque haec quidem non ut vera, sed neque ut plane incredibilia adscripsi. Sed siita gesta sunt, Alexandrum turn ob earn qua in foeminas usus est commiserationem, turn ob fidem et honorem amico praestitum laudo : et si scriptoribus historiarum appositus visusest Alexander ad haec et facienda et dicenda, eoet iam nomine ilium laudo.


Darius noctu paucis comitatus fugerat : postridie vere recolligens Persas exterosque, qui ex eo proelio evaserant, quatuor in univcrsum millia habens, ad Thapsacum urbem et Euphratem cum equitatu contendit, ut quam citissime posset, Euphratem inter se atque Alexaiulrum medium relinqueret. (2) Amyntas porro Antiochi et Thymondas Mentoris lilius et Aristomedes Pheraus et Bianor Acarnan, omnes transfugm, statim ita ut dispositi

erantper montes l'ugientes Tripolim Phoenicia; pervenerunt, octo circiter militum millia habentes : (3) ibi repcrtis na-

vibus in navale subductis, quibus antea e Lesbo transvocti fuerant, tot ac sibi ad vecturam sufficere viderentur in mare protractis, reliquisque in navali succensis, ne celeriter eos insequendi facultatcin suppeditarent, in Cyprum fugerunt, atque inde in AEgyptuin : ubi paulo post Amyntas res novas moliens ab incolis intcrfectus est.

4. Pharnabazus autem et Autophradates aliquamdiu apud Chium nioram fecerunt: praesidioque in insula collocato, nonnullis in Con atque Halicarnassum navibus missis, ipSl

centum navibus optime ad navigandum comparatis Siphnum appellunt. Eo loci Agis Lacedajmonioium rex una triremi ad eos venit, pecuniam in usus belli et copias navales ac pedestres, quammaximas posset, in Pcloponncsum ducendas petiturus. (5) Inter lisec nuntius adfertur prceliiapud Issum commissi. Quo nuntioperculsi, Pharnabazus quidein cum duodecim triremibus atque exteroruni mercenariorum mille quingentis Chium repetit, veritus ne audita clade Chiidefectionemmolirentur. (6) Agis, acceptis ab Autophradate talentis argenti triginta et triremibus decem;

has quidem Hippiae ad Agesilaum fratrem suum in Taenarum ducendas tradit, mandatis additis, ut persoluto nautis integro stipendio, quam citissime possit in Cretam naviget, ad res illius insulae constituendas. Ipse ihi in insulis aliquandiu commoratus, paulo post Halicarnassum ad Autophradatem abiit.

7. Alexander, Syriae, quam Coelen (cavam) vocant, Menonem Cerdimmac filium satrapam constituit, equitatu auxiliariorum ipsi in praesidium provincial commisso: ipse in Pbceniciamprofectus est. Et in itinere obvium babuit Stratonem Gerostrati filium ( erat is Gerostratus Aradiorum, et quot quot Arado insulae finitimi sunt, rex, quiquidem, ut ceterh, Phoenicum ac Cypriorum reges,naves suas cum Autophradate conjunxerat) , (8) qui, aurea corona Alexandri capit

imposita. Aradum msulain et Marathum ex advciso Aradi in continente sitam urbem magnam atque opulentam, et Sigonem et Mariammen, caeteraque omnia quae ad ipso-

rum ditionem pertinebant, ei tradit.

eea I CAP. XIV.

Quumque adhuc Marathi esset Alexander, legatt ad eum a Dario venerunt, qui et literas adferrent et verbis deprecarentur ut Darii matrem, uxorcm et liberos dimitteret. (2) Significabat vero epistola amicitiam ac foedus quod Philippocum Artaxerxe illtercessisset: quodque quam Arses, Artaxerxis filIUS, regnum accopisset, Philippus nullo a Persis incommodo afTectus, primus Arsen injuria lacessisset. Alexandrum vero, ex eo tempore quo Darius Persis regnare coepisset, pro confirmanda veteri amicitia ac fcedere nunquam misisse, (3) sed in Asiam profectum cum exercitu multis malis Persas affecissc. Quam ob causam

se ut terram defenderet patriumque imperium tueretur ex peditionem fecisse, de proelio ita ut alicui dcorum visum fuisset decretum esse. Se regem a rege matrem suam, uxorem ac liberos captos petere, amicitiam se cum Alexandro et societatem initurum venire, eaque de re ut Alexander ad se cum Menisco et Arsima, legatis Persarum mitteret qui fidem acciperent, et Alexandri nomine darent, rogabat.

4. Alexander ad hsec respondet, unaquc cum legatis, quia Dariovenerant, Thersippum mittit, jubens ut epistolam Dario reddat, ipse vero nulla de re cum Dario sermones conferat. Epistola Alexandri hire fuit : « Majores « vestri, Macedoniam reliquamque Graeciani ingressi, da« mnis nos affecerunt, quum ipsi nulla prius a nobis acce« pissent. Ego Graecorum imperator creatus, Persarum II illjuriam vindicare volens, in Asiam trajeci, a vobis la« cessitus. (5) Siquidem et Perinthiis opem tulistis, qui « patrem meum injuria afTecerant; Ochus etiam in Thra« ciam quae nostro imperio subest exercitum duxit. Pa» rente autem meo per insidiatores quos ipsi subornaratis « occiso, quemadmodum vos Uteris quoquoversum missis « gloriati estis, quum tu Arsen cum Bagoa interfici curasses, « regnumque injuste et contra Persarum leges atque insti« tuta occupasses, summa Persis injuria illata, literas e« tiam parum amicas ad Graocos misisti, quibus eos adbel« lum contra me suscipiendum incitares. (6) Quumque pea cunias ad Lacedsemomos aliosque Graecorum nonnullos n miseris, quas tamen quum reliquae omnes Graeciae civita« tes contempsissent, soli Lacedaemonii acceperunt, quum « denique ii qui abs te emissi fuerunt, amicos sociosque

« meos corruperint atque abalienariut, et pacem cum Graff cis constitutam dissolvere omnibus modis conati sint, « bellum tibi intuli, quippe qui inimicitiarum auctor fueris.

« (7) Quum autem primo satrapas tuos bcllique duces, « nunc vero te tuumque exercitum praelio vicerim, etiam « ditiones tuas dcorum benignitate in mea potestate teneo.

« Quotquot tuarum partium milites ex praelio servati ad me « confugerullt, horum curam gero, neque inviti apud me a sunt, sed sua spontc mecum militant. (8) Ad me igi« tur utpote totius Asiae dominum veni. At si inetuis ne, <( ubi veneris, aliquid tibi abs me acerbi accidat, mitte

(( amicorum tuorulIl aliquot, qui fidem accipiant. Quum « ad me veneris, matrcniet uxorem ac liberos, et si quid « practerea voles posce atque accipe, Quicquid cnim a « me petieris, impetrabis. (9) De reliquo, quando ad me a scribes, ad Asise regem scribere te memineris : neque « tanquam ad parem scribe, sed veluti omnium tuarum a rerum domino signitica si qua re indigcs. Sin aliter fece« l is, ego de te tanquani injuriam inferente decernam. Si « vero, quod ad l'egui possessionem attinet, contradicis, « aliud pro eo pradiuni experiri paratus sis, neque fugias.

« Ego enim te , quocunque loci fueris, adoriar. »


Atque hacc quidem ad Darium scripsit. Postquam vero cognovit, otnnem pecuniam quam Darius per Cophenem Artabazi filium Damascum miserat captam esse, Persas etiam ejus pecuniae custodes, reliquumque regium apparatum in potestatem venisse, baec Parmenioni Damascum reportanda et custodienda tradidit. (2) Legatos autem Graecorum qui ad Darium ante proelium advenerant, auum hos auoaue cantos audiret. ad se mitti iussit. Hi

erant, liuthycles Lacedsemonius, Thessaliscus Ismenii filius, et Dionysodorus Olympionica, Thebani : porro Iphicrates, filius Iphicratis copiarum ducis, Atbeniensis, (3) Qui quum ad Alexandrumadducti essent, Thessaliscum quidem et Dionysodorum, quamvis Thebani essent, statim dimisit turn commiseratione Thebarum, tum quod venia digni viderentur, quippe qui patria ipsorum a Macedonibus direpta eversaque, et sibi et patriae utilitatem aliquam ad ferre Darii ac Persarum adminiculo conarentur. (4) Haet

itaque modeste ac leniter de utroque statuens, Thessaliscum praeterea reverentia generis adductus ( erat enim iIlustri apud Thebanos loco), Dionysodorum autem quod Olympiis vicisset dimisit : Iphicratcm vero, ob amorem Atlieniensis urbis et paternae memoriae gloriam, quum in vivis esset, magno semper apud se in honore habuit, et niortni ossa Athenas ad propinquos reportari curavit. (5) At Euthyclem, quod Lacedaemonius esset, eaque urbs turn temporis manifestas cum Alexandro inimicitias gereret, quodque ipse privatim nihil quod magnopere ve-

nia dignum videretur, inveniret, primum quidem in custodiam (citra vincula tamen) tradidit : postea, ut res magnac prospere successerunt, etiam Itunc dimisit.

6. E Maratho deinde movens, Byblum pactionihus traditamcapit; Sidonem etiam, Sidoniis ipsis odio Persarum et Darii eum accersentibus. Tyrum inde proficiscenti Tyriorum legati obviam vencrunt, a communi missi, signilicantes Tyrios paratos esse, quae Alexander imperaret, facere. (7) Ipse, laudata et civitale et legatis ( erant eniin hi ex principibus civitatis cum alii, turn Tyriorum regis filius.

nam ipse rex Azemilcus cum Autophradate navigabat ), jussit ut reversi Tyriis renuntiarent, velle se urbem intrare, Herculi sacrificaturum.


Est enim in ea urbc tcmplum Herculis vetustissimum ex iis, quorum humana memoria conservatur, non Argivi illius Herculis qui Alcmenae filius fuit : multis enim ante seculis Tyri colebatur Hercules, quam Cadmus e Phoenicia profectus Thebas obtinuisset, multoque ante quam Semele Cadmi fdia nata esset, ex qua Bacchus Jovis filius. (2) Bacchus enim tertius a Cadmo foret temporibus vivens Labdaci, qui filius erat Polydori, nepos Cadmi; Hercules VI,WO Argivus temporibus CEdipi Laii lilii vixit. Colunt autem et AEgyptii alium Herculem, diversum ab eo quem Tyrii vel Graeci. (3) Nam Herodotus tradit, AEgyptios Herculem in numero duodecim dcorum habere, quemadmodum

etiam Athenienses Bacclium Jovis et Proserpinae filium colunt, diversum ab altero saccho; et Iacclius mysticus huic Baccho, non Thebano lli, accinitur. (4) Quapropter Herculem ilium qui in Tartesso ab Iberis colitur, ubi et columnar quacdam exstant Herculeae dictae, Tyrinm hunc Herculem esse censuerim. Tartessus enim a Ploenicibus condita est, et Phoenicum more templum eo loci Herculi structum est et sacra fiunt. (5) Geryonem vero, adversus quem Hercules Argivus ab Eurystheo missus, ut boves Geryonis abreptos Myccnas duceret, nihil ad Iberorum regionem pertinere Heaetaeus logographus tradit, neque ad msulam ullam Erythiam in Oceano sitam missum fuisse : sedGeryonem continentis, quae circa Ambraciam et Amphilochos est, regem fuisse : atque ex hac continente Herculem boves abduxisse, neque parvum hunc etiam laborem judicasse. (6) Neque vero me latet, in hunc usque diem pinguia in ilia continente pascua esse, et opimas boves in ea pasci; ac in notitiam Eurysthei famam de Epiri boum praestantia pervenissc regisquc Epiri nomen Geryo- , nis, id minime veri absimile esse milii videtur : contra extremorum Europae Iberorum neque regis nomen eognoSSf

Eurystheum censeo, neque an opimae ea in regione bovcs nascantur, nisi quis Junonem aflducens quae id Herculi per Eurystheum denuntiaret, rem absimilem vero fabulse involucris tegere velit.

7. Huic Herculi Tyrio Alexander se sacrificare vellc dixit. Quae postquam a legatis Tyrum perlata sunt, visum illis est reliqua omnia quae Alexander imperasset facerc : caeterum neminem vel Graecorum vel Macedonum in urbem admittere, quod illud pro praesenti rerum statu rationi

convenientissimum, et quoad eventum belli, qui adhuc incertus erat, tutissimum ipsis videretur. (8) Simulac vero Tyriorum responsum Alexandra renuntiatum fuit, indignatus legatos Tyrum reverti jubet : convocatisque amicis et principibus eercitus, et cohortium turmarumque praefectis, ita eos alloquutus est.


« Expeditionem in AEgyptum facere, o amici ac socii, parum tutum nobis fore censeo, Persis imperium maris obtinentibus : et Darium insequi, Tyriorum urbe dubia relicta, Persisque AEgyptum ac Cyprum in sua potestate habentibus, cum ob alias res, turn ob Graeciae statum, periculosum fore judico, (2) ne fortasse maritimis oppidis recuperatis, interea dum nos exercitum in Babylonem et Darium ducimus, ipsi majore classe bellum in Grro- ciam transferant: praesertim quum Lacedaemonii apertos sese nobis hostes declararint, Athenienses vero inpraesentia metu magis, quam benevolentia erga nos sese contineant.

(3) Capta autem Tyro, et Phoenicia tota et navalis apparatus

Phoenicum, quo maximo et validissimo Persae utuntur, nobis, ut verisimile est, accedet. Neque enim remiges neque navium propugnatoresPhoenices committent, ut tenentibus nobis ipsorum urbes, ipsi pro aliis navale proelium subeant.

Cyprus post haec vel facile se nohis adjunget, vel classe eo missa parvo negotio capi poterit. (4) Atque ita Macedonum et Phoenicum conjuncta classe mare pernavigantes, Cypro etiam subacta, firmum maris imperium tenebimus, simulque nobis facilis in AEgOtum expeditio fuerit. /Egypto autem nostro imperio adjecta, nihil eritquod aut de Graecia aut de rebus domesticis simus solliciti. Babylonicam porro expeditionem, praeterquam quod cum rerum domesticarum securitate, majore etiam nostra cum dignitate suscipiemus, Persis. undique e mari et regione cis Euphratem submotis. «


His dictis facile persuasit, ut Tyri oppugnationem aggrcderentur : divinitus vero ctiam ipse monitus est, quum ea ipsa nocte per somnum visus sibi esset Tyriorum muros adoriri, Herculisque species se obtulisset dextram ei porrigentisatque in urbem introducentis. Quod quidem Aristander in hune modum interpretabatur, Tyrum magno cum labore captum iri, quoniam etiam Herculis opera laboriosa fuissent. (2) Et certe Tyri expugnatio laboriosa in primis videbatur. Nam et insula urbs erat altisque muenibus omni ex parte munita; et turn temporis Tyrii mari plurimum pollebant, quod nimirum et Persac domini maris erant, ipsique praetcrea Tyrii magpam adhuc navium vim habebant,

3. In his tamen difficultatibus aggerem ex. continente ad urbem ducere statuit. Fretum erat limosum alveo, et mare ubi continenti proximum est, vadosum ac coenosum : ubi urbem ipsam attingit, qua quidem parte profundissimus trajectus est, tres summum orgyias altum est. Sed et magna vis saxorum ad manum erat, etligneai materiae quam desuper saxis insternebant, neque difficulter tigna in coeno stabiliebantur, ipsumque adeo cocnum compagis loco saxa firmius inter se committebat. (4) Magna erat Macedonum ad opusalacritas, magna eliam Alexandri, qui et prasens erat et singula ipse designabat, atque alios verbis exstimu-* labat, alios vero ctiam pecunia, eos nempe qui ingenti quadam contentione operi instabant, alacriores reddebat.

Et sane quamdiu ad continentem aggercm ducebant, non *

difficulter processit opus; nam et in exigua maris altitudine et nemine prohibente molem jacicbant. (5) Postquam vero in profundiora loca perventum est atque ad urbem ipsam appropinquarunt, missilibus ab altis muris non citra damnum, petebantur: quia instructi non tam ad pugnam quam ad opus erant. Tyrii practerea diversis ex parlibus triremibus adnavigantes (quippe qui mari potiebantur) difficillimam saepe aggeris exstructioncm Macedonibus reddebant. (6) Macedones duas ligneas turres aggeri, qua plurimum in mare productus erat, imponunt, machinasque in iis disponunt. Tegmina iis erant coria et pelles, ut neque missilibus ignitis a muro peti possent, et iis qui in opere constituti erant propugnaculi loco adversus telorum ictus essent; simul etiam ut quotquot Tyriorum adnavigantes operariis infesti essent, e turribus icti non magno negotio reprimerentur.

CAP. XIX. x Tyrii contra hujuscemodi quid macliinati sunt. Navem bippagogam aridis sarmentis aliaque materia quae facile succendi posset onerant, et malis duobus ad proram erectis, quam latissime possunt eos in orbem circumsepiunt, ut fa-

ces fascesque quamplurimos capiant; ad hare picem et sui.

phur aliaquc ad excitandam ingentem flammam accom-

moda accumulant. (2) Praeterea ad utrumque malum hinas antennas extenderant, atque ex iis in lebetibus suspendunt quaccunquc aut infusa aut immissa vehementer flammani augere possent. Dehinc sahurram puppi imponunt, ut ejus pondere gravata puppis proram altius erigat. (3) Deindc observato vento qui aggerem versus spiraret, navim triremibus alligatam in mare protrahunt. Postquam vero moli turribusque appropinquarunt, immisso

inmatcriem igne, quanta maxima vi possunt navim triremibus protrahentes ad molis caput IJnpelhJt. li qui in navi jam succensa erant facile enatarunt. (4) Interea ingens incendium turres comprehendit, et antennae confractae qusecunque ad augendum incendium praparata erant effundunt. Tyrii praeterea, triremibus suis propius

ad molem admotis, in turres ejaculabantur, ut non nisi cum periculo ad exstinguendum incendium propius accedi posset. (5) Quum itaque jam turres ignem concepissent, multi oppidanorum inscensis scaphis, diversis e partibus ad molem appulsi, vallo quod ante aggerem Macedones jecerant facile subverso, reliquis etiam machinis, quas navis incendium non attigcrat, ignem immittunt. (6) Alexander latiorem in continente aggerem, qui plures turres capere posset moliri orsus machinarum fabros novas machinas struere jubet. Dum vero baec conficiebantur, ipse cum scutatis et Agrianis in Sidonios movit, triremes nimirum quotquot jam habebat eo contracturus, quum difficilis admodum urbis expugnatio videretur, Tyriis mare tenentibus.

Inter haec Gerostratus Aradi, et Enylus Bybliorum rex, certiores facti urbes suas ab Alexandro captas, deserto Autophradate et navibus quas ducebat, ipsi cum sua'quisque classe ad Alexandrum venerunt, unaque cum iis etiam Sidoniorum triremes, adeo ut Phoenicum naves octoginta circiter haberet. (2) Per eosdem dies etiam ex Rhodo triremes appulere, in quibus una peripolus dicta, et cum hac aliae novem, ex Solis etiam et Mallo tres, ex Lycia decem, ex Macedonia quoque navis una quinquaginta remorum, cui praefectus erat Proteas Andronici filius. (3) Neque multo post etiam Cypri reges centum et viginti navibus Sidonem venerunt, clade quam Darius apud Issum acceperat audita, ea etiam re territi quod tota Phoenice in Alexandri potestatem venisset. tis omnibus Alexander

praeterita errata ignovit, quod necessitate potius quam sua ipsorum volnntate classem cum Persis junxissent.

4. Interea vero dum et machinae conficiuntur, et naves ad adnavigationem pariter et pugnam instruuntur, Alexander cum aliquot equitum turmis atque scutatis, Agrianis et sagittariis in Arabiam contendit, ad montem cui Antilibano nomen est. (5) Eaquc regione partim visubacta, partim pactionibus in suam potestatem redacta, decem dierum spatio Sidonem reversus est, ubi Cleandrum Polemocratis filium ex Peloponneso venientem, et cum eo Graecorum mercenariorum quatuor millia deprchendit.

6. Parata jam classe dispositisque ad tabulata navium scutatis qui apti ad pugnam viderentur, nisi navium irruptione potius quam Miami navale praelum fierct, ex Sidone solvens, Tyrum instructa acie navigat. Ipse quidem ad dextrum cornu quod in mare extendebatur, unaque cum ipso Cypriorum reges, reliquique Phoenices, excepto Pny-

tagora. Nam hic et Craterus laevum totius aciei cornu tenebant. (7) At Tyrii initio navali proelio decernere statuerant, si Alexander mari in eos classem duceret : postquam vero tantam navium vim praeter omnem exspcctationem adventare conspicati sunt (nondum enim audierant omnes et

Cypriorum et Phoenicum naves ad Alexandrum confluxisse), (8) quumque eas instructa acie appellerc cernerent, paullo enim ante quam urbi appropinquarcnt, naves qUID circa Alexandrum erant in alto subsistebant, Tyriisquc obviam cum classe non prodeuntibus, ita in ordinem redactae magno cum impetu adnavigabant) tum Tyrii navali prselio abstinendum sibi putarunt. Sed triremibus, quotquot portuum fauces capere poterant confertim aditum obstruentes, curabant ne in aliquem portuum classis hostium appellere posset.

9. Alexander, simulac Tyrios obviam ei non venire animadvertit, propius ad urhem navigat. Quumque in eum portum qui Sidonem vergit perrumpere posse diffideret, propter faucium angustias, quodque multis triremibus ad-

versas proras ostendentibus aditus obstructus esset; ties tamen quae ad extremas fauces positse erant triremes, Phaenices occurrentes adversis proris demerserunt. Qui in navibus erant, facile in continentem quam amici tenebant enatarunt. (10) Turn Alexander haud procul ab aggere quem struxerat, classem ad littus, qua tutamen adversus ventos esset, addncit. Postero die Cyprios cum suisnavibus et Andromacho iis praefecto ad portum qui Sidone venientes recipit, obsidere urbem jubet; Phaenices locat ad portum qui ultra aggerem erat et AEgyptum respiciebat, ubi et tabernaculum ipsius positum erat.


Multis interea ex Cypro totaquc Phoenicia fabris collectis, machinae permultae confectae erant, quarum alia; in aggere collocatae, aliae hippagogis navibus quas secum Sidoce advexerat, alia; triremibus paullo tardioribus sunt impositae. (2) Rebus omnibus ita praeparatis, machinas adducunt in aggercm quem struxerant et in navibus, hie

illic appellentes ad murum eumquc explorantes.

3. Tyrii in suprema parte murorum qui aggeri opposit: erant, turres ligneas erexerunt, ut ex iis pugnarent, et siqua parte alia machinae admovebantur, telis sese tuebantur, igni* feraque missilia in ipsas naves conjiciebant, ut Macedonibus metum appropinquandi muris injicercnt. (4) Erat autem murus aggeri oppositus CL summum pedes altus , latitudinc altitudini respondente, et saxis ingentibus gypsc

inter se coinmissis. Hippagogae vero naves et MacedoDllm triremes qua; machinas muro admoturac erant, ne ipsa; quidem facile urbi appropinquate poterant, quod magna vis saxorum a Tyriis in marc piojecta accessum prohibebat. (5) Alexander saxa e mari eximenda curavit.

Quod quidem opus difficulter admodum, utpotc e navibus, ubi pes tirmiter ut in terra iigi non poterat, praestabatur.

Praeterea Tyrii obtectis navibus ad trircmium ancoraa adlapsi, pracisis ancorarum funibus, omnem appellendi potestatem hostium navibus praeripiebant. (6) Alcxander complures naves triginta remorum eadem ratione obtegens, obliquas ancoris praestituit , ut Tyriarum navium accessum

propulsarent. Caeterum nihilo secius urinatores occulto lapsu subeuntes, funes praescindebant. Macedones pro unibus ferreis catenis ancoras alligantes jaciunt, ut urinatores non amplius jam officere possent. (7) Saxa itaque laqueis implexa ab aggere e mari protrahunt : deinde ea machinis sublata in altum projiciunt, ubi conjecta non amplius incommodo esse poterant. Sublata hac saxorum strue, facile jam ad murum naves appellebantur.

8. At Tyrii in tanta rerum angustia constituti, Cyprias naves adoriri statuunt, quae portum qui Sidonem spectat obsidebant ; quumque inulto antea ipsas portus fauces velis passis ohtexissent, ne nimirum triremes niilite complentes ab hostibus conspicerentur, sub meridiem, quo tempore et Macedonum nautm necessariis rebus occupati dispersi erant, et Alexander ex classe, qua; ab altera urbis parte erat, in tabernaculum se contulerat, (9) instructis quinqueremibus tribus, quadriremibus totidem, et triremibus septem, praestantissimis remigibus et militibus delectiv

qui ad pugnam ex tabulatis navium conscrendam optime armati, et ad navalia certamina adeunda plus animi haberent : primo quidem singulae lento remigio nuUoque celeusmate edito prolabuntur. Postquam vero eo usque provecti sunt, ut jam a Cypriis cerni possent, tum ingenti clamore sublato, mutuoque celeusmate sese incitantes.

concitato remigio in eorum naves feruntur.


Accidit porro eo die ut Alexander qui in tabernaculuin concesserat, minorem solito ibi moram faceret, cito aa naves reversus. (2) Tyrii, naves in statione agentes ex improviso adorti, quum aliae prorsus vacuae essent, aliae in ipso clamore atque impetu non bene instructae, Pllytagorae regis quinqueremem et Androclis Amathusii et Pasicratis Thurieinsis primo statim insultu demergunt, reliquas in littus propulsas confregerunt.

3. Alexander cognita Tyriarum triremium excursione, confestim naves plurimas quae sibi aderant, prout quaeque instructa erat, ad fauces portus stare jubct, ut reliquis Tyriorum navibus prodcundi potestatcm praccluderenl. Ipse cum quinqueremibus quas habebat, et triremibus summum quinquc ccleriter instructis, urbem circum navigans, ad Tyrios portu egressos contendit. (4) Oppidani id ex muro conspicati, ipsumque Alexandrum in navibus praesentem esse clamore redire suos hortabantur, quum clamor ob tumultum corum quiin ilIo conflictu versabantur exaudiri non posset, aliis atque aliis indiciis ut sese reciperent significabant. llli Alexandri incursu scrius intellecto, velis versis portum petunt. (5) Pauca; tamen naves fuga evaserunt ; nam Alexandri naves in earum plerasque illvcctae, nonnullas ad navigandum inutiles reddidere : quinqueremem vero unam et quadriremem ad ipsa portus ostia ceperunt. Propugnatorum caedes haud magna fuit, quoniam simulac captas naves senserant, facile in portum nando evaserunt.

6. Macedones, quum jam nullus Tyriis navium usus superesset, tormenta muris admoverc. Quse quidem ab aggeris parte admota ob muri firmitatem parum damni inferebant. Alii vero, ea parte urbis quae Sidonem spectat, nonnullas naves machinas portantes admoverunt. (7) Sed quum ne hie quidem proficeretur, ad murum qui meridiem versus est atque AEgyptum spectat, se contulit, omni

ex parte oppugnationem tentans. Atque bac lwimum et late quassatus est murus, et aliqua pars etiam perfracta dirutaque est. Tum injectis pontibus ea parte qua murum demolitus erat urbem oppugnare tantisper tentavit : sed Tyrii non magno negotio Macedones repulerunt.


Tertio ab hoc die, malacia ac tranquillitate exspectata, copiarum duces ad pugnam cohortatus, tormcnta navibus imposita urbi admovit; ac primo quidem impetu magnam muri partem labefactat : quumque jam satis amplo spatio murus dirutus videretur, naves quibus tormenta vehebantur retrahi jubet, (2) aliasque duas cum pontibus adduci, quibus murorum strages transcendere statuerat. Atque alteram quidem navium scutati occupant, Admeto duce : alteram Coeni cohors e militibus qui pedites amici dicuntur constans : ipse etiam cum sculatis, quacunque facultas detur, murum conscensurus erat. (3) Tri-

remium vero partem contra utrumque portum adnavigare jubet, si forte conversis in eos Tyriis vi irrumpere possint.

Quotquot vero naves tela qua; ex machinis jaciuntur habebant, aut quae sagittarios in tabulatis dispositos vchebant, jubet ut muros circumnavigantes, quacunque via licuerit applicent, utque intra teli jactum sese sistant, si onnino applicare non possint; eo oonsilio, ut Tyrii omni ex parte press!, in tantis difficultatibus quo se verterent nescirent.

4. Ceteruin navihus jam cum Alexandra ad urbem appulsis et pontibus muro injectis, scutati strenue per eos murum conscendunt. Admetus enim per id temporis fortiter rem gerebat, subsequebatur et Alexander ipse, qui et periculum fortiter subibat, et alios, prout quisque praeclarum aliquod in pugna facinus edidisset, spcctabat. (5) Atque ea parte primum qua premebat Alexander, murus

captus est, Tyriis ex eo parvo negotio depulsis, quod Macedones firmo et simul non omnino arduo ingressu utebantur. Admetus qui primus murum conscenderat, dum eos qui circa cum erant ut idem faciant cohortatur, lancea trajectus interiit. (6) Post eum Alexander cum amicis murum occupavit. Occupatis itaque turribus nonnullis et interturriis, ipse per summa propugnacula murorum ad regiam contendit, quod facilior ilia via ad urbem descensus videretur.


At qui in navihus erant Phoenices in portum qui AEgyptum spectat et quem obsederant, impetu facto, claustrisque revulsis, naves in portu confrcgerunt, in alias remotiores a terra magna vi delati, alias ad ipsam tcrram collidentes. Cyprii in alterum portum qui Sidonem respicit, ne claustro quidcm septum, irrumpentcs, statim ea parte urbem capiunt (2) Oppidani simulac murum captmn conspexerunt, eo deserto, ad Agenorium quod appellant conglobati, inde in Maccdones sese convertunt. Alexander cum scutatis in eos progressus, alios pugnantes occidit,

alios fugientes insequitur. (3) Magna hic caedes facta est, quum et a portu urbs capta esset, et Cmni copiae in calli irruissent. Maccdones enim ira perciti in Tyrios grassa-

bantur, turn quod obsidionis diuturnitatem molestissime ferebant, turn etiam quod Tyrii quum nonnullos suorum ex Sidone navigantes cepissent, in murum sublatos, ut ab exercitu cerni possent, caesos in mare praecipitarant. (4) Tyriorum circiter octo millia interfecta : ex Macedonibus in illo quidem impetu Admetus, qui primus re fortiter gesta murum ceperat, et cum eo scutati viginti; in universa vero obsidione circiter quadringenti.

5. Qui vero in templum Herculis confugerant (erant autem tii praecipui quique Tyriorum principes et rex Azemilcus et nonnulli Carthaginienses de sacris legati, qui ex veteri consuetudine in honorem Herculis ad metropolin venerant), iis omnibus Alexander veniam concessit, re-

liquos in servitutem redegit. Tyriorum atque exterorum, qui capti sunt, xxx fere millia sub hastam missa. (G) Post haec Alexander Herculi sacrificium fecit, et pompam cum exercitu armato misit; naves etiam Herculi pompam peregerunt; ludos quoque gymnicos in aede Herculi sacra et certamina, quibus lampades gestantes cursu certant edidit. Tormentum, quo murum demolitus fuerat, in templo posuit. Navem etiam Tyriam sacram Herculi, quam navali incursione ceperat, Herculi dicat, cum inscriptione, quam sive ipse sive alius quispiam fecerit, quod nihil habeat memoria dignum, commemorandam minime putavi. Atque ita quidem Tyrus capta est, archonte Athenis Aniceto, mense Hecatombaeone.


Quum adhuc in obsidione Tyri versaretur Alexander, legati ad eum a Dario venerunt, nuntiantes Darium decem millia talentAm daturum, si matrem, uxorem ic

liberos dimitteret; quicquid praeterea terrarum inter iuphratem et mare Gnecanicum situm esset Alexandre concedere; adhaec, si Darii fitiam Alexander conjugem acciperet, amicum ac socinm fore. (2) Qua legatione in amicorum conventu explicata, Parmenionem Alexandra dixisse fcrunt, se quidem, si Alexander esset, accepturum conditioncm, neque se, bcllo composito, ulterius dimicaturum; Alexandrum contra respondisse, et se quidem, si Parmenio esset, ita faeturum : quoniam vero Alexander esset, responsum daturum id quod etiam dedit. (3) Respondit enim, se neque Darii pecuniis egcrc, neque partem ditionis loco totius accipere velle; omnem enim et pecuniam et regionem suam esse; Darii filiam si uxorem ducere vellet, ducturum vel contra voluntatem Darii; si Alexandri humanitatcm experiri vellet, ad se veniret. Hoc

responso cognito, Darius de compositione dcsperans, rursus ad bellum se parat. ` 4. Alexander expeditionem in AEgyptum facere Instituit.

Et cetera quidem Syria:, qua: Palaistina vocatur, oppida in suam potestatem jam adduxerat. Eunucliusvero quidam, nomine Batis, qui Gazae urbi piicerat, solus Alexandro restitit. Mercenariis enim Arabibus conductis, multoque antea frumento collecto, quod diuturnse obsidioni ferendae sufficeret, fretus etiam munitionc oppidi, quippe quod vi capi non posset, Alexandruni urbe nequaquam recipere statuerat.

liAr. XXVI.

Distat Gaza a mari stadiis summum viginti, accessu quidem propter arenae allitudinem ditiicillimo : adhaec mare urbi propinquum limosum est. U rbs ipsa ampla et in alto colle sita validoque muro cincta est. Novissima porro incolitur in AEgyptum ex Phoenicia euntibus ad initium solitudinis posita.

2. Alexander statim atque ad urbem pervenit, primo die castra eo loci posuit, quo maxime commodus ad oppugnationem murus videbatur, atque ibi tormenta constitui jubet. Machinarum artifices, murum prae altitudine molis difficulter admodum vi capi posse judicabant. (3) Alexander contra, quo diflicilior esset oppugnatio, eo magis suscipicndam censebat; inopinatum enim rei eventum magno terrori hostibus futurum; si vero urbem capere non posset, turpe id sibi, quum ad Graecos et ad Darium perferrctur, fore. Molem itaque circum urbem struere instituit tantae altitudinis, ut machinae in ea positae murorum fastigium aequarent, Quam quidem molem ex ea praecipue parte moenium quae Austrum versus sunt, exstruxit, quoniam inde faciliora ad expugnandum videbantur. (4) Quumque jam ad justam

altitudinem perductum opus videretur, Macedones machinas ei impositas ad muros urbis adducunt. Inter haec Alexandro, corona capiti imposita, sacrificante, quum ipse patrio more primum sacrificium auspicaturus esset, avis quaedam ex eo genere quae carnibus assuescunt aram supervolans, lapidem quem unguibus gerebat in ejus caput demisit. Alexander Aristandrum vatem consuluit, quid avis ilia portenderet : qui respondit, Urbem quidem, o rex, capies : at tu tibi eo die cave.


Quo audito Alexander se aliquamdiu ad machinas extra teli jactum continuit; verum quum Arabes, eruptione ex urbe facta, ignem machinis inferrent, et Macedonas ex inferiori loco sese tuente ex editiore parte ferirent, atque ab aggere quem stnuxerant repellerent : tum Alexander, sive sponte sua vatis monita negligens, si-ve stupore rei vaticinii ohlitus, sumptis scutatis,qua maxime premebantur Maccdones auxilio accurrit. (2) Atque hos quidem, ne turpi fuga ab aggere expellerentur, retinuit : ipse vero scuto ac thorace catapulta trajecto in humero vulnus accepit quumque vulnere ipso sensisset Aristandri vaticinium verum fuisse, gavisus est, quod ex eodem Aristandri vaticinio urbem capturus esset.

3. Et ipse quidem ab eo vulnere diflkulter curatus est.

Interea torinenta, quibus Tyrum expugnarat, mari trans- missa accipit : totam deinde urbem aggere cingi jubet, latitudine duorum stadiorum, altitudine pedum CCL. · (4) Constructis vero et in aggere dispositis machinis, quum muri magna pars quateretur, cuniculisque diversis ex partibus suflossis et terra clam egesta, murus pluribus in locis subsidens propter exinanitiones subterraneas prorueret, telisque Macedones longe pertingerent, oppidanos ex turribus propugnantes repellentes : ter quidem oppidani Macedonum impetum, multis suorum intcrfectis et sauciis, sustinuerunt; (5) at quarto impetu quum Alexander omni ex parte plialangem admoveret, alibi murum suffossum diruens, alibi tormentis magnam partem labefactans, facilem Macedonibus per murorum ruinas scalarum admotionem fecit. (6) Quae simulac appplicatae fuerunt, magna statim contentione inter Macedones gloriae avidos certatum est, quisnam primus murnm caperet. Neoptolemus ex AEacidarum gente, unus ex amicis, primus conscendit, post hunc alii atque alii duces cum suis cohortibus. (7) Quumque semel nonnulli Macedo-

num intra muros penetrassent, portis aliisatque aliis, prout quaeque sese obtulerunt, reclusis, universum exercitum intromittunt. Gazaei, urbe jam ab hostibus occupata, oonglobati nihilominus pugjnabant, eoquc ipso loco quo quisquam constiterat, vitam pugnans amisit. Alexander, uxoribus corum et liberis in servitutem redactis, colonia.

que ex finitimis in urbem deducta, ea tanquam praesidio ad bellum est usus.


Alexander inde in AEgyptum, quo primum iter instituerat, contendit, septimoque postquam Gaza movitdie Pelusium AEgypti urbem pervenit : navali interim exercitu ex Phoenice m AEgyptum adnavigante : ac naves quidem Pelusii appulsas offendit. (2) Inter haec Mazaces Persa, AEgypti satrapa a Dario COIlStitutllS, de pugna apud Issum commissa deque turpi fuga Darii certior factus; Phoeniciam praeterea et Syrian) magnamque Arabiae partem in Alexandri potestatem redactam esse ; quumque ipse Persicum exercitum non haberet, Alexandrum in provinciam atque urbes amice recepit. (3) Pracsidio itaque Pelusio imposito, navibusque flumine Memphin petere jussis, ipse Heliopolin contendit, Nilum Oumen a dextra habens : oppidisque quotquot in itinere erant deditione receptis, Heliopolin per deserta pervenit. (4) Inde, trajecto flumine Memphin venit, ubi cum reliquis diis turn Apidi sacrificium fecit, gymnicis ac musicis ludis editis : ad quos praestantissimi quique e Graecia artifices convenere. Ex Memphi deinde secundo flumine ad mare devectus est : ubi scutatos, et sagittarios atque Agrianos et regiam turmam equitum amicorum ejus navibus imponit. (5) Quumque Canopum venisset, Mareotida paludem circumvectus, eo loci appulit, ubi nunc Alexandria ab Alexandri nomine ita dicta, condita est. Ejus loci situs ei maxime opportunus condendsc urbi est visus, et opulentam urbem fore animo pracsagiebat. Ordiendi igitur operis cupiditate succensus, urbem designare ccepit, et quo loco forum audificandum esset, quo templa exstruenda, quotquot aut diis Graecis aut lsidi AEgyptiae sacra esse volebat, postremoqua amplitudine murus circumducendus esset, praescripsit. Quumque ea de re sacrum diis faceret, sacrificia prosperos eventus portenderunt.


Narratur porro hac de re hujuscemodi quidpiam, meo quidem judicio, non indignum fide : voluisse quidem Alexandrum ipsum signa ducendo muro fahris relinquere,

quumque nihil ad manum esset, quo terra inscribi posset, quendam ex fabris hoc excogitasse, ut congesta omni farina quam milites in vasis habebant, eam terra; quam rex designabat aspergeret, atque ita in orbem locum muro urbi circumducendo praescriptum esse. (2) Addidisse etiam hoc vates, et quidem praecipue Aristandrum Telmisscnsem, qui multa etiam alia vera Alexandre praedixisse ferebatur, urhem illam cum aliis rebus turn frugum copia opulentam fore.

3. Inter haec Hegelochus in AEgyptum cum navihus venit, qui Alexandra renuntiat, Tenedios ad se a Persis defecisse, quodinviti Persis sese adjunxissent; Chios quo.

que ipsos in urbem advocasse, invitis iis, quos Autophradates et Pharnabazus pracsidio l'cliquemnt; (4) captum etiam in ea ipsa urbe esse Pharnabazum unaquc compre.

hensum Aristonicum Methymnaeum tyrannum qui in porturn Chii cum quinque piraticis navibus se recepisset, ignarus portum ab ipsis teneri, deccptusque ab iis qui claustra portus tuebantur, Pharnabazi classem in ea statione esse aftirmantibus : (5) ac piratas quidem omnes ad intcrnecionem caesos esse : adducere se ad Alexandrum Aristonicum et Apollonidem Chium Phisinumque et Megareum et reliquos, qui defectionis auctores adiutoresaue fucrant, ac tum temporis violentam apud Chios rerum

omnium administrationem tenebant. (G) Adhacc Mytilenen Chareti, qui cam tenebat, eripuisse, reliquaque Lesbiorum oppida deditione recepta esse. Amphoterum cum LX navibus in Con insulam missum; accersisse enim ipsos Cocs, sequc quum iliac praeternavigaret, intellexisse insulam in Amphoteri potestate esse : (7) et caiteros quidem captivos omnes Hegelochus adduxit : Pharnabazus in Con insulam clam custodibus aufugit. Alexander tyrannos quidem urbium in urbes mittit, ut de iis sicut liberet statuerent. Eos

vero qui circa Apollonidem Chium erant, in Elephantinem AEgypti urbem cum accurata custodia misit.


Post haec cupido Alexandrum cepit adeundi Hammonein Libycum, oraculum consulendi causa, quod certissimum esse ferebatur, Perseusque ipse et Hercules deum consuluisse credebanfur : ille quidem quum adversus Gorgoneni Polydecte missus esset, hie vero quum in Libyam adversus Antaeum, et in AEgyptum contra Busiriden proficiscerctur. (2) Erat porro Alexandro aemulatio quaedam cum

Perseo et Hercule, quippc qui a genere utriusque descende* ret, siquidem et ipse ortus sui initia ex parte (malcrna) ad Ammonem referebat, quemadinodum Persei atque Herculis fabulae ad Jovem. Hoc itaque coiisilio ad Ammonem proficiscebatur, ut quae ad se pertinerent certius cognoscerct, aut saltern se novisse jactaret.

3. Ac Paraetonium usque secus marc per solitudinem pro

fectus est, sed non omnino per inaquosam regionem, ad mille sexcenta stadia, ut tradit Aristobulus. Inde mediterranea petiit, ubi Ammonis templum est, unde oracula petuntur. Est autem via plane deserta altoque sabulo impedita et aquae inops. (4) At Alexandro larga e coelo pluvia demissa est, quod quidem prodigio habitum est, sicut etiam hoc : quotiescunque enim Auster ea in regione spirat, magna vi arenae viamobruit, itaut omnia viarum vestigia obducantur, et, perinde ut in pelago, qua eundum sit cerni prae arena non possit. Neque enim signa ulla sive notae ad viam exstant, non collis, non arbl't non firmi et stabiles tumuli, ex quibus viatores itineris rationem colligere, ut nautaeex astris, possint. Errabat itaque Alexandri exercitus, ejusque ductores de via ambigebant. (5) Ptolemaeus Lagi filius aucfor est, dracones duos clamorem euentes agmen praecessisse, et Alexandrum ducibus imperasse, ut prodigio acquiescentcs dracones sequerentur; ac dracones ui eraculi sedem ipsos et duxisse et rcduxisse. (6) AristohuIUS autem et reliqui plurimi duos corvos ante exercitum volitassc slribit, eosque Alexandro itineris duces exstitisse.

Ac sane aliquo prodigio adjutum Alexandrum esse pro I certo affirmaverim : verisimile enim omnino hoc est : at veram rei rationem scriptorum dissensus obscuravit.


Locus autem in quo Ammonis templum est, OIDIU ex parte solitudines et arenas habet caretque aqua. Medium hujus loci, quod exiguo spatio circumscribitur, (nam ubi tatissimumest, ad quadraginta summum stadia extenditur) cultis arboribus est refertum, oleis nimirum et palmis, solumque ex circumjectis locis roscidum. (2) Fons etiam ex co oritur, nihil cumreliquis fontibusquotquote terra scaturiunt simile habens, Meridie enim frigidus est gustanti multoque magis attingenti, qualis est frigidissimus; sole advesperum vergente, calidior est; qui quidem calor a vespera ad mediam noctem usque incrementa accipit; media nocte calidissimus est; post mediam noctem paulatim refrigescit; at sub auroram jam frigidus est, meridie frigidissimus • atque has quidem vicissitudines singulis diebns subit. (3) Gignit autem etiam hoc solum suapte natura salem Cos-

silem; quem quidem nonnulli sacerdotes Ammonis in iEgy ptum portant. Quum enim in AEgyptum proficiscunlur, salem in cistulas ex palma contextas conditum, regi aut alteri cuipiam muneri rerunt. (4) Suntautem frusta oblonga, quaedam enim longitudinem trium digitorum excedunt, puraque instar crystalH. Hoc genere salis et AEgyptii et alii quibus divinus cultus curae est, in sacrificiis utuntur, quod sale marino sit purior. (5) Alexander loci naturam admiratus, oraculum consuluit : acceptoque responso sibi,

ut dicebat, grato, in AEgyptum rediit, eodem, ut Aristobu.

Ius auctor est, quo venerat itinere : ut vero Ptolemaeus scribit, rectiore via Mempliin versus.


Ad Memphin multai ad eum ex Graecia legationes venere, neque qucnquam, qui 'postulata non impetrasset, dimisit.

Novae etiam copiae acccsserunt, ab Antipatro mercenarii Graeci quadringenti, quibus praeerat Menidas Hegesandri filius: ex Thracia equites.circiter quingenti, quibus praefectus erat Asclepiodorus Eunici Alius. (2) Co loci Jovircgi sacrum fecit, pompam cum cxercitu armato duxit: ludos etiam gymnicos et musicos exhibuit. Dcinde ad AEgypti administrationcm constituendam conversus, duos AEgypto prftsides AEgyptios praefecit, Doloaspin et Petisin, inter quos universam jEgypti regionem distribuit. Petise vero imperium detrectante, Doloaspis totam provinciam suscepit, (3) Praesidiorum principes ex amicis in Memphi constituit Pantaleontem Pydnaeum, Pelusii Polemonem Megaclis fllium Pellaeum, Exteris militibus Lycidam iEto-

lum praefecit. Scribam praeterea exteris adjunxit, Eugnostum Xenophanti filium, ex amicis. Inspectores vero iisdem adjecit AEschylum et Ephippum Chalcidensem. (4) Libyae vero finitimae Apollonium Charini filiukn prajfecit : Arabiae quae est ad urbem Heroum , Gleomenem Naucratitam, mandatis additis, ut legum imperium juxta

veterem consuetudinem penes praesides esset: ipse tributa colligeret, quae illipendere ei jussisunt. (5) Copiis quas in AEgypto reliquit, duces praefecit Peucestam Macartati et Balacrum Amyntae filium, classi vero Polemonem Theramenis filium. Corporis custodem loco Arrhybae Leonnatum Onasi (Antei P) filium constituit: Arrhybasenim morbo exstinctus erat. (6) Obierat autem etiam Antiochus sagittariorum dux, in cujus locum Ombrionem Cretensem suffecit. Sociorum peditatui cui Balacrus pracfuerat (qui in AEgypto relinquebatur ), Calanum ducem constituit, (7) AEgypti imperium inter plures praesides par..

titus esse dicitur, naturam regionis admiratus et muni.

menta, neque tutum ratus universum AEgypti imperium uni committere. Quod quidem Alexandri consilium imitati Romani in tuenda AEgypto milii videntur, neminem senatorii ordinis, sed equestris, proconsulem eo mittere soliti.


Alexander ineunte vere Memphi in Phoenicen movit, INilo flumine ad Memphin fossisque ejus omnihus ponte stratis. Ubi Tyrum pervenit, reperit ibi advectam jam etiam classem; et Herculi rursus sacrum fecit, ludosque gymnicos et musicos edidit. (2) Eodem loci Paralus, sacra Atheniensium navis, ad Alexandrum venit, legatos advehens Diophantum et Achillem. Conjunxerant sese huic Ie.

gationi omnes Parali universi : quibus quidcm omnia qua;

postulurunt concessit, et Atbeniensibus cives quotquot ad Granicum amncm capti fuerant remisit. (3) Quumque in Peloponneso tumultus excitati esse nuntiarentur, Amphoterum eo mittit, iis qui constantes ad Persicum usque bellum manserant, neque Lacedaemoniis morem gesserant, subventurum. Phoenicibus autem et Cypriis imperavit, ut centum alias naves praeter eas, quibus Ampboterum instructum misit, in Peloponnesum destinarent.

4. Ipse vero utteriora petens ad Thapsacum et Euphra- tem fluvium contendit, atque in Phoenice quidem tributis cogendis Coeranum Beroeaeum quaestorem constituit : in Asia Pbiloxenum, qui cis Taurum vectigalia cogat. Pecuniarum autem quas penes se habcbat, Harpalo Machatae, qui recens ab exilio redierat, in horum locum suffecto, curam dedit. (5) Harpalus enim primum quidem, ,quod fulus (Alexandro) fuisset, Pbilippo adhuc regnante fugerat, eademque de causa una cum illo etiam PtolemaeusLagi,

etNearcbus Androtimi, atque Erigyius Larichi filius, ejusque frater Laomedon. Suspectus cnim erat Alexander Philippo, postquam Olympiade Alexandri matre repudiata, Eurydicen uxorem ceperat. (6) Mortuo autem Philippo quum ii qui sua causa fugerant rediissent, Ptolemaeum quidem inter corporis custodes retulit : Harpalum vero, quum corporeesset ad res bellicas subeundas parum firmo, thesauris praefecit: Erigyium equiatui sociorum ducem statuit: Laomedontem ejus fratrem, quod duarum linguarum, graecae et barbaricae, peritus esset, captivis barbaris : Nearchum Lyciae atque universae regioni quae Lyciae finitima est ad Taurum montem usque praeposuit. (7) Verum paulo ante praelium quod, apud Issum commissum erat, Harpalus seductus a Taurisco homine improbo, una cum eo fugerat. Et Tauriscus quidem ad Alexandrum Epirotam in Italiam profectus, ibi vitam finut.

Harpalus quum ad Megarenses se recepisset, invitatus ab

"A).,). ~'AXs!;av8pos icei'Oci auxov ~xaxeXOeiv, irtaxeic Sob; ouSlv ot JAETOV eaedOat ewi x5j tpuy. ou8c lylvE'OO IwaveXOovxt, aXX' EITI xwv ^pujfjiaxwv au6i? ExdtyOir) "Apmx).OC;. (S) ~'Ec; AuotOtV 8E <raxpa7tv}v MsvavSpov IXUEJJITCEI & xwv xa po)v- ITTI SI 'OOte; <jevoi<;, OJV ~^jyeixo MevavSpoq, K).tocpxoc; aiixijS exa/Orj* avxt 'Api^a aaxpaTnrjv 2uptaq 'AaxXyjTCioSwpov xov Euvtxou dusoeiQev, <>xt 'Ap [xfl-CXC; (JXaxEuaai 18OXEI auxw Ev T7) Trapaaxeuvj ^vxtva E'O&ZO"lj 7rapaaxeua<rai xrj ~axpaxta ~xaxa x^v oSov xr,v 10 CXVb).

-----ooo —

KEΦ. Z'.

Kctt ftcpixexo ~E<; 0A<j;axov "AX^avSpo? (JLVJVCX; * ExaxouSatwvo? iiri apjrovxo? 'AO^vrjCiv 'Aptffxo'-pavouq ■ xoti xaxaXajxSavEi ouoiv yecp6pa.iv eJC,zw(\i.ivov xov itopov.

KlXt yap MIXottOC, 8T) YI ~cpuXaxTj xou Ttoxafxou ex Aa1& pElOU ETCEXEXpaTCXO, tlCICEa? ULEV EYMV TTEOl XpiffYlXlOUC

xat XOUXOJV "EXXvjvai; fxidOocpopou? Sur^tXCouc, XEOX; [iiv auxou ETTT XW ~TTOXAJXW EcpOAIXaae, (2) XIXt ~ETtt TMSe OU UVE/R,<; FJ ylcyupIX E EOY[/.EVV) Ea'te ETTI TJJV ~avxiTrspav o^Orjv xot; ~MaxeSoai, Set(i.atvouai JR); ETTIOOIVXO ot apupl So Ma aTov xrj YECPOPIf tva EirauExo- Ma ato$ 8E W; ~TJXOU- aEV 'IIO"t) Trpoejayovxa 'AXeijavSpov, tI>x.e'to cpeuywv ljuv xrj ~axpaxta Ttaarr,* xai euOb? ()c; lcpuye MIXIXtOC;, STiESXyiOv]cav at yEcpupat xrj oyO*) TVJ irEpav xai Olb"t) E7t' auxtov ijuv 't ~axpaxta 'AAEc!Xvopoc;.

85 3. "EVQEV a lx.wpEt ~avw, EV apiaxspa I/wv xov Eu- <ppax7)v itoxajjibv xai '"ic; 'APFXEVIA? xa opv), ~Sta xr(<; MECTOIROXAPIFA? xaXoujjiivr]? -/wpa<;. Oux suOEiav 81 rat ~BafiuXwvo; "(EV cX'JtO xou ~Eucppdcxou op[J-'tjOEle;, 8Tt V Ixe'pav lovxt Euwoptoxepa XJT CO[J-'JtCXV't'Ot xw trxpaxfji V, SO xai /IXO? 'tOte; 7t7tOte; xcxt tk Eirix^Ssta ex -njc; Y(_O>PA?

Xatx6aveiv, Xcxt xo xaufxa OU'l.. OXJAUXW? ETUICPXEYOV. (4) ).OV'tEC; oE 'tlVEe; xaxoc TJJV OOOV xwv aito xou Aapst'ou O''tpCX'tEUjJ.CX'tOe; ~xaxaaxoTTTji; gVEXCX ti'JtEaXEOCXa[J-EVb>V lci' j'Et).cxv,8n acxpEtOe; eitt xou TR/PVIXOT; iroxapiou xaOTjxat, ~γεi λ av, o'τι Δaρεioς έπe τo 36 ~IYVWXWQ EIPYEIV 'AXe^avSpov, EI oiaSaivor xai JVCXt CXUxw dxpaxiav -KQIU [XEI^OVA cIJV ; Iv ~KiXtxia efjiayexo.

(6) ~Tauxa ~'AX^avSpoi; axouaa? et ffnouSr, W? ETCI XOV T(yp'tj'tcx. 'U,C; OS dcptxExo, oihE auxov ~AapEtov ~xaxaXajx- SAVEI OUXE xvjv cpuXaxvjv iiV'ttvcx A7COXEXOTTC I acxpe'toc;, 40 aXXa SiaSai'vEt xovxopov, X,CX).E'JtWC; JAEV Ot' oco'tOt xou $. , !Io\ , ",OU, OEVOC; oE ~ETPYOVXO?.

6. ~EvxauOa avawauEi ~xov ~axpaxov* XIXi. x?i? a'EA'Ilv'tIe; xo 1tOAO txAme; ey^VEXO* ~xai 'AXe^avSpoq lOuE 't'?} xe ~a'E- ~Xiqvr, xai xw fjX{o) XIXt x5j Y? »xo ~lpyov ~xouxo AOYOI; 45 ~Elvai xaxE^rEi. ~KIXt ISokEi AptcxavSpw irpb? ~MaxeSovwv XIXt ~'AXs^avSpou slvai xrj? a'EAV'tle; xo 7ca0y)[xa xai lXElvou xou (JLYIVBI; ga'Ea'6IXt iI [xa^ri, XIXt ex xwv ~tepGiv vfxvjv avipiaivEaOai 'AAECrivOpt:J. (7) ~"Apoce; 81 airo ~xou TCYP*!'tOe; v) i 01a x9)<; 'Axoupta? y wpa?, ev apt(7X pS fLV lzwv I. xi ~rop8ua(t»v opv), iv OECtCf 84 ~auxov xov TiYpita. TExdpx7j 8k iI!J.PCf airo x^c ~SiaSaaEco; ol 7tpo8pof*oi auxai

Alcxandro uti ad se reverteretur, accepta fide fugam sibi damno non futuram, rediil. Neque fuit damno; nam rcversus pecuniarum administrationi denuo admotus est. (8) In Lydiam Menandrum, unum ex amicis, satrapam misit, Clearcho cxteris, quorum dux erat Menander, suffedo.

In Arimmae locum Asclepiodorum Eunici filium Syriae satrapam constituit, quum Arimmasvisusesset in praeparandis necessariis exercitui interiora Asiae petenti seguem se prajhuisse.

-------QQQ .-.-.


Alexander Thapsacum pervenit mense Hecatombaeone, archonte Athenis Aristophane : ubi duobus pontibus junctum Euphratem fluvium reperit. Maza^us cnim, cui Darius amnis tuielam mandaverat, cum tribus fere millibus equitum, inquibusduo erant millia Graecorum mercenariorum, liucusque quidem ad flumen conscderat; (2) et propterea, pons non continuus usque ad ulteriorem ripam perductus erat a Macedonibus, veritis, ne qui cum M:lzaeo erant in pontem qua parte imperfectus crat impetum facerenl. Mazaeus autem ubi Alexandrum appropinquare cognovit, cum omnibus copiis inde aufogit. Post ejus fugam, pontibus in ulteriorem ripam jactis, Alexander universum exercitum traduxit.

3. Inde ulterius per regionem, cui Mesopotamia nomer.

est, ad laevam Euphratem fluviuiu et Armeniae montes liabens, progressus est. Neque vero recta via ab Euphrate movens Babylonem contendit, quum alia via ad exercitum ducendum commodior plus pabuli equis suppeditaret, aliaque necessaria ex ea regione sumi possent, neque aestus tantopere gradientes torreret. (4) In itinere exploratores nonnulli, longius ab exercitu Darii speculatum digressi, capti significarunt Darium ad Tigrim fluvium consedissc, Alexandrum transitu prohibiturum, multoque majores cO- pias habere, quam quibuscum in Cilicia pugnarat. (5) Quo cognito, Alexander confestim ad Tigrim contendit. Quo postquam venit, neque Darium ipsum offendit, neque prm-

sidium ullum a Dario relictum : itaque flumen transit, aegre quidem ob cursus rapiditatem, nemine tamen prohihente.

6. Ibi nonnihil quietis exercitui dedit. Per id tempus ingens lunae defectio fuit. Alexander lunao, soli, ac terrae, a quibus eclipses fieri dicuntur, sacrificium fecit. Aristandro visum est, felicem ac faustum successum Alexandro et Macedonibus per lunae defectum portendi, prailiumque eo ipso mense committendum esse; et sacrificia ipsa victoriam

Alexandro promittere, (7) Motis itaque castris a Tigri per Aturiam exercitum duxit, a sinistra habens Gordyaeorum montes, a dextra Tigrim. Quarto deinde post transitum die antecursores renuntiant, hostilem equitatum in campis cer-

ni : quantus autem eorum numerus esset, colligi non posseInstructo igitur exercitu ad pugnam procedit : quum alii rursum ex praecursoribus incitatis equis advolant, qui re certius comperta, equites ab se visos non ultra mille esse affirmabant.


Quo audito, confestim assumpta lurma regia, et amicorum alia, et antecursoribus Paeonibus, in eos fertur : reliquo exercitu lento gradu sequi jusso. Persarum equites Alexandrum acritcr in sese ruentem conspicati, effuso cursu fugiunt. Alexander fugientium terga premit. (3) Et quidem incolumcs evasere, nonnulli occisi sunt : alii, quos equi in fuga deficiebant, una cum equis vivi in potestatem venere : ex quibus cognovit, Darium cum ingenti exercitu non procul inde abesse.

3. Venerant enim auxilio ad Darium lndi quotquot Bactrianis finitimi sunt, ipsique Bactriani et Sogdiani: quorum omnium dux Bessus erat, Bactrianorum satrapa. Conjunxerant sese his etiam Sacae ex Scythis oriundi, iis qui Asiam incolunt hi non imperio Bessi subjecti, sed Dario confoederati sunt. Ducebat eos Mavaces; erantqueomnes hi (questres sagittarii. (4) Barsaentes autem Arachotorum satrapa Arachotos et Indos qui montani dicuntur ducebat. Sa-

tibarzanes, Ariorum satrapa, Arios, Phrataphernes Parthos, Hyrcanos acTapuros, omnes equites. Atropates Medorum dux erat : conjuncti autem erant Medis Cadusii et Albani ac Sacinae, (5) Rubri maris accolas Ocondobates, Ariobarzanes etOrxines ducebant. Uxii vero et Susiani ducem habebant Oxathrem Abuliti filium, Babylonii Buparem. Cares autem anaspasti, hoc est, sedibus suis pulsi, et SitaceniBabyloniis conjuncti erant. Armeniis Orontes et Mithraustes

praeerant, Cappadocibus Ariaces. (6)Syrosqui ex Ccelesyria erant, et quotquot in ea Syria, quae est intra fluvios (in Mesopotamia) habitabant, Mazaeus regehat. Universus porro Darii exercitus ferebatur esse equitum quadraginta millia, peditum circa decies centena .millia, currus falcati cc, elephanti non multi, sed circiter xv cum Indis qui cis Indum flumen venerant.

7. Cum his copiis Darius ad Gaugamela prope flumen Bu- modum castra posuerat, sexcentis circiter ab Arbelo oppido stadiis, piano undique et patenti campo. Quicquidenim inaequalis soli erat, quodque curribus ducendis impedimento esset, id omne Persae multo ante adaequarant, commodumque ad equitandum fecerant. Persuaserant enim nonnulli Dario, nullam aliam fuisse causam cladis apud Issuta acceptae, quam angustiam locorum : idque Darius facile ere didit.


Quae postquam Alexandra a speculatoribus Persarum captis relata sunt, quatuor dicbus eo in loco ubi haec nunliata moratus, exercitui quietem ab itineris labore dedit: castra vallo ac fossa munivit. Statuerat enim impedimenta omnia ac militem qui inutilis ad pugnam esset relinquere : ipse vero cum bellatoribus nihil aliud quam arma portantibus prselium adire. (2) Noctu itaque copiis eductis, circiter secundam vigiliam movit, ut prima statim luce manus cum barbaris consereret. Darius, simulac ei nuntiatum est Alexandrum appropinquare, confestim exercitum ad committcndum praclium instruit. Alexander etiam instructam aciem ducit. Distabat exercitus ab exercitu sexaginta ferme stadiis. Nondum vero sese conspiciebant; tumuli cnim medii inter utrumque exercitum erant.

3. Quum vero Alexander triginta ferme stadiis abesset jamque ad ipsos prope tumulos exercitus processisset, ibi conspectis barbaris phalangem sistit; convocatisque amicis et copiarum ductoribus turmarumque praefectis, sociorum etiam ac mcrcenariorum exterorum ducibus, consultat an confestim phalanxin hostem agenda esset (quae plurimorum sententia erat), (4) an potius (ut Parmenio rccte censebat) positis turn ibi castris, omnem ilIum locum accurate perlustrarent, an quid alicubi suspectum parumque tutum esset, an murices solo suffixi latcrent : quem etiam in modum

acies inslructae essent diligentius certiusque explorarent.

Vicitque Parmenionis sententia, et castra ibi posita sunt, prout ad pugnam ituri erant.

5. Deinde Alexander sumptis cxpeditis et equitatu amicorum, locum omnem in quo prselium committendum erat, in circuitu lustrat. Reversusque, convocatis rursum copiarum ducibus, non oportere eos sua oratione ad pugnam incitari, inquit. Veterem enim ipsorum virtutem multaque praeclara facinora jam saepenumero edita magno satis incita-

mento ipsis esse : (6) id modo rogare, ut prout quisque eorum alicui turmae, alae, agmini, aut phalangi praefectus esset, ita suos milites cohortaretur non jam iIIos pro Coelesyria, aut Phoenicia, neque pro AEgypto, ut prioribus praeliis, pugnaturos, sed pro universa Asia illoque conflictu decernendum esse quosnam regnare oporteat. (7) Non igitur illos multis verbis ad forfitudinem excitandos esse, quibus virtus ilia genuinapropriaque sit: monendos tantum, ut unusquisque eos quibus praesit inter pugnandmn in ordine contineat : utque quum silentio opus sit,.id accurate observent · altiore item voce quum id ex re fuerit, utantur : clamores denique quam maxime possint terribiles, quum occasio ita postulaverit, edant. (8) Ad haec, utipsinam

data celeriter auribus excipiant : excepta, accurate in agmi11a transmittant. Denique meminerint etiam summam rei tum periclitari ex eo, quod circa se quisque negligat, tum conservari eo, quod accurate quisque ex egerit.

His atque hujusmodi aliis verbis non multis coliortatus duces, et vicissim ipse a ducibus animatus, ut confideret corum virtute, milites corpora curare et quietem capere jubet. Sunt qui dicant Parmenionem postea ad ipsius tabernaculum venisse, utque per noctem in Persas irrueret suasissc. Jnopinantihus enim ipsis atque perturbatis impetuni noctu factum magis terribilcm fore. (2) Alexandrum vero ei rcspondissc, quod quidem etiam alii ejus verba audiverunt, furtivam victoriam cum turpitudine esse conjunctam : Alexandri esse, aperto Marte non astu victoriain consequi.

Atque IIHJC magnifica ejus vox non tam arrogantiaj quam

fortitudini in adcundis periculis tributa est. At (measententia) summa quoque prudentia hac in re est usus. (3) Noctu enim et iis qui abunde et qui minus parati ad pugnam sunt, multa ex improviso accidere solent, quae fortioribus cladem, et imbccillioribus inopinatam utrisque victoriam adferant. Jpsi quoque Alexandre plerumque ad praelium incundum audaciori nox periculosa videbatur. Simul verebatur, ne victo rursum Dario, clancularia nocturnaque a suis irruptio facta, in causa cssct quo minus Darius confiteretur, se paritcr et milites suos Alexandra et Macedonibus bellica virtute inferiores fuisse. (k) Adhaec si praeter ex-

spectationem Macedones cladcm aliquam accepissent, liostes omnia loca circumjecta arnica esse habituros, et peritos locorum fore , sese contra imperitos illorum inter liostes versaturos, quorum non parva pars erant captivi, qui una cum Persis noctu cos invasuri essent, non solum si Macedones semel inferiores esse coepissent, verumctiam non multo superiores in pugna esse viderentur. Hai um itaque cogitationum causa Alexandrum laudandum censeo, nihiloque secius ob tam manifestam animi altitudinem.

■ - a»m M

CAP. Xl.

Darius vero ejusque exercitus, quemadmoduin initio aciem instruxerunt, ita totalll noctem stetit. Neque enim castra accurate munierat, simulque metuebat ne hostes noctu impetum faeerent. (2) Et sane longa ilia in armis mora, siquid aliud, Pcrsarum rebus tum temporis damno fuit; et metus qui ante magnum aliquod praelium oriri solet, neque is quidem repentinus, sed qui multo aate tempore animum insedit ac penitus subjugavit.

3. Instruxerat autem exercitum Darius hoc modo : de.

scriptio enim acici post pugnam reperta est, ut tradit Aristobulus. Sinistrum cornu Bactriani equites tenebant, et

cum his Daae et Arachoti : post hos Persae equites simul ac pedites permisti : proxiini Persis Susii. Susios Cadusii sequebantur. (4) Et hic quidem sinistri cornu ordo erat usque ad medium totius phalangis. Dextrum cornu Coelesyrii, et qui inter duo flumina incolunt, tuebantur. His Medi adjuncti erant : deindc Parthi ac Sacae : secundum hos Tapuri atque Hyrcani: his proximj Albani et Sacesinae : et hi quidem usque ad mediam plialangem pertingebant.

(5) Ad medium vero, ubi Darius erat, ejus cognati collo-

cati erant, et Persae mclophori, Indique, et Cares anaspasti vocati, acMardi sagittarii. Uxii vero etBabylonii ac rubri maris accolae et Sitacini post hos constituli erant, (6) Ante sinistrumporro cornu, contra dextruin Alcxandri, stabant equites Scythaj, et Bactriani circiter mille, ac currus falcati centum. Elephanti circa regiam Darii turmam, et currus quinquaginta. (7) Ante dextrum cornu Armenii equiteset Cappadoces, currusque falcati quinquaginta. Grae- ci autem mercenarii utrinque Darium et Persas ci adstantcs cingebant, phalangi Macedonum oppositi, ut qui soli virtute pares iIlis essent.

8. Alexandri autem acies ita instructa fuit. Dextrum cornu tuebatur equitatus amicorum, ex quo priore loco collocata turma regia, cui Clitus Dropidi ntiusptiiccrat.

Huic adjuncta crat Glauciae turma : proxima huic Aristonis : inde, Sopolidis Hermodori filii: post hanc Heracliti Antiochi F.; ab hac Dcmetrii Althaemenis filii : hancsequebatur Meleagri : ultima vero regiarum turmarum illa , cui Hegelochus Hippostrati F. praefectus erat. Universo autem equitatui amicorum Philotas Parmenionis F. praeerat. (9) At phalangi Macedonicae, quae equitibus conjuncta erat, proxime statutum est agema scutatorum , et ab hoc alii scutati, quorum dux erat Nicanor Parmenionis F. Huic

proximum erat agmen Coeni Polemocratis F.; deinde Perdiccae Orontis F.; mox Meleagri Neoptolemi F.; deinde Polysperchontis Simmiae F.; abhoc Amyntae Philippi F. Hujus agminis dux eratSimmias, quod Amyntas in Macedoniam ad conscribendum militem missus erat. (10) Sinistram phalangis Macedonicae partem tenebat agmen Crateri Alexandri F. Et Craterus quidem universo peditatui ad sinistrum cornu praeerat. Huic proximi erant equites sociorum, quibus praefectus erat Erigyius Larichi F. Hos proxime soquebantur versus laevum cornu Thessali equites, quos du-

cebat Philippus Menelai F. Universo autem equitatui sinistri lateris imperabat Parmenio Philotae F. Circa hunc Pharsaliorum equites stabant, qui et praestantissimi et plurimi ex Thessalico equitatu erant.


In hunc modum Alexander aciem a (ronte instruxit. Alium vero etiam ordinem a tergo adjecit, ut anceps ac versatilis phalanx, esset, tradilis mandatis ducibus ejus agminis quod a tergo addidcrat, ut si circumveniri suos a Persico exercitu cernerent, retrorsum conversi barbaros exciperent; (2) ad inflcxionem autcm, sicubi necessitas cogeret vel explicare vel coarctare phalangem, juxta dextrum quidem cornu proxima regiac turmae collocata erat Agrianorum pars altera, quos Attalus ducebat; post hos Macedoncs sagittarii, quibus pracerat nriso; sagittariis adjuncti erant ii quos veteranos exteros nominant, quorum dux erat Clean-

der. (3) Ante Agrianos et sagittarios positi erant equites antecursores et Paeones, quos Aretes atque Aristo ducebant.

Universisautem praestituti erant equites mercenarii, Menida duce. Regiae autern turmae ceterisque amicis prseposita erat Agrianorum et sagittariorum pars altera, et jaculatores quibus Balactus praeerat, adversus currus falcatos dispositi. (4) Porro Menidae et iis quos circa se habebat imperatum est, ut si hostes cornu suum circumequitarent, ex transverso in cos irrumperent in latus se flcctentes. Et hacc quidem in dextro cornu ita sunt ab Alexandro constituta. Ad laevum vero cornu reflexa acie Thraces collocati sunt, quos duccbat Sitalccs. Post hos equites auxiliares, quibus praeerat Coeranus. Ab his Odrysae eqnites, ductore Agathone Tyrimmac filio. (5) Universis autem hac parte propositi sunt equites exteri mercenarii, quibus

praefectus erat Andromachus Hieronis F. Impedimentis Thracum peditatus praesidio positus est. Erat autem totus Alexandri exercitus, equites ad septem millia, pedites circa quadraginta millia.


Postquam vero jam propiores inter se exercitus facti sunt, videbatur Darius, et qui circa ilium erant melophori Persae, Indi, Albani, Cares anaspasti, et Mardi sagittarii adversus ipsum Alexandrum turmamque regiam sese opposuisse. Alexander magis versus dextrum suum cornu aciem ducit. Persoe contraprocedunt sinistra suo cornu phalangem Macedonum longe excedentes. (2) Jamque fere Scytharum equitatus eos qui Alexandri agmini praestituti

erant attigerat, Alexander tamen nihilominus in dextrum cornu ducebat, jamqueprope erat ut cxcederet eum locum quem Persae adacquaverant ? quum Darius metuens no, Macedonibus ad loca non plana progressis, currus falcali inutiles sibi fierent, jubet ut qui ante sinistrum latus positi erant, dextrum cornu circumequitent, qua Alexander suos ducebat, ne producendi longius cornu Alexandra facul- tas esset. (3) Quo facto, Alexander equites mercenaries quos Menidas ducebat, invadere eos jubet. Sed quum Scytharum equitcs, et qui ex Bactrianis equitibus Scythis con-

iuncti erant, ex adverso acriter in eos invehentes repellerent iIIos paucos ipsi multo ptures, Alexander Aristonem cum Pooollibus et exteris in Scythas invelii imperat. Et barbari quidem pedem retulerunt : (4) Bactriani vero alii Paeonibus atque exteris propinqui suos in fugam versos ad pugnam retrahunt. Commissoque ibi cquestri praelio complures ab Alexandri parti bus cadunt, turn quod multitudine barbarorum prcmcbantur, turn etiam quod Scythac et eorum cqui tutioribus armis muniti erant. Sed vel sic Macedones eorum impetum sustillebant, ct tunnatim magna vi iuvecti eorum ordines turbarunt. ,

5. Barbari interea currus falcatos adversus Aiexandrum immittunt, eo consilio ut phalangem disturbarent. Qua in re maxiine spe sua frustrati sunt. Statim enim atque currus emittebantur, partim Agriani eos telis excipicbant, simuique jaculatores quibus Balacrus praeerat, amicorum equitatui praestituti ; partim loris comprehensis, sessores e curribus deturbati, equique circumventi ac caesi sunt. (6) Nonnulli etiam per medios ordines pervaserunt. Laxabant enim se, prout imperatum erat, ea parte qua currus impetum facerent : atquc ita factum est ut currus salvi per illos etiam in quos ferebantur salvos pervaderent. Ceterum etiam bos equisones Alexandri et scutati regii in suam potestatem redegerunt.



Postquam vero Darius universam phalangem admovit, Alexander Aretam in eos immittit qui ad dextrum suum cornu equitatum circumvenire studebant : ipse interea suos in cornu agebat. (2) Ceterum ut vidit equites, qui contra circumvenientes dextrum suorum cornu auxilio iveraDt, priores phalangis barbarorum ordines nonnihil rupisse, eo repente conversus qua abruptio patebat, cuneata acie, ex cquitatu amicorum et phalange quae eo loco constituta erat, facta, concitato cursu ingcntique clamore sublato in Darium ipsum fertur. (3) Atque exiguo quidem tempore manu pugnatum est : quum vero equites qui circa Aiexandrum erant, atque ipse Alexander magna vi

premcrent, gravissimisque ictibus atque hastis Persarum ora ferirent, et Macedonum phalanx conferta ac sarissis horridain cos irrueret, omniaque ilia quae terrorem injiciunt Dario, cujus animum jam multo ante metus insedcrat, simul apparerent, primus ipseterga vertit. Magno etiam terrore perculsi erant Persae qui conm ircumcquitabant, Areta gravcm in eos impetum faciente.

4. Ingens hac parte Persarum fuga erat, et Macedones insequentes magnam fugientium stragem fecere. Simmias vero cum suo agmine non amplius Alexandrum Persarum terga prementem sequi poterat, sed phalangem sistens pugnabat, quoniam sinistrum Macedonum cornu laborare nuntiabatur. (5) Ea enim parte, dirupta ipsis acie, qua vacuum spatium ob laxatos ordines erat, lndorum nonnulli Persaeque equites ad ipsa Macedonum impedimenta pe-

netrarant : acerrimeque ibi pugnatum fuit. Persae enim audacter in Macedones ferebantur, inermes plerosque, neque exspectantes fore ut aliqui in se irruerent, duplicatu plialange perfracta. Barbari quoque captivi Persarum jnipetum in Macedones conspicati, in medio pugnae et ipsi in Macedones conversi sunt. (6) Duces vero Macedonum qui post primae phalangis tergum locati erant, re cognita, conversa, uti imperatum ipsis fuerat, acic, Persas a tergo adorti sunt, multosque corum circa impedimenta implicitos intcrficiunt; alii fuga evaserunt. At Persae qui ad dextrum cornu stabant, nondum intellecta fugaDarii, sinistrum Alexandri cornu obequitantes, ex obliquo in ParmeI nionis agmen feruntur. --_0-


Interea, quum dubiae initio essent Macedonum res, Parmenio confestim nuntium ad Alexandrum mittit, qui agmen suum in discrimine versari significct, auxilioque suo opus esse. Quae ubi Alexandra nuntiata sunt, a persequendo ulterius hoste desistens et cum equitatu amicorum ad exercitum conversus in dextrum barbarorum cornu magna vi fertur. Ac primum quidem in fugientes hostium cquites, Partbos nimirum et Indorum nonnullos, inque Persas plurimos fortissimosque irruit. (2) Ibi acrius quam usquam antea equestre praeJium committitur : nam in altitudinem utpote turmatim constituti, se .converterunt barbari, et in Alexandri copias ex adverso incidentes, non jam telorum jactu, non equorum evolutionibus equestris praelii more utebantur, sed penetrare suo quisque loco conantes, perinde ac si hac una in re eorum salus versaretur, citra dtscrimen ceedebant simul et caedebantur, quasi jam non de

aliena victoria, sed de propria quisque salute dimicaret. In hac pugna ex amicis Alexandri circiter LX caesi sunt, Hephaestione et Caeno ac Menida vulneratis. Sed et his Ale- xander superior evasit.

3. Reliqui enim, qui per eos qui circa Alexandruin erant penetrarunt, effusa fuga salutem sibi quaesierunt : jamque prope eo ventum erat ut Alexander cum dextro hostium cornu congrederetur : at Thessali equites re pracclare gesta, nihil Alexandro conficiendum reliqui fecerant. Jam enim terga verterant Barbari qui ad dextrum cornu stabant, quum Alexander illis appropinquaret. Rursus itaque ad insequendum Darium conversus, non prius destitit quam nocte impediretur. (4) Parmenio etiam cum suo comitatu eos qui contra ipsum inacic steterantinsequebatur. Alexan.

der Lycum amnem transgrcssus, ibi castra posuit, ut milites pariter atque equi nonnihil sese relaxarent. Parmenio castris barbarorum potitus, impedimenta omnia et clephantos ac camelos cepit.

5. Alexander, cquitibusqui circa ipsum erant quiete data.

ad mediam noctein rursus ad Arbela contendit, quod Darium et pecuniam omnemque regium apparatum se ibi capturum sperabat. Postero itaque die eo pervcnit insecutus omnino a pugna ad sexcenta stadia. Ac Darium quidem in Arbelis non offendit : fugerat cnim nulla uspiam intermissione aut mora facta : pecuniam vero nactus est et om.

nem apparatum ; etiam currumet scutum Darii atque arcum denuo cepit.

G. Ab Alcxandri partibus centum summum capita in eo praelio sunt desiderata; equi, partim vulneribus acceptis, partim ex nimia in persequendo defatigatione, ultra mille, ex quibus dimidia pars fere ex amicorum equitatu erat.

Ex barbaris vero circiter trecenta millia caesa ferebantur.

multoque major numerus captorum quam cacsorum fuil.

Elephanti etiam omnes, et currus quotquot in praelio con-

fracti non fuerant, in potestatem venerunt.

7. Hic fuit pugnae exitus, archonte Athenis Aristophane, mensc Pyancpsione. Atque ita Aristandri vaticinium verax fuit, nimirum eodem illo mense quo lunae defectus visus erat, Alexandrum et praelium commissurum et victoria potiturum.


Darius ex hoc praelio juxta montes Armeniae in Mediam fugit, cumque eo et Bactrii equites, sicuti tunc in acie constiterant, et ex Persis cognati regis melophorique qui vocantur nonnulli. (2) Accesserunt etiam ad eum in fuga mercenariorum exterorum duo millia, quorum duces erant Paron Phocaeus et Glaucus AEtolus. Porro hoc consilio in Mediam fugit, quod Alexandrum ex praelio Su-

sas et Babylonem profecturum existimabat : quia omnia ea regio cultoribus frequens esset, atque iter impediment vehendis non incommodum ; preeterea quod Babylon et Susa* pracmia quodammodo belli fore viderentur, iter vero in Mediam ingenti exercitui ducendo parum commodum.

3. Neque cum sua opinio fefellit. Alexander enim ex Arbelis movens, recta Babylonem est profectus. Jamque non procul Babylone aberat, quum instructa ad pugnandumacie exercitum duxit. Babyloniorum universa multitudo portis

effusa, cum sacerdotibus et principibus civitatis Alexandro obviam ivit, munera certatim offerentes, urbemque etarcem cum pecunia tradentes. (4) Alexander Babylonepi ingressus, templa quae Xerxes subverterat, instaurare Babylonios jussit, et in his templum Beli, quem praecipue deum Babylonii colunt. Satrapam eis constituit Mazaeum, Apollodorum vero Ampliipolitem pratorem eorum militum qni cum Mazaeo relicti erant, et Asclepiodorum Philonis li-

lium tiributis cogendis praefecit. (5) Mithrinem etiam satrapam in Armeniam misit, qui Sardium arcem Alexandro tradiderat. Chaldacos quoque in hac urbe consuluit, et quaecunque circa templorum instaurationem facienda monuerunt, peregit, atque inter cetera Belo ex ipsorum consilio sacrum fecit.

6. Ipse inde Susas movit : in itinere obvium habuit filium

satrapae Susiorum, et tabellarium cum literis a Philoxeno, quem Alexander statim ex praelio Susas miserat. Epistolac sententia haecerat, Susiosurbem tradidisse, omnemque pecuniam Alexandro salvam esse. (7) E Babylone Susas vigesimo die pervenit, urbemque ingressus, pecuniam omneni, quinquaginta circiter millia talentum argenti, reliquumque apparatum regium accepit. Multa praeterea alia ibireperta sunt, quae Xerxes e Graecia attulerat : inter quae Harmodii et Aristogitonis aeneae statuae, (8) quas quidem Atheniensibus postea remisit Alexander, et in hunc usque diem Athenis in Ceramico habcntur, ea parte qua ad urbem ascendimus, e regione Metroi, non procul ab ara Eudanemi : quam quisquis Eleusiniis sa ris initiatus est in porticu sitam esse non ignorat.

9. Eo loco Alexander patrio more lampades gestantium certamina ludosque gymnicos edidit. Inde Abulite bomine Persa satrapa Susianis relicto, Mazaroque uno ex amicis praefecto praesidii arcis, et Archelao Theodori filiu praetore constituto, in Persas movit. Ad mare Menetem

misit, Syriae, Phaenicioo et Ciliciae pгaesidem. (10) Huic tria millia talentdm argenti ad mare vehenda tradit, jubetque ut ex iis Antipatro tantum quantum ad bcllum cum

Lacedaemoniis gerendum sufficiat, mittat. Eo loci Amyntas Andromenis F. cum exercitu quem ex Macedonia ducebatvenit. (11) Atque equites quidem Alexander ad amicorum equitatum conjunxit pedites vero in suae quosque gentis ordines distribuit. Duas praeterea in singulis alis turmas constituit, quum antea equestres turmae nullae fuissent: quarum ductores ex amicis eos qui virtute bellica praestitissent delegit.


lveinde Susis cum exercitu movens, Pasitigrim amnem tiansgressus, Uxiorum regionem ingreditur. Et Uxii quidem plana incolentes, quum Persarum satrapae parcrcnt, Alexandro deditioncm fecerunt : at vero UXil, quosmontanos vocant, et qui Persis subditi noncrant, Alexandro nuntiant, se nequaquam passuros ut cum exercitu in Persas transiret, nisi tantundem daret quantum a Persarum regibus pro transitu accipere soliti essent. (2) Quos Alexander remittit, utque angustias illas insidcant jubet, quibus occupatis in sua potestatc esse transitum in Persiam crederent, ut ab ipso quoque pecuniam pendi solitam accipiant. ipse sumptis secum corporis custodibus regus, et scutatis, atque ex reliquo exercitu octo circiter millibus, aliam quam qua; conspicua erat viam noctu ingressus est.

Susiig ductoribus usus. (3) Viaitaque diflicili atque ardua

superata, uno die in vicos Uxiorum pervenit, ubi et magna praeda potitus est, multosque eorum adhuc somno pressos interfecjt : alii in montes dinugiunt. Ipse celeriterad eas fauces contendit, ad quas contluxuros cater vat im Uxios censebat, ad pactum transitus mercedem recipiendam.

(4) At Craterum antea praemiserat ad juga montium occupauda, in quae Uxios pressos sese recepturos existimabat.

ipse gressuin accelerans transitum occupat, iisque qui circa ipsum erant in ordines redactis, in barharos ex cditioribusmaximeque opportunis locis fertur. (5) Barbari celeritate Alexandri consternati, quum eos locos, in quibus plurimum ~siduciae posuerant, ereptos sibi esse cemerent, non

tentato conilictu in fugam vertuntur. Horum multi ab Alexandri comitatu in fuga interliciuntur : multi per abrupta viarum praecipitia ruunt : plurimi vero ad juga montium

confugientcs, in Crateri copias incidunt, et abiiscaeduntur.

(G) Hac mercede accepta, aegre multis precibus ab Alexandro impetrarunt, ut agrorum suorum possessione ipsis relicta annua tributa penderent. Ptolemaeus Lagi filius autor est, Darii matrem pro iis Alexandra supplicasse, agrumque ejus rogatu iIlis incolendum esse datum. Tributum annuum iis impositum ejuscemodi fuit • equi centum, jumenta quingenta, pecudum triginta millia. Neque enim moneta Uxii utebantur, neque agros ad colendum aptos habebant, sed plerique eorum pecori pascendo vacabant.


Posthaec Alexander sarcinas et impedimenta Thessa- losque equites ac socios et mercenarios exteros reliquumque exercitum gravioris armaturae cum Parmenione mittit, qui eos in Persas via curribus apta ducat. (2) Ipse peditatu Macedonum secum sumpto equitatuque amicorum atque cquitibus antecursoribussimulque Agrianiset sagitta* riis, per montana citatim iter facit. Postquam \ero ad pyias Persidis ventum est, Ariobarzanem ibi reperit Persarum satrapam, cumpeditum prope quattuor millibus, cquitibus circiter septingentis, ipsasque fauces muro clausisse, et juxta murum castris positis transitu prohibere'Alexandrum instituisse.

3. Primo itaque advcntu ihi castra locat: postero autem die instructo cxercitu muri oppugnationem aggreditur. Caeterum quum ob asperitatem loci difficillima expugnatio fore videretur, quod sui multa vulnera excipiebant, partim ex cditioribus locis partim ex machinis icti, turn quidem temporis exercitum aboppugnatione revocavit. (4) Pollicentibus autcm captivorum nonnullis, sese alia via circunducturos, qua juxta pylas introitus pateret, ut audivit tramites illos arduos angustosque esse, Craterum in castris relinquit, ad ejus agmen Mcleagri etiam copiis et sagittariorum nonnullis atque equitibus quingentis adjnnctis. (5) Huic imperat, ut simul ac se perlransisse senserit et Persarum castris imminere, (quod quidem haud difficulter ex tubarum clangoribus sensurus esset) impetum in murum faciat. Ipse per noctem ad centum stadia progressus, assuinptis scutatis

et Perdiccae agmine sagittariisque cxpeditioribus et Agrianis atque ex amicis turma regia, additaque his tctrarchia cquestri una, flexo itinere ad pylas contendit, ea qua captivi ducebant via. (6) Amyntam autem, Pbilotam et Ctenum reliquum exercitum per plana ducere jubet. Flumen praeterea, quod in Persiam euntibus transeundum erat, ponte jungi mandat. Ipse viam diflicilem asperamque persequitur, eamque magna ex parte cursu peregit. Quumque ad primam barbarorum stationem ante lucem venisset, custodes trucidat. Secundae deinde stationis custodibus etiam plerisque caesis, (7) quum ad tertiam venit, complures diffugerunt, sed ne hi quidem in castra Ariobarzanis fugerunt: sed inde in montes, prout quisque potuit, sese metu perculsi proripuerunt : adeo ut sub auroram inopinato castra hostium sit adortus. Simulac ad fossam castrorum perventum est, Craterus signo tubae exaudito, impetum in murum facit. (8) Hostes summa consilii inopia laborantes, ne tentata quidem pugna in fugam vertuntur Caeterum quum omni ex parte intercluderentur, hac enim Alexander premebat, iliac Crateri copiae infestae occurre-

bant, plenque eorum muros cursu repetere sunt coacti : et jam Macedones muros occuparant. (9) Alexander enim id ipsum quod evenerat ante suspicatus, Ptolemaeum co loci cum pcditum tribus millibus reliquerat. Maxima itaque barbarorum pars a Macedonibus trucidata est : alii fuga terroris plena, in praecipitia delapsi, periere. Ariobarzanes cum paucis equitihus in montes cffugit.

10. Alexander rursus ad flumen celeriter profectus, ponte jam perlecto facile omnem exercitum transmittit. Inde magnis itineribus in Persas contendit, ut advenirct priusquam

regii thesauri ab custodihns diripercntur. Cepit et apud Pasargadas pecunias, qua: in thesauris Cyri prioris erant.

(11) Persis satrapam constituit Phrasaortem Rheomithris tilium. Regiam autem Persarum incendit, suadente Parmenione ut intactam cam servaret, tum quod pulclirum non esset possessiones virtute sua partas disperdere, tuUl alias ob causas, tum quod Asiaticos minus bencvolos ob id factum esset habiturus, existimaturos ilium Asiam retinere nollc, sed tantum obire eam victorem. (12) Alexander se Persarum facinus ulcisci velle respondit, quod quum in Graeciam cum cxercitu venissent, Athenas subverterant, templaque incenderant, aliaque multa in Graecos perpetrarant. Caeterum neque milii prudenter hoc ab Alexandra factum vidcri potest, neque ulla de veteribus Persis bac ratione ultio sumpta fuisse.


His rebus ita gestis, Alexander in Mediam movit : ibi cnim Darium esse acceperat. Darius vero ita apud se statuerat, si apud Susas et Babylonem haereret Alexander, ipsum quoque apud Medos opperiri, num forte novi aliquid accideret in rebus Alexandri : si vero in se exercitum duceret, in Parthiam et Hyrcaniam usque ad Bactra se recipere , totaque regione vastata omnem Alexandro progrediendi potestatem praeripere. (2) Et mulieres, reliquumque apparatum universum quem penes se habebat, vehiculaque omnia ad pylas Caspias mittit : ipse cum copiis quas pro tempore collegerat, in Ecbatanis exspectabat. Quibus cognitis Alexander in Mediam progreditur : et Paraetacas quidem, impetu in eorum regionena facto, subegit, satrapamque iis dedit Oxatlirem Abuliti filium, qui [antea] apud Susas satrapatum gesserat. (3) Quumque Alexandro in itinere nuntiaretur Darium ci obviam ire statuisse, denuoque praelii fortunam experiri velle (Scythas enim et Cadusios ci auxilio venire), impedimentis eorumque praesidio et reliquo apparatu subsequi jussis, reliquas copias secum ducens instructa acie ad pugnandum processit, (4) et duodecimis castris in Mediam pcrvenit,

ubi Dario non eas esse copias quibus praelio decernere posset cognovit, et neque Cadusios neque Scythas ei auxilio venire, et Darium omnem potius in fuga spem collocassc.

Quapropter majore celeritate Alexander in eum contcndcbat. Quumque ab Ecbatanis trium dierum itinere abessct, Bisthanem Ochi filium, qui ante Darium in Persidc rcgnarat, obvium habuit. (5) Is Alexandro nuntiavit, quintutn jam diem esse ex quo Darius fugisset, pecynia ex Media ad vn. lit. talentAm secum ablata, cum exercitu equitum trium millium, peditum sex millium.

Alexander ubi Ecbatana venit, Thessalos equites aliosque socios in maritimam oram remisit, ac prseter integrum stipendium duo millia talentum militibus donat. (6) Quicunque autem illorum viritim stipendia denuo mereri vellent, conscribi jussit. Neque pauci nomen dederunt. Reliquos pvv Epocillum Polyidis F. ad mare deduci jubet, alio equituin praesidio adjuncto. Thessali enim equos ibi reddiderunt. Me-

ncti etiam per literas mandat, nt quum ad mare perveuerint, navibus in Enboeam transvehendos curet. (7) Parmenioniquoquenegotium dat, uti pecuniam omnem ex Persis allatam in arce quae in Echatanis deponat, et Harpalo custodiendam tradat, quem super thesauros ibi cum pnesidio sex millium Macedonum, et equitibus levisque armaturae militibus nonnullis reliquit. Parnienionem vero ipsum assumplis exteris et Tliracibus reliquoque equitatu praeterquam amicorum, secus Cadusiorum lines in Hyrcaniam mittit. (8) Clito autem regiae turmae duci scribit, ut quum Susis Ecbatana venisset, ( ibi enim valetudinis causa relictus erat) receptis Macedonibus qui pecuniarum pnesidio positi fuerant, in Parthos moveat, quo et ipse venturus erat.


Alexander assumpto equitatu amicorum et antecnrsoribus equitibusque mercede conductis, quos Erigyius dllcebat, et phalange Macedonica, iis exceptis qui pecuniarum pnesidio relicti fuerant, sagittariis etiam et Agrianis sibi conjunctis, in Darium movit. Quumque summa festinatione contenderet, multi in itinere milites prae lassitudine relicti, multi etiam equi exstincti sunt. (2) Alexander niiiilo secius institutum iter urgebat, et undecimis castris Rhagas pervenit. Distat hie locus unius diei itinere a Caspiis pylis, equitanti ita ut Alexander ducebat. Darius vero Caspias portas jam intraverat : sed eorum qui

NABAΣ. r, x«.

fugientem comitahantur, plerique in domos SUM -» cipiebant ; non pauci etiam sese AJexandro dedebant. (3) Alexander deposita diebus ulla celeritate abs se com- prehendi posse, quinque diebus i6i substitit, recrt>atoque exercitu Oxodatem hominem Iw Med,iae satrapaiu constituit, qui a Dario captus apud SUsas in custodia ha- bitus fuerat ; hoc ei fidem apud Alexandrum conciliabat.

(4) Inde in Parthos exercitum duxit : ac primo quidem die juxta Caspias pylas castra posuit postridie ipsas Pylas ingressus proficiscitur quousque loca culto,'ibu!) frequentia erant, Commcatum autem Hlie pamturus, quod interio- rem regionem incultan, esse audisset, Caenum cum equitatu exiguoque pediatu frumentatum miUit.


Inter Ikcc Bagistanes Babylonius vir illustris, et cui~ eo Antibelus unus ex Mazaei filiis e Da. ad Alcxan- drum venerunt, munciantes Nabarzanem, mille eηiiitiiiii qui cum Dario fugerant praefectum, et Bessum, Bactrianorum satrapam, ac Barsaentem, Arachotorum et Drango_ rum sah'al}am, Ct BeSSUIn' 1{ac<nadito Alexander majore adhuc celeritate sibi utendum pu- tavit, amicis tantum eqUitibusqucanfeeursoribusaCPCditum fortissimis sinml atquc cxpcditissimis delcctis, non ex- °c™'> ex-

exercitui Craterum praeficiens, manda ut itinera ratius faciat. (3) Qui cum ipso ibant, arma solum et dUQrurn dierum cibaria gcrcballt. ad meridiem usque continuato iliuerc, aliquant.ulum t mporis militi ad quietem dedit. Jude rurSlJs tota nocte pro.

gressus. dilluculo in ea castra I'et'enit, uudc Bagistanes discesserat. (4) et hostes quidem ibi nactus non est. De Dario autem certior factus est captivum ilium in curru portari, Bessum loco Darii imperium obtinere, et a Bactrianis equitibus allisque barbaris qui cum Dario fugerant, ducem nomi.

nari, praeterquaiтi ab Artabazo et Artabazi filiis Gг,.rcjsquϑ mercenariis. Hos lidos pcrpetoo in Dariurn fUisse. neque tamen ea quae accidissent impedire potuissc; eosqiieapiiblicд via deflexos, montes petere, nec cum Besso consilia commu- nicare. (5) Praetera eos qui Darium cepissent ita secum statuisse, nt si audiant Alexandrum se insequi, Darium tradant et rebus suis consulant, sin retr0,clisiB(. inteUigant.

exercitum quam possint maxiInlliIi conseribant, et com.

muni inter se ope imperium tueantur. Bessum in prae- sentia exercitus ducem designatum esse ob eam necessitu-

dinem quae ipsi cum Dario intercedebat, tum etiam 'lUCk) in ejus satrapatu id perpetratum erat.

6. Hanc quumaudisset Alexander, omni studio persequendam rem existimavit. Ac tametsi tam viri quam equi continuatoitinerislabore defatigati esscnt, nihilo tamen minus ur.

gebat. Magnoque itinere per noctem et insequentem diem ad meridiem usque confecto, in pagum qaendam pervenit, ubiqui Darium ducebant pridie consederant. (7) Ibi certior factus barbaris statutum esse noctu iter ingredi, percontatus est incolas, an aliquod via: compendium nossent, qua fugientes assequi posset. Qui quidcm se nosse affirmarunt, caetcrum viam illam prae aquarum inopia desertam esse.

Ipse nibiiominus ut iliac ducant imperat : quumque intelligeret non posse pedites se festinanter cquitantem sequi, equites circiter quingentos equis desilire jubet, et duces peditum aliosque praestantissimos quosque; ita ut pedites armati erant, equos conscendere. (8) Nicanori vero, scutatorum praefecto, et Attalo, Agrianorum duci, per viam qua Bessus cum suis processerat, reliquos, qui quidem levissime armati essent, ut ducant injungit; ceteri pedites, ut composito agmine sequantur. (9) Ipse subvesperum iter ingressus, citato agmine processit. Confcctisque per noctem quadringentis stadiis, sub lucem barbaros incomposite procedentes atquc inermes assecutus est. Pauci admodum ex iis restitere : plurimi statim conspecto Alexandro, antequamproelium experirenturin fugam vertuntur : ex iis VOo ro qui ad arma confugerunt caesis nonnullis, reliqui terga verterunt. (10) Bessus autem ejusque comitcs interea

Darium curru secum ducebant. At quum Alexander corum tergo instaret, Nabarzanes et Barzaentes Darium ab ipsis vulneratum ibidem relinquunt, et cum ne cquitibus sese in praecipitem fugam dedunt. Neque multo post Darius ex acceptisvulneribuspriusquamab Alexandra visus esset, interiit.


Alexander Darii corpus ad Persas misit, ut in regiis mausoleis, more reliquorum regum qui Darium antecesserant, conderetur. Post baec Amminapem Parthum, unum eorum qui cum Mazace AEgyptum traoiderant, Parthorum et Hyrcanorum satrapam constituit. Adjunxit autem illi Tlepolemum Pythophanis filium, unum ex amicis, qui rerum Parthicarum et Hyrcanicarum siinul curam gereret.

2. Atque hic quidem Dario vitac exitus fuit, archonte Atbenis Aristophonte, mense Hecatombaeone : viro quod ad res bellicas attinet, si quis alius languido parumque prudenti : quod ad cetera, qui nihil iniqui in suos oom.

miserit, aut ccrte potestatem committendi non habueril.

Nam simulac regnare cwpit, statim a Macedonibus et Graecis bello laccssitus est. Quocirca ne volenti qnidem integrum erat subditos sibi injuria aflicere, quum ipse in majore pcriculo quam ipsi versaretur. (3) Quamdiu in vivil" fuit, alive ilium ex aliis calamitates exceperunt, neque ull intermissio aut requies fuit, ex quo primum ad regnanduu accessit. Nam statim initio equestris ilia satraparum ad Grani- cum amnem clades accidit : lllOX loniam et AEoliam amisit et utramque Phrygiam , Lydiam quoque et Cariam, prater Halicarnassenses: (4) sed paulo post ipsa etiam Halicarnassus erepta est ; deinde universa regio maritima ad Ciliciam usque. Post baec ingentem illam apud Issum cladem accepit, in qua mater, uxor ac liberi ejus capti sunt; deinde Phoenicia atque AEgyptus imperio ejus detractae; postea ipse in Arbelis primus turpiter fugit, et ingentem exercitum ex omni barbarorum gente amisit. (5) Inde profuguscsuo regno errans, et ad postremum ab iisqui circa cum erant, pessime proditus, eodemque tempore et rexet captivus cum ignominia ductus, tandem ab intimis sibi ex insidiis caesus intcriit. (6) Haec quidem omnia viventi Dario acciderunt : ac contra mortuo regia sepultura, liberorum perindc atque ipso regnante educatio atque institutio ab Alexaudro, et Alexander gener contigit. Mortuus est annos natus circitcr quinquaginta.


Alexander autem, iis quos in persequenda fuga post se reliquerat assumptis, in Hyrcaniam movit. Sita porro est Hyrcania ad laevam vire quae in Bactra ducit: atque ab una quidem parte montibus densis ac praecelsis coercetur, ab altera vero campus ejus in magnum mare quod illic est porrigitur. Hac Alexander exercitum duccbat, quod acceperat externosmilites, qui Darii stipendiis meruerant, in Tapurorum montes confugisse, ipsos etiam Tapuros subjugare statuens. (2) Tripartito itaque exercitu, ipse per brevissimos difficillimosquetramites contendebat, maximam expeditissimamque copiarum partem ducens; Craterum autem cum suo et Amyntae agmine cuinque equitibus ac'sagittariis nonnullis in Tapuros mittit. Erigyium vero exteros reliquumque equitatum via plana ceterum longiore ducerc

jubet, cui currus atque impedimenta ac caeteram turban) adjungit.

3. Superatis itaque primis montibus, castrisque ibi positis, ipse sumptis scutatis et Macedonicaephalangisexpeditissimis quibusque et sagittariorum nonnullis, viam perdifficilem atque impeditam ingressus est : dispositis per viam praesidiis, ubi quid periculi esse videbatur, ne barbari rnon.

tani in eos qui sequehantur impetum facerent. (4) Ipse cum

sagittariis angustias transgressus, in planitie juxta amnem non magnum castra posuit. Eo loci Nabarzanes, Darii chiliarchaet Phrataphernes, Hyrcanorum ac Parthorum satrapa, et alii quidam Persarum qui apud Darium illustriore loco fuerant, ad Alexandrum accedunt, seque ei dedunt.

(5) Quatuor ibi in castris dies moratus, partem copiarum quam in itincrc reliquerat, recepit. Et pars quidcm tuto transierant : in Agrianos vero novissimi agminis custodiam tenentes barbari montani irruerunt, sedjaculis repulsi sese


6. Motls inde castris, in Hyrcaniam progressus, Zadracarta urbem petit. Eodem fere tempore Craterus ad euir venit, non inventis quidcm exteris qui Darium secuti fuerant : omnem vero regionem per quam iter feccrat, partim vi partim deditione incolarum receperat. Erigyius quoque cum impedimentis et curribus eodem pervenit. (7) Neque multo post Artabazus cum Cophene, Ariobarzaneet Arsamc filiis ad Alexandrum accessit, unaquc cum iis legati ab exteris Darium secutis, et Autophradates Tapurorum satrapa.

Autopbradatem quidem in satrapiam suam restituit. Arta-

bazum autem et liberos secum in honorc habuit, turn quod ex principibus Persicae nationis erant, tmn propter eorum erga Darium fidcm. (8) Graecorum vero legatis postulantibus ut universos exteros in lidem amicitiamque suam reciperet, respondit se nullam cum iis pactionem initurum.

Gravissime enim delinquere, qui adversus Grsecos pro barbaris militarent, contra commune Graecorum decretum.

Jussit autem ut omnes ad se venirent, seque deaercnt, ut deipsis pro suo arbitrio statuere posset, aut sibiquacunque via possent salutem quaurerent. (9) [IIi scmetiDSlY, atque reliquos Alexandra committunt, petentesut aliquem ipsis ducem mitteret, quo tuto ad cum venire possint. Esse vero circiter mille quingentos esse ferebant. Alexander An dronicum Agerri filium et Artabazum ad cos miltit.


Ipse in Mardos profectus est, sumptis secum scutatis et sagittariis atque Agrianis, Coeni etiam et Amyntae agminibus ac dimidia equitum amicorum parte et jaculatoribus equestribus. Jam enim etiam agmen jaculatorum equestrium constituerat. (2) Magna itaque Mardorum regionis parte percursa, multos eorum fugientes, nonnullos ad arma conversos interfecit, multos etiam vivos capit. Ante Alexandrum nemo earn regionem hostiliter invaserat, cum ob asperitatem locorum, tum quod pauperes Mardi et bellicosi propter paupertatem erant. Quocirca neque Alexandrum unquam ipsos adoriturum suspicati, quum et ipse

alioqui jam ulterius progressus esset, eo facilius ex improviso capti sunt. (3) Complures autem eorum in montes confugerunt, qui et vehementer excclsi atque abrnpti ea in regione erant, existimantes Alexandrum eo vequaquara pervasurum. Postquam vero ea etiam locaadisset, missis legatis sese paritcr et regionem dediderunt. Quibus dimissis Autophradatcin iis satrapam, ut et Tapuris, statuit.

* Ipse in castra reversus unde in Mardos moverat, Grae- cus mercenarios qui ad se vcnerant, rcpcrit. item Laccdaemoniorum legatos qui ad Darium missi fucrtnt. Hi erant Callicratidas, Pausippus, Monimus, Onomas : ac Dropides Atheniensium. Quos comprehensos in custodiam tradit. Sihopensium legatos liberos dimisit, quum Sinopcnses, nullam cum republica Graecorum socictatcm habentes, utpotc Persis subditi, non inique facerc viderentur, si ad regem suum legatos initterent. (5) Rcliquos praeterca Gaeccos, quotquot ante paceni et socictatcm cum Macedonibiis initain apud Persas mercedc militaverant, atque item Heraclidein Chat- cedoncnsium legatllm, dimisit. Ccteros sccuni eadem mercede, qua sub Dario merueraut, mililare jussit, iisque Andronicum prscfecit, qui illos adduxerat judicavitque se non male fccisse, quod illorum vita; consnluisset.


His rebus peractis ad Zadracarta maximam Uyrcanim urbem, ubi regia erat exercitum duxit. Atque ibidem dies quindecim commoratus sacrifcio diis rite facto, gymnicisque ludis editis, in Parthos contendit. Inde in Ariae fines, ad Susiam Ariorum urbem, quo loci Satibarzanes Ariorum satrapes ad eum venit. (2) Huic sat ra pa turn reddit, unaque cum eo Anaxippum unum ex amicis mittit, quadraginta equestribus jaculatoribus ei adjunctis, quos custodes locorum disponeret, ne Arii ab exercitu iliac transeunte damni aliquid acciperent.

3. Per id tempus Persarum nonnulli ad cum venerunt, nuntiantes Bessum tiaram rectam Pcrsicamque vestem gestare, et immutato Bessi nomine Artaxerxem vocari, seque Asiae regem appellare; habere apud se Persas qui in Bactra profugerant, et ex Bactrianis complures. Scytharum etianr confoederatorum advcntum exspectare.

4. Alexander omnes jam copias conjunctas habens in Bactra movet. Eo loci Philippus etiam Menelai Alius ad eum ex Media venit, equites mercenarios habens, quibus ipse praeerat, et Thessalos qui voluntarii remanserant, ac peregrinos Andromacho duce. Nicanorautem, Parmenionisfilius

scutatorum praefectus, jam morbo sublatus erat. (5) Eunti in Bactra Alexandro nuntiatur Satibarzanem Ariorum satrapam, interfecto Anaxippo, et equitibus jaculatoribus qui ei aderant, Arios armare, et ad urbem Artacoana, in qua regia Ariorum erat, congregare. Indevero statuisse, quando Alexandrum ulterius progressum audisset, cum exercitu ad Bessum ire, ut conjunctis cum illo copiis, quacunque via facultas daretur, Macedones adoriretur. (6) His rebus nuntiatis, intermisso itinere in Bactra, sumptis secum amicis equitibus et jaculatoribus equestribus atque sagittariis et Agrianis et Amyntoo ac Cmni agminibus , reliquo exercitu ibi relicto Crateroque ei praefecto, ipse celeriter adversus Satibarzanem et Arios ducit, stadiisque sexcentis biduo

emensis, ad Artacoana pervenit.

7. Satibarzanes, ut appropinquare Alexandrum sensit, celeritate adventus consternatus, cum paucis equitihus Ario, rum fugit. Plerique enim milites, quum jam imminere lpsis Alexandrum audirent, eum in fuga destituerunt. Alexander quotquot conscios defectionis fuisse cognovit desertisque tunc pagis abiisse, acriter eos diversis viis insecutus, partiin interfecit, partim in servitutem redegit. (8) Arsaceque Persa satrapa Ariorum constituto, ipse una cum iis qui cum Cratero relicti erant in Zarangaeos profectus eo pervenit ubi

gentis illius regia erat. Barsaentes vero, qui turn earn regionem obtinebat, unus ex iis qui Darium in fuga oppresserant, cognito Alexandri adventu, ad Indos qui cis Indum surnen incolunt fugit. Quem Indi comprehensum ad Alexandrum mittunt. Alexander ilium, ob perfidiam qua erga Darium usus fuerat, interfici jussit.


Ibidem Alexander Pliilotam Parmenionis iilium vitae sua; insidiari cognovit. Ptolemseus et Aristobulus autores sunt, quum jam anteain AEgypto sibi de insidiis significatum fuisset, veteris amicitiae causa, et honoris quem Parmenioni Philotae patri habebat, simul etiam fiduciae causa quam de Philota conceperat, nequaquam sihi vcrisimile id visum fuisse. (2) At Ptolemaeus Lagi filius Pliilotam ad Macedones adductum scribit, graviterque in concione ab Alexandro accusatum fuisse : ac Pliilotam quidem se purgasse : deinde indices ac- cessisse et criminationem adversus Pliilotam atque suos instituisse, idque cum aliis non obscuris argumentis, tum prae.

cipue quod Philotas quidem se de quibusdam insidiis Alexan.

dro paratis audisse confessus esset, quas celasse Alexandrum convincebatur, quum alioqui bis per singulosdies Alexandri tabernaculum adire solitus esset : (3) ac Philotam ceteros.

que omnes insidiarum conscios a Macedonibus jaculis con fossos esse. Ad Parnienionem vero missum Polydamantein, unum ex amicis, literas ab Alexandra ad duces cxercitus qui in Media erant ferentem. Hi erant, Cleandcr, Sitalces et Menides, qui quidem in excrcitu cui praeerat Parmenio duces erant constituti, (4) et ab bis Parmemonem interfectum * sive quod haud vcrisimile videretur Alexandro, quum Phi-

Iotas sibi insidias struxisset, Parmenionem patrem ejus consilii ignarum fuisse : sive, ut inaxime conscius non esset, quod periculosum videretur ilium interfecto filio superesse : praccipue quum tanta ejus esset auctoritas tum apud Alexaudrum, turn apud. universum exercitum non solum Macedonum, verum etiam exterorum, quibus sacpenumero sive ordine ipsum vocante sive ctiam extra ordinem, jussu Alexandri, summa cum gratia praofuerat.


Ferunt quoque eodem tempore etiam Amyntam Andromenis (ilium in judicium vocatum, et cum eo Polemoncm, Attalum Simmiamque, Amyntan fratres, tanquam et ipsi insidiarum adversus Alexandrum conscii fuissent, ob fidem atque amicitiam quam cum Philota coluerant. (2) Hoc etiam insidiarum suspicioncm verisimiliorem apud multitudincm cffecit, quod Polemon, unus ex Amyntae fratribus, Pliilota comprchcnso, ad hostcs profugemt. At quum Amyntas cum fratribus actionem publicam sustinuisset, causamque suam strenue apud Macedones dixissct, ab ea criminatione absolutus est : statimque post absolutionem in concilio factam, potestatem sibi fieri petiit eundi ad fratrem, ut cum ad Alexandrum reduceret. (3) Quod quum a Macedonibus illi concessum esset, abiit, eodemque die Polemonem reduxit. Ex eo multo quam antea manifestius apparuit Amyn-

tam extra culpam fuisse. Ccterum paulo post pagum quendam oppugnans, sagitta ictus, ex eo vulnere interiit: adeo ut nihil illi ex ilia absolutione accesserit, prater quam quod vir bonus habitus interierit.

4. Post haec Alexander arnicorum equitatui duces duos Hepliaestionem Amyntoris (ilium, et Clitum Dropidis pracfecit, divisisque in duas partes amicorum copiis (neque enim vel amicum volebat unum tot equitibus, qui alioqui praestantissimi totius equitatus et dignitate et bellica virtutc erant, solum praefectum esse), ad eospervenit qui olim quidem Ariaspoo, postea vero Euergetae vocati sunt (hoc est benefici), quod Cyrum Cambysis filium in expeditione Scythica adjuverant. (5) Hos Alexander, quod illorum majores de Cyro bene meriti fuissent, honore affecit. Quumque ipse intelligeret eos non more reliquorum ejus regionis barbarorum vivere, sed perinde atque qui apud Graecos optime mstituti sunt, justitiam colere, liberos dimisit, tantumque

ex finitimis locis agri quantum petiere (exiguum autem petiere) dcdit. Eo loci Apollini sacrum fecit: et Demetriurn, unum ex corporis custodihus, quem Philotae consilioruni participem fuissesuspicabatur, comprehendit, et ptolemooum Lagi in ejus locum suffecit.

- --4i8-


His pcractis in Ractra et Bessum movit, Dfangis Gadrosisque in ipso itinere subactis. Subegit autem etiam Arachotos, et Menoncem iis satrapam constituit. Posthaec Indos Arachotis iinitimos invadit : omnes has gentes per multas nives, in magna rcrum omnium penuria, summis militum laboribus subjugavit. (2) Quumquc cognovisset Arios denuo descivisse, Satibarzane cum duobus millibus equitum, quos a Iiesso acceperat, in eorum agros ingresso, Artabazum Persam et Erigyium Caranumque ex amicis in eos mittit, Phratapherne Parthorum satrapa una cum eis in Arios misso. (3) Atrox ibi Erigyii et Carani adversus Satibarzanem praeliuin committitur. Neque prius barbari ir.

fugam sese inclinarunt, quam Satibarzanes cum Erigyio congressus ab eoque faciem jaculo transfnssus cccidit. Turn effusa barbarorum fuga fit.

4. Inter haaec Alexander ad Caucasum montem profectus; urbem ibi condidit, quam Alexandriam nominavit, et sacrificio diis quibus solebat facto, Caucasum montem superavit.

Satrapam illi regioni constituit Proexem Persam ; ex amicis vero Niloxenum Satyri filium inspectorem cum exercitr

Ibi relinquit.

5. Mons Caucasus nulli montium qui in Asia sunt altitudine secundus est, ut Aristobulus auctor est. Ejus ut plurimum nudum dorsum erat in hac certe parte : in magnam enim longitudinem porrigitur Caucasus; adeo ut et Taurum montem, qui Ciliciam Pampliyliamque disterminat, a Caucaso duci vclint, aliosque ingentes montes qui pro varietate gentium, a quibus incoluntur, nomina variant. (6) At in hoc Caucaso nihil praeter terebinthum et silphium nascitllr:

ut auctor est Aristobulus : et nihilominus multos incolas habebat, multaeque in eo pecudes atque armenta pascebantur, quod pecudes silphium amant, et si ex longinquiore loco id per odoratum senserint, citatim eo feruntur, depastoque flore radicem etiam suffodiunt atque arrodunt: (7) eamque oh causam Cyrenaei gregcs ovium quam longissime ab iis locis arcent, quibus silphium nascitur : nonnulli etiam sepem oMucunt, ne si pecudes propius accedant, intrare possint. Magno enim apud Cyrenaeos tn pretio est silphium

8. Bessus autem Persis, qui participes consiliorum in capicndo Dario fuerant, comitatus, Bactrianisque circifer septem millibus, et Dais cis Tanaim fluvium hahitantibus, regionem Caucaso adjacentem depopulatusest, ut praj vastitate regionis inter se ct Alexandrum interjectae, rerumque necessariarnm penuria, Alexandrum quominus progrederetur impediret. (9) Is vero idcirco nilnlominus l'roeessit, difficulter quidem ob niviuna altitndinem, et commeatus mopiam: processit tamen. BCSSlIii, ut cognovit Alexandrum non procul abesse, Oxo flumine trajecto, navigia quibus copiastransvexerat incendit; ipse in Nautaca Sogdianae regio.

nis se recepit. (10) Sequebantur eum Spitamencs et Oxyar.

tes cum equitibus Sogdianis, et Dais a Tanai profectis. Bactriani equitcs, quum in fuga Bessum salutis suae spem posuissc intellexerunt, alius alio dilapsi domum reverterunt.

-- 2;;.,.


Alexander indc Drapsaca profectus, recreato exercitu, in Aornuin et Bactra inovit, qua; quidcm rnaximae sunt in Bactris urbes : quibus primo impetu captis, praesidium in arce Aorni constituit, cui Arcbelaum Androcli filium, unum ex amicis, proefecit. Reliquis vero Bactriis non difficulter sese dedentibus Artabazmn Persam satrapam dedit.

2. Ipse ad Oxum flumen exercitum duxit. Oxns fluvius e monte Caucaso snit, omnium Asia; fluminum, quotquot Alexander cum exercitu adiit, maximum, Indorum numinibus exceptis. Haec cnim omnia llumina niagnitudine superant. Oxus porro in mare magnum, juxta Hyrcaniam, inlluit. (3) Conanti Alexandra flumen transirc nulla se facultas offeire videbatur. Namquc ejus latitudo ad sex maxime stadia extenditur : altitudo latitudini non respondet, sed profundior et sabulosus est. Cursus fluminis adeo rapidus, ut facile qua; vado infixa fuerint subvertat secumquc rapiat, utpote qua; ob sabulum firmiter stabilita non sint.

(4) Ad haco materia etiam in his locis deerat, multum praterea mora; faciendum videbatur, si ex longinquo apportanda

essent quaecunquc ad flumen ponte jungendum erant necessaria. Collectis itaque pellibus sub quibus inililes in tento.

riis degebant, sarmentis quam maxime slcciseas implerl, accurateque vinciri et consui jubet, ne aquam aliqua ex parte admittere possent. Quibus Ita impletis et consutis, exercitum quinquc dierum spatio traduxit.

5. Antequam vero flumen trajiceret, seligens ex Macedonibus qui aut prae aetate aut vulneribus inepti ad pugnam erant, et ex Thessalis qui voluntarii remanserant, domum remisit. Stasanorem quoque, unum ex amicis, in

Arios mittit, qui Arsamen Ariorum satrapam comprehende.

ret, quod mali aliquid moliri videbatur : utque ipse ejus loco satrapatum obtineat jubet.

6. Trajecto autem amne Oxo, celeriter eo exercitum uuxit, ubi Bessum cum copiis esse acceperat. Interea nuntii ad eum a Spitamene et Datapherne veniunt, pollicentes, si aliquem ex ducibus suis cum aliquantis copiis mitteret, sese Bessum comprehensum Alexandra tradituros esse. In custodia enim ilium, citra vincula tamen, teneri. (7) Qua re cognita, Alexander relaxationcm dans lentius quam antea exercitum duxit. Ac Ptolemaeum quidem Lagi filium cum tribus amicorum equitum turmis et hastatis equitibur.

omnibus, expeditibus vero Philota; agmine et scutatis mille Agrianisque omnibus ac sagittariorum dimidia parte, ut ad Spitamenem et Dataphernem celeriter contendat jubct. Ptolemaeus imperata facit, et decem mansionum iter quatriduo emensus, eo pervenit ubi pridie barbari cum Spitamene ca' stra habuerant.


Ibi certior factus est, dubiam esse Spitamenis et Dataphernis de tradendo Besso sententiam. Peditibus itaque relictis, et composite agmine sequi jussis, ipse cum equi.

tatu progressus ad vicum quendam venit, in quo Bessum cum paucis militibus agebat. (2) Nam qui cum Spitamene erant jam inde abierant, quod eos Bessum tradere pudebat.

Ptolemoous, pago equitibus circumsesso (eratenim paguf muro etportis cinctus), barbaris paganis denuntiari jubet, incolumes eos abituros, si Bessum tradant. Barbari Ptolemacum cum suis copiis intromittunt. (3) Ptolemaens capto Besso ad Alexandrum revertitur : nuntiumque praemittit, qui perconteturquomodo ilium inconspectum suum adduci velit. Alexander nudum capistro alligatum adduci jubet, et ad dextrum viae latus, qua sibi cum exercitu transeundum esset, sisti. Ptolemauis ita ut imperatum ei est facit.

4. Alexander Bessum conspicatus, currum sistens, rogavit quam oh causam Darium regem suum pariter atque amicum et optime de se meritum, comprebensum et in vinculis ductum intcrfecisset. Cui Bessus, non ex suo unius consilio id factum fuisse, sed omnium qui turn tern* poris Dario adfuerant, uti ea ratione salutem sibi apud Alexandrum invenirent. (5) Turn Alexander Bessum flagris cacdi jussit, ac per praeconem pronuntiari eadem ilia quae

ipse Besso inquirens exprobrarat. Bessus ita flagellis caesus, Bactra pwnas capite persoluturus remittitur. Hanc Ptolemaeus de Besso. Aristobulus vero auctor est, eos qui eum Spitamene et Datapherne erant, Bessum Ptolemaeo adduxissc, atque ita nudum capistro vinctum Alexandre traditum fuisse.

6. Alexander, equis quos ibi nactus est in supplemenluin sui equitatus sumptis (rnultos enim equos tam in transit: Caucasi montis, quam in itinere ad Oxum amneni et discessu ab Oxo amiserat ) in Maracanda movit, qua in urbe Sogdianorum regia est. (7) Inde ad Tanaim fluvium profectus est. Hujus quoque fluminis quod et alio nomine Iaxartcm a finitimis barbaris appellari Aristobulus dicit.

fontes e Caucaso monte oriuntur, itemquc in Ilyrcanium mare fertur. (8) Alius fuerit Tanais, de quo Herodotus liistoriarum scriptor dicit, octavum esse flinnen Scythicum Tanaim, ejusque fontes ex magno lacu ortos flucre, et in alium majorem lacum, Maeotim dictum , ferri. Atque liunc Tanaim sunt qui Asiae atque Europseterminumstatuant; (9) quibus quidem ex intimo sinu Ponti Euxini Maeotis palus atque hie Tanais in earn exiens, Asiam ab Europa separat :

quemadmodum jnare quod inter Gades, et inter eos qui ex adverso sunt Afros Numidas, Africam ab Europa dividit; sicut etiam Africa a reliqua Asia Nilo flumine dirimitur.

10. Eo loco nonnulli ex Macedonibus longius pabulatum digressi a barbaris caesi sunt, qui sese post hoc factum in montem asperrimum omnique ex parte praeriiptum receperunt. Hi ad xxx M. erant: adversus quos Alexander assumptis expeditioribus totius exercitus celeriter protectus est.

(11) Macedones frequentes in montem insultus faciunt : ac initio quidem icti a barbaris, multis vulneribus acceptis repelluntur. Atque ipse Alexander sagitta medium crus trajectus est, et fibulae pars sagitta abrumpitur. Collis nihilominus captus est, ac plerique barbarorum a Macedoiiibus caesi, alii e rupibus sese praecipitantes interierunt : adeo ut ex triginta millibus non plures octo millibus evaserint.


Paucis post diebus legati ad Alexandrum veniunt a Scythis, quos Abios vocant (quoset Ilomenis justissimos mortalium appellans in suo opere laudat. Hi Asiam incolunt, nullis legibus subjecti, ob paupertatem nimirum cum justitia conjunctam ) et a Scythis Europaeis, quae maxima natio Europam colit. (2) Cum his redeuntibus Alexander quosdam ex amicis mittit, prsetcxtu quidem amicitise per legationem componendae : re autem vera non alio spectabat haec inissio, quam ut naturam Seythicae regionis specu-

larentur, et quanta esset incolarum multiludo, qui mores, quave armatura utentes in pugnain prodirent, cognoscerent.

3. Ipse juxta Tanaim fluvium urbem condere statuerat, eamque suo de nomine vocare. Nam et ipse locus percolll- modus videbatur ad urbem amplificandam, et opportunam sedem censebat ad expeditioncm, siquando id res postularct, in Scythas faciendam; tum etiam propugnaculum fore rcgionis adversus barbarorum qui ultra flumen degebant iucursiones. (4) Magnain autem urbem fore turn ex incolarum frequentia tum ex nominis splendore autumabat.

Interea barbari fluvio iinitimi Macedonum milites, qui iu Scythicis urbibus praesidio constituti erant, comprehensos iaterficiunt, urbesque suas majoris securitatis causa mu-

niunt. (5) Conjunxerant se illorum defectioni Sogdianorum plerique, sollicitatiab iis qui Bessum ceperant. Quiet Bactrianorum nonnullos ad se pertraxerunt, sive quod Alexandrum timebant, sive rationem defectionis dantes, quod Alexander praesidum illius provinciae conventum ad Zariaspa urbem maximam indixerat. E quo quidem convcntu nihil boni ipsis sperandum vidcbatur.


Haec ubi Alexandra nuntiata sunt, ut pedites per singula;

cohortes scalas certo numero parent jubet : ipse ad primam ab exercitu urbem (Gazac nomen erat) cum copiis tendit.

Nam in septem oppida barbari ejus regionis confugisse ferebantur. (2) Craterum Cyropolim mittit, quae omnium islarum urbium maxima erat et in quam plurimibarbarorum se receperant. Huic imperat ut castra prope urbem locei ,

fossamque in orbem ducat, et vallo muniat, ac machinas quibus opus sit componat : ut oppidani Cratero propulsando occupati, aliis urbibus opem ferre non posscnt. (3) Ipse vero simulac Gazam pervcnit, primo statim impetu murum terreum alioqui et parum altum invadi jubet, scalis omni ex parte adrnotis. Turn funditores et sagittarii ac jaculatores simul cum periitibus impetum facicntibus muronun propugnatores missilibus lacessunt, telisque e machinis petunt : adeo ut pra; nimia telorum vi muro confestim propugnatoribus nudato, scalao celeritcr admotae sint, Macedonesque murum conscenderint. (4) Ac viros quidem omnes interimunt : (ita enim jusscrat Alexander) mulieribus ac pueris reliquaque pracda direpta. Inde ad alteram ab hac urbem statim movil. quam quum codem modo eodemque

die cepisset, idem de captivis quod de Gazaeis statuit.

Tertiam deinde urbcm adortus, postero die primo impetu cepit.

5. Interea vero dumipsc has urbes cnm peditatu expugnat, equitatum ad alias duas vicinas urbes mittit : jubens ut caverent ne earum incolae. vicinarum nrbium expugnatione ipsiusque haud procul inde adventu cognito, in fugam versi, diflicilem sibi insequendi rationem facerent. Kt quidem ita ut cogilarat evenit, missioque eqnitum necessaria fuit. (G) Barbari enim qui duas alias urbes nondum captas tenebant, conspecto fumo incensae urbis qum ipsis ex adverso sita erat, (et non nulli etiain qui ex ea calamitatc evaserant captae urbis nuntium attulcrant) quammaxima celeritate poterant confertim ex urbibus diffugientes, in instructum equitum agmcn incidunt, plurimique eorum interfecti sunt.


His quinque oppidis biduo captis ac direptis, ad maximam illorum urbcm Cyropolim contendit. Erat liaec editiore muro quam aliac munita, utpote a Cyro condita : quumque plurimi bellicosissimique ejus regionis barbari in earn confugissent, non perinde facile primo impetu a Macedombus capi potuit. Porro Alexander tormentis admotis, murum quatere statuerat, et qua parte perfractus fuisset impetum facere. (2) Ceterum ut vidit alveum flurninis, quod urbem perlabitur, quum torrens esset aqua vacuum turn temporis siccumque neque contiguum muro esse, sed transitum militibus ad subeundum in urbem pracbere

assumptis corporis custodibus, et scutatis ac sagittariit Agrianisque, dum barbari ad machinas et in oppugnantes ea parte conversierant, clam per alveum cum paucis primum in urbem subit, (3) refractisque interius portis qua* ex ea parte erant, facile reliquos milites intromittit. Turn

barbari ubi captam jam urbem esse senserunt, nibilominus tamen in Alexandri milites conversi atrocem confiictum edunt. Alexander ipse magnum saxum capite et cervice excepit, Cratcrus multique alii ex ducibus sagittis icti.

Barbari tandem foro pulsi sunt, (4) Interea qui mururo oppugnabant, cum jam propugnatoribus vacuum capiunt.

Et primo quidem tumultu faptae urbis csesi sunt e\ hostibus eirciter octo millia. Renqui (erant enim in universum octodccim millia corum qui convenerant) in arcem confu gerunt. Quos quum Alexander uno die obscssos tenuisset,

aquarum inopia pressi deditionem fecerunt.

5. Septimam urbem primo insult cepit: deditionc quidem , ut Ptolcmseus scribit : Aristobulus vero etiain banc vi captam tradit, omnesqne in ea comprehensos intcrfectos esse. Ptolemseus captivos in exercitum distributos narrat, vinctosque custodiri jussos, donee ipse ex ea regione discederet: no quis eorum qui defectionem fecerant relin-


6. Dum baec geruntur, Scytbarum Asiaticorum exercitus ad ripas Tanais fluviivenit, quod audiverant nonnullos barbarorum trans surnen incolentes ab Alexandra defecisse : nt si qua insignis defectio ficret, ipsi quoque in Macedones irruerent. Eodem tempore nuntiatum est, Spitamenein eos qui Maracandis in arce relicti erant obsidere. (7) Itaque Alexander adversus Spitamenein Andromacbum mittit, et Menedemum ac Caranum, cumque bis equites ex amicis circa sexaginta, ex mercenariis octingentos, quos ducebat Caranus, pedites autem mercenarios mille quingentos.

His praeponit Pharnuchem interpretem, Lycium genere, qui illius loci barbarorum linguam callebat ,et alioqui aptus qui cum iis ageret videbatur.


Ipse urbem, quam conderc statuerat, viginti dicrum spatio muro complexus, earn Graecis mercenariis habitandam dat, et finitimis barbaris quibus sua sponte eo commigrandi voluntas fuit, nonnullis etiam Macedonibus, qui i inepli bello erant. Deinde facto diis sacrificio pro more suo, et ccrtamine equestri ac gymnico cdito, quum Scyllias a ripa fluminis non recedere cerneret1, (2) sed trans tinmen (cujus exigua erat ea parte latiludo) tela mittcre, nonnulla etiam probra in Alexandrum barbarico more jacere : nimirum non audere Alexandrum cum Scythis congredi, aut, si faciat, experturum quantum inter Scythas et barbaros Asiaticos intersit : his rebus irritatus Alexander, transire in eos statuit, pellesque ad traiiciendum pa-

rari jubet. (3) Facto igitur pro transitu sacrificio, exta nihil prospcri portenderunt. Quod quidem graviter tulit, paticnter tamen sustinuit, ibique moram fecit. Scythis vero a contumelia non desistentibus, rursus pro transitu sacrificiuin fecit. Quumque iterum Aristander vates periculum portendi diceret, Alexander respondit, satius esse extremum periculum adire, quam se, tota picne Asia subacta, Scythis ludibrio esse, quemadmodum Darius Xerxis pater olim fuisset. Aristander contra, non alia quam quae divinitus portendebantur declaraturum se respondit, tametsi Alexander alia audire mallet.

4. Alexander nihilominus, paratis jam ad transitum pellibus, exercituque armato ad amnem stante, tonnentis tela.

signo dato, in Scythas ad ripam obequitantes excutl jubet.

Ac nonnulli quidem Scythae telorum jactu vulnerati sunt τ unus scutum et tlioracem trajectus ex equo procidit. Turn barbari longinquo telorum jactu et strenui illius viri cacde perterriti, paruinper a ripa rctrocesserunt. (5) Alexander iIlos telorum jactu perturbatos conspicatus, tubis clangenu.

bus ilumen transit, atque ipsum praceuntem reliquus exercitus subsequutus est. Acprimum quidem sagittariis et funditoribus transmissis, fundis telisque Scythas lacesserc jubet, ne in plialangem transeuntem irruerent, priusquam univer.

sus equitatus transmissus esset. (G) Quumque jam omnes in ulteriorem ripam evasissent, primum quidem equitum sociorum agmen unum, et eorum qui sarissas gestant cohortes quatuor in Scythas immisit. Quorum impetum sustinentes Scythae, atque equitatu cingcntes, multi paucos premebant, simulque facile se recipicbant. Alexander sagittarios atque Agrianos aliosque expeditos, quibus praeerat Balacrus, equitibus permiscens, in Scythas immittit. (7) Iisque inter se congressis, tria equitum amicorum agmina equitesque jaculatores omnes in eos ferri jubet : ipse reliquum equitatum ducens separatis turmis in eos contcndit.

Jamque non amplius equitatum in orbem ut antea ducere poterant. Simul enim et equitatus eos premebat, atque expediti equitibus misti equitatum tuto circumducere non sinebant (8) Turn manifesta Scytharum fuga fit, caesis circiter mille et in iis uno ex ducibus Satrace, captis CL.

Quumque fugientes Scythas in summo aestu acerrime inse- querentur, universus exercitus magna siti laboravit. (9) Ipse ctiam Alexander aqua, qualem ea regio fert, vitiosa nimirum, epota, vehementi profluvio alvi correptus est, quae res Macedoncs ab inscqucndis hostihus remorata est.

Omnes alioqui, meo judicio, ea in fuga interiissent, nisi Alexander corpore male affecto fuisset. Ipse in summum vitae discrimen adductus, retco in castra relatus est : atque ita Aristandri vaticinium evenit.

Haud multo post legati a Scytbis et rege Scytharum ad Alexandrum veniunt, factum excusaturi : non esse ei illata arma communi totius gentis Scythicae consilio, sed ab iis qui latronum more ex rapto viverent; se imperata facere velle. Alexander huic bumaniter respondet : quia neque bonestum putabat, si excusationem illius suspectam haberet, praelio rem non decernere : neque opportunum sibi videbatur eo tempore praelium committere.

2. At qui Maracandis in arce obsidebantur Macedoncs, quum Spitanienes cum suis copiis impetum in cos fecisset, excursione facta, nonnullos hostium interfecerunt, reliquos omnes repulerunt, ipsique incolumes in arcem sese receperunt. (3) Postquam vero Spitameni nuntiatum est eos qui

m Maracanda auxino oDsessis missi luerant appropinquarc, relicta obsidione arcis, ad Sogdianae provinciae regiam contendit : Pbarnucbes autem et qui cum eo erant, ilium profligare nitentes, ad fines Sogdiante regionis reccdenteiu insequebantur, et in Nomadum Scytharum terram inconsulto simul cum illo invadunt. (4) Ibi Spitamenes assumptis circiter sexcentis equitibus Scythis, statuit Macedonum insultum, Scythico auxilio fretus, excipere, acieque ad Scythicam solitudinem loco pIano instructa, neque sustinere hostem, neque ipse impetum in eum facere volebat : sed circumequitans peditum phalangem sagittis incessebat. (5) Pharnuche autem in ipsos cum equitatu irmente, facile rcfugiebat : quod equos et velociores et robustiores turn temporis habebat. Aristomachi vero equitatus, cum ob continuata itinera, turn ob pabuli ino-

piam male affcctus erat. Scythae eos sivc resistentcs, sive retrocedentes acriter premunt. (6) Multis itaque sagittaium ictu vulneratis, nonnullis etiam occisis, quadrato agminc sese rccipiunt ad flumen Polytimetum, quum sylva illi

vicinaessct: ut barbari non ita facile cos sagittis petcrent et peditatus Macedonibus usui esse posset.

7. Caranus autem, uni equitum agmini praefectus, non communicato cum Andromaclio consilio, flumen transire tentabat, quod tutius ibi cquitatus locari posse videbatllr.

Peditcs eum sequuntur, non jussi, scd metu impulsi : atque inordinatus plane fuit is in amnem per purt uptas ripas ingressus. (8) Barbari, cognito Maccdonum errato, diversis

e partibus equis vadum ingrcssi, alii cos qui jam transicrant et relrocedebant premunt, alii in transcuntcs ex ad verso delati cos in amncm rcvolvunt : alii ex obliquo eos sagittis petunt, alii in eos qui jam vadum ingrcdiebantur irruunt.

(s) j Quibus diflfcultatibus undique cireumventi Macedones in insulam quandam non magnam, co in fluminc sitam, confugiunt. Scythae et Spitamenis equitatus his circumfusi, omnes sagittis interfecerunt, praeter paucos quos vivos ceperunt, sed bos quoque omnes occiderunt.


Aristobulus scribit magnam exercitus partem insidiis opprcssam fuisse a Scythis, qui in hortis abditi Macedonibus in ipso conflictu ex improviso supervencrunt. Quo quidem loci Pharnuchem prsefecturam suam Macedonibus qui una cum eo missi erant ccdere voluisse, quippe qui rei bellicae parum peritus esset, quique potins ad scrmones cum barbaris conferendos ab Alexandro missus esset, quam ut in praclio ducem ageret : ipsos vero et Maccdones et regis amicos esse. (2) Quumque Andromachus, et Caranus ac Menedemus impcrium recusarent, partim ne viderentur aliquid novi praeter mandata regis suo arbilrio moliti esse, par-

tim quod in ipso periculo id accipere noluissent, non ignari

nimirum, si res male gereretur, non tantum pro se quemque mali participem futurum, sed tanquam toto exercitu male administrato culpam in sese rcdundaturam. In hoc tumultu et perturbatione rerum Scythas in eos irruisse, omnesque interfecisse, ita ut equites XL tantum, peditesccc evaserint.

3. Hisce rebus Alexandro nuntiatis, vehementer milifunv suorum clade commotus, confestim in Spitamenem ac barbaros exercitum ducere statuit. Assumpta itaque amicorum equitum parte dimidia, scutatis omnibus et sagittariis atque Agrianis, et ex phalange expeditioribus, Maracanda contendit: quo Spitamenem reversum esse acceperat, de-

nuoque eos qui in arce erant obsidere. (4) ipse tridui spatio mille quingenta stadia emensus quarto die sub auroram ad urbem venit. Spitamenes cum suis copiis, ut Alexaiulrutn adventare intcllcxit, non exspectato ejus adventu, relicta obsidione, fugit. (5) Alexander eos acriter insequitur, quumque ad cum locum venit ubi pugna commissa fucrat, inilitibus, prout tempus ferebat, scpultis, fugientes ad Scy - thiae deserta usque insccutus est. Indc conversus eorunt agros vastat, et barbaros qui in loca munitiora confugerant

interficit, quod et ipsi Macedones oppressisse dicebantur, totainque eain regioncm, quam Polytimetus amnis irrigans transit, percurrit. (s) Namque ubi aqua fluminis e conspcctn evanescit, omnis ulterior regio deserta est. Evanescit autem etsi multae aquae flllVius, in arenas. Alii etiam ingentes ac perpetui anmes eadcm ratione ibi se condunt, Epardus nimirum, qui per Mardonun l'egioncm fluit, et Arius, a quo Ariorum regio appellalionem accepit; et Etymandrus, qui per Evcrgctas labitur; (7) suntque omnes hi fluvii tanta- magnitlldinis, ut nullus eoruin Peneo Thessaliae amne sit minor, qui per Tempe Aliens in mare fertur. Polytimetus autem Peneum amncm magnitudine longe superat.


His rebus gestis, ad Zariaspa pervenit, ibique moram fecit briunam qua; tum vigebat transacturus. Interea ad eum venerunt Pbrataphernes Parthorum satrapa, et sta.

sanor ad Arios missus, ut Arsamen coinprebenderet. Quem quidein vinctum adduxerunt, et Barzancm, quem Bessus Parthis satrapam dederat, ac nonnullos alios, qui tuni temporis una cum Besso defecerant. (2) Per idem quoque tcmpus accesserunt e maritima ora Epocillus et Melamnidas ac ptolemaeus Tbracum dux, qui pecunias cum Menete missas et socios ad mare dcduxerant. Venerunt item Asander et Nearchus, exercitum Graecorum mercenariorum adducentes : Bessus etiam Syriae satrapa, atque Asclepiodorus praefectus ab ora maritima venerunt item copias addu-

3. Hie Alexander, conventu omnium quotquot aderant habito, Bessum introducit, accusataque ejus in Darium perfldia, nares ei summasque aures praescindi jubet : deinde Ecbatana mittit, ut ibi in Medorum Persarumque concilia morte mulctetur. (4) Ego vero atrocem banc de Besso uU tionem nequaquam laudaverim, quinimo barbaricam esse duxerim banc extremarum corporis partium mutilaticnem; addnctum vero regem fuisse judicaverim acmulatione quadam Medicae Persicajque superbiae atque Barbarorum regum non paris erga subjectos consuetudinis. Neque hoc

ullo modo probaverim, quod vestein Medicam pro Macedu nica ac patria ( quum ex Heraclidarum gcncro. esset) assum.

IIscrit; ut neque hoc, quod cidurim Persicam eorum quos prselio vicerat, cum eo ornatu quem ipse victor olim gestare solebat, commutare non erubuerit. (5) Caiterum, siquid aliud, Alcxandri ccrte pixcclara facinora docuinento esse possunt, sive quis corporis viribus polleat, sive generis splendore emincat, sive bellica virtute felicitateque Alexand rum ipsum superet, sive Africam simul atque Asiam ( quemadmodum ille animo destinarat ) circumnavigans subjugarit, sive Europam Asiae atque Africae tcrtiam adjunxerit : nihil banc omnia homini ad felicitatcm adipisccndam profutura, nisi pariter moderatioanimi acccdat, quantumvis res in speciem maximas gerat.


Hoc igitur loco Clili Dropidis filii casuni atque Alcxandri facinus enarrare, quamvis aliquanto post acciderit, non intempcstivuin judicaveriin. Diem quendum apud Macedones ttacclio sacrum esse fcrunt, atquc Alcxandrum quotannis eo die Uaccho sacrificare SOlitUIll, (2) tum temporis neglecto saccho, Dioscuris sacrum fecisse. Atque ex eo tempore sacrificium cum epulo Dioscuris instituisse : quuinque jam pocula longius processissent (nam et in pocutis jam Alexau- , der barbarorum mores imitabatllr), omnibus vino incakscen- tibus sermo de Dioscuris incidit, quo pacto illoruin origo ad Jovem relata esset, Tyiularo ablata. (3) Quosdam etiam ex pracsentibus adulandi causa (cujusmodi homiites regibus regumque negotiis et perniciosi semper lucruut, et nunquam esse dcsinellt) nulla ratione Castorem et POHllccm Alexandra ejusque rebus gestis comparandos esse censuisse. Alii ne ab Hercule quidem inter pocula abstinebant; sed invidiam mortalibus obstarc, quominus vivis debiti honores ab illis quibuscum versentur tribuantur. -

4. At Glitus jamdudum et hanc Alexandriin barharicos mores transitionem et adulantium illi sermones palam molcstn ferebat. Tum vero, exstimulante vino, neque illas in divos contumelias ferre potuissc, neque quod veterum heroum facta extenuantes, inofliciosuin hoc officiuiu Alexandra de ferrent. (5) Neque cnim Alexandri res tantas adeoque admirandas esse, quantum illi verbis extollerent; neque ipsum solum ea pracstitisse, sed magnam rerum gestarum partem Macedonibus deberi. Atque haec quidem Cliti verba acerbe admodum tulisse Alexandrum. Neque vero ego dictum laudo; satis euim esse judicaverim, in ejuscemodi vinolentia pro se quemque silentium praestare, neque eodem cum aliis adu-

lationis vitio peccare. (6) Quum vero nonnulli rerum ab Philippo gestarum meminissent, et nihil magnum aut praeclarum ab eo factum esse nullo jure contendent

Alexandro nimirum etiam hi gratificantcs, Clitum jam extra se posituni, Philippi res gestas cxtollerc, Alexan- drum autem ejusque facta deprimere caepisse. Clitumque in Alexandrum dcbaccliantem inter alia ci exprobrassc, quod in cqucstri apud Granicum amnem praelio a se scrvatus esset. (7) Simulque dextra arrogantcr expansa, Ha c nianus (dixissc) te, Alexander, eo in i onflictu servavit.

Alexandrum, <11111111 diutius Clituin lingua; intemperantia furentem, ejusque contumelias ferre non posset, inflammatum ira in cum prosiliissc, verum a convivis retcntum fuisse. Clituin contra nullum convitiis modum fecisse. (8) Alexandrum clamore sublato scutatos accersisse. Quumquc a nemine exaudiretur, exclamasse se in eodem statu esse quo Darium, quum a Besso ejusque sociis captus duceretur,

ncquc quicquam jam amplius ei quam regium nomen superesset. Tum amicos diutius ilium retinere non potuisse, sed exilientem, alii a quodain ex custodibus corporis hastam abripuisse aimit, caque ictum Clitum interemisse, alii sarissam item a custodibus corporis acceptam. (9) Aristobuius vero unde haec debacchatio orta sit, non narrat : omnem autem culpam in uno Clito fuisse dicit, quippe qui, quum jam Alexander ira percitus in eum interfecturus prosiliret, ipse per fores ultra muros et fossain arcis subductus a Ptolemaeo Lagi filio corporis custode, continere se non potuerit quin reverteretur : quumque in Alexandrum Cliti nomen inclamantem incidisset, eique respondisset, En tibi Clitum, Alexander: turnsarissaictuminteriisse.


Ego vero, ut Clitum ob contumelias in regem sumn veliementer reprehendo, ita Alexandri vicem doleo, quod se turn temporis duobus vitiis obnoxium declarant, a quorum vel altero virum temperantem nequaquam vinci convcniebat, irae nimirum et vinolentiae. (2) Eo vero rursum nomine Alexandrum laudo, quod statim maleficii pocnitentia ductus fuerit. Nonnulli enim ex iis qui de Alexandri rebus scri-

bunt, auctores sunt, ipsum in sarissa; ad parictem acclinatao spiculum sese conjicere voluisse, quod vitam sibi turpem existimaret amico per temulentiam interfecto. (3) Plerique tamen scriptores hoc non tradiderunt. Quum vero cubitum concessisset, jacuisse lamentantem et Clitum nomine compo pellantem : Lanicenque Dropidis filiam, Cliti sororem, quae Alexandrum educaverat, egregiam scilicet educationis mercedem ab se jam viro accepisse : (4) quae et filios suos pro Alexandro pugnantes interfectos vidisset, et cujus ipse fratrem sua manu occidisset: amicorum interfettorem identic

dem se esse clamitantem, ac triduum totum a cibo et potu abstinuisse, ncque aliam ullam corporis curam habuisse.

(5) Quibus e rebus nonnulli vates Liberi patris iram agno.

verunt, quod sacrificium ejus ab Alexandro praetermissum esset. Alexander aegre ab ainicis eo adduci potuit, ut cibo ac potu sumto aliquatenus corpus reficeret. Libero ilaque sacrificium reddidit. Siquidcm neque ipsi ingratum crat, casum ilium ad iram numinis potius quam ad suum maleficium relerri. (6) Eo vero nomine magnopere laudandum Alexandrum ccnsuerim, quod non eo facinore insolenter cxsultarit, nequc, quoddeterius fuisset, facto'suo patrodnatus sit, sed humano more lapsum se agnoverit.

7. Sunt qui scribant, Anaxarchum sophistam consolandi

ejus causa accersitum ad cum venisse. Quumque cubantem atque suspirantem offcndisset, arridentem dixisse, Ignorare ipsum, cur vetercs sapientes Justitiam Jovi assidentem fecerint : nimirum quia quicquid a Jove decernatur, id juste factum esse censeri debeat. Oportere igitur, quae a magno lege fierent, justa existimari, primum quidem ab ipso rege, deinde a caeteris mortalibus. (8) Atque hoc quidem dicto nonnihil solatii Alexandro attulisse. Ego vero majoris errati quam prioris auctorcm Alexandra Anaxarchum fuisse censeo, si illam viri sapientis sententiam esse statuit, non oportere nimirum rcgem summo studio delectuque adhibito justa agere : sed quidquid aut qualccunquc sit quod rex faciat, justum censeri deberc. (9) Siquidem et adorari se voluisse Alexandrum fama est, quum et opinionem concepisset, llammonem potius sibi quam Philippum patrem esse et Persas jam ac Medos admiraretur, eosque vestis im.

mutatione totiusque cultus ratione imitaretur. Ncque ad boc eum caruisse aiunt adulatoribus qui id comprobarent, turn

aliis nonnullis, turn vero sophistis istis, qui circa Anaxarchum erant, atque Agide Argivo poeta.

Callisthenes vero Olynthius, Aristotelis discipulus, moribus paulo asperioribus praeditus, haec non probabat. Qua quidem in re etiam ego Callistheni assentior. lllud autem a Callisthene parum modeste dictum (si vera traduntur) censeo,.quod Alexandrum ej usque facta penes se et hi.

storiam ab ipso scriptam esse pradtcabat. (2) Neque enim se ad Alexandrum venisse, ut sibi ab eo gloriam compararet, sed uti Alexandrum inter mortales illustrem acgloriosum redderet. Praeterea divinitatis communicationem Alexandro non ex iis quae Olympias de ortu suo mentita esset pendere, sed ex iis quae ipse de Alexandro scribens ad mortalium notitiam traducturus esset. (3) Sunt etiam qui scribant, quum aliquando a Philota interrogatus esset,

quem putaret ab Atheniensibus in maximo honore habcri, respondisse Harmodium et Aristogitonem, quod altcrum tyrannorum interfecissent, ac tyrannidem sustulissent. (4) Philotam rursus interrogaSse, si cui contingat tyrannum occidere, num apud quosquos velit Graecorum profugium illi tutum foret ? Respondisse Callisthenem, si non alibi, eerie apud Athenienses tutum fore. Hos enim pro filiis Hcrculi etiam adversus Eurystheuni tum temporis Glaeciam tyrannide prementem bellum gessisse.

5. De adoratione vero, quo pacto Alexandre Callisthenes restiterit, hujuscemodi quippiam narratur. Convenerat inter Alexandrum et sophistas eosque qui ex Persis et Medis illustriores circa ipsum erant, ut inter pocula in huncsermonem ex composito venirent. (6) Anaxarchum sermonis initium fecissc, censentem, Alexandrum majori jure pro deo habendum, quam Liberum aut Herculem, idque non modo propter magnitudinem atque praestantiam rerum ab Alexandro gestarum, verum ctiam quod Liber pater Thebanus fuisset, nihil cum Macedonibus commune habens : Hercules autem Aigivus, ne ipse quidcm ad Macedones, spectans, nisi quod ad Alexandri genus attineret. Alexan.

drum enim Heraclidem esse. (7) Macedones veromultoconvenientius atque aequius suum ipsorum regem divmis honoribus prosequi. Necpic enim dubium esse, quin postquam e vivis exeessisset, ut deum culturi essent. Multoigitur satius esse , vivo illi divinos honores deferre quam mortuo, quum nulla ad eum cultus utilitas esset perventura.

CAP. XI. i Haec atque alia in hanc sententiam quum ab Anaxarcho dicta essent, eos qui participes consilii initi erant, ea laudasse, et initium adorandi facere velle divisse; plerosqne vero Macedones, qui Anaxarclu orationem improbarent, tacuisse. (2) Callistlienem autem abrupto silentio in bane sententiam dixisse : Equidem, Anaxarche, Alexandrum nullo plane honore, qui quidem hominibus conveniat, indignum esse censeo. Ceterum statuta sunt inter homines divini et liumani honoris discrimina „ cum multis aliis rebus, velut templorum exaedificatione et statuarum erectione : diis enim delubra consecramus iisque sacra facimus et liba-

mus : turn hymnis qui deorum sunt, dum laudntionessunt hominum, turn vero omnium maxime ritu adorationis : I (3) hominibus siquidem a salutantibus oscula dantur : deos vero edito loco positos ne contingi quidem fas est, ideoque adoratione coluntur. Tripudia etiam saltationesque diis fiunt, et paeanes cantantur. Neque vero mirum id est, quum ex ipsis diis alii aliis honores tribuantur, et heroibus quoque alii, etiam ipsi a divinis honoribus diversi. (4) Non est igitur consentaneum hooc omnia inter se confun.

dere, neque homines nimiis honoribus supra humanum modum extollere, et deos ad statum ab illomm dignitats

alienum redigere, ut nimirum eodem quo homines cultu colantur. Neque enim pateretur Alexander privatum aliquem rcgios honores electione suffragiisque illegitimis usur-

pare. (5) Multo itaquc justius dcos indignaturos, si quis mortalium divinos honores sibi arroget aut ab aliis delatos sustineat. Atque Alexandrum quidem infinitis partibus fortium virorum fortissiinum esse atqne haberi, inter rcges maxime regium, inter imperatores maxime imperio dignum.

(6) Ac te quidem, Anaxarcbe, si quem alium, oportcbat hujusmodi sermonibus Alexandrum instruere atque a contrariis dcterrerc, cujus ille quotidiana consuetudine propter sapientiam et eruditionem utitur. Neque conveniebat hujus sermonis auctorem exsistere : at potius meminisse, te non id Cambysi aut Xerxi consulcrc. sed Philippi filio, qui ab Hercule atque Achille genus ducat, cujus majores ex Argis in Macedoniam venerunt, ncque vi sed Macedonum legi-

bus atque institutis imperium tenuerunt. (7) Sed ne Hcrculi quidem, quum adhuc in vivis esset, divini honores a Graecis delati sunt, imo ne mortuo quidem, donee Delphico oraculo ut pro deo coleretur jussum fuit. Si vero, quod in barbara regione verba fiunt, barbaricos sensus induere opor.

tet, ego te, Alexander, ut Graeciae mcmincris oro, cujus gratia haec omnis cxpeditio a te suscepta est, ut Asiam Grae

cine adjicias. (8) Nunc vero cogita, an quum in Graeciam redieris, Graecos liberrimos populos ad tui adorationem sis compulsurus, aut an, Graecis exemptis, Macedonas tantum hoc dedecore sis oneraturus: aut an tibi diversi plane honores sint decernendi, Graecis quidem et Macedonibus humanos honores Graecorum more tibi deferentibus, barbaris autem solis barbarice te colentibus? (9) Si vero de Cyro Cambysis fdio dicitur, primum omnium mortalium Cyrum

ab hominibus adoratione cultum fuisse, atque ab hoc summissionem hanc Persis et Medis permansisse, cogitare te oportet Scythas populum inopem, liberum tamen, Cyri in solentiam compescuisse. Darium rursus alii Scythsc ad modestiam redegerunt, Xerxem Athcnicnses et Lacedaemonii.

Artaxerxem Clearchus et Xenophon cum decem tantum hominum millibus, Darium etiam hune Alexander, quum nulla ei adoratio decreta esset.


Haec aliaque ejuscemodi quum dixisset Callisthenes, Alexandrum quidem molestissime tulisse, Macedonibus vero gratissima accidisse. Quo cognito, Alexandrum misisse qui Macedonas prohiberent, ne adorationis memores essent. (2) Silentio ad hune sermonem facto, qui inter Persas aetate dignitateque praestabant consurrexisse, eumqueordine adorasse. Leonnatum vero, unum ex amicis, quum ex Persis quendam indecore adorantem conspexisset, gestum illius

Persae, ut nimis abjectum, irrisisse. Alexandrum vcro tuno indignatum, postea conciliatum fuisse. (3) Sunt quj scribant, Alexandrum phialam auream in corona propinasse, iis quidem primum quibuscum de se adorando convenisset: eumque qui primus ebibissct, consurrexisse atque adorasse, deinde osculatum esse. Idque ordine dcinccps a reliquis factitatum. (4) Quumquc propinandi ordu ad Callisthenem venisset, consurrexisse quidem et phialam chibissc, propiusque accedentem osculari voluissc, adoratiune praetermissa. At tUIU forte Alexandrum sermonem cum Hcphaestionc habuissc, eamque ob rem non animadvertisse an integram adorationem deferret. (5) Deinetrium vero Pythonactis filium, unum ex amicis, quum Callisthenes Alexandrum osculaturus accederet, dixisse, ilium eo non adorato accedere. Atque ita Alexandrum ejus osculum non admisisse. Turn Callisthenem dixisse, se osculi jactura facta discedere.

C. Ego vero nihil aut eorum quae ad praesentem ignominiam Alexandri pertinent, aut Callisthenis asperitatem morum illico laudaverim : suflicere autem existimaverim modestiam prae se ferre, eumque qui regi inservire velit, ejus negotia, quoad fieri potest, promoverc. (7) Non igitur immerito odiosum fuisse Alcxandro Callisthenem censeo ob intempestivam ejus loquendi libertatem et ineptam arrogantiam. Quam quidem ob causam crcdiderim facile fidem udhibitam fuisse delatorihus, qui Callisthenem insidiarum, quae Alexandro per pueros structae erant, conscium fuisse accusarant : aliisque, qui illos ab eo inciiatos dicebant. Insidiae vero hujuscemodi fuerunt.


Erat jam ante a Philippo institutum , uti Macedonum, qui in aliqua dignitate constituti essent, filii quum adolevissent, ad regium ministerium deligerentur, et cum ad alia quae ad regii corporis curam pertinerent praesto essent, turn eo cubante custodias agerent. Hi equos quum rex ascensurus esset ab agasonibus acceptos ad regent adducebant : eum Persico more in equum imponebant, et venationi studentem comitabantur. (2) In his erat Hermolaus Sopolidis F. qui quidem philosophiae stutliosus esse videbatur, ct propterea Callisthenem observare. Hunc Hermolaum rumor est, quum Alexandro inter venandum aper occurrisset, in eo feriendo Alexandrum praevenisse. Atquc aprum quidem ictum procidisse; regent vero indignatum opportunitatem feriendiapri sibi praereptam, adolescentem per imm, caeteris pueris spectantibus, verberari eique equum adimi jussisse.

3. Quam contumeliam aegre ferentem Hermolaum, rem cum Sostrato Amyntan filio, aequali atque amatort suo, communicasse, vitam sibi acerbam testatum, nisi Alexan-

dri injuriam ulcisceretur. Ac Sostratum quidem non difilculter, utpote amatorem, in societatem facinoris pertractum esse. (4) Ab his Antipatrum ctiam Asclepiodori, qui satrapatum Syriae gerebat, filium persuasuni, et Kpimenem Arsei filium, atque Anticlem Theocriti, unaque Philotam Carsidis Thracis filimD. Quum itaque nocturnae custodiae vices ad Antipatrum revolutae essent, ea nocte statutum fuisse Alcxandrum dormientem opprimere.

5. Contigisse vero ut sua sponte, quemadmodum nonnulli scribunt, Alexander in lucem usque potaret. At Aristobulus auctor est, mulierein quandam Syram numine correptam Alexandrum sequutam. Atque banc quidem initio et Alexandro ejusque amicis risui fuisse, quum vero in ilia miminis afdatione omnia vera vaticinaretur, non amplius ab Alexandro contemptui habitam, sed liberum Syrae ad regem et noctu et interdiu accessum factum fuisse, ac saepcminicro etiam dormienti adfuisse. (6) Hane tum forte regi e compotatione discedenti numine afflatam occurrisse, atque ut rcversus totam noctem potando traduceret orasse. Alexandrum divinos monitus esse suspicatum, ad pocula rediisse, et sic puerorum conatus irritos fuisse. ✓

7. Postero die Epimenes, Arsei filius, unus ex conjuratis, Charicli Menandri filio, amatori suo, l'em aperit, Charicles Eurylocbo Epimcnis fratri : Eurylochus Alexandri tabernaculum ingressus, Ptolemaeo Lagi lilio corporis custodi totum negotium declarat: is Alexandro id sigoificat.

Qui statim cos quorum nomina detulerat Eurylochus comprehendi jubet. Hi quaestione adliibita, et suum de insidiis consilium aperuerunt, et alios nonnullos nominarunt


Aristobulus quidem auctor est, illos hoc etiam dixisse, se a Callistliene ad facinus adeundum incitatos fuisse. Quod it Ptolemaeus affirmat. Plurimi tamen aliter hac de re scribunt : nimirum Alexandrum quod odio Callisthenis laboraret : et quod magna Hermolao cum Callisthene familiaritaa intercederet, facile in sinist ram de Callisthene suspicionem a delatoribus adductum. (2) Nonnulli etiam tradunt, Hermolaum ad Macedonas productum, insidias abs se structas confessum (neque enim liberi hominis esse, Alexandri contumelias ferre), omniaque ab Alexandro perpetrata recensuisse : nimirum injustam Philotae necem et patris ejus Parmenionis atque eorum qui turn temporis interfecti fuerant multo iniquiorem : Cliti etiam per temulentiam caedem, habitum quoque Medorum assumptum: adorationem decretam neque adhuc abolitam: adhc potationes et somnolentiam Alexandri: quae quum diutius ferre non posset, voluisse se reliquosque Macedonas in libertatem vindicare. (3) Turn Hermolaum et caeteros comprehensos a circumstantibus la-

pidibus obmtos esse. Aristobulus vero Callisthcnem COlDpedibus vinctum cum exercitu ductum esse ac postea morbo interiisse scribit. ptolemaeus ilium tortum ac dcindu suspensum vitam finisse ait. Adeo nc ipsi quidem scriptorcs quorum maxima est fides, quique tum temporis Alexandro aderant, de rebus manifestis, quacque quo p-icto gestae essent eos nequaquam latebant, inter se consentiunt. (4; Multa vero ctiam alia alii de hisce rebus diversaquc scripserunt. St'dde his abuude a me jam dictum est. Qua; quidcm, quum haud multo post tcmpore acta sint, iis qua; Clito acciderunt adjeci, quod non aliena ab hac narratione viderentur.


Turn legati denuo ad Alexandrum a Scythis Europam incolentibus venerunt, una cum legatis quos ipse ad Scytha miserat. Rex enim Scytharum, qui tum temporis regnabat quum hi ab Alexandro mitterentur, mortem obierat, ejusque frater regnum tenebat. (2) Summa It.

gations erat, Scythas quicquid Alexander imperaret facere velle. Dona etiam a Scytharum rege adferebant, quaj apud Scythas censentur amplissima. Ad haec se filiam suam Alexandro uxorem ad amicitiam societatemque confirmandam dare velle. (3) At si Scytbarum reginam uxorem ducere dedignaretur, principum Scythicae regionis et t'\)rum qui apud sese in digmtate constituti essent (ilias iis quos Alexander maxime caros ac lidos haberet matrimonio

copulaturum. Se quoque, si juberetur, venturum, ut ab ipso Alexandro coram imperata acciperet. (4) Eodem (cre tempore Pharasmanes Cborasmiorum rex ad Alexandrum venerat cum equitibus AID, qui se finitimum Colchorum genti et mulieribus Amazonibus esse dicebat. Et si Alexander in Colchos et Amazonas profectus gentes Euxino ponto vicinas subigere in animo haberet, se et ducem itineris fore, omniaque exercitui necessaria suppeditaturum pollice-

5. Alexander primum Scythicis legatis benigne respondet, oratione tempori illi maxime accommodata usus. Se vero Scythicis nuptiis non egere dixit; deinde Pharasmane collaudato, ipsoque in amicitiam ac societatem recepto, sibi quidem turn commodum non esse dixit in Pontum proficisci. Artabazo autem Persae, cui Bactrianorum regionem reliquosque vicinos satrapatus Alexander commiserat, Pharasmanem commendatum, ad suam gentem dimittit.

Sibi vero res Indicas in animo esse dixit. (6) Indis enim subactis, universam Asiam in sua potestate fore. Porro Asia

debellata, in Grseciam reversurum; illinc per Hellesponturn et Propontidem cum omnibus copiis tam nuvalibus quam terrestribus pontum Euxinum petiturum : utque in id tempus Pharasmancs promissa sua reservaret jussit.

7. Ipse rursus ad Oxum amncm contendit. Decreverat enim in Sogdianos proficisci, quod plerosque Sogdianorum in arces scsc recepissc cognoverat, ncque satrapae quem iis Alexander constituerat morem gererevelle. Quumque propc Oxum flumen castra posuisset, gemini fontes, alter aquam, alter ipsi vicinus oleum fUllllens, non procul ab ipsius Alexandri tabernaculo orti sunt. (8) Quod prodigium ubi Ptolemaeo Lagi filio nuntiatum fuit, is protinus Alexandre significavit. Qui statim ex vatum praescripto sacrificium fecit. Aristander fontem oleo manantem labores portendere respondit, victoriam tamen ex labore consecuturam.


In Sogdianos itaque cum parte exercitus progressus, Polysperchonte vero et Attalo et Gorgia atque Meleagro ibi apud Bactrianos relictis, ut regionem illam praesidio tenerent, ne barbari ejus loci novi aliquid molirentur, utquc eos qui jam descivissent ab ipsis expugnarent: (2) ipse copiis suis in quinque partes divisis, Hephaestionem aliis, aliis Ptolemaeum, corporis custodem, tertian parti Perdiccam praeesse jussit; quarto autem agmini Coenum et Artabazuin praefecit. Ipse quinta parte secum sumpta, regionem ingreditur Maracauda versus. (3) Rcliqui, ut quisque potuit, ingressi, alios qui in arces confugerant vi expugnarunt, alios deditionem voluntarie facientes receperunt.

Postquam vero universae copiae, majore Sogdianae provincioo parte peragrata, ad Maracanda convenerunt, Hephas stionem emittit, qui in Sogdianorum urbes colonias deducat : Coenum autem et Artabazum in Scythas, quod nuntiatum fuerat Spitamenem ad eos confugisse : ipse cum reliquo exercitu Sogdianorum ditionem ingressus, cactera oppida, quae ab iis qui dcfeccrant tenebantur, parvo negotio expugnat.

4. Dum haec aguntur, Spitamenes cum Sogdianorum profugorum manu qui ad Scythas Massagetas profugerant, collectis Massagetisequitibus sexcentis, ad arcem quandam Bactrianaeprofectus, (5) et praefectum praesidii nihil hostile exspectantem adortus, milites qui in prasidio erant inter*

fecit, praofectum vcro in custodia tenuit. Ipsi capta hac arce, animis clati, paucis post dicbus Zariaspis appropinquantes urbem oppugnare non statuerunt, sed multam praedam inde abegerunt.

6. Erant in ea urbe equites nunnulli ex amicis, valetudinis causa ibi rclicti, et simul cum his Pithon Sosielis filius, iis qui ex regia familia Zariaspis erant praefeclus, et Aristonicus citharoedus. Hi cognita incursionc Scytliarum (jam enim convaluerant, armaquc ferre et equos conscendere poterant) collectis mcrcenariis cquitibus LXXX, qui prasidio Zariaspis relicti fuerant, ctregiorum puerorum nonnullis, in Massagetas feruntur. (7) Ac primum quidem, impetu in Scythas nihil tale opinantes facto, omnem prdam iliis abripiunt et eorum qui praedam abigchant pleros-

que interficiunt. Quum vero incomposito agmine solutisquc ordinibus, utpote nemine ipsos ducente, redirent, Spitamenes et Scythae; ex insidiis eos adorti, ex amicis quidem septem, ex mercenariis equitibus LX interimunt. Aristonicus quoque citharoedus, qui in ea pugna se non ut citharoedum sedstrenuum militem gesserat, interfectusest; Pithon saucius vivus in hostium potestatem venit.


Ilscc ut Cratero nuntiata sunt, confestim in Massagetas conteodit. Qui ut ilium adventare acceperunt, effusa fuga deserta petienmt. Craterus acriter eos insecutus, illos pariter aliosquc Massagetarum equites ultra mille non procul a solitudine consequitur. (2) Acre ibi inter Macedo.

nes et Scythas certamen fit: victoria penes Macedones fuit.

Ex Scythis quidcm CL equites caesi. Reliqui facile per solitudinem evaserunt, Macedonibus facultate persequendi adempta.

3. Inter haec Alexander, Artabazo a satrapatu Bactrianorum propter senectutem id precante absoluto, Amyntam Nicolai filium in ejus locum suffecit. Coenoque ibidem reIicto cum suis ac Meleagri copiis, equitibusque ex amicis cccc, et omnibus jaculatoribus equestribus, turn Bactrianis Sogdianisque quibus Amyntas praefuerat, cos omnes Coeno parere et in Sogdianis hibernare jussit: partim ut presidio regioni essent, partim ut Spitamenem, si is forte per hiemem ea loca peragraret, ex insidiis caperent.

4. Spitamenes vero cum suis, ubi agnovit omnia passim loca praesidiis Macedonumteneri fugamque sibi perdifficilem

fJI'C, in Caenum ejusque copias se convertit, quod facilior ea parte conflictus futurus videbatur. Quumque Bagas pervenissent, munitum Sogdianorum oppidum, medium inter Massagetas Scythas et Sogdianos situm, Scytharum equitibus circiter m at facilc ut se ipsis conjungant atque in Sogdianos una irrumpant, persuadent. (5) Hi Scythae quum inopes admodum sint, quippe qui ncque urbes babeant, neqne certas sedes figant, neque metu perdendi res maxime caras occupentur, non difficulter ad alia atque alia bella inducuntur. Coenus cognito Spitamenis adventu, obviam cum excrcitu profectus, acre cum barbaris proe-

lium committit. (6) Macedones superiores evadunt. Ex barbaris nccc amplius cquites caesi, a Caeni partibus equites xxv, pedites xu Sogdiani qui cum Spitamene pugnac superfuerant, et Bactrianorum plerique, Spitamene in fuga deserto, ad Caenum venerunt, seque in illius fudem dediderunt. (7) l\lassagetae vero Scythae re male gesta, Bactrianorum et Sogdianorumsociorum impedimentis direptis cum Spitamene in solitudincm confugerunt. Caetcrun.

postquam intellexerunt Alexandrum animo penetrandi deserta adventare, intcrfecto Spitamene, caput ejus ad Alexandrum mittunt, tanquam ilium a sese hoc facto aversuri.


Inter liaec Coonus et Craterus Nautaca ad Alexandrum rcverterunt, et Phrataphernesac Stasanor, ille Parthorum, hic Areorum satrapa, omnibus iis rebus quas Alexander imperarat confectis. (2) Alexander quiete exercitui ad Nautaca data (vigebat enim tum bruma) Phrataphernem in Mardos ac Tapuros mittit, ut Autophradatem satrapam , qui saepius accersitus ab Alexandro non parebat, adducat.

(3) Stasanorem in Drangas praesidem mittit, in Medos Atropatem : atque bunc quidem in Medos, quod Oxodatem male sibi velle intellexerat. Stamenem vero Babylonem ire jubet, quod Mazaeus Babylonis praeses mortem obiisse nuntiabatur. Sopolim vero et Epocillum ac Menidam in Macedoniam mittit, exercitum inde ducturos.

4. Posthaec imminente vere ad petram in Sogdianis sitam proficiscitur, in quam multos Sogdianorum confugisse acceperat. Oxyartis quoque Bactriani uxor et iiliae eo sese recepisse dicebantur. Oxyartes enim eas in hunc locum ut

inexpugnabilem subduci curarat. Nam et ipse ah Alexan.

dro defecerat. Porro ea petra capta, nihil reliquum Sogdianisfore videbatur, qui ad defectionem inclinarent. (5) Simulac vero ad petram accessit, compcrit pracruptum undique ejus aditum esse, et barbaros frumentum in diu, turnam obsidionem importasse. Nivium ctiam altitude difficiliorem Maccdonibus accessum faciebat, et aquarum copiam barbaris suppetebat. Alexander nihiiominus oppugnandam esse petram statuit. (6) Arrogans etiam ac superbum barbarorum responsum ad gloriam simul atque iram Alexandrum excitavit. Quum enim eos ad colloquium.

evocasset, ac si se dederent, facultatem libere in domos

suas redeundi eis proposuisset, ipsi barbare irridentes, ut alatos sibi milites Alexander quaercret, qui petram caperent, jusserunt, quippe qui ab aliis hominibus nihil sibi metuerent. (7) Turn Alexander per praeconom edici jubet primo omnium qui in petram conscenderet XII talcnta prsemii loco se daturum. Secundo deinde secundum, (undecim talentorum) pracmium ac tertio tertium proponit, et sic porro, ita ut postremum pracmium postremo (duodecimo ) qui in petram evasisset, trecentorum Daricorllm (unius talenti) esset. Quae quidem praemii spes Macedones etiam sua sponte concitatos magis accendit.


Collectis itaquc ex omni numero eorum qui conscenden-

dis rupibus in obsidionibus assueverant, trecentis, proopa.

ratis exiguis paxillis fcrrcis, quibus tabemacula affixa erant, ita ut in nivem, ubi ilia gelu constricta esset, aut iis locis quae nivem non habebant, defigere possent, validos funes linteos iis alligant, noctuque ad earn rupis partem quae maxime praaeupta arduaque erat, atque ob id pnrsidio non indigere videbatur, sese conferunt, (2) et paxillis partim in terram nive vacuam, partim in nivem ipsam, qua; maxime congelata esset, defixis, ipsi se alia atque alia via in altum nitentes sublevant. Atque ex, his quidcm xxx in ascensu perierunt, adeo ut ne corpora quidem, ut sepeliri possent, inventa sint, in nivem scilicet hie illic demeisa.

(3) Reliqui quum sub lucem in verticem rupis evasissent, linteorum quassatione Macedonum exercitui ascensus significationem dederunt. Ita enim illis ab Alexandro imperatum fuerat. Misso itaque statim caduceatore, Alexander procubitoribus barbaris denuntiari jubet, ut nulla interposita mora sese dedant. lnventos enim esse abs se homines alatos et ab iis petrae cacumen teneri : simulque iis milites qui in vertice rupis stabant ostendit.

4. Barbari inopinato spectaculo attoniti, plureseos quair crant et bene armatos esse rati, sese dedunt. Tanto terrol'I iis paucorum Macedonum aspectus fuit. Multae ihi tum aliorum uxores et liberi capti sunt, turn Oxyarfis uxor et libcri. (5) Erat porro Oxyartis (ilia Roxane virgo nubilis, quam omnium Asiaticarum muilierum pulcherrimam fuisse, post Darii uxorem, qui Alexandro militarunt, narrant. Qua visa, Alexandrum ejus amore captum, contumeliam ci tamquam captivae inferre noluisse, sed

vol uxoremeam ducere dedignatum non fuisse. (6) Quod quidem Alexandri factum laude potius quam reprehensionc dignuin censuerim. Quamquam Darii uxoris (quae formosissima omnium Asia; mulierum habita fuit) autdesiderio factus non fuit, aut cupiditati suae imperavit, etsi in ipso astatis flore summaeque felicitatis culmine constitutus : quae duo maxime bumanos animos ad contumeliam aliis inferendam provocare solent: sed q uadam reverentia ductus ei pepercit : magna profecto continentia usus, et magno quodam gloriae studio impulsus.


Fama ctiam tenet, paulo post puguam apud Issum inter Alexandrum et Darium commissam eunuchum, Darii uxoris custodem, castris elapsum ad Darium confugisse, quem ut conspexit Darius, primum interrogasse an filiae ac filii, uxorque et mater viverent? (2) Quas quum vivereet reginas vocari eundemque honorem iIlis, qui apud Darium habitus fuerat, haberi dixisset, rursus quaesivit an uxor matrimonii fidem servarct. Quod quum cunuchus affirmaret, rursus percontatus est, an Alexander illi vim aliquam quae ad ejus ludibrium pertinerct intulisset: quumque eunuchus jure jurando adhibito testaretur, uxorem Darii in eo statu quo eam reliquerat esse, et Alexandrum omnium mortalium optimum ac temperantissimum esse : (3) turn Darium manus ad coelum tendentcm, ita orasse : Jupiter rex, qui regum in terris negotia statusque moderaris, tu mihi Medorum ac Persarum imperium quod dedisti stabilito. Sin vero jam de me actum est, ut rex Asiae esse

desinam, in ncminem alium quam in Alexandrum imperium meum transferto. Adeo ne ab hostibus quidem quod honeste quis agit, ncgligitur.

4. Oxyartes vero ut liberos suos captos audivit, filiamque suam Alexandro curae esse, erecto in bonam spem animo ad Alexandrum venit, magnoque in honore, ut par erat ob.

ejusmodi conjunctionem, ab Alexandra habitus est.


His apud Sogdianos ita gestis petraquc occupata, Alexander in Para;tacas movit, quod ibi aliud quoddam oppidum munitum pctramque aliam multi barbari insedissc nuntiabantur. Ea Chorienis petra appellabatur : ipseque Chorienes atque alii principes non pauci MI cam confugerant. (2) Erat ejus alfitudo stadiorum circitcr xx , in ainbitu LX, ipsa undique praecrupta; ascensus ad earn lIniclIs, isque angustus et difficilis, utpote praeter loci naturam factus, adeo ut singuli, etiam nemine obstante, aegre conscendere possent. Erat porro haec petra profunda voragine in orbem cincta, adeo ut qui exercitum ad petram adducere vellet, multo antea illi cavernosae iIIoo voragines aggerc obruendac essent, ut ex piano excrcitus admoveri rupemque oppugnare posset.

3. Alexander nihilominus aggrediendum opus esse statuit, nihil omnino sibi inaccessum ant inexpugnabile ccnscns; tantum fiduciae ex perpetua felicitate conceperat. Caesis itaque abictibus, quarum celsissimarunt magna in ambitu illius montis copia erat, scalas ex iis confici jubet, ut per eas exercitus ( quod alitor ne quidem fieri poterat) in vora.

ginem descenderet. (4) Et interdiu quidem Alexander opus urgebat cum dimidia exercitus parte, noctu vero vicissim corporis custodes Pcrdiccas et Lconnatus et Ptolemaeus Lagi filius, reliquo exercitu in ties partes distributo, nocturni operis ipsis commissi curain gerebant. Nec per diem plus xxcubitis, noctu paulo minus efficiebant, quantumvis nniversus exercitus in opere esset : tanta erat et ipsius loci aspcritas et operis difficultas. (5) Descendentes itaque in voraginem, paxillos quam firmissime potucrunt in maxime praecipites voraginis partes impegerunt, tanto spatio inter se distantes, quantum ponderi sustinemdo par esset. His crates vimineas instraverunt, quae pontis similitudinem pree se ferrent, iisque arcte colligatis terram ingesserunt, ut per planitiem exercitus ad petram adduccretur.

6. Barbari initio Macedonum conatus tanquam vanos at-

que irritos irridebant. Postquam vero sagittis peti coeperunt, neque ipsi ex editiore petra Macedonas propulsarc possent, (tegmina enim sibi construxerant, ne telorum jactu ab opere impedirentur) Chorienes molitionum novitate attonitus, caduceatorem ad Alexandruin niittit, rogans ut Oxyartem ad se mittat. (7) Is quum ad eum venissct, Ghorieni suadere coepit, ut se pariter atque petram Alexandro dedat. Nihil enim Alexandro ejusque exercitui impervium esse. Si vero ad ejus fid em amicitiamque se

contulisset, fidem regis et bemgnitatem cxtollebat, tum alia turn se ipse maxime in exemplum adducens. (8) Quihas rebus persuasus Cborienes, cum consanguineis nonnullis et amicis ad Alexandrum venit. Quem Alexander humanitor exceptum quum in fidem amicitiamque suam recepisset, ipsum quidem penes se retinet: at ex iis qui cum ipso venerant nonnullosin petram remittit, qui ut deditionem iaciant jubcant. (9) Atque ita ab iis qui eo confugerant petra tradita est. Quo facto Alexander assumptis scutatis circiter quingentis, petram spectandi causa mnsccndit. Tantumque ahl'uit ut indignuin aliquid in Chorienen statueret, ut oppidum ejus fidei rursus commiserit, lU'aesidemque omnium locorum quorum antca fuerat, statuerit.

10. Per id tempus accidit utexercitus, quum per hie.

mem in ea obsidione nix alte terram operuisset, commeatus et rerum necessariarum inopia laboraret : Chorienes cibaria qua duobus mensibus sufficerent exercitui subministraturum se dixit: exque eo commeatu qui in petra erat frumentum et vinum dedit; cames etiam salitas per singula tentoria distribuit. Quae omnia quum dcdisset, ne decimam quidem partem commeatus, quem eo ad obsidionem sustiuendam convexerat, exbaustam esse dieebat Qua de causa majore ab Alexandra in honore est habitus, quippe qui non tam vi quam sua spontc deditionem l'ccisse videretur.


His rebus itagestis Alexander in Bactra movit, Craierum autem cum scxccntis amicorum equitibus suoque et Polyspercbontis atque Attali et Alcetae peditatu adversus Catanem et Austanem, qui in Paraetacene soli ex defectoribus adhue reliqui erant, mittit. (2) Acrique inter hos pugna commissa, Craterus superior cvadit : Catanes inter pugpandum occisus; Austanes captus ad Alexandrum adductu est. Ex barbar.is equites cxx cacsi : pedites circiter md.

Quo facto Craterus quoque Bactra est profectus. In Bactris Callistbenis et puerorum regiorum insidiae Alexandro structae

3. Ex Bactris, adulto jam verc, coactis omnibus copiis in Indos movit, Amynta apud Bactrianos relicto cum equitibus 111 MD, peditibus XM. (4) Decimisquc castris traO misso Caucaso pervenit Alexandriam, quK; apud Parapamisadas condita fuerat, quum primam expeditionem m Bactra faceret : praesidemque illius urbis amovit, quod non bene officio suo functus fuisse videbatur : (5) pluribusque colonis in Alexandriam ex finitimis et Macedonlbus qui inutiles bello erant deductis, Nicanora WlUlIl ex amicis

illius urbis gubernationi praeficit. Tyriaspen totius reglonis Parapamisadarum et reliquae provinciae ad Cophenem amnem usque satrapam constituit. (G) Inde Nicaeam profectus, sacro Palladi facto, ad Cophenem amnem processit, et caduceatore pracmisso, Taxilem ac caeteros qui trans amnem incolebant obviam sibi progredi jnssit. Et Taxilcs quidem reliquique praesides ohviam "cJII'Unt, dona qUIt apud Indos censentur amplissima offerentes, elephantot ctiam, qui apud eos crant, numero viginti quinque se missuros polliciti.

7. lbi diviso exercitu, Hephaestionem ac Perdiccam in Peucelaotidem regioncm mittit Indum amnem versus, una cum Gorgiae et Cliti atque Meleagri copiis atque equitum ainicorum dimidia parte et mercenariis equitibus omnibus : mandatis traditis uti oppida omnia quae in itinere essent aut deditione reciperent, aut vi expngnarent, quumque ad Indum fluvium pervenissent, omnia quae ad trajiciendum necessarra essent appararent. (8) Cllm his et Taxiles reliquique ejus regionis presides missi, ubi ad Indum flumen venerunt, quae Alexander jusserat faciunt. Astes vero Peucelaotidis regionis praeses, defectionc tentata, et se et

urbem in quam confugit perdidit. Hephaestion enim earn xxx dies obsessam expugnavit, Astcque in ea interfecto, ejus gubernationem Sangaeo tradidit, qui jam antea Astern fugiens ad Taxilem se contulerat. Quod quidcm iIli fidem apud Alexandrum fecerat.


Alexander cum scutatorum manu et equitatu amicorum, qui Hephaestionem secuti non erant, et corum qui pedites amici vocantur agmine, cumque sagittariis atque Agrianis et hastatis equitibus, in Aspasios Guraeos et Assacenos movit. (2) Itinereque ad Choen fluvium facto, montano

magna ex parte atque aspero, eoque amne difficulter transmisso, peditatum sensim subsequi jubet. Ipse sumpto secum equitatu universo, et Macedonum peditibus D ccc scuta pedestria gestantibus in equos impositis, summa ce-

leritate contendit, quod barbari ejus regionis in montes confugisse nuntiabantur, et in urbes munitiores ad repugnandum sese recepisse. (3) Quarum urbium primam in ipso itinere sitam adortus, oppidanos pro mcenibus iitstructa acie stantes primo impetu, uti erat, in fugam verlit et intra portas rejecit : ipse vero telo per thoracem ictus vulnus in humero acccpit. Levius tamen id fuit, quod thorax, quominus telum altius in humerum penetraret,

obstitit. Ptolemaeus quoque Lagi filius et Leonnatus witterati sunt.

4. Turn Alexander, qua parte commodior ad oppugnandum murus videbatur, ad urbem castra locat. Posteroque die sub lucem (duplici enim muro cincta urbs erat ) exteriorem, qui minus firms erat, Macedones parvo negotio superant. Ad interiorem barbari aliquamdiu restitere.

Quum vero scalae admotae et propugnatores omni ex parte telis peterentur neque diutius sustinere possent, protinus eruptione per portas facta in montes sese proripiunt. (5) Quos insecuti Macedones, non paucos in fUlll caedunt.

Quotquot autem vivi in potestatem venerunt, eos quoque animis ob Alexandri vulnus ira inflammatis omnes intcrficiunt. Plurimi tamen in montes non procul ab urbe dissitos evaserunt. Ea urbe solo adaequata, in Andaca aliam urbem exercitum duxit. Qua urbe dcditione recepta, Craterum ibi cum aliis peditum ducibus reliquit, ut reliquas ejus regionis urbes, qua; se sponte non dedercnt, vi expugnet, et provinciam, prout commodissimum praesenti rerum statui videretur, administraret.


Ipse cum scutatis et sagittariis atquc Agrianis Coenique et Attali copiis et cquitum agemate atquc reliquorum amicorum equitum quatuor circiter turmis et equestrium sagittariorum dimidia parte ad ilumen Euaspla contendit, ubi Aspasiorum praefectus erat. Magnoque itinerc confecto secundis castris ad urbem pervcnit. (2) Barbari simulac Alexandrum appropinquare senserunt, incensa urbe in montes confugiunt. Macedones eos in montes usque insecuti sunt. Multaque barbarorum caedes edita est, priusquam ad loca ob asperitatem tuta pervenirent.

3. Quorum ducem Ptolemaeus Lagi F. jam ad collem quendam progressum conspicatus, scutatorum manu comitatum, tametsi ipse numero militum multo inferior esset, eques in eum fertur. Quumque in collem acclivem nonnisi difficulter subire posset, relicto cuidam ex scutatis

equo qui ilium duceret pedes Indum insequitur. (4) Quern ut Indus appropinquantem vidit, continuo cum suis occurrens longam hastam in Ptolemaei thoracem vibrat : neque tamen ictus thoracem penetravit. Ptolemaeus Indi femore trajecto, ilium prosternit armisque exuit. (5) Barbari circumstantes ducem suum prostratum conspicati, in fugam vertuntur. Qui vcro jam in montes fuga perve- nerant, ducis cadaver ab hostibus ablatum esse indignati decurrentcs ad collem, acrem pro ducis corpore recupe-

rando pugnam ineunt. Jam vero et Alexander advenerat cum peditibus qui ex oquis descenderant : qui quidcm in barbaros irruentes, difficulter eos in montes repulerunt et cadavere potiti sunt.

6. Post haec trajecto monte Alexander quum ad urbem venisset cui Arigaeo nomen erat, earn ab incolis incensam ac desertam reperit. Ibi Craterus cum exercitu, peractis iis rebus quas Alexander imperarat, advenit. (7) Et quoniam ejus urbis situs peropportunus videbatur, Cratero ejus instaurandac negotium dat; utque colonos ex finitimis qui sua sponte accedere vellent, et ex iis qui bello inutiles essent deducat jubet. Ipse eo contendit quo barbarorum plerosque confugisse audierat. Quumque ad montem quen-

dam pervenissset, ad ejus radicem castra posuit.

8. Interea Plotemaeus Lagi F. pabulatum ab Alexandra missus, longius cum exigua manu speculandi causa progressus, Alexandra nuntiat plures in barbarorum quam in Alexandri castris ignes videri. (9) Atque Alexander quidem ignium frequentiae parum fidei tribuit. Ceterum quum intellexisset barbaros eo consuxisse, partem quidem cxercitus ad montem ubi castra locarat relinquit: ipse vero assumtis iis quos pares imperatis exsequendis fore censebat, quum ad ignium conspectum venisset, in ties partes copias dividit. (10) Atque uni quidem Leonnatum corporis custodem praeficit, adjuncto ei Attali et Balacri agmine; alteram partem Ptolemseo Lagi filio ducendam dat, scutatorum scilicet regiorum partem tertiam, Philippi et Philota) agmen sagittariorum duo millia, Agrianos totiusque equitatus dimidium. Tertiam partem ipe ducit qua confertissimam barbarorum aciem videt.


Qui postquam Macedonas appropinquantes sensere, tenebant enim superiora loca, multitudine suorum conlisi, et Macedonibus quod pauci viderentur conteinptis, in planitiem descendunt. Atrox ibi pugna fit. Ceterum hos non magno cum negotio vicit Alexander. (2) Ptolemaius autem loco non aequo iis oppositus erat; collem enim occuparant barbari; separatis itaque agminibus iis locis, quibus collis facilior oppugnatu videbatur, exercitum admo.

vet, non utique collem omni ex parte cingens, sed locum ad fugam barbaris relinquens. (3) Et cum his quoque acre certamen habitum est, tum propter iniquitatem loci, tum quod longe alia est Indorum quam veliquorum ejus

provinciae barbarorum ratio, quippe qui finitimos oranes bellica virtute superent. Sed et hi a Macedonibus monte depulsi sunt. Eodem modo et Leonnatus cum tertia exercitus parte rem gessit : 11am et hic barbaros quos adortus est vicit. (4) Ac Ptolemacus quidem auctorest hominum ultra XL M capta esse, boum ultra ccxxx u : e quibus Alexandrum prastantissimas quasque delectas , quod eximia pulcliritudine atque magnitudine cxcellere viderentur , in Maccdoniam, regionis colendae causa, mittere voluissc.

5. Exinde Alexander in Assaccnos movit, qui quidem equitum duo millia, peditum xxx M, elephantos triginta ad pugnam instruxisse nuntiabantur. Craterus instauratis moenibus urbis, ad cujus exaedificationem relictus fuerat, milites gravioris armaturae ad Alexandrum adduxit, machinis etiam tormentisque advectis, sicubi obsidionc opus esset. (6) Alexander cum equitalu amicorum et e-

qucstribus jaculatoribus. unaquc Caeni ac Polyspercliontis agmine atque Agrianis mille et sagittariis, in Assacenos pergit, per Guraeos iter facicns. (7) Et fluvium Guraum, ejusdemcum regione nominis, difficulter transit cum ob amnis profunditatem et cursus l'apiditatem, tum quod rotunda ejus numinis saxa transeuntium vestigia filllebant.

Barbari ut adventare Alexandrum senserunt, confcrta acic subsistcre non ausi, dissolutis ordinibus, prout cuiquc integrum erat, in oppida sua quique sese recipiunt, ea tueri propugnando statuentes.

i -i Q m


Atque Alexander quidem primum Massaga cum exercitu petit, urbem ejus regionis maximam. Admoto itaqueurbi exercitu, barbari Indis merccnariis ex India interiore adductis freti (erant hi ad septem millia) in Macedoiics castra ponentes cursu feruntur. (2) Alexander quum pugnam sub ipsos urbis muros futuram videret, longins a moenibus eos proliccre cupicns, ne si fuga fieret, (quam futuram omnino cogitabat) c parvo loci intervallo in urbem confugientes, facile evadcrcnt : statim atque barbaros excurrentes est conspicatus, converses Macedoqes in collem quendam, septem circiter stadiis ab eo loco, ubi castra ponere statuerat, dissitum, retroccdere jubet (3) Tum liostes audaciores facti, utpote rctrocedentibus Macedonibus, effuso cursu nulloque ordine in eos feruntotr.

Postquam vero intra teli jactum venerunt, Alexander dato signo in eos conversus phalangem magna vi immisit. Ac primi quidem jaculatores equites, atque Agriani et sagittari excursione facta cum barbaris conflixerunt, ipse vero phtl.

langem instructa acie duxit. (4) Indi celeritate rei inexspectatao perculsi, quumque jam ad manus ventum esset, Ciiga sese in urbem receperunt. Ducenti ex, iis caesi, reliqui intra muros rejecti. Alexander confestim pbalangem muris admovet. Atque ibi sagitta malleolum leviter perstrictus est. (5) Postero vero die machinis admotis, aliqua murorum parte facile dejecta, quum Macedones per ruinas impetum facerent, Indi strenue restiterunt, adeo ut eo die Alexander receptui cani jusserit. Postridie vero Macedones rursus majore conatu urbem aggrediuntur, turri lignea mcenibus admota, e qua sagittarii magnam sagittarum vim torquentes et tela machinis excutientes Ipdos acriter reprimebant. Sed ne sic quidem intra muros irrumpere potuerunt.

6. Tertio exinde die Macedonum phalange rursus ad muros adducta, atque ex lignea turri ponte muris, qua parte perfracti erant, superinjecto, scutatos immittit, qui quidem Tyrum antea eadein ratione ceperant. Quumque magna animorum alacritate pontem subeunt, is nimio pondere fatiscens t'uptus est, unaque cum Macedonibus ruinam fecit. (7) Barbari eo casu alacriores facti, saxis omnique genere telorum, quae quisque aut in manibus habebat aut turn forte assumpsit, clamore sublato Macedones e muris petunt : alii vero per angustas portulasinterturriisinterjectas prosilicntes perturbatos cominUs feriunt.


Alexander Alcetam cum suo agminc einittit, qui et saucios recipiat, et eos qui urbem oppugnabant in castra revocet. Quarto die aliis operihus alium pontem in murum jacit.

2 Atque Indi quidem, quamdiu praefectus loci supererat, fortiter Macedonas propulsabant. At quum is telo ex machinis ictus occubuit, multique ex suis in continua oppugnatione caesi, aliisaucii pugnaeque inutiles essent, caduceatorem ad Alexandrum mittunt. (3) Qui quidem libenter fortes strenuosque viros servare statuerat. Paciscitur itaque ea conditione cum mercenariis Indis, ut exercitui suo accensi secum militent. Hi cum armis urbe egressi seorsim in colle quodam Macedonibus opposito castra faciunt, eo consilio ut noctu arrepta fuga domum redirent, quum adversus alios lndos arma ferre nollcnt. (4) Quae ut

Alexandro nuntiata sunt, eadem nocte colle in quo constiterant copiis suis circumsesso, omnes ad intcrnecionem cecidit : urbemque propugnatoribus vacuam protinus vi capit, in eaque Assaceni matrcm et filiam. Ah Alexandri partibus xxv tantum in universa obsidione desiderati.

5. Exinde Cocnum Bazira mittit, ratus oppidanos, Assacenorum expugnatione audita deditionem facturos. Attalum vero et Alcetam ac Demetrium equitatus praefectum ad Ora oppidum mittit, utque urbem nuiio in orbem ducto intercludant, tautisper dum ipse advenerit, jubet. (6) Oppidani in Alcetam excursionem faciunt: quos Macedones facile repulsos atque in urbem rejectos muris clauserunt.

At Coeno Bazirensium obsidio non statim ex sententia successit. Siquidcm oppidani loci munitione freti (erat enim urbs et excelso loco sita, et valido muro omni ex parte cincta) nullam deditionis significationem cdehant.

7. Quo cognito, Alexander confestim Bazira versus mo-

vere coepit : quum vero accepisset nonnullos barbarorum finitimorum in Ora urbem clam se immissuros, ab Abisaro ad id missos, primum Ora cum exercitu petit : Cm- num vero apud Bazira munitam arccm exstruere, praesidioque in ea relicto, quod oppidanis agri usum impedire posset, reliquum exercitum ad se ducere jubet. (8) Bazirenses Ccrnuin cum maxima copiarum parte decessisse conspicati, contempta Macedonum qui relicti erant paucitate, in planitiem excurrunt. Acrisque inter eos conflictus fit : quingcntis barbaris ea pugna cmsis, vivis supra septuaginta captis : reliqui in urbem repulsi, acrius deinceps ab excursione in agrum, ab iis qui in arce ex adverso murorum cxstructa erant, arcebantur. (9) Neque vero laboriosa Alexandra Ororum obsidio fuit. Primo enim impetu in muros facto urbem expugnavit et elephantos qui ibi relicti erant cepit.



Bazirenses Ororum expugnatione audita viribus suis diffisi sub mediam noctem urbem deserunt, Quod et re.

liqui barbari imitati sunt. Omnes enim desertis oppidis in petram liujus tractus sese receperunt, quam Aornum vocant. Ingens porro erat haec petra ejus regionis munimentum, famaque est, ne ab ipso quidem Herculc ab Jove sato expugnari eam potuisse. (2) Ego vero an Hercules Thebanus aut Tyrius aut AEgyptius ad Indos penetrarit, nihil

habeo quod affirmare possim : potius tamen non eo penetrasse (omnia enim quae difficilia sunt homines ut difliciliora esse videantur Herculem ipsum praestare nequivisse comminiscuntur), verum esse crediderim. Equidem de hac petra ita sentio, augendae rei causa Herculis nomen adhihitum esse. (3) Amhitum hujus petrae cc stadiorum esse aiunt: altitudinem, qua humillima est, stadiorum xi; uno tantum arduo calle, eoque manu facto, adiri posse.

Multam etiam eamque purissimam in vertice petrae aquam e fonte edi indcque delluere : silvam etiam habere tantumque arabilis et fertilis agri, quantum mille homines colcre possint.

4. Quibus cognitis Alexandrum magno ejus montis capiendi desiderio captum fuisse. Neque parum fabula ilia de Hercule vulgata ilium accendit. Itaque Oris et Massagis ad regionis presidium tirmatis, Bazirae muros exstruxit. (5) Hephaestion interea et Perdiccas alia urbe Alexandri jussu instaurata (Orobatis urbi nomen erat) etrelicto ibidem praesidio, ad Indum Oumen moverunt. Quo ubi venerunt, omnia quae de ponte jungendo Alexander imperarat faciunt.

6. Regioni cis Indum sitae Alexander ex amieis Nicanorem satrapam constituit. Ipse primum ad IndlUn flumen movit, urbemque Peucelaotim haud procul ab amne sitam deditione recepit, praesidioque Macedonum imposito Philippoque ei praefecto multa praeterea ignobilia oppida ad Indum amnem sita subegit, comitantibus eum Cophaeo et Assagete praesidibus provinciae. (7) Postquam vero Embolima venit, quae urbs non procul a petra Aorno sita est,

Craterum cum parte exercitus ibi rclinquit, utque frumentum quantum posset aliaque necessaria ad longi tem poris moram ibi faciendam in urbem convehat jubet, ut inde progressi Macedones, diuturna obsidione eos qui petram tenebant conficerent, si primo impetu capi non posset. (8) Ipse assumptis sagittariis atque Agrianis Coenique agmine et ex reliqua phalange dclectis iis qui et expeditiores et melius armati essent, praeterea ex equitatu amicorum ducentis ac sagittariis equestribus centum, exercitum ad petram admovit. Ac primo quidcm die castra commodo loco ponit. Postero die propius ad petram rursum castra locat.


Interea finitimorum nonnulli ad eum vcnerunt dcditionem facientes, viamque sese ostensuros dicentes, qua commodior petrae oppugnatio futura essct, parvoque negotio capi posset.

Cum I,is Ptolemseum Lagi (ilium corporis custodem mittit, Agrianos secum ducentem aliosque levis armaturae et scutatorum lectissimos quosque jubens, ut quum oppidmu occupasset, firmo id pracsidio inuniret, utque occupati loci significationem aliquam cderet. (2) Ptolemaeus via ardua atque diflicili contendens non sentieijtibus Iwrbaris in verticem evadit, et loco in orbem vallo ac fossa coniniu- nito facem accensam ab ea parte montis qua conspici ab Alexandro posset tollit. Alexander conspecto ilammse splendore postridie exercitum admovit. At Barbarif acriter sese tuentibus, niliil tum ob locorum asperitatem eifecit. (3) Quum vero barbari animadverterent Alexandrum ab ea parte frustra niti, in Ptolemseum conversi feruntur. Atrox ibi cum Macedonibus pugna miscetur, Indis quidem vallum rescindere nitentibus, Ptolemaeo omnibus viribus locum tutante. Demum barbari Macedonum velitari conflictu male excepti nocte interveniente retrocedunt.

4. Alexander interea Indum quendamtransfugam, fidum et locorum peritum, noctu cum literis ad Ptolemocum mittit. Quibus monct, ut quum ipse petram adoriretur, Ptolemaeus eodem tempore ex monte impetum in hostes iaceret, ncque in praesidio se contincre content us essct, ut utrinque petiti barbari in ambiguo versarentur. (5) Ipse prima luce castris motis exercituin ad cam partem ducit, qua Ptolemaeus clam hostibus montcm conscenderat, ita secum statuens, si impctu facto iliac se cum Ptolemaeo conjungere posset, non ita difficile negotium ei futurum.

Quod quidem ita evcnit, (6) Nam ad meridiem usque acre inter Indos et Macedones cerlamen fuit, his quidem conscendere nitentibus, illis subeuntes prolmlsantibus.

Quum vero Macedones non desisterent alii aliis succedere, prioresque interim a labore reficerentur, vix ante noctem transitu potiti sese cum Ptolemaeo conjunxerunt. Exinde quum jam omnes copiae una esscnt, rursus petram adoriuntur. Sed ne hac quidem ratione petra subiri potuit.

Atque ita dies ilie coneumptus est.

7. Sub lucem milites singulos centum palos canlere jubet.

Quibus comportatis ingentem aggerem a summo colle in quo castra locarat ad petram molitur, unde et sagitta et tela machinis excussa ad hostes pertingere possent : uni-

versoque exercitu ad opus intento, ipse et spectator et laudator adstabat, eos quidem qui magna contentionc opus promovebant coilaudans : segniores vero castigans.


Ac primo quidem die exercitus in stadii longitudinem aggerem perduxit. Postero die funditores per aggeris partem jam perfectam dispositi et tela machinis excussa facile Indorum in eos qui aggerem struebant excursiones represserunt. Atque ita triduum in struendo indesinenter aggere consumpsit. Quarto die quum Macedones aliquot collem quendam petra; oppositum, aequalis cum ea altitudinis, cepissent, Alexander confestim aggerem ad eum collem quem pauci suorum jam tenebant continuare statuit.

2. Barbari ob incredibilem Macedonum qui collem ilium superarant audaciam attoniti, aggeremque jam ad collem perductum conspicati, a defensione desistunt, missoque ad Alexandrum caduceatore spondent sese, si pacisci cum iis velit, petrae deditionem facturos. Consilium vero ipsorum erat, ut totum ilium diem pactionibus faciendis transigentes, noctu sese quisque in domos suas recipereat.

(3) Quo cognito Alexander tempus satis amplum iis ad discedendum concessit, omni praesidio per circuitum amoto.

Ipseque ibi tantisper dum discedere inciperent mansit.

Posthaec assumtis ex custodibus corporis et scutatis Dce, primus in desertain ab hostibus petram conscendit. Macedones quoquc, alius alia sese mutuo subtrahcntcs, eodem ascenderunt. (4) Exinde in recedentes barbaros signo dato conversi multos in fuga interfecerunt. Nonnulli eorum trepide fugientes, per praccipitia delapsi perierunt.

Alexander potitus petra, quam ne Hercules quidem ipse superare potuerat, sacrificio in ea facto, presidium imposuit, eique Sisicottum praefecit, qui multo ante ex Indis

Bactra ad Bessum transfugerat, et postquam Alexander Bactrianorum regionem subjugarat, conjunctis cum eo copiis fidelem imprimis ei operam navarat.

5. Alexander e petra in Assaccnorum regionem movit.

Assaceni enim fratrem cum elepliantis et finitimorum barbaroruin non exigua manu in illius regionis montes contugisse acceperat. (6) Quumque ad urbem Dyrtam pervenisset, neminem incolarum aut in ea aut in vicina regione reperit. Postero autem die Nearchum et Antiochum, quorum uterque mille scutatis praefectus erat, emittit. Ac Nearcho

quidem Agrianos et alios levIs armaturae, Antiocho ad mille scutatos quos duccbat alia duo millia adjungit. Hos speculatum in ilia loca mittit, et an forte nonnullos ex barbaris comprehendere possint, e quibus cum alia ad regionis notitiam pertinentia tum de elephantis cognoscercnt.

7. Ipse ad Indum flumen pergit : exercitu qui viam faceret praemisso. Neque enimaliter ea loca transiri possunt.

Eo loci barbaris nonnullis captis certior factus est Indos ejus regionis ad Abisarem confugisse. Elephantos in pascuis apud Indum amnem relictos esse. Quo cognito ut se ad eum locum ubi eleplianti erant ducant jubet. (8) Sunt autem Indorum multi elephantorum venatores, et ob id Alexander hos apud se caros habebat. Ac tum quidem cum his elephantos venatus est. Duo inter persequendum e praecipitiis lapsi perierunt : reliqui capti admissis sessoribus exercitui adinoti sunt. (9) Silvam quoque caeduam apud flumen nactus ab exercitu caedi navesque aedificari jussit, quibus in Indum flumen subductis, ad pontem quem jam multo ante Hephaestion et Perdiccas construxerant, vectus est.


In hac regione, quam inter Cophenem et Indum fluvies interjacentem Alexanderaggressus est, Nysam etiam urbem sitam esse ferunt, a Baccho conditam eo tempore quo Indos domuit. (2) Quisnam vero is Bacchus fuerit et quando aut unde Indis belluin intulerit, conjicere non possum sitne is qui Thebanus ex Tlubis, an vero ex Tmolo Lydiae profectus in Indos eercitum duxerit; qui quum tot bellicosas et turn temporis Graecis ignotas gentcs adierit, nullam ex iis praeterquam Indorum vi subegit. Ceterum ea quae de diis veteres fabulis suis consciipsere, non nimium curiose pervestiganda sunt. Scripta enim quibus mcrito fides derogari posset, quando numinis alicujus mentio accedit, lit ut non omnino incredibilia esse videantur.

3. Alexander itaque simulac Nysam cum exercitu venit, oppidani Acuphim principem civitatis ad eum mittunt, et cum eo legatos xxx ex primoribus, orantes uti numini suo urbem liberam relinquat. (4) Legati ad Alexandri taber-

naculum adducti, quum ilium sedentem nondum deterso.

pulvere, omni adhuc armatura indutum, galeaque tectum, et lanceam manu tenentem vidissent, aspectu ejus perterrefacti in terrain prociderunt, diuque silentium tenuerunt.

Postquam vero Alexander surgerc illos bonoque animo esse jussit, Acuphim ita orsum : 5. « Orant te, o rex, Nysaei, uti Liberi patris reverentia adductus civitatem ipsis liberam legibusque sui utentem relinquas, Bacchus enim debellatis Indis quum ad Graecanicum mare reverteretur, ex militibus rude donatis, qui et ipsi Baccliici erant, hanc urbem condidit, quae perpetuum peregrinationis victoriaeque suae monumentum posteris exstaret, quemadmodum tu ipse Alexandriam ad Caucasum montem condidisti, aliamque in AEgyptiorum regione, aliasque multas partim jam exaedificasti, partim in posterum aedificabis : utpote qui jam plura quam Bacchus praestiteris. (6) Nysam autem vocavit urbem a nutrice Nysa, et provinciam Nysacam; montem vero qui urbi imminet, Meron [hoc est femur] vocari voluit, quod secundum fabulasin femore Jovis succrevit. Ex eo tempore liberam Nysam incolimus nostrisque legibus utentes composite vivimus. EaOl vero a Libero patre acdificatam esse, hoc etiam tibi documento esse potest, quod nusquam alibi apud Indos bedera nascitur. »


Grata Alexandra Acuphis oratio accidit. Cupiebat enim fide digna esse quae de Baccbi peregrinatione tabula; narrant : facileque credi volebat, Nysam ab eo conditam fuisse, quippe quod jam eo quo Bacchus pcrvenisset, et ulterius quam Bacchus progressurus esset : et Macedonas non illibenter cum ipso aemulatione quadam rerum a

Baccho gestarum ultcriores labores adituros putabat. (t) Itaque Nysaeis civibus libertatem , 'utq.ue suis legibus uterentur concessit. Dcinde quum leges eorum cognovisset, eosque rempublicam ex optimatibus constitutam habere, illorum institutum collaudavit, et trecentos equites ad se mitti jussit, cum centum praecipuis ex iisqui rempublicam regerent (qui et ipsi trecenti erant) sibi delcctis. Acuphis autem voluit cos deligere; quem quidem ipse praesidem Nysaeae provinciae constituit. Ad haec postulata Acuphim subrisisse ferunt, (3) et Alexandro interrogante causam risus, respondisse Acuphim , Quonam pacto, o rex, civitas centum bonis viris privata recte deinceps gubernari queat ?

At tu, si Nysaeorum salus tibi cordi est, equites quidem ccc, et si velis plures accipe; sed pro centum quos ex optimis deligi tibi jubes, ducentos ex deterioribus dari patiare, ut si quando hue revertaris, civitatem pristinum statum de-

cusque retinuisse intelligas. (4) His dictis (quod prudenter respondisse videretur) Alexandrum persuasum fuisse. atque cquites quidem ut mitterentur jussisse : centum vero illos ex pracipuis delectos neque petiisse, neque eorum loco alios. Filiuin vero Acuphis, ejusque ex filia nepotem una ad Alexandrum missum.

5. Posthaec Alexandrum cupido cepit visendi locum in quo Nysaei monumenta quaedam Bacchi esse gloriabantur : venisse igitur narrant in montem Merum cum equitatu amicorum et peditum agemate, montem hedera Iauroque refertum, lucosque opacos omni ferarum gcnere abundantes vidisse. (6) Macedonibus hederaj conspectum jucundum fuisse, quam nimirum a multo tempore non vidissent (neque enim Indorum regio bederam fert, ne ibi quidem ubi vites sunt) coronasque ex ea fecisse, et capita redimitos Baccho liymnos cantasse, variis eum appellationibus invocantes : Alexandrum ibiBaccho sacrificium fecisse, et cum amicisepulatum esse. (7) Tradunt etiam nonnulli (si cui haec credibilia videntur) multos non ohscuri nominis Macedones hedera coronatos in eo epnlo Bacchi numine corrcptos, bacchantes discurrisse.

I g..-.-.-

CAP. 111.

Cseterum his unicuique per me integrum sit fidem prout velit aut tribuere aut derogare. Neque vero Eratostheni Cyrenaeo prorsus assentior, qui auctor est, quicquid honoris numini a Macedonibus delatum fuit, in gratiam Alexandri supra modum exornatum esse. (2) Dicit etiam Macedones specum quandam apud Parapamisadas conspicatos, fabula quadam ab incolis audita aut ab ipsismet conficta sparsisse specum illam Promethei antrum esse, ubi religatus olim is fuit, aquilamque eo venire solitam quae ejus viscera depasceretur : Herculis autem interventu aquilam interfectam, et Prometheum vinculis solutum. (3) Caucasum montem ex Ponto ad orientales terra: partes et Parapamisadarum regionem, ad Indos nimirum ea ratioae Macedones suis sermonihus transferre, et Parapamisum montem Caucasum vocare in Alexandri gloriam, utpote qui Caucasum superarit. (4) Quumque in eadem Indorum regione boves vidissent, quibus clavae inustae cssent, ex hoc conjectassc Herculem ad lndos pervenisse. Similia de Bacchi peregrinatione Eratosthenes improbat. Mihi vero hac de re sermo in medio relinquendus videtur.

5. Alexander ubi ad Indum pervenit, pontem jam ab

Hephxstione perfectum reperit, multaque minora navigia,

.- duas vero naves triginta remorum; adhaec dona a Taxile Indo allata, argenti talenta circa cc, boves 'HM, oves ultra XM, elephantos xxv. (6) Equites etiam DCC Indi a Taxile auxiHo otissi. Urhis quoque Taxiloruin, quae inter Indum et Hydaspem fluvios maxima est, Taxiles deditionem fecit.

Alexander ibi diis quibus consueverat saciilicio facto, ludos gymnicos et equestres ad flumen edidit. Exta felicem transitum portenderunt.



Indus porro omnium Asiae atque Europae lluviorum maximus est, prater Gangem, qui etiam Indiae fluvius est.

Pontes ejus ex Parapamiso vel Caucaso monte oriuntur, atque in Oceanum lndicum Austrum versus fertur. Duo sunt ejus ostia eaque paiustria, quemadmodum quinquc Istri ostia: et delta literac figuram in regionelndorum cursu suo efficit, AEgyptio delta simile, quod Indorum lingua Pattala vocatur. Atque hooc quidem de Indo flumine ut quae maxime certa sunt mihi quotite scripta sint. (2) Namque et Hydaspes et Acesines, itemque Hydraotes et Hyphasis Indiae flumina quum sint, omnes Asiae fluvios magnitudine superant : sed Indo fluraine minora sunt, et tanto quidem minora, quanto ipse Indus Gange minor est. Ac Ctesias quidem (si cui ejus auctoritas ad probandumsufficiat) aflirmat Indi, quaangustissimus is est, XL stadiorum latitudine ripas inter se distare : qua vero latissimus, etiam centum : maxima vero ex parte mediam intcr

haec duo ejus latitudinem esse.

3. Hunc amnem lndum Alexander sub lucem cum excrcitu trajecit in Indorum regionem. De quibus cquidem, neque quibus legibus utantur in hoc libro conscripsi, neque quae monstra animalium ea regio ferat, neque pisces aut ceto quaecunque aut Indus aut Hydaspes, aut Ganges aut alii Indorum fluvii gignunt, neque formicas aurum ipsisoperantes, neque gryphes custodes : quae delectandi causa potius, quam quod re vera ita se habeant, scripta sunt; quippe quod quantum vis absurda de Indis confingant, neminem sint habituri qui eosmendaciiarguat. (4) Caeterum Alexander et qui cum Alexandra militarunt, multa reprobave.

runt, quanquam ex his quoque nonnulli mentiti sunt. Indos enim, quos Alexander cum exercitu adiit (multos autem adiit) aurum non habere, neque delicato victu uti compererunt. Paeterea grandibus corporibus praeditos esse, quippe qui maximi sint omnium Asi\C populorum, quin*

que cubitos aut paulo minus plerique alti, caeterisque mortalibus, exceptis AEthiopibus, nigriores. Omnium quoque eorum qui tunc Asiam incolcbant bellicosissimos dicunt.

(5) Nam Persas ilIos, quorum virtute oUm Cyrus Cambysis filius Asiae imperium Medis abstulit, aliasque gentes partim subegit partim voluntaria deditione recepit, non ausim in universum cum Indis comparare. Nam Persae iis temporibus et inopcs erant, et aspera loca colebant, et leges atquc instituta habebant Laconicae discipline maxime consentanea. Clades vero, quam Persae in Scythica regione acceperunt, equidem pro certo afflrmare non ausim, an iis quod locorum angustiis pressi essent, an alia quapiam Cyri culpa acciderit, an quod Persae Scythis illis bellica virtute inferiores fuerint.

Ceterum de Indis seorsim scribam quae narratu lideque dignissima tum ii qui cum Alexandra militarunt, tum Nearchus qui Oceanum Indicum pernavigavit, deinde quae Megasthenes et Eratosthenes probatissimi auctores memoriae prodiderunt : Indorum etiam leges atque instituta, et si quae illic monstruosa animalia nascantur, ipsam deniquc exterioris maris circumnavigationem describam. (2) In praesentia vero tantum quantum ad Alexandri res gestas pmtinet, adscribendum mihi putavi. Taurus mons per omnem Asiam porrigitur, initio facto a Mycale monte qui est Samo insulae oppositus ! deinde Pampbyliam ac Ciliciam secans in Armeniam protenditur; ex Armeniis in Mediam trans Parthos et Chorasmios penetrat. (3) Ac circa Bactrianos Parapamiso monti committitur, qaem Macedones Alexandra militantes Caucasum appellabant, studio (ut

fertur) Alexandri res gestas amplificandi, quasi Caucasum continuata victoria Alexander superasset. Fieri autem potest ut hie ipse mons cum altero Scytharum Caucaso coeat, quemadmodum Taurus cum hoc, atque ego quidem ipse idcirco superius hunc montem Caucasum vocavi, et deinceps hoc nomine appellabo. (4) Porro Caucasus hie Orientem versus ad Oceanum Indicum pertingit. Omnes itaque fluvii quotquot per Asiam celebres sunt ex Tauro et Caucaso orientes alii quidem in Septentrionem aquas volvunt, eorumque nonnulli in Maeotim paludem feruntur : alii vero in Hyrcanium mare, Oceani sinum, labuntur. (5) Alii Austrum versus fluunt : ii sunt Euphrates, Tigris, Indus, Hydaspes, Acesines, Hydraotes, Hyphasis, denique quotquot medii inter hos et Gangem in mare feruntur; aut in

palustria loca diffusi evanescunt, quemadmodum Euphrates fluvius.


Cui igitur Asiae situs ita se habet, ut Taurus et Caucasus eam ab Zephyro in Subsolanum scindant, ei duae hae maximae totius Asiae partes a Tauro fiunt, haec quidem meridiem et Notum, altera septentrionem ac Boream spectans. (2) Porro Asiae quae ad Austrum vergit, quae et ipsa in quatuor partes scindHur, maximam partem esse statuunt Indorum regioneni Eratosthenes et Megasthenes, qui quidem quum apud Sibyrtium Arachosioruin satrapain degeret, frequenter se ad Sandracottum Indorum regem commeasse scribit : minimam vero, quam Euphrates dirimit, ad nostrum mare conversam : reliquas duas in-

ter Euphratem et Indum positas, si conjungantur , vix dignas esse quae Indorum regioni comparentur. (3) Terminari autem Indiam orientem et Subsolanum versus idusque meridiem, Oceano : a septentrione vero, Caucaso monte, ad Tauri usque confinia : ab occidente et lapyge vento ad Oceanum usque, Indo amne distingui. Magnamque ejus partem planam et campestrem esse. Quae qui- dem planities (ut suspicantur) ab ipsis fluminibus terram sua alluvione accumulantibus fit, (4) quemadmodum reliqua campestria loca non procul a mari sita planitiem suain plerumque fluniinum alluvionibus debent, adeo ut regionum ipsarumappellationesfluminibus jamoliminditaesint: quemadmodum Hermi campus dicitur, qui amnis in Asia oriens ex monte matris Dindymenes, ad Smyrnam urbem Jfolicam

in mare iluit. Item Caystri campus Lydius, et ipse atlumine, et Caici alius in Mysia, et Maeandri in Caria Miletum lonicam urbem usque. (5) AEgyptum quoque Herodotus et Hecataeus historiarum scriptores, (nisi alterius cujuspiam quam Hecataei sint ilia de regione AEgypti scripta) fluminis donum eodem modo appellant. Neque inanibus argumen.

tis Herodotus id ita esse demonstrat, adeo ut et regioni ipsi fortasse fluminis nomen inditum sit. Quod autem amnis hie olim AEgyptus vocatus sit, quem nunc AEgyptii pariter reliquaeque extra AEgyptum gentes Nilum appellant, Homeri autoritas satis probaverit, qui Menelaum ad jEgypti fluminis fauces classem constituisse commemorat. (6) Si igitur singuli amnes, neque ii quidem magni, id praestant ut in mare prolabentes, quum multum luti atque limi secum ex superioribus locis ubi fontes eorum oriuntur trahaut, multum terrae sua alluvione regioni addant : certe neque de Indorum regione mirandum est, quomodo factum sit, et

magna ex parte campestris sit, et campos illos fluviorum alluvione aggestos habeat. (7) Hcnnum enim ct Caystrum et Caicum ac Maeandrum reliquosque Asiac Ruvios qui in mare interius feruntur, ne si omnes quidem conjunxeris, digni sint qui uni Indorum flumini aquarum copia conferantur : nedum Gangi maximo, cui neque Nili AEgyptii suenta, neque fster per Europam tluens comparari possunt.

(8) Sed ne Indum quidem ii omnes si simul misceantur, aequant, qui magnus statim ab ipsis fontibus erumpens, et xv majoribus quam est quod libet ex illis Asiaticis Ruminibus in se receptis, nomen suum perpetuo retinens in mare contendit. Atque liaec quidem in prassenlia de Indorum regione dixisse sufficiat. Reliqua in historiam Indicam rejiciantur.


Quonam autem modo Alexander Indum amncm ponte junxerit, neque Aristobulus neque Ptolemaeus, quos ego maxime secutus sum , scribunt. Neque ego certi aliquid aifirmare ausim, an navigiis pons junctus fuerit, quemad.

modum Hcllespontus a Xerxe, et Bosporus ac Ister a Dario : an vero continuus pons flumini impositus fuerit. Mihi certe probabilius videtur navibus junctum fuisse. Neque enim pontem jaci pateretur amnis altitudo : neque adeo brevi temporis spatio tam ingens opus perfici potuisset. (2) At si omnino navigiis pons junctus fuit, an ea rudenlibus colligata atque ita in ordinem ducta ponti jungondo suffecerint, ut Herodotus Halicarnassensis testatur Hellespontum ponte stratum fuisse, an vero ea ratione qua Romani Istrum aut Rhenum Celticum ponte jungunt, et per Euphratem ac Tigrim quoties necesse fuit pontem duxerunt, ne hoc quidem ipsum compertum liabeo. (3) Porro celerrima expeditissima.

que est Romanis, quod norim, struendorum pontium in navibus ratio : quam quidem ego, quod commemoratu digna est, hic recensebo. Naves iis demittuntur lapsu iluminis dato signo : non quidem recto et libero cursu, sed tanquam puppibus inhibitae. Atque has quidem subducit, ut par est, cursus fluminis: remigiorum vero impulsus retinet, donee, ad statum locum pervenerint. Atque ibi crates vimineas, in pyramidis formam plexas, selectis ad id saxis oppletas, a prora cujusquenavisdemittunt ut sistant eas contra fluminis cursum; (4) simul autem una navium ita firmata fuerit, et alia juxtaillam tanto spatio ab ea separata quantum ad firmitatem insternendorum requiri videtur, pariter proia obversa in fluminis cursum statuitur. Et in utrisque tigna statim in directum injiciuntur, tabulaeque transversae quibus tigna jungantur accolligentur. Ita deinceps per ceteras naves opus procedit, quanta ad jungendum ponte flumen sufficiant, (5) Ad utrumque vero pontis latus gradus in terram depacti adjiciuntur, que tutior equis

jumentisque sit ingressus, et simul ut veluti vinculum sinl totins pontis. Brevi autem tempore totum opus perflcitur et cum magno tumultu, nec tamen ordo et decorum abest.

Adhortations etiam per singulas naves, et objurgations eorum qui segnius munus obeunt, nihil impediunt aut tollunt vel mandatorum auditionem vel operandi celeritatem.


Atque haec sunt, quae Romanis jam olim usitata. QuoJJam vero pacto Indus amnis ponte junctus fuerit, mihi non constat. Neque enim qui cum Alexandra militarunt, ullam ejus mentionem fecerunt, Putarim tamen eos proximo ad hanc rationem acoessisse. Si vero alia quapiam arte usi fuerint, ilia valeat. (2) Transmisso itaque Indo Alexander rursum diis patrio more sacrum facit. Atque inde prolectus, ad Taxita, uiliein populosam atque opulentam pervenit. Est enim haec omnium qua; inter Indum et Hydaspem sunt oppidorum maxima. Taxiles urbis praeses, quique in eaurbe erant Indi amice eum exceperunt: Alexander iis tantum finitima; regionis quantum petierunt adjecit.

(3) Eo loci legati ad Alexandrum ab Abisaro montanorum

Indorum rege cum ipsius Abisari fratre, aliis aliquot primoribus comitato, vcnerunt, nonnulli etiam a Doxareo praeside, dona adferentes. Taxilis Alexander rursussacrilicia consueta peragit, ludos gymnicos et equestres facit. Et Philippo Machatae filio pracside iIlius regionis constituto, praesidioque Taxilis imposito, milites valetudinis causa bello inutiles ibi reliquit. Ipse Hydaspen amnem versus movit.

4. Porum enim ultra Hydaspen cum omni exercitu consedisse nuntiabatur, eo animo ut aut Alexandrum transitu amnis prohiberet, aut transgressum adoriretur. Quibus cognitis Alexander Coenum Polemocratis F. retro ad in dum amnem mittit, utque navigiis quae ad trajiciendum Indum praepararat dissectis, ad Hydaspen fluvium ea transferat jubet. (5) Navigia itaque dissecta allata sunt, brevioribus quidein in duas, quae vero triginta remis instructa erant, in tres partes disseclis : segmenta cunibus in ripam Hydaspis transvecta sunt. lbique navigiis rursus compactis atque in amnem subductis, ipse assumptis copiis et quibuscum Taxila venerat quinque Indorum millibus, quosTaxiles ejusque regionis praesides ducebant, ad Hydaspen fluviun: contendit.


Atque Alexander ad ejus ripam castra locavit,Po:o.u m ldversa ripa cum omni exercitu conspiciebatur, elephanti* sti- patus. Qui quidem qua parte Alexandnirri castra posuisse Villcbat, ipsemet transitum tuobatur : ad rcliquas vero flu minis partes qua facilius transiri posse videbatur: prsesidia mittebat, ducesque singulis praeliciebat, qui Macedones transitu fluminis prohiberent. (2) Haec animadvertens Alexander sibi quoque exercitum in varias partes mittendum esse statuit, ut Pori consilia turbaret dubiaque redderet. Diviso itaque in muUos partes exercitu, alios ipse aUI) atque alio du\it. partim qiiKcunque liostilia erant vastans, partim contemplans qua commodiustransmitti flumen posset : alios vero aliis atque aliis ducibus attributos et ipsos in varias

partes dimisit. (3) Multum praeterea fn.menti ex omni regions cis Hydaspcri sita in castra convehebatur, ut Poro fides Ibr. }je!,alllIrnm ibi ad ripam haesurum, donee aqua iluminis per hiemcm subsidente facnltas ei diversis partibus transeunoi teret. Navigia etiam in aliam atque aliam partem ducta, et pelles tentoriorum stramentis repletae, totaque ripa cquitatu pariter ac peditatu obsessa anxium atque solicitum Porum tenebant, neque, siquid consilii quod ad ripae custodiam expediret ccpisset, id omnino exsequi sinebant. (4) Accedebat hue quod eo tempore oinnes Indiae fluvii multan eamque turbulentam aquain trahebant et rapido cursu ferebantur. Erat enim per id anni tempos solstitium aestivum, Quo quidem tempore creberrimi imbres e caclo in Indorum regionem ruunt, et Caucasi nivibus, quo in monte multi iluviorum tontes oriuntur , aestu solutis amnes summopere augentur. Hicme vero rursum decrescunt amnes ctminores purioresque faunt, ac nonnullis in partibus vado transiri possunt, excepto Indo et Gange, et fortassis alio aliquo. Hydaspcs certe vado transiri potest.

Hoc itaque anni tempus e.vspectaturum se Alexander vulgaverat, si turn terpporis transitu prohiberetur. ihilo- minus tar..e;i mciaico loiabav, ea spe ut alicubi eiam hostiOL S celeritev "men transmitter-it. Quumque ea quidem parte qua PHTS "H posuerat ad ripam Hydaspis transir' ;'=..U d,"rt, cum ob multiludinem elephantorum, tuir quod ingens e tf lt.,;.S bene ad pugnam instructus optimeque armatus n, saas copias ilumen egredientcs impeturu iacturus esset : (2) praeterea existimabat se equos difficultei in ulteriorem rlptl;:-:. perducturum elephantis occurren tibus, qui ipso aspectu et clamore equis terrorem incussuri essent ; sed neque etiam antequam in ulteriorem ripan: venirent, in ipso trajectu mansuros in pellibus, veruin

statim atque elephantos in adversa ripa positos conspexi.

sent, attonitos in aquam desaltaturos esse suspicabatur.

Furtivo itaque transitu utendum sibi esse ratus, ita rein instituit. (3) Noctu equitibus plerisque ad diversas ripa; partes adductis, clamorem et classico cani jubebat ceterum.

que, qui in transitu parando fieri solet, varium excitabat tumultuni. Porus contra ad eam partem qua clamor edebatur elcphantos adducebat, eumque Alexander in consue.

tudinem copias ita contra educendi paullatim conferebat.

(4) Quumque multo tempore hoc fieret, neque aliud praetor clamores ederetur, Porus ad equitum iucursiones moveri destitit, sed vanum illorum terrorem esse intelligens eo loci ubi castra fixerat mansit, speculatoribus per varia ripa; loca dispositis. Alexander ut jam Poro metum nocturnarum excursionum exemerat, hujuscemodi quid molitur.


Rupes erat ad ripam Hydaspis sita, ea parte qua amnis sese magnopere flectit, arboribus varii generis perfrequens.

E regione rupis insula in medio amne erat sylvosa atque ob solitudinem inaccessa, quam quum animadvertisset ex adverso rupis, et utraque loca silvcstria, quaequo Macedonas transitum tentantes occulere possent; hac parte exercitum transmitterc statuit. (2) Distabat ea rupes atque insula a magnis castris CL stadiis. Porro per omnem ripam custodia; dispositse erant, tanto inter se spatio distinctae, ut alii alios cernere facileque mandata excipere possent, Clamores etiam noctu variis ex locis, idque multis noctibus edi ignesque excItari jubet.

3. Ubi vero amncmtransiri statuit, in castris apertc ad trajiciendum apparatus fiebat. Craterus apud castra relinquebatur, cui ad suam equitum praefecturam Arachoti etiam et Parapamisadae equites adjungebantur, praeterea Macedonum phalanx, et Alcetae ac Polysperchontis agmen, et citerioris Indiae pracsides et cum illis quinque Indortim millia.

(4) Imperatum autem erat Crateru, ne prius amnem transiret quam Porus cum exercitu e castris suis egressus contra Alexandri copias ferretur, aut intellexisset cum in fugam versum, se autem victores esse. Si vero Porus parte exercitus sumpta in me contendat, partemque aliam cum elephantis apud castra relinquat : tu quidem etiam sic tuo loco te contine. At si omnes elephantos adversus me ducat, reliquo exercitu apud castra relicto, tu celeriter amnem transmitte; soli enim, inquit, elephanti equis diHicilem transii turn efliciunt, reliquus autem exercitus facile transmittitur.


Atque haec quidem Cratero mandata sunt. Medio autem loco inter insulain et magna castra, apud quae Craterum reliquerat, Meleagrum atque Attalum et Gorgiam cum mercenariis equitibus ac peditibus statuit: mandatis additis, ut diviso in partes exercitu, quum Indos pugnae implicitos cernerent, etiam ipsi trajicerent.

2. Ipse delecto amicorum agemate et equitatu Hephaestionis, Perdiccae et Demetrii, Bactrianis etiam et Sogdianis et Scythis equitibus et Daarum equestribus sagittariis, ci phalange vero oumptis scutatis, Clitique ac Coeni copiis et sagittariis atque Agrianis, remotius nonnihfl a ripa, ne ab hostibus cerncretur ad rupem atque insulam, qua trajicere statuerat, sese conferens, exercitum duxit. (3) Tum per noctem pelles jam multo ante eo allatae stramentis implentur, accurateque consuuntur. Largus etiam imber ea nocte e carfo fusus effccit, ut apparatus qui ad trajiciendum fiebat

co minus sentiretur, quum et tonitruorum et imbrium sonus strepitum armorum et clamores imperantium ducum interciperet. (4) Pleraque etiam navigia dissecta ad CUlU locum advecta et clam compacta in sylva occultabantur, tum reliqua tum naves triginta remorum. Sub luccm itaquc vento pariter atque imbre sedato, equitatus ac peditatus, quantum aut pelles aut navigia ferre poterant. juxta insulam trajiciebat ita ut non prius a speculate ribus qnos p/.rus ad ripam statuerat conspecti sint, quam practorit» insula jam non procul ab ripa abessent.


Ipse conscensa nave xxx re:norum trajio.ebat, urnque cum eo Ptolemaeus et Perdiccas HC Lysimaehus corporis custodes, ex amicis etiam Se'eucas cri poster rnare ontigit, et scutatorum dimidia ya-c; re'.iquos scutatos aliac naves triginta remorum vcl.etai.t. Simulac vero exercitns in- sulam prsetergressui. es? conspiciente jam haste in npam contcnoebat. Speciia'-ores itaque cognito Macedornuu adventu, quanta maxima celeritate potuerunt eouis ad Porunt ccntendvnt (2) Interea Alexander qui primus in terrain exscenderat, eos qui aliis navibus xvix remorum trajiciebant assumpsit, et subinde escendentes equites in ordinem redi,t. Equites enim primi omnium escendere jussi erant.

q's duoens acis instructa processit. Ceteiura ignoratiome iocorum in locum parum firmum descendit, In aliam enim insulam eamque amplam incidit, unde eo minus insula esse

videbatur, quam aqua exiguo spatio a terra sejungebat. (3) Accedebat hue quod imber largus et in multam noctem duransaquam auxerat, ita ut equites vadum reperire non possent, metuerentque ne hic trajectus tantum ipsis negotii quantum prior facesseret. Tandem reperto vado, aegre per eum transitum est. Aqua enim ubi altissima erat peditum pectora, equorum cervices acquabat. (4) Postquain vero haec quoque aqua trajecta erat, agema equitum et reliqua.

rum turmarum optimos quosque selectos, ad dextrum cornu traduxit, sagittarios vero equites universo equitatui praeposuit. Peditum autem primes scutatos regios, quos ducebat Seleucus, equitatui adjunxit; proxime his agema regium; exinde reliquos scutatos, prout singulis praefecturae contigerant. Ab utroque phalangis latere sagittarios atque Agrianos et jaculatores constituit.


Acie ita instructa, peditatum sex circiter millium oroine et sensim sequi jubet. Ipse quum equitatu superior futurus videretur, equitibus, quinquies iere mille, assumtis celeriter contendit, Taurone sagittarioruin praefccto sagittarios ad equitatum festinanter adducere jusso. (2) Ita vero secum statuebat, si Porus cum universo exercitu eum adoriretur, se vel facile cum equitatu irruentem superiorem fore, ve1 certe tantisper dum peditatus accederet hostilem impetum moraturum; sin vero Indi improviso transitu perculsi sese in fugam verterent, non procul ab ipsis in fuga abfuturum, et quo major inter fugiendum credes edita esset, tanto mi-

nus negolii sibi reliquum futurum.

3. Aristobulus autem auctor est Pori filium cum XL curribus venisse, priusquam ultimum ex longa ilia insula Alexander exercitum transmisisset. Atque hune quidem Alexandrum transitu prohibere potuisse, quippe qui difficulter etiam nemine obsistente transisset, si modo Indi e curribus desilientes in primos quosque transeuntes impetum fecissent. Caeterum ilium cum curribus praetergressum, tutum Alexandre transitum reliquisse, In quos quum Alexander equestres sagittarios immisisset, in fugam non incruentam verUsse. (4) Alii Indos qui Pori fdium secuti erant cum Alexandra ejusque equitatu flumen egrediente contlixisse tradunt. Majoribus enim copiis Pori filium instructum venisse, ipsumque Alexandrum ab eo vulnus accepisse, Bucephalum vero equum, qui carissimus Alexandra erat, a Poii filio vulneratum interiisse. (5) Sed Ptolemaeus Lagi lilius,

cui ego assentior, aliter sentit. Hie quoque (ilium a Poro 1 missum fuisse scribit, non autem LX solum curms ducen- 1 tem. Nequc enim verisimile est Porum qiium jam per | speculatores certior factus esset, aut ipsum Alexandrum, aut certc partem excrcitus Hydaspen transiissc, flliuni siuini cum LX tantum curribus emisissc. (6) Qui quidem si ad speculandum missi forent, nimis multi, ncque ad rece- ptum expediti fuissent : si ad arccndum hostes nonduni transgressi et cum transgressis confligendum, nequaquam

pares fuissent, Sed duo millia equitum secum duxisse Pori (ilium scribit, currus vero cxx ; at priusquam eo pervenisset, Alexandrum etiam ultimum ex insula vadum transisse.


Idem Ptolemaeus narrat Alexandrum primo sagittarios equestres in illos emisisse : ipsum vero equites duxisse, existimantem Porum cum omnibus copiis adventare. Equitatum vero primo loco positum reliquum exercitum praeces- sisse. (2) Postquam autcm ex speculatoribus numcrum hostium Indorum certocognovit, tum acritcr cum equitatu quem penes se habebat in cum invectum fuisse : iIIus in fugam versos, simulae Alexandrum ipsum equitumque qui ei aderant agmen non exporrecta acie sed turmatim in sese ferri vidissent. Ex his equites quidem cccc cacsos esse, atque iniisetiam Pori filium, currusquc una cum equis captos, quod et tardiores in fuga essent, et limus cursum im- pediret.

3. Porus vero, simulae qui fuga evaserant equites nuntiarunt, Alexandrum cum suo exercitu maximis viribus trajecisse, (iliumque in pugna cnesum, ancipitis consilii hic quoque factus est, propterea quod milites qui e regione apud magna castra cum Cratero relicti erant transitum item tentare videbantur. (4) Tandem statuit Alexandro cum universo exercitu occurvere, et adversus firmissimam exercitus Maoedonici partem regemque ipsum puguam inire.

Quod tamen ita fecit, ut elephantos nonnisi paucos et aUquam exercitus partem apud castra relimlueret, qui Crateri equitihus ex ripa terrori essent. Ipse assumpto universo equitatu , qui quatuor millium erat, omnesque curribus ccc, et elephantis cc, peditum vero qui usui esse possent xxx millibus, adversus Alexandrum contendit. (5) Quumque ad campum minime lutosum, sed arena planum firmum(Iue et ducendo circumagendoque equitatui idoneum, venisset, exercitum hoc pacto instruit. Elephantos pri-

mum in fronte collocat, centum pedum spatio inter se disjunctos, qui ante universam peditum pbalangem exporre cti starent, metumque Alexandri equitibus incuterent. (6) Ncque enim putabat quenquam hostium per ilia elephantorum interstitia pcnetrare ausurum, neque equites propter equorum metuin, pedites vero multo minus, quod et armati milites eos ex ad verso ferientes propulsaturi, et eleplianti proculcaturi essent. (7) Post hos collocati erant pedites :

non quidem in eadem cum elephantis serie, sed secundo post elephantos ordine, adeo ut fere ipsis interstitiis interjecta essent agmina. Adhaec ad cornua aciei ultra ordinem elephantorum pedites collocarat. Utrumque vero peditum latus equitatu cinxerat, equitatum utrinque curribus munierat.

-v 1i8i lio.


Atque lisec quidem Poii acies erat. Alexander simulatque indos acie instructa stantes vidit, equites subsistere jubet, ut paulatim advenientes pcdites reciperet. Quumque jam phalanx cursim sese cum reliquis copiis conjunxisset, Alexander non continuo eos in aciem eduxit, ne cursus celeritate delatigatos atquc anhelos barlmris recentibus objiceret: sed in orbem equitatum ducens, respirandi locum peditibus de* dit, donee animum rccollcgissent. (2) Itaquc lndorum exercitus ordinatione consprcta, non in mediam aciem, qua parte elephanti objecti crant, et densa phalanx per interstitia collocata, impetum facerc statuit, id ipsum mctuens quod Porum ad ita instruendam aciem induxerat: sed ipse, ut qui equitatu superior erat, assumpta majore equitum pal te insinistrum Pori cornu movet, tanquam ea parte irrupturus(3) Coenum ad dextrum cornu mittit, suas et Demetrii turmas ducentem, mandatis additis, ut quum barbari suum

cquitatum adversus agmen equitum quod cos adoriebatur ducerent, eorum terga premercnt. Peditum autem pbalangem Seleuco, Antigeni et Tauroni ducendam dedit, utque non prius praeliuinineant jubet, quam equitatum hostilem et phalangem a suis equitibus perturbatam viderint.

4. Quumque intra teli jactum appropinquasset, confestim sagittarios equestres circiter mille in sinistrum lndorum cornu immittit, ut frequentia telorum et equorum irruptionc hostes ex ea parte constitutos turbarcnt. Ipse etiam equitatum amicorum apud se habens ad sinistrum barbarorum cornu contendit, eo consilio ut circumagenda acie adhuc perturbatos aggrediatur, antequam ipsorum equitatus in phalangem constitueretur.


Interea lncli omni ex parte conglomerate equitatuin contra Alexandrum, impetum ejus propulsaturi, ducunt, quum statim Coenus cum suis copiis, uti ei imperatum erai, eorum tergo imminet. Quod conspicati Indi equitatum in duas acies diducere sunt coacti, atque eam quidem quae el pluribus et praestantioribus copiis constabat, in Alexandrum, alteram vero in Coenum ducebant. (2) Quod qui dcm statim Indorum ordines pariter atque animos twtvit.

Alexander opportunitate rei animadversa, int.erea dum M

cquitatus in duas partes dividit, in earn quae in se C«»I» v^rsa erat impetum facit. Quam Alexandri equitatus incursioneo* quum Indi sustinere non possent, ad elephantos tauouan, ad amicos muros confugiunt. (3) Quorum rectores \f'!'1m bclluas in cquitatum concitassent, Macedonum phalanx invecta telorum jactn turn sessores tum elephantos ipsos omni ex parte premebat. Eratque haec pugna nulli priorum certaminum similis. Belluae enim in peditum agmina delata;, quacunque sesc vertebant Macedonum phalangem quantumvis densam perfringebant: adhaec Indorum equites quum peditatum manum conserere viderent, denuo conversi equitatum invadebant. (4) Qui quum iterum ab iis qui circa Alexandrum crant victi essent, (quippe qui et robore et peritia rei militaris longe erant superiores) ad elephantos rursus confugiebaot. Interea uciversus Alexandri equitatus jam in unum agmen conglomerates, non quidem ipsius mandato, sed in ipso certamine in eum ordinem redactus, quacunque in agmina Indorum incidebat, cum multa caedc discedebat. (5) Belluae vero quum jam in angustum redactae essent, non minus damni suis quam liostibus inferebant, multos dum convertunt se et mutuo trudunt, proculcantes.

Equitibus itaque angusto loco cum elephantis conclusis ma-

gna strages edebatur. Plerique etiam elephantorum rectores telorum jactu interfecti, ipsique eleplianti partim vulnerati partim dcfatigati et rectoribus destituti non amplius in pugna certum iocorn tenebant, (6) sed vulnerum impatientia, rabie instirictis similes, nullo discrimine suosjuxta atque hostes impellebant proculcabantque atque interimebant. Macedonestarnen; quum mloco spatiosoetpro lubitu suo impeturr facerent, irruentibus in se belluis cedebant, contra receden.

tes jaculis confodiebant; at Indi qui circum ipsos elephertos versabantur majore damno afficiebantur. (7) Postqtiam varo beiluae defatigatae non jam amplius validos impetnr iicerent, sed stridorcm tantum edentes, instar navis puppi inhibita pedem retro ferrent : Alexander repente omni eiuitatu liostibus circumfuso, signo dato imperat uti p«d.te?

inter se consertis scutis confertissimaque phalange in eos ferantur. Atque ita undique circumventi Indorum equite

omnes fere ea in pugna caesi sunt. Peditum etiam, irrnentibus omni ex parte Macedonibus, magna strages edita est.

Tum omnes, qua Alexandri equitatus spatium dabat, in fugam vertuntur.


Interea Craterus aliique duces qui cum eo ad ripam Uydaspis relicti fuerant, manifesta Alexandri victoria conspecta, amnem trajiciunt. Qui quidem non minorem fu gientium Indorum caedem ediderunt, quippe qui integri fessis Alexandri militibus in insequendo succederent.

2. Caesi sunt ex Indis pedites paulo minus xx M, cquites in M ; currus omnes concisi. Duo Pori filil interfecti et Spitaces Indorum illius regionis praeses omnesque elephantorum et curruum praefecti et equitatus ac peditatus Pori duces * * * Eleplianti etiam qui in pugna caesi non irant, capti. (3) Ex pcditatu Alexandri, qui vi M numero primum conflictum adierunt, LXXX summum desiderati; ex sagittariis equestribus, qui quidem primi pugnam aggressi sunt, x, ex amicorum equitatu xx, ex reliquo omni equitatu cc.

4. Porus qui in ea pugna rem praeclare gesserat, non ducis solum verum etiam strenui militis officio functus, conspecta equitum caede, quumquc elepbantorum alios prostratos, alios absque rectoribus tristes errare, peditatus etiam maximam partem interiisse cerneret : non tamen veluti magnus ille rex Darius e\ suis fugam primus inivit, sed quamdiu partem aliquam Indorum pugnantem vidit, tamdiu etiam ipse consixit. (5) Quum vero in dextro humero.

quem quidem solum in pugna nudum ferebat, vulnus acI cepisset (nam lorica et robore et opere prae ceteris eximia ut postea intuentibus adparuit, facile a reliquo corpore tela

propnlsabat) converso eleplianto recessit. (6) Alexander, quod magnum ac generosum virum in pugna se praestitisset, salvum cupiebat. Ac primum quidem Taxilem Indum ad eum mittit. Qui quum adequitasset quousque per elephantum qui eum gestabat tutum erat, et Porum rogasset ut sisteret elephantum (neque enim amplius fugere posse) uti Alexandri postulata acciperet : (7) hie viso Taxile veterelioste, conversus in eum ferebatur, tanquam lancea petiturus; et fortassis interfecisset, nisi ille confestim cum equo e Pori conspectu se proripuisset. Alexander ne hanc quidem ob causam Poro succensebat; sed alios nihilominus submittebat, et in iis Meroem hominem Induw,

qunm veterem ei cum Poro amicitiam intcrccdere accepisset. (8) Porus Merois oratione audita quod vehementi siti preincbatur cum elephanto suhstitit atque ex eo desceodit. Quumquc bibisset ac nounihil respirasset, con tinuo se ad Aloxandrum adduci jussit.


Alexander ut cum a Meroe ductum appropinquarc intellexit, nonnihil antc aciem progressus, amicis aliquot comitatus Poro obviam ivit. Equumque sistens, magnitudinem Pori (eratenim quinque cubitis procerior) et pulchritudinem simul admiratus est quodque nullum dcjecti animi signum prae se ferre videretur, sed ut gencrosus cum gencroso viro congrederetur, pro regno suo adversus alium regem fortiter proeliatus, (2) Turn Alexander prior cum coinpellans, quid sibi lieri cupcret dicere jussit. Cui Porum respondisse ferunt, Ut me regie tractes Alexander.

Porro Alexander ea oratione dclectatus, Hoctibi, inquit, Pore, mea causa continget : tu quod tua causa tibi gratum sit postula. Cui Porus, omnia iis qUID dixissct contineri, respondit. (3) Quo responso laetior Alexander Poro reguum Indorum restituit, et ultra pristinum imperium aliam

ei regionem vetere ampliorem adjccit. Atque ita et regie hominem generosum tractavit, et fido in posterum amico ad omnia est usus. Hujusmodi cxitum habuit pugna Alexandri adversus Porum et Indos trans Hydaspen amnem colentcs, archonte Atbenis Hcgemonc, mense Munychione.

4. Porro eo loco quo et pugna commissa fuerat et quo ad trajiciendum Hydaspen moverat, urbes condidit, atque alteram quidem a victoria adversus Indos parta ISicaeam appellavit: alteram, Bucephalam in equi sui Bucepbali memoriam, qui quidem eo loci interiit, non quidem ab aU, quo vulneratus, sed laboribus pariter atque retaie fractus, (5) siquidem trigesimum annum agebat, quum haec delatigatio ei accideret. Multos veroetiam antea labores, multaque pericula cum Alexandro obierat, solumque Alexandrum sessorem admittebat, reliquos rejiciebat, magnitu-

dine simul corporis eximia atque animo gcneroso praedi- tus. Nota ei impressa erat bovis caput, cujus etiam causa nomen ei Bucephalo inditum est; vel quod, ut aliis placet, quum ipse nigri coloris esset, albam in capite notam haberet, bovis capiti perquam similem. (6) Hunc ipsum cquum quum in Uxiorum regione amisisset Alexander, per universam regionem proclamari jussit, nisiequum ei reducerent, se Uxios omnes ad internecionem interfectumm.

Ad hoc edictum equus statim reductus fuit. Adeo hie carus Alexandro, et Alexander terribilis barbaris fuit. Et haec quidem in laudem Bucephali Alexandri causa dicta, sint.


Alexander quum iisqui in pugna cecidissent debitum honorcm persolvisset, sacrificiaque consueta diis pro victoria lecissct, ludis etiam gymnicis atque equestribus ad Hydaspis ripam liabitis, (2) eo loco quo primum cum exercitu trajecit, Craterum cum parte copiaruin reliquit, qui urbes quasibi condere cceperat exaedificaret, muroque cingeret.

Ipse in Indos Pori regno (initimos movit. Hi Glauganicae, ut auctorest Aristobulus, dicebantur : utvero ptolemaeus.

Glausae; quonam nomine rcctius appellati fuerint nou ego curo. (3) Alexander regionem eoruni ingrcssus est,

equitatus amicorum alteram partem apud se babens, et ex singulis peditum pbalangibus selectissimos quosque, equestres sagittarios omnes, Agrianos praetcrea et sagittarios.

Ncc mora, omnes se ei dedidorunt. (4) Adhaec urbes XXXYII recepit, quarum quae minima erat, non minus "I incolarum habebat: multac vero etiam ultra xm. Pagorum quoquemagnum iuimermn cepit, atque eos quidem non mi nus quam urbes ipsas incolarum frequentia celebres. Totius vero bujusce regionis imperitim Poro dedit. Taxilem etiam Poro conciliatuin in suas sedes dimittit.

5. Per id telllpl slegati ab Abisare venerunt; Abisarcm ipsum totamque ejus regionem dedentes. Porro ante pugnam cum Poro commissam statuerat Abisares copias suas cum Poro conjungere. Turn vero fratrem suum aliosque legatos ad Alexandrum cum pecuniis et elepliantis XL misit.

(G) Venerunt etiam legati ab Tndis qui libere suis legibus utentes vivunt, et a Pom alio Indorum praefecto. Alexander confestiin Abisarem ad se venire jubct, minatus uisi parcrct se cum exercitu magno ejus malo ad ipsum ventu-

7. Dum haec geruntur, Phrataphernes Parthorum atque Hyrcanipcsatrapa cum Thracibus sibi commissis ad Alcxau- drum venit; et nuntii a Sisicotto Assacenorum satrapa, Assacenos interfecto praetore ab Alexandro defecisse nuntiantes. Adversus bos Philippiun et Tyriaspcm cum exercitu mittit, qui Assacenorum motus compescant, et provinciam regant.

8. Ipse ad Acesinem amnem movit. Hujus amnissohus ex Indiae fluminibus magnitudinem Ptolemaeus Lagi filius descripsit. Esse enim, ea parte qua Alexander eum navigiis et pellibus cum exercitu transmisit, rapidum Acesinis cursum magnis asperisque cautibus interjectis, quibus illisae ac repercussac undae ingentes aestus strepitusque concitent. Latitudinem vero esse quindecim stadiornna. (fn

Atque lis quidem qui utribus transportati sunt facilem trajectum fuisse : eorum vero qui navibus transvecti sunt, quum pleraeque cautibns illisae rumperentur, non paucos in amne periisse. Ex quibus verhis facile quis colligere queat, non multum a vero abhorrere quod de Indi amnis magnitudine scriptum est ab iis qui latitudinem XL stadiorum esse statuunt ubi litissirnus is sit: ubi vero angristissimus et ob angustiam profundissimas, in xv stadia contrahi. Atque banc quidem mediam fere esse Indi flu.

minis plerisque in locis latitudioem. Etemm existiniaverini Alexandrum ad Acesinem quoque trajiciendum earn partem delegisse qua maxime amplus ejus cuisus cacjue de ran?* minus rapidus esset.


Transmisso itaque flumine, Coenuni cum suis copus att ripam relinquit, qui reliqui exercitus transitum curorei, qui et frumentum et alia necessaria ex regione lndorum qUec ci jam parebat allaturi erant. (2) Pcrum in regnum suum rcmittit, mandatis additis, ut letissimis Jndorum quibcl licosissimi haberentur copiis, et elephantis (si quos haberct) collectis ad se veniret. Ipse vero alium ilium Porum hominem malum, qui deserta provincia cui praeerat fugisse nuutiabatur, cum expeditissimo milite insequi statuit. (3) Porus enim hie, quamdiu Alexander cum altero Poro bei lum gcrchat, legationes ad Alexandrum mittens se pariter et regioncm cui imperabat Alexandro dedcbat, magir odio Pori quam amore Alexandri motus. Quum autem Po.'uir*.

ad Alexandrum venisse, et l'egnum suum idque multo ar ctius ei restitutumesse cognovit, non tam Alexandri quam Pori, qui ejusdem cum ipso nominis erat, metu e provincia sua aufugit, omnibus iis qui bello apti essent, (ql.ihUS quidem persuaderc potuit ut fugse comites essent ) sectiiu sumptis.

4. In hunc profectus Alexander ad Hydraoten alium Indian

fluvium pervenit, latitudine quidem Acesine nihilo minorem, cursus vero rapiditateinferiorem. Etperomnem regi«>~ nem prsesidia idoneis locis posuit, utCraterus etCoenus tuto ad se pervenirent, frumc-nto per maximam regionis partem direpto. (5) Deinde Hepliaestioni partem exercitus colnrnit.

tens, peditum scilicet phalanges duas, exequitibus Der«*■ trii agmen et suum ipsius, et sagittariorum dimidiam bar- tem,eumin Poriillius quiaufugerat regionem mittit, eamquj ut alteri Poro tradat jubet. Et siquae aliae ad ripam Hydrantis fluvii gentes Indorum essent libere suis iegibus Tivcnto*.

earum omnium gubernationem Poro det. (8) Ipse Hydras-

ten fluvium non ita difliculter atque Acesinem trajecit.

Dehinc ultra ripam Hydraotis progrcssus, plerosque dedi- tione recepit : nonnullos etiam cum armis occurrentes, alios vero fugientes captos vi subegit.


Inter haec Alexandro nuntiatur alios quosdam Indos liberos et Cathaeos paratos esse, si eo exercitum duceret, pugnam experiri, reliquosque finitimos, qui sicut ipsi libere viverent, ad societatem sollicitare: (2) urbem vero ad quam confligere statuissent, nominc Sangala, munitam esse. Cathaeiquoque strenuiin primis reique bellica; peritissimi habebantur. Cum his conspirasse Oxydracas aliam Indorum gentem, et Mallos aliam ab his diversam; ad versus quos paulo ante et Abisarcs et Porus conjunctis copiis, ac multis Indorum in societatem adscitis, profecti, quum nihil tanto belli apparatu dignum gessissent, recesserant.

3. Hajc ut Alexandro nuntiata sunt, confestim in Cathaeos contendit, et secundis castris ab Hydraote fluvio ad urbem pervenit cui Pimprama nomen est. Ea Indorum gens Adraistae vocabantur. Ii statim pactionihus deditionem fe-

cerunt. (II) Alexander postero die militibus ad quietem dato, tertio die Sangala profectus est, ubi et Catbivi aliique his finitimi qui sese iis conjunxerant, ante urbem in colle non omnino arduo instructa acie stabant. Hunc collem velut triplici vallo in orbem curribus dispositis nmnicrant, castris in medio locatis. (5) Alexander naturam locI hostiumque multitudinem contemplatus, quomodo commodissimum visum est aciem instruxit, et sagittarios equestres, uti erant, continuo qui adequitantcs hostem telis lacessant emittit, ne nimirum lndi nondum satis instructa Macedo.

num acie excursionem aliquam faciant, utque Indis intra

ipsa munimenta consistentibus ante pugnam damnum inferretur. (6) Dehinc equitum agema ad dcxtrum cornu constituit, quibus Cliti equitum prefecturam adjunxit.

Proximos his scutatos locat, deinde Agrianos. Ad sinistrum cornu Perdiccam statuit, sua equestri praefectura et peditum amicorum agminibus instructum; sagittarios in utrumque cornu divisit. (7) Alexandro ita aciem instruente, pedites atque equites qui novissimo agmini praesidio erant adveniunt. Atque ex his quidem equites cornibus admovit : ex peditibus vero qui accesserant, phalangis structura confcrtiore effecta, ipse assumto equitatu quem ad dextram

statuerat, in currus Indorum ad lacvam collocatos dmut.

Hac oniin facilior ad colleni aditus fore videbatur, ueque ita densus erat ex hac parte curruum ordo.

- ----4..-,----


Postquam vero Indi advcrsus adductum equitatuin extra currus non procurrerent, scd consccnsis iis tela ex editiore loco torquerent, cquitatum parum idoncmuad banc rein ratus, desiliens ex equo Alexander pedes ipse peditum plialangem in cos duxit. (2) Atqui a prima curruum serie non difficulter Indi a Macedonibus sunt repulsi. Ad secundum vero ordinem conferti facilius sese tuebanlur, quippequod et densiores in minori orbe curribus insistcrcnt, et Macedones non ita spatioso loco in cos ferrentur dum et primus currus submovebant, et per illorum interstitia, prout quisque poterat, inordinate irrumpebant. Ceterum iis etiam curribus Indi a phalange depulsi sunt. (3) Nequc in tertio curruum ordine diutius restiterunt, sed fuga quam celerrima potuerunt sese in urbem recepcrunt: quibus ea conclusis, Alexander eo ipso die peditum copiis, quatenus phalanx sufficiebat, oppidum obscdit. Munis onim incitcuituam-

plior erat, quam ut ab exercitu totus in orbem cingi posset.

(4) Vacuis vero peditatu locis, ubi et stagnum quoddam non procul a muris situm erat, equitatum circa hoc stagnum collocavit, sciens stagnum id parum profundum esse simulque facile conjiciens, Indos cladis acceptae metu perculses noctu urbem deserturos. (5) Quodquidcm ita ut cogitarat evenit. Nam circiter secundam noctis vigiliam plcrique corum urbe elapsi, in equitum procubias inciderunt. Quorum quidem primi ab equitibus caesi sunt : alii hos sccuti quum stagnum equitatu circumsessum esse sensissent,

rursus in urbem sese receperunt. , 6. Alexander urbem, ea parte qua stagnum impediebat excepta, duplici vallo in orbem cingit, et accuratiores ad circuitum stagni custodias local. Jpse tormenta muris admovere eosque quatere statuit, quumtransfugse quidam ex urbe ad eum venientes nuntiarunt Indos ea nocte ex urbe sese subducere conslituisse circa stagnum ea parte qua vallum desinebat. (7) Alexander Ptolemacum Lagi F. eo loco statuit, scutatorum tria millia ei adjungens, Agrianos mnnes,

uniunque sagittariorum agmen, ostenso loco qua verisimile erat barbaros erupturos : mandatis additis, utsimulac eos eruptionem tentantes sensisset, ipse cum exercitu transitu prohibeat : tubicini ut signum tuba dct jubeat. Ducibus.

etiam imperat, ut statim audito signo cum suts quisque

copiis, quo tuba vocaverit advolent. Se quoque pugnae non defuturum promittit.


Atquc lisec quidem Alexander quum imperasset, Ptolemaeus multis curribus qui in prima ilia fuga relicti fuerant collectis, transversos eos in via disponit, ut plures fllgien- tibus per noctem difficultatcs apparerent; praeterea quod erat vallorum jam caesum at nondum in terram depactum connecti inter se hie illic in loco inter stagnum et murum medio jubet. Quod quidem ca nocte a militibas confectum est. (2) Barbari sub quartam noetis vigiliam, quemadmo.

dum Alexandro significatum fuerat, eflusi portis qua: ad stagnum vergebant, cursim eo ferebantur, sed neque procubias, neque Ptolemaeum post eas constitutum latere potuerunt. In hoc rorum statu tubicines signum dant ; ipse cum exercitu armato atque in ordinem redacto in barba-

ros contendit. (3) At vero currus et vallum loco inter stagnum medio ductum, magno barbaris impedimento eraut.

Quum vero ad tubae sonitum Ptolemaei copiae acriter in eos ferrentur, magnamque eorum qui subindc per currus penctrabant stragem ederent, rursus in urbem confugiunt : quingenti barbari in ea fuga caesi.

4. Interea Porus advenit reliquos clephantos adducens, et Indorum VM. Jamqueet machinae Alexandro confecta erant et muris admovcbantur. Macedones vero vel ante-

quam ullam moenium partem quassarent, lateritio muro suffosso scalisque omni ex parte admotis, urbem vi capiunt.

(5) In ejus urbis expugnatione XVII millia Indorum trucidata

sunt : capti supra LXX millia, currus ccc, equites n. De Alexandri exercitu circiter centum in universa obsidione desi-

derati, vulnerati fuerunt non pro numero caesorum, supra mille et ducentos: miiie enim circiter in his cum alii duces tum Lysimachus corporis custos.

6. l'osthaec Alexander, cacsis patrio more sepultis, Eumenem scribam ad duas urbes, quae una cum Sangalis defecerant, mittit, trecentis equitibus ei adjunctis, qui oppidanis denuntient, Sangala urbem abs se expugnatam esse, nihil vero ipsis sinistri eventurum, si Alexandri imperium non detrectantes amice eum excipiant; ut nec aliis Indis libere viventibus accidisset, qui voluntariam deditionem fecissent. (7) Sed hi jam antea de Sangalorum expugnatione certiores facti, metu perculsi desertis urbibus fugerant. Quorum fuga cognita, Alexander acriter eos insecutus est. At multi eorum fuga evaserunt; multo

enim postea quam fugerant tempore insequi cceptum est.

Quotquot vero e fuga ob valetudinem relicti sunt, quingentieircitr, abexercitu comprchensi caesiquc sunt. (8) Deposita itaque spe assequendi fugientes, Sangala reversus, urbem solo sequavit: regionem autem ipsam Indis, qui antea libere legibus suis vivebant et sponte deditionem fecerant, attribuit. Ac Porum qu idem cum copiissuis ad urbes quae deditionem fccerant mittit, praesidia iis impnsiturum; ipse cum exercitu ad Hyphasin amnem processit, Indos qui trans flumen habitabant, subacturus. Neque enim ullum belli finem cernebat, quamdiu aliquid hostile superesset.


Porro regioncm illam trans Ilyphasin opulentam esse audierat, incolas et bonos agricolas et strenuos milites esse, privatim etiam composite vivere; plerasque enim civitates ab optimatibus regi nihilque ab iis inique decerni : majorem apud hosce quain apud ullos Indos elephantorum co- piam esse et mole corporis roborcque cxcellere. (2) Quae quidem Alexandre nuntiata, vehementi ejus animum ulterius procedendi studio exslimulahant. Alacedonum vero animi jam fatiscerc caeperant, quum regem labores ex laboribus suscipientem, pcricula ex periculis adeuntem viderent. Conventus etiam in castris agebant, aliis, qui modestiores erant, fortunam suam deplorantibus : aliis se nOli secuturos etiam ducentc rege eIffinnantilms. Quae postquam cognovit Alexander, priusquam tumultus militaris simul et animorum abjectio longius serperet viresque acciperet convocatis ordinum ducibus ita disscruit.

3. « Quum intelligam vos, o Macedones et socii, non eadein qua soletis voluntate pcricula mecum adire, idcirco hac mihi apud vos concione utendum esse putavi uti aut persuadens ulterius ducam, aut persuasus pedem referam. Porro, si neque labores in hunc usque diem actos, neque me qui ad eos subeundos dux vobis fui, probatis, non est quod plurihus vobiscum agam : (4) sin autem Ionia vobis hisce laboribus, Hellespontus, Phrygia utraque, Cappadocia, Paphlagonia, Lydia, Caria, Lycia, Pamphylia, Phoenice,et AEgyptus cum ea Libya; parte quam Graeci tenent, parta est : si Arabiae etiam aliquam partem, et Syriam quae Coele et eam qua; Mesopotamia dicitur, (5) Babylonem praeter- ea gentemque Susiorum subegistis: adhaec Persas ac Medos, gentesque omnes quae horuin imperio parebant, (iua;qu(> non parebant : si regiones etiam trans portas C'aspias, ultraque Caucasum positas, et qui ultra T"faim habitant,

Bactrianos, Hyrcanios marcque Hyrcanium nobis subjectmus : si Scythas in solitudines repulimus, perfecimusque ut Indus amOls, Hydaspes, Acesines et Hydraotes per nostram ditionem fluant : quid cunctamini Hyphasin etiam, quaeque ultra Hyphasin sunt gentes nostro Macedonum imperio adjicere? (G) An veremini ne alii adhuc barbari nos bellum inferentcs excipiant? quum alii sua sponte deditionem faciant, alii fugientes capiantur, alii fuga elapsi regiones nobis ab incolis desertas relinquant, quas sociis et iis qui voluntarie sese dediderunt concedimus.


Ego vero nullum generoso viro laborum finem statuo, quam labores ipsos qui ad gloriam ac decus ducunt. Siquis tamen cupit cognoscere, quisnam bellandi finis futurus sit, is intelligat parum terra: nobis usque ad Gangem fluviuin et orientalem Oceanum restare. Ibi (inquam) Hyrcanium mare huic conjunctum cernetis : ambit enim universum terrarum orbem Oceanus. (2) Turn ego vobis, Macedones ac socii, commonstrabo, Indicum quidem sinum cum Persico confluere, Hyrcanium vero cum Indico. A sinu vero Persico in Libyam usque ad Herculis columnas navigabimus.

A columnis universa interior Libya nostra eri t, tola etiam Asia : iidemque limites qui a deo orbi tcrrarum positi sunt, imperium nostrum terminabunt. (3) At si nunc revertamur, multae quidem ultra Hyphasin ad orientalem usque oceanum bellicosne gentes relinquuntur, multae etiam septentrionem versus, ad mare usque Hyrcanium. Scythicae quoque gentes non procul ab bis remotae sunt. Quare timendum nobis est ne retrocedentibus nobis ea etiam quae

nunc tenemns nondum satis stabilita, ab iis qui nondum subacti sunt ad defectionem incitentur. (4) Tum vero omnes acti labores nobis perierint, aut certe novi labores novaque pericula adeunda erunt. Quamobrem pcrsistite, Macedones ac socii. Laborantium enim et periclitantium sunt praeclara facinora; et vivere cum virtute juc.undum est et mori immortalem nominis sui gloriam relinquentibus. (5) An ignoratis progenitorem nostrum nunquam ad tantam gloriam perventurum fuisse ut ex homine deus fieret aut haberetur, si apud Tirynthem aut

Argos vel Peloponnesum aut Tliebas deses mansisset?

Sed neque Bacchi, cujus quidem sublimius quam Herculis numen est, exigui lallores memorantur. Nos etiam ultra Nysam progressi sumus, et Aornos petra Hcrculi ipsiinexpugnabilis in nostra potestate est. (6) Vos itaque, quicquid in Asia reliqui est, iis quae tenernus, pauca nimirum multis, adjicite. Siquidcm nos etiam quidnam magnum ac memorablle in vita egissemus, si desides in Macedonia satis habuissemus, laboris expertes domesticam terram tueri,

Thracas finitimos aut Illyrios aut Triballos vel eos qui ex Graecis nobis infesti erant propulsantes?

7. Quod si vobis labores et pericula adcuntibus ego dux vester nullam ipse laborum et periculorum partem subirein, non immerito animis caderetis, quippe qui labores vestros esse intelligeretis, praeniiis vero laborum alios frui. At laborcs communes mihi vobiscum sunt, pericula ex aequo vobiscum adeo : prsemia in medio proposita sunt omnibus.

(8) Nam et regio ipsa vestra est, et vos ci praeestis, et pecuniarum maxima pars ad vos pervenit. Quum vero tota Asia subacta fuerit, tum medius fidius spem exspectationemque cujusque vestrum non explebo tantum, verumetiam superabo. Quique in domos suas reverti voluerint dimittam, aut reducam ipse : qui vero pcrmanserint, laxo ut iis qui discesserint invidiosi sint. »

I ■!! &.-7T^


Haec aliaque in banc sententiam qUllln dixisset Alexan.

der, altum quoddam silentium subsecutum est: quum ncque aperte regis voluntati refragari. auderent, neque assentiri vellent. Quumque identidem juberet Alexander, ut siquis rem secus atque ipse dixisset intelligeret, sententiam suam declararet : magnum tamen nihilominus omnes silentium tenuit. Tandem Comus Polemocratis F. snmpta audacia hnllc in modum orsus est.

2.« Quoniam ipse, o rex, negas te impcriose Macedonibus praefuturum, sed, si persuaseris, ducturum te ulterius dicis : sin ipsi tibi persuaserint, nequaquam coacturum : non pro nobis copiarum ducibus, qui prai caeteris honore abs te affecli sumus et praemia laborum plerique jam accepimus, quique, quod nos prae aliis imperare voluisti, parati ad omnia tibi sumus, sed pro universo exercitu dicam. (3)

Sed ne ea quidem qua; militibus cordi sint dicturus sum, sed quaj tibi cum in praesentia salutaria, tum in posterum tutissima fore ccnseo. Porro et aetas Inea id postulat, ut quae maxime expedire videantur non celem, et dignitas qua me etiam prae aliis ornare voluisti, tot denique a me labores, tot pericula audacter citra ullam tergiversationem adita. (4) Quo enim plura praeclarioraque facinora cum abs te duce turn ab iis qui te e domibus suis secuti sunt, gesta fuerunt, eo magis e re esse judico finem aliquem la.

boribus ac periculis imponerc. Vides enim ipse ex tanta Macedonum et Graecorum qui te secuti sumus multitudine, quam pauci reliqui simus. (5) Ex quihus Tbessalos quidem statim a Bactris, quum alacritatem ad perferendos labores in eis imminutamsentires, domum, et recte quidem, remisisisti; reliquorum vero Graecorum alios in urbibus abs te conditis collocasti, qui nec ipsi quidem libenter ibi

mancnt, aiii tecum labores ac pericula abeuntes cum Macedonico exercitu, partim in praeliis caosi sunt, partim vulneribus inutiies ad pugnam effecti, in diversis Asiae partibus relicti: (6) maxima vero pars morbo periit: pauci denique ex tanta multitudine supersunt, iique nec corporibus suntperinde finnis, animis vero multo magis fracti. Atque iisquidem omnibus desidcrium est parentem quibus adhuc supersunt, uxorum, liberorum, patriae et soli natalis. Quorum desiderio si tanguntur, ornati praesertim abs te atque aucti, divitesque ex pauperibus effecti revertentes, certe veniam merentur. (7) Tu vero ne invitos ducito. Neque enim eosdem illos in periculis es experturus, quum voluntas adeundi certamina in iis non sit futura.

Quin potius tu quoque, si placet, domum reversus matrem

invisas, Graecorum simul res cotnpositurus et tottamque ingentes victorias in paternam donumi reportaturus. Tum licebit tibi denuo novam expcditioncm suscipere, sive adversus istas Indorum gentes qua; orientem versus sitae sunt, sive malis in pontum Euxinum, sive in Carthaginem et Li.

byam quae ultra Carthaginem est. (8) Tunc enIlu tui muneris erit exercitum quo libuerit (lucere. Sequentur autem te alii Macedones, juniores pro scnioribus, integri prodefessis, et quibus bellum, utpotc incxpertis, non statim tanto terrori, et futurorum commodorum spe in votis erit : quos etiam tanto alacrius te secuturos esse verisimile est, quum eos qui tibi laborum atque periculorum socii exstiterunt in suas domos reversos videbunt, ex pauperibus opulentos, et ex obscuris claros. (9) PraeBclarum etiam est, o rex, si quicquam alilld, animo in secundis rebus moderari posse. Tibi quidem imperatori atque hujusmodi exercitum ducenti nihil ab hoste metuendum est : fortunae vero inopinati sunt eventus, atque ideo hominibus inevitabiles. »


Hacc Coeni oratio fremitu quodam audientium excepta est. Multorum etiam lacrimae subsecutae sunt, quod ipsum majori documento erat, invitos sese ulteriora pericula adituros, reditum vero in patriam pcrjucunduin ipsis fore.

Alexander, Caeni libertate loquendi et reliquorum ducum ignavia offensus, concionem dimisit. (2) Qua postridie rursum iracunde convocata, se quidem ulterius perrecturum dixit; neminem vero Macedonum ad sequendum coacturum : neque enim defuturosqui regem suum sua sponte sequcrentur; iis autem qui abire statuissent per se liberum esse, utque amicis nuntiarent sese rege suo in mediis hostibus destituto domum reverti. (3) Haec quum dixisset, in

tabernaculum serecepit, neque quemquam amicorum aA tertium ab eo diem in colloquium adinisit : exspectans siqua forte animorummutatio, ut plerunque in turba militari evenire solet, Macedonibus ac sociis incideret, quae faciliores persuasu eos redderet. (4) Ceterum quum exercitus in eodem silentio persistcret, satisque intelligeretur nulites indignatione Alexandri veheincnter conmiotos esse, animis

tamen non mutari : tum, ut auctor est Ptolemanis Lagi F., nihilominus pro transitu sacrum fecit. Quumque exta in" faustos eventus portendisscnt, convocatis amicis qui et aetate grandiores maximeque familiares ei erant, quoniam omnia ilium ab ulteriore profeclione revocarent, exercitui declarasse, statutum sibi esse domm reverb.

■OflQM -


Hanc vocem lamore, qualis a multitudine letitiam si guificante edi solet exceptam fuisse : multis lacrymas erupisse. Alios ad regium tabernaculum accessisse, multa Alexandra fausta prccantes, quod ab ipsis solis vinci se passus esset. Eo loci diviso per ordincs exercitu, xn aras exstrui jubet, altitudine quidem maximis turribus bellicis pares, latitudinc, quam quae turrium est, majore. Quibus diis gratias agebat quod ipsum eo usque victorem perduxisscnt, et laborum suorum monumenta consecrabat. (2) Exstructis itaque aris, sacriiicium patrio more in aris illis I eragit. Ludos etiam gymnicos et equestres facit : totique regioni ad Hyphasin amnem usque Porum praeficit. Ipse ad Hydraoten fluvium redit. Quo trajecto ad Acesinem retrocedit. (3) Atque ibi urbem exacdificatam reperit, ad quam condendam Hephsestion ab eo relictus fuerat : in quam inductis colonis ex finitimis quicunque in cam commigrare vellent, ct mercenariis ad militiam ineptis, ipse

qua; ad navigationem Oceani necessaria erant parare caepit.

4. In hocrerum statu Arsaces, provincial Abisari finitimae pracses, et frater Abisaris aliique amici ad eum venerunt, dona adferentes quae apud Indos censentur maxima : elephantos etiam ab Abisare missos triginta : Abisarem ipsum morbo impeditum venire non potuisse dicentes. Quod quum et legati qui ab Alexandra ad Abisarem missi fuerant confirmarent, (5) facile persuasus rem ita se habere, Abisarem provincial ipsius satrapam constituit atque Arsacem Abisaris imperio adjunxit : et tributis quae penderent imperatis, ad Acesinem fluvium rursus sacrificium fecit. Quo transmisso, ad Hydaspen venit. Ubi quicquid

in Kicaea et Buceplialis imbres corruperant, militum oI>era instauravit, aliaque ad regionis illius custodiam pertinentia curavit.

..L .'11"


Alexander quum jam ad Hydaspis ripas multas triginlu remorum naves et biremes paratas haberet, multas etiam transmittendis equis aptas, caeteraque omnia ad vehendum exercitum necessaria, per Hydaspem ad Oceanum navigare statuit. (2) Quumqueantea in Indo amne, solo ex reliquis iluminibus praeter Nilum, crocodilos vidissct, fabas etiam ad Acesinis ripas, qualcs AEgyptia tellus fert, audissetque Acesinem in Indum iluere : Nili se caput reperisse arbitrubatur : (3) suspicatus Nilum inde uspiam in India oriri et per ingentes solitudines flucre, ibique Indum nomen amittcre : deinde unde incipit per cultam regionem labi, et Nilum jam ab AEthiopibus ea loca colentibus atque AEgyptiis vocatum, quemadmodum etiam Honierus Nilum communi cum AEgypti regione nomine AEgyptum nominavit,

atque ita in interius mare Ouere. (4) Itaque Alexander ad Olympiadem de Indorum regione scribens, inter alia hoc scribebat, existimare se fontes Nili reperisse : parvis quibusdam atque inanibus conjecturis in re tanti momenti usus. (5) Quum vero accuratius de Indo flumine inquisisset, ab incolis edoctus est Hydaspem in Acesinem , hunc autem in Jndum, nomina sua amittentes labi, Indum porro duplici ostio in Oceanum ferri, nec ad cum quicquam AEgyptnm pertinere: ac turn demum id quod ad matrem suam de Nilo scripserat ex epistola delevisse : (6) navigationeque ad Oceanum per flumina decreta, naves ad hoc parari jussisse. Ministeria navium ei a Phaenicihus, Cypriis, Caribus et yEgyptiis exercitum sequutis expleta sunt.



Per id tempus Camus ex intimis fidelissimisque Alexandri amicis, morbo interiit. Quo magnifice pro eo ac tempus ferebat sepulto, ipse convocatis amicis, omnibusque Indorum legatis ad se profectii, universae Indicae regionis

abs se victae Porum regem constituit, gentium quidcm ormnino septem, urbium autem quas gentes iIIoo incolebant supra tiMe (2) Post liaec exercitum ita dividit. Scutatos omneset sagittarios atquc Agrianos et equitum agema secum navibus imponit : Cratcrus ei peditum atquc cquitum partem ad dcxteram Hydaspis ripam duxit. Ad sinistram ripam Hepbaestionem cum majore melioreque exercitus parte, atque elcphantis quorum jam crant circa cc procedere jubet. His impcratum erat ut quam cclerrime ad Sopithi rcgiain contendant. (3) Philippo autem praefecto regionis ultra Indum sitae qua; ad Bactrianos vcrgit, jussum erat elapso triduo cum suis copiis scqui. Nysanos vero cquite. Nysam remittit. Nearchuin universae classi praeficit. Onesicritum navis suae gubernatorem constituit, qui quidcm in ea historia quam de Alexandro conscripsit etiam hoc mentitur, quod se classis praefectum fuisse scribit, quum gubernator navis tantum esset. (7) Erat autem navium omnium numerus, ut Ptolemaeus Lagi filiustradit, quem ego potissimum seqnor, naves triginta remoruni circa LXXX, et in univcrsum omnes naves, tam qua; equos vehebant, quam actuariae et fluviales,quae aut multo ante, ant turn temporis constructae fuerant, circiter mi.


Omnibus itaque rebus ad riavigationem praeparatis, exercitus sub auroram naves conscendit. Ipse patrio more diis et Hydaspi flumini ex vatum praescripto sacrum fecit: conscensaque nave, ex aurea phiala a prora in flumen libavit, Acesinem simul et Hydaspen invocans, quem quidem Acesinem reliquorum iluviorum maximum in Hydaspen fluere acceperat, et confluentes non procul inde ahessc, Indum etiam invocans, in quem Acesines cum Hydaspe fertur. (2) Deinde quum Ilerculi progenitori libasset, simulque Ammoni et aliis diis quibus consucverat, signum deducendis navibus tuba dari jubet : quo audito, statim naves ordine deducuntur. Imperatum enim erat quanto spatio onerarias, quanto hippagines, quanto bellicas naves sejunctas inter se esse oporteret : ne temere nulloque ordine navigantes colliderentur, neque iis quae velociores erant interrupto ordine alias praevertere permittebatur. (3) Miranda res erat, remorum sonitum exaudire, tot navibus uno temporis momento remigantibus, et hortatoribus suo celeusinate remigationis initium intermissionemque praescribentibus, tot remigum uno impetu ilumen remis verberantium damoribus sublatis. Ripae etiam ipsae navibus multo altiores, clamoremin arctum redigentes multo ve-

hementiorem ilium compressione redditum repercutiebant, et alicubi etiam nemora utrimque ripis circumjccta sonitum ilium remorum excipientia multo auctiorem sua solitudinr et repercussione efficiebant. (4) Equi etiam in hippaginibus visi, (ncque enim unquam antea Indi equos navibus vclii viderant, ncque Bacchi inlndosexpeditionem navalem fuisse memorabant ) magnam barbaris admirationem inferebant, adeo ut ii qui jam adcrant quum classis deduceretur per longum prosequerentur : (5) quotquot vero Indi Alexandre amici e reniotioribus locis remigiorum sonitum exaudierant, etiam hi ad ripam accurrerent et barbarico ritu accinentcs comitarentur. Studiusi enim musices, si qui alii, sunt Indi: saltationibus quoquc addicti jam inde a Bacclio eorumque qui in India simul baccbati sunt tempore.


Alexander hoc pacto navigans tertio die eo loci appulit, quo Craterum ct Hephaestionem in utraque ripa castra 10care jusserat. Hitluum ibi commoratus dum Pbilippus cum rcliquo excrcitu advenissct, hunc quidem cum iis quos adduxit ad Accsinem fluvium mittit, juxta fluminis ripam iter facere jussmn. Craterum etiam et Hephaestiollem rursus emittit, ilineris quod tencrent ratione praescripta.

(2) Ipse per Hydaspen fluvium navigationem persequebatur, nusquam xx stadiorum spatio angustiorem. Ubicunque appellebat, Indos Hydaspis ripam accolentes partim deditionem facicntes in amicitiam ac fidem rccipiebat, partim

ad arma confugicntcs vi subigebat. (3) Porro magna celeritate in Mallos et Oxydracas contendebat, quod et plurimos eos et bellicosissimos illius tractus esse acceperat : quodque libcris atque uxoribiis in munitissima oppida traductis, ipsi praelio cum Alexandre decernere statuisse nuntiarentur : tantoque magis accelerandom sibi putabat, ut eos nondum constitutos sed apparandis rebus perlurbatos opprimeret. (4) Itaque inde rursum movit, et quinto die ad coniluentem Hydaspis et Accsinis pervenit. Ubi vero hi duo fluvii confunduntur, unus ex duobus isque angustissimus alveus efficitur, rapidusque ejus ob angustiam cursus fit, et ingentes vortices ex revertente fluxu : acstuantesque et magnopere strepentes undac sonitum in loca longissime inde remota transmittunt. (5) Quae quidem multo ante Alexandra cjusque exercitui ab incolis praedicta fuerant : postquam tamen confluentibus appropinquavit, tantus flu-

minum concurrentium sonitus remigum aures pcrvasit, ut nautae remos remitterent, non quod ita eis imperatum esset, i sed quod hortatores admiratione rei perculsi conticescerent, et ipsi nautae soni vehementia attonitis similes redditl

essent. ,

Quum vero jam ad conllucntes ventum esset, gubernatores navium imperant ut sumraa vi remigantes ex angustiis naves protrudant, ne a vorticibus correptae subverteren- 4 tur, sed rcmigiorum impulsu fluctuum vim frangant: (2) et rotundiora quidem navigia, qua; vorticibus circumagi contigit, nihil aliud quam eorum qui in iis navigabant perturbationem passa, in rectum cursum ipso nuxu constituta sunt. Oblongae vero naves, quum minus facile quasi suspcnsac supra undas aestuantcs ferrentur, majus a vorticihus

Jamnum acceperunt : ut et biremes, quarum inferiores remi parum admodum supra undas eminent. (3) Nam rcmi quum transversi in ipsis nuctihus haererent, confringebantur, quotquot eorum aqua occupavit, nec citius nautae elevarunt. Multae itaque naves quassatae, duae inter se col.

lisae, cum multis qui eis vebebantur, perierunt. At postquam fluminis alveus sese aperire caepit, mitiore jam cursu, minusque violentis vorticibus redditis, (4) Alexander classe ad dextram ripam appulsa, quod ibi tutela contra lluxum erat et appulsus navihus et rupes quoque tluvii opportune prominebat ad colligenda naufragia et siqui adbuc vivi inessent, turn cos recepit. Posthaec refectis navibus, Nearchum navigationem, donee ad MaUorum fines perveniat, continuare jubet : ipse vero in barbaros qui deditionem non fecerant excursione facta, quum ne Mallis

uppetias ferrent impedivisset, ad classem reversus est.

5. Ibi Hepbaistionem, Craterum et Philippum cum suis fluemque copiis reperit. Ipse, elepbantis et Polysperchostis copiis, et sagittariis equestribus ac Pbilippo (per Hydaspen) transmissis, Cratero eas ducendas dat. Nearchum vero cum classe mittit, praecipiens uti trium dierum itinere exercitum praevertat. (6) Reliquas copias in tres partae divisit: atque Hepbaistionem quidem quinque dierum iter praecedere jubet, ut siqui Alexandri adventum fugientes in ulteriora sese celeriter proriperent, in Hephacstionem inri dentes caperentur. Ptolemaeum autem Lagi filium, de.

etiam huic exercitus parte, triduo post suum discessum-

qui jubct : eo consilio utqui fugientes retrorsum se reciperent, in Ptolemaei copias inciderent. (7) Quum vero ad confluentes Acesinis et Hydraotis pervenissent, eos qu praegressi erant exspectare jussit, dum et ipse eo veniat, et Crateri ac Ptolemaei copiae ei conjunctae sint.


Ipse, sumptis scutatis et sagittariis atque Agtianis et Pitbonis agminc, quod iis qui pedites amici vocantur constabat, sagittariis etiain cquestnbns omnibus et ex equitatu amicorum dimidia parte, per siliculosam regionem contendit in Mallos, Indorum libcre suis legibus viventium gentem. (2) Ac primo quidem die juxta amnem non magnum castra locavit, distantem ab Acesine stadiis centum.

Ibi curato corpore, et exigui temporis quiete militibus data, mandat ut quas quisque lagenas habeat aqua repleat. Progressusque per id quod supcrcrat diei et per noctem totam ad XL circiter stadia, sub lucem ad urbem pervenit in quam multi Mallorum confugerant. (3) Qui quum putasscnt Alexandmffi nunquam per siticulosa ilia loca ad sese venturum, extra urbem inermes vagabantur : quum tandem senserunt Alcxandrum iliac exercitum duxisse, qua quia difficulter duci poterat, verisimile hostibus visum fuerat non ducturum. Quum itaque ills ex improviso supervenisset, plcrosque eorum ne ad tutanl 105 quidem sese, utpote inermes, conversos, occidit. Reliquis in urbem repulsis ac conclusis, equitatu loco valli (peditum enim phalanx eum asscquuta nondum erat) muros in orbem cinxit.

(4) Statim vero ac peditatus advenit, Perdiccam quidem cum suis et Cliti equestribus copiis cumquc Agrianis ad aliam Mallorum urbem obsidendam mittit, in quam Indorum non parva manus confugerat : mandans ut eos urbe inclusos teneant, neque oppugnationem aggr.ediantur donee ipse advenerit, sed hoc tantum curent, nequi urbe elapsi alios barbaros de Alexandri adventu certiores faciant ; ipse vero urbem oppugnare caepit., (5) Barbari murum desernnt, desperantes nimirum se diu eum tueri posse, quum multi in expugnatione caesi, multi vulneribus acceptis inutiles ad pugnandum effecti essent. Tum in arcem sese rccipientes se aliquandiu ex loco edito adituque difficili tutati sunt.

At quum Macedones omni ex parte fortiter urgerent et Alexander ipse acriter instaret, arx vi capta est quique in earn confugerant, (11 al. hi erant) ad unum omnes caesi.

6. Perdiccas ad urbem quam obsidere jussus fuerat profectus, eam ab incolis desertam reperit quos quum non

multo ante tempore effugisse cognovisset, cursim fugientium vestigia sectatus est. Expcditi quanta maxima celeritate pedum potuerunt cum scquuti sunt. Quoscunque in fuga nactus est, occidit: reliquis palustria loca saluti fuerunt.


Alexander, curato corpore et quiete suis data, ad primam noctis vigiliam progressus est : magnumque iter ea nocte cmensus, sub diluculum ad Hydraotcm fluviuin pervenit : ac multos quidem Mallorutn jam ainnem transgrcssos cognovit : alios alvcum transeuntes adortus, plcrosque interfecit, (2) amnemque uti erat transgressus, tergisque eorum qui jam discesserant inhaerens, multos ex iis cecidit, multos cepit. Maxima tamen pats in oppidum natura atque opere munitum se reccpit. Alexander, postquam pcditatus advenit, Pithonein in eos mittit cum suo agininc et duabus equitum praefccturis. (3) Qui quidem primo im.

petu oppidum capiunt, omncsque qui eo confugerant, quot eorum in illo impetu interfecti non erant, in scrvitutem redigunt. Quo facto Pithon in castra rcdiit.

4. Alexander deindein quandam Braclimanorum urbem excrcitum duxit, quo aliam Mallorum manum confugissc audicrat. Eo simulac vcnit, densam phalangem omni ex parte muro admovit. Oppidani muros suffodi conspicati ettclis reprcssi, hi quoque desertis moonibus in arcem COIIfugiunt et ex ea se tuentur. Macedonibus vero aliquot una cum iis in arcem illapsis, conversi et in unum collccti nonnullos ex iis extruserunt, occiderunt autem xxv dum pedem referrent. (5) Inter haec Alexander scalas unde-

quaque arci admovcri jubet, et murum suffodi. Quo suffosso quum turris quaedam concidisset et pars aliqca intcrturrii perfracta faciliorem arcis oppugnationein fecisset,.

ipse primus murum conscendit. (6) Quo viso, alii Macedones pudore suflusi, alius alia in murum adscendunt.

Jainque arx capta erat, quum Indorutn alii succcnsis suis sedibus ipsi etiam earum inccndio pericrunt : plcriquc pugnantcs interfecti. Quinque in universum millia caesa • pauci (tanta eorum virtus fuit) vivi in potestatem venerunt.


Alexander unum diem ibi commoratus, quietc cxercitui data, postridiein alios Mallos movit, quos quidem urbe deseruissc, et in solitudines sese abdidisse cognovit. (2) Ibi etiam uno die eum exercitu substilit. Postero diePithonem et Demetrium equestris agminis prafectum retro ad flumen misit, quibus ad copias quas ducebant expeditorum agmina, qua: rei gerendac sufficerent, adjunxit : (3) mandatis additis, ut ad ripam fluminis iter facicntes, siquos eorum qui in sylvas ripis circumjectas confuuerant reperissent, nisi sponte deditionem facerent. interficerent.

Multos itaque in sylvis nacti occidere.

4. Ipse in maximam Mallorum urbem exercituin duxit, in quam etiam ex aliis oppidis multi sese recepisse nuntiabantur. Sed et hanc Indi, simulatque Alexandnun adventare intellexerant, deseruerant, transitoque Hyclraote suvio.

in ripis ejus, qua; altae in primiserant, aciem instruxerant, tanquam transitu prohibituri. (5) Quo cogllito, Alexander confestim ad earn fluminis partem ubi consedisse dicebantur, omnem, quem secum habebat equitatum ducit, pcditatu sequi jusso. Quumque ad Hydraotem amnem venisset, hostes in adversa ripa instructa acie stantes conspioatus, ita ut ex itinere advenerat amnem cum solo equitatu ingreditur. (6) Indi Alexandmm jam in medio amne conspicati, celeriter, ordinate tamcn, a ripa recedunt. Alexander eos cum solo equitatu insequitur. Indi, quum equitatum solum esse sensissent, convcrsi acriter pugnant. Indorum quinquaginta circiter inillia erant. Alexander confertam eorum plialangem videns, quum peditatum secum non haberet, incursiones obequitando faciebat, praelium nequaquam committendum censens. (7) Interea Agriani aliaque expeditorum agmina, quos selectissimos secum ducebat, et sagiltarii

adveniunt: et peditum phalanx haud procul inde apparcbat. Indi tot simul malis pressi concitato cursu in vicinam urbem munitam confugiunt. (8) Quos insequutus Alexandcr, multos interficit : quumque jam urbe conclusi essent, primo quidem accessu muros equitatu cingit : postquam.

vero peditatus advenit, eo ipso quidem die urbem circumsidet : quod et parum diei ad impetum faciendum reliquum esset, et pedites longo itinere, equitesque continua hostium ersecutione ipsoque fluminis transitu defatigati erant.


Postero vero die diviso in duas partes exercitu, ipse alteram earum ducens, Perdiccas alteram, impetum in murum fecit. Quem quum Indi sustinere non possent, desertis moenibus in arcem se recipiunt. Alexander cum iis qui

circa ipsum erant primus perfracta quadam porta in urbem irrupit. (2) Perdiccas et qui cum eo erant milites non ita cito muros transcenderunt. Neque enim scalas plerique eorum admovebant, quod captam esse urbem judicabast, quum nimirum muros a propugnatoribus destitutos viderent. Occupata vero jam ab hostihus arce, multisque passim ad eam tuendam dispositis, Macedoncs alii murum suffodientes, alii scalas, quomodocunque liceret, adrno-

ventes irrumpere conabantur. (3) Quum autem cunctari Macedones in admotionc scalarum villerentur, Alexander ipse scalam cuidam cam gestanti ereptam inuro applicat, scutoque tectus conscendit; post bunc Pcucestas, sacrum scutum gestans, quod Alexander ex acde Palladia Hiacae sumptum in omnibus praeliis prse se gestari curabat. Post Peucestam Lconnatus corporis custos per eandem scalam subit : per aliam scalam Abreas unus ex duplarioruin ordine. (4) Jamquc Alexander in summum muri fastigium evaserat, quum obfirmato scuto aliis introrsum depulsis, aliis gladio interfectis, murum ea parte propugnatoribus nudaverat. Tum scutati de rege solliciti, quum et ipsi ccleriter scalam conscendunt, fracta scala pra'cipites in terram corruerunt, aliisque simul conscendendi facultatem sustulerunt.

5. Alexander vero, quum in muro stanse vicinis circumquaque turribus peterctur, (neque enim quisquam Indorum cominus eum ferire audebat) atque adeo ab iis etiam qui in urbe erant, qui nee ipsi longe ab eo disjunct!

tela torquebant, (crat enim ea parte agger quidam mure propinquus, et Alexandrum cum armorum splendor turn insignis audacia notuin faciebat) statu it tandem, si diutius in muro persisteret, periclitaturum se, neque quic-

quam opcrae pretium facturutn : at si intra arcem se conjiceret, fortassis eo ipso facto hostes territurum. Sic minus et utique periclitandum sit ipsi, saltern egregium facinus editnrum. et laude adrnirationequc apud posteros parta moriturum. Ita secum statuens e moenibus in arcem desilit. (6) Ad cujus murum obfirmatus, nonnullos cominus eum lacessentes atque adeo ipsum Indorum ducem andacills irruentem gladio interficit. Alium appropinquantcoi lapide conjecto reprimit, alium quoqtielapide, propiua autem ac-

cedentem rursus gladio fcrit. Nec jam amplius barbari propins pedem ferre audebant, sed circumfusi, telis quae aut babebant aut sors offerebat eminus cum petebant.

Intcrea Peucestas et Abreas duplarius, ac Leonnatus, qui quidem soli antequam scalaj rumpereutur in murum evase- rant, desiliunt, aeriterque pro rege pugnant. Atque Abreas quidem faciem sagitta trajectus cecidit. Alexander ctiam ipse tborace sagitta discusso supra mammam in pectore vulnus accipit; quod quidem (ut auctor est Ptolemaeus) ejusmodi fuit, ut una cum sanguine spiritum etiam ex vulnerc suffiaret. (2) Qui quidem, quamdiu illi sanguis fervebat, tametsi graviter saucius, acriter se nibilominus tuebatur. At quum muitus sanguis simul et spiritus continuo erumpcrct, vertigine oculorum animique defectione correptus, pronus in scutum collapsus est. Peucestas sacro Palladis Hiacse scuto obtento regem a fionte protegebat : Leonnatus ex altera parte. Sed et hi quoque gra- viter vulnerantur : parumque aberat quin vita Alexandrum simul cum sanguine deficcret. (3) Macedones enim

vcl idcirco in arcem consccndcre non poterant, quod quum Alexandrum in muro tclis peti atque ex eo in arcem inleriorem desiliisse vidissent, studio pariter et metu ne rex qui se temerario periculo objecerat, male exciperetur, ruptis scalis, alii alia instrumenta ad conscendendum murum apta excogitabant, uti fieri solet in ejusmodi rerum difficultate : nonnulli palis in murum terreum infixis pen-

dentia corpora sublevantcs difficulter in altum nitcbantur, nonnulli vero, alii supra alios adscendentes. (4) Qui primus conscenderat, sese e muro in urbem conjiciebat, qua regem prostratum cernebat : moxque alii cum clamore at- que ejulatu accurrcntes pugnam atrocem ineunt, Macedonibus, aliispost alios, regem suum praetensissculis acriter tuentibus. Interca alii pauci, portae qua; inter duas turres sita erat vectibus revulsis, introierunt, alii qua parte nonnihil patebat porta bumeris interjectis introrsum earn deturbarunt aditumque in arcem aperuerunt.

` CAP. XI.

Magna tum Indorum strages fit, omnibus ad unum cre- sis, ne mulieribus quidem aut infantibus exceptis. Dehiuc regem pessime affectum scuto efferunt, vitam num servaturusesset, necne incerti. Sunt qui scribant Critodemum medicum Coum, ex AEsculapii stirpe, resoluta plaga sa-

gittam evulsisse : alii Perdiccam, corporis custodem, quum medicus urgente necessitatc non adesset, jubente Alexandro ense vulnus rescidisse, telumque exeinisse : (5) inque evulsione magnam sanguinis vim erupisse. Quumque Alexander rursum animo linqueretur, syncopen ipsain sistendo sanguini remedio fuisse. Multa praeterea alia de hoc Alexandri casu ab historicis scripta sunt, quae fama a primis mendacii auctoribus sparsa in hune usque diem transmisit: neque desinet mendacii fides etiam in posteros propagari, nisi hoc scripto finis ei imponatur.

3. Ac primum quidem infortunium hoc in Oxydracis Alexandro obtigisse communis opinio est : quod tamen apud Mallos, liberam Indorum gentem, accidit. Nam et urbs Mallorum erat, et a Mallis ictus fuit Alexander. Porro statuerant quidem Malli Oxydracis sese conjungere, atquc ita praelium inirc, sed Alexander itinere per arida et siticulosa loca facto eos praeverterat, priusquam aut Malli Oxydracis aut Oxydraci Mallis adjumento esse possent. (4) Sed et ultimam pugnam cum Dario commissam, in qua fugit Darius, neque prius destitit a fuga quam a Besso caperetur, atque adventante Alexandro interficerctur, apud Arbela accidissc publica opinio est, quemadmodum illam quae ante hanc fuit, ad Issum, et primum equestrc praelium ad Granicum commissum esse. (5) Contigit enim quidem equestris pugna ad Granicum et apud Issum altera cum Dario; Arbela vero ab eo loco, in quo Darius et Alexander postremo dimi-

carunt, qui plurimum prodidere, dicunt abesse scxcentis stadiis : qui minimum, quingentis. Sed apud Gaugamela ad ilumen Bumodum pugnam eam fuisse commissam Ptolemaeus et Aristobulus tradunt. (C) Atqui Gaugamela non oppidum est, sed vicus non magnus, neque locus Celebris aut gratum auribus nomen proo se ferens. Quo factum puto ut Arbelis, utpote urbi celebri, gloria pugnae apud illam commissae adscripta fuerit. Si vero apud Arbela praelium hoc contigisse dicendum est, quum tanto spatio ab Arbelis distet : eodem modo et navale pralium apud Salamina gestum lsthmo Corinthio adscribere licebit : et id quod ad Artemisium Euboeae, apud AEEginam vel Sunium gestum fuisse dicetur.

7. Porro in iis qui Alexandrum in eo periculo scutis suis protexerunt Peucestam fuisse omnes profitentur: de Leonnato non omnes consentiunt, ut nec de Abrea duplario.

Rursus alii Alexandrum fuste ad galeam ictum, caligine oculis oborta procidisse scribunt. Quumque se denuo erexisset, thorace trajectum sagittam pectore excepiStie.

Ptolemaeus Lagi filius in pectore solum vulneratum fuisse tradit. (8) In eo autem praecipue mihi errasse videntur qui Alexaudri res conscripserunt, quod Ptolemaeiim La fi-

lium una cum Alexandra et Peucesta scalam conscendisse scribanf, jacentemque objecto scuto protexisse, ideoque Ptolemaeum Soterem id est servatorem a militibus appellatum fuisse, quuin tamen Ptolemaeus ipse scribat se huic pugnae non intcrfuisse : sed eo tempore copiarum ducem adversus alios barbaros pugnasse. Haec mihi per digressionem dicta sint, ut in tantorum faciaorum et casuum expositione posteri plus diligentiae adbibeant.


Porro quum Alexander ibi ad curandum vulnus commoraretur, primo statim rumore perlatum est in castra, unde is in Mallos profectus fuerat, cum ex vulnere interiisse. Ac primo quidem ejulatus totis castris auditus est, quum ex aliis in alios fama spargeretur. Quum vero jam lamentis modum fccissent, vebementer animis consternati dubiique erant, quis exercitui pracfuturus csset, (2) (multos enim ex aequo bujus dignitatis vederi capaces, cum ipsius Alexandri tum Macedonum judicio) quo pacto etiam salvi donium reversuri essent tot undique bellicosis gentibus cincti : quarum

quidem alias nondum domitas verisimile ipsis fiebat acriter pro libertate pugnaturas, alias detectionem facturas, sublato Alexandri metu, quuinque flumina, quae nulla tunc, rationc transiri poterant, interjecta esse cogitarent, desperatione quadam acti quid consilii caperent Alexandro desti-

tuti nesciebant. (3) Postquam vero nuntiatum est Alexan.

drum vivere, lides nuntio aegt'c habita est, neque vero ad duci poterant ut crederent aliquain de vita ejus servanda spem superesse. Quumque literati ab eo adfcrrentur, qui bus significabat se brevi in castra venturum, ne id quidem pie- risque prae ingenti metu credibile videbatur. Confingi enim id a custodibus corporis ducibusquc credebant.


Hac trepidatione cognita Alexander, ne qui in exercitu motus fierent, quam potuit celerrime ad Hydraotis fluvii ripas se deferri curavit, secundo amne navigaturus ad castra, quae circa confluentes Hydraotis et Acesinis subsistcbant : ubi Hepliaestion exercitui, et Nearchus classi praeerant. Mox ubi navis quae regem vehebat castris appropinquare coepit, tentorium e navis suae puppi auferri jussit, ut ab omnibus conspici posset. (2) At ne tum quidem credidere, corpus Alexandri exanime adferri existimantes, donec navi ad ripam appulsa dextram multitudini porrexit. Turn ingenti clamore sublato, alii in caelum, alii in Alexandrum manus

tendunt: multis prae insperato gaudio lacrymae sponte obortac sunt. Quumque scutati ci navem egresso lecticam adferrent, ipse equum adducijussit. (3) Quem ut inscendit, ab universo rursum exercitu applausum est, ripis ac silvis circumvicinis clamore resonantibus. Tabernaculo autem appropinquans ex equo desiliit, ut et pedibus incedens conspici posset. Tum certatim alii atque alii accurrebant, alii manus, alii genua, alii vestem ipsius contigisse, alii "cl vidisse tantum content!, et salutem felicitatemque ei precantes : alii corollas, alii floresquoscunque tunc ferebat Indorum regio inspergere.

4. Nearchus vero auctor est regem moleste tulisse eos amicorum qui reprehendebant, quod ipse se tanto discrimini pro exercitu objecisset: neque enim id ducis sed militis officium esse. Quaquidem oratione offensus mihi fuisse Alexander videtur, quod veraesset, seque merito repreliendi sentiret.

Caeterum insigne Alexandri in pugnando robur et immensa gloriae cupiditas sicut alios alia quondam voluptas transversum ilium ad pcricula abripiebat. (5) Narrat idem Nearclius seniorem quendam Bocotum, cujus nomen non adscribit, quum Alexandra in repreliensiones amicoriun aegre ferre intelligcret, et indignationein vultu preC se ferre videret, Boeotica lingua eum compellasse, ac dixisse, O Alexander, virorum est pracclara facinora aggredi: simulque iambicum versum subdidisse, cujus liaec erat sentcntia, Qui magnum aliquid faciat, aequum esse et pati. Ac sencm et tunc statim ab Alexandra laudatum, et cariorem ci deinceps fuisse.


Inter haec legati a Mallis, qui reliqui erant, ad Alexandrum venerunt, deditionem totius gentis facientes. Iteinque ab Oxydracis urbium praefecti ac presides ipsi et cum his alii CL principes illius gentis, qui pro foedere ineundo dona quae apud Indos censentur amplissima adferebant, etiam ipsi gentem dedentes. (2) Veniam autem deprecabantur, quod non antea legatos misissent. Quam vel ideo mererise dicebant, quod, quemadmodum quidam alii, majoreadhuc jure ipsi liberi suis legibus vivere cupiissent, quam quidem

libertatem jam inde ab eo tempore quo Liber pater in Indiam venisset ad Alexandrum usque salvam tenuissent.

Quod si vero ita Alexandro visum esset, quoniam et ipsum ex deorum genere ortum fama esset, satrapam quem daret accepturos, tributa quae imperaret pensuros, obsides quot peteret daturos. (3) Alexander mille ex primoribus gentis sibi mitti jubet, quos vel pro obsidibus, si vellet, teneret, vel quibus militibus uteretur, donee reliquos Indos debel-

lasset. Atque hi quidem mille viros, quos et praestantissimos et maximos selegerant, miserunt : quingentis etiam curribus eorumque propugnatoribus, quos Alexander ne petierat quidem, adjeciis. His itaque rcliquisque Mallis qui scrvati erant, Philippo satrapa constituto, obsides remittit, currus accipit.

4. His rebus ita gcstis, navibusque compluribus dum vulnus curatur const metis, militequc iis imposito , eqnitihus ex amicis MDCCC expeditis totidem quot antea, peditibus xii, non multuin spatii per Hydraotem emensus, ad confluentes Hydraotis et Aeesinis pervenit. Ibi Hydraotes in Acesinem fluens nomen amitlit. Per Acesinem itaque na-

vigans ad confluentem Aeesinis atquc Indi venit. (5) Siquidem quattuor hi magni et navigabiles fluvii in Indum amnem labuntur, non quidem sua singuli nomina servantes, sed Hydaspes in Acesinem fertur, nomen suum amitlcns; Acesines vero cum Hydraote in unum alveum coit, eoque assumpto, nomen tamen suum Acesines retinet. Hyphasi ctiam in se recepto, veterique Acesinis nomine servato in Indum amnem fertur, cujus alveo immissus appellationem suam Indo cedit. lnde, priusquam in A literae iiguram scindatur, centum stadia patere Indum crediderim,

et fortasse eo amplius iis locis ubi stagnum cfficit.

----.. c. 0 0 .-..-.


Eo igitur loci ubi Acesinis et Indi confluentes sunt Alexan.

der cum exercitu advenit, Abastanis, libera Indorum gente, ex ipso itinere suhactis. Inter haec aliae triginta remorum naves ahaeque onerariae, quae in Xathris, quae et ipsa liber8 Indorum gens se dediderat, constructs fucrant, advenerunt.

Praeterea legati ab Ossadiis, libero quoque Indorum populo, Alexandrum adierunt dcditionem facientes. (2) Dehinc Alexander Philippo satrapatus sui limites Acesinis et Indi con-

fluentibus terminat, universo Thracum equitatu ei relicto, aliisque agminibus, quae provinciae custodiendae sufficere viderentur. Ad haec urbem ad confluentes fluminum condi jussit, arbitratus populosam et claram fore, Navalia etiam ibi exstrui curavit. (3) Per eosdem dies Oxyartes Bactrianus, Roxanes Alexandri uxoris pater, ad Alexandrum venit.

Huic Parapamisadarum satrapatum dedit, submoto Tiryaspe priore satrapa, quod non bene officio suo functus fuissc nuntiaretur.

4. Deinde Cratero cum majore exercitus parte et elephan-

tis ad sinistram lncli fluminis ripam traducto, quum ab ea parte exercitui gravioris armaturac commodior via futura videretur et gentes finitimae non omnino amica; essent : ipse secundo amne in Sogdorum rcgiam navigavit. lbiquc aliam urbem condidit et alia navalia cxstruxit : navesque quassatas reparari jussit. Totius vero regionis quae a confluentibus Acesinis atque Indi ad mare usque pertinet Oxyartem et Pithonem satrapas constituit, universa etiam Indorum maritima ora illis adjuncta.

5. Cratero deinde rursus cum exercitu (per fines Arachotorum et Drangorum) cmisso, ipse secundo amne in Mnsicani regnum venit, quod quidem opulentissimum totius lndorum regionis esse audierat, commotus, quodMusicanus nondum sibi obviam processcrat se pariter et regionem dediturus, neque per legatos amicitiam petierat, neque dona, ut magnum regem decebat, miserat, neque quicquam omnino ab Alexandro postularat. (6) Tantaque celeritate per.sumen contendit, ut prius in Musicani fines irrumpcret, quam is quidquam de Alexandri expeditione audisset. Inopinato itaque ejus adventu perculsus Musicanus confestim Alexandro obviam processit, dona qua; apud Indos censentur am-

plissima adferens, universos etiam quos habcbat elepbantos ducens, gentemque pariter et se dcdens, ac culpam suam agnoscens, quod quidem ad ea quae quis petiissct impetranda summam apud Alexandrum vim habebat. (7) Alexander itaque Musicano venia culpae data, urbem simul regionemque admiratus, pristinum imperium ei reliquit. Cratero ut arcem in urbe exstruat jubet : quae quidem praescnte adhuc Alexandro exaedificata est, praesidiumque ei impositum, quum peridoneus is locus videretur ad finitiinas gentes in lide atque officio contillendas.


Inde assumtis sagittariis atque Agrianis omnique equitatu quem in navibus vehebat, in ejus regionis president, Oxycanum nomine, movet, quod nec ipse obviam processcrat, nec legatos ipsum et regionem dedituros miserat. (2) Ac duas quidem urbes maximas quae Oxycano parebant primo impetu cepit. In altera harum etiam ipse Oxycanus captus. Alexander praedam militi dat et elephantos secum abducit : reliquae urbes adventante Alexandro deditionem faciunt, nulla earum ad arma conversa. Ita omnium lndorum animos Alexandri virtus et fortuna subjugarat.

3. Posthaec adversus Sambnm rursus copias ducit, quem montanis Indis satrapam constituerat, fugisseque acceperat, quum Musicanum ab Alexandro dimissum suaequc regioni praefectum audisset. Nam cum Musicano graves inimicitias

gerebat. (4) Postquam vcro urbi qua; illius Imperii caput est, (Sindimana ei nomen erat) appropinquavit, portae urbis ei apertae sunt, quique Sambo familiares ac domeslici erant cum numerate pecunia et clephantis occurrerunt, declarantes Sambum non hostili animo in Alexandrum fugisse, sed Musicani dimissi metu. (5) Quibus in fidem receptis, aliam quandam mbem qua; defecerat cc,it, et Brachmano.

rum nonnullos, qui quidem sophistae sive sapientes apud Indos habentur, quos defectionis auctores fuisse constabat, interfecit : de quorum sapientia, si modo ulla est, in Indica bistoria tractabimus.

- B88 --


Dum haec geruntur, Musicani defcctio nuntiatur. Quapropter Pithonc Agenoris tilio, satrapa, cum idoneo exercitu in eum misso, ipse urbes Musicano subditas adortus, alias direptas subvertit, aliis praesidia imposuit, arcesque in iis exstruxit. (2) Ilisgestis, ad castra etclassem rediit, quo Musicanus a Pithone captus adducitur. Hunc Alexander crucifigi in sua regione jubet, unaque cum eo quotquot Bracli- mani Musicanum ad defectionem instigarant. Eodein tempore ad eum venit Pattalorum regulus, quam regionem Indum amncm in literae A figuram secare dixi, majoremque quam est AEgyptium delta efficerc, se suasque diliones Alcxandri fidei committens. (3) Atque hunc quidem imperio suo restitutum omnia quae ad excipiendum exercitum

necessaria essent parare jussit. Ipse Craterum Attali agmen ducentem et Meleagri atque Antigenis nonnullosque ex sagittariis, ex amicis etiam et aliis Macedonibus quos inutiles bello factos in Macedoniam missurus erat, in Carmaniam per Arachotos et Zarangos proficisci, elephantosque ducere jubet. (4) Reliquo exercitui, praeter eas copiasquie secum in maritimam oram navigabant, Hephacstionem praefecit.

Pithonem vero, qui equestres jaculatores et Agrianos ducebat, in ulteriorem Indi ripam traductum, non eam qua Hephaestion exercitum ducturus erat, ut colonos in urbes abs seconditas ducat imperat, et siquid apud finitinvos Indos novatum esset, rebus compositis ad Pattala se cum reliquis copiis conjungat.

5. Quumque jam triduo navigasset, nuntiatum ei est Pattalorum regulum, cum majore Pattalensium parte urbe destituta aufugisse. Quo nuntioaccepto Alexander properan- tius classem agit: Quumque Pattala pervenit, urbem iocolis, agrum agricolis vacuum reperit. (6) Inde expeditissimi

quibusque e toto exercitu qt i fugicntes insequerentur missis, quum nonnulli coruiri capti essent, confestim eos ad alios adhuc fugientcs misit, qui illos ut fidenti animo redi- rent hortarentur; liberam enim illis fore ut antca et urbis babitationem et agri culturam. Ac plurimi corum rediere.


Deinde Hephaestione in Pattalis arcem aedificare jusso, alios in vicinam regionem quae aquaruni inopia laborabat mittit qui puteos foderent, regionemque habitabilem facerent.

Hos barbarorum finitimorum nonnulli ex improviso adorti, quum aliquot interfecissent, multis etiam suorum desideratis, in solitudinem sese receperunt. Alexander, cognito bar-

barorum insultu, alias copias mittit quae se prioribus adjungant, quo tutius opera jam inccpta absolvant.

2. Porro apud Paltala IDllus amnis in duos ingentcs flu.

vios scinditur, quorum uterque Indi appellationem ad mare usque retinet- Hoc loco etiam Alexander portum et navalia exstrui jussit. Quumque res omnes ex animi sententia suc-

cessissent, statuit usque ad ostium fluminis quod dextrorsum in mare ferebatur navigare. (3) Itaque Leonnatum emitti cum mille equitibus et peditibus graviter leviterque armatis circiter v I I] I, qui ad Pattala insulam e regione classis procedat. Ipse delectis navibus qua; velociores erant, ut biremibus et omnibus triginta remorum navihus actuariisque nonnuUis, per dexteriorem amnem vehi coepit. (4) Caeterum quum ipse neminem navigationis ducem haberct, Indi Claim qui ea loca habitabant, profugerant, difficilis ea in primis fuit. Postridie enim quam solverant orta tcmpestas ventusque fluminis cursui contrarius cavas undas ciebat navesque disjiciebat : adeo ut pteraeque quassatae, nonnullae vero ex triginta remorum navibus prorsus dissolutae fuerint,

aegreque ad ripam, priusquam a vorticibus plane absorberentur, appulsae sint. (5) Aliis igitur navibus fabricatis, et nonnullis qui inter levis armaturac milites cxpeditissimi essent in remotiora a ripa cmissis, Indos aliquot cepit, quibus deinceps in eo flumine navigationis ducibus est usus.

Postquam vero eo perventum est ubi amnis latitudo in cc stadia extenditur, qua nimirum parte amplissimus est, quum ventus a mari vehementior incubuisset remique aegre

inter fluctus attollerentur, rursus in sinum quendam quem duces navigationis iis monstrarunt se recipiumt.


Ibi quum in stationc essent, accidit quod in Magno mart accidere solet; recedente enimaestu naves siccae in limo hae.

rebant. quod qunm Graeci antea ignorassent, tanto majori illis admirationi fuit: multotamcn majori, quum statotempore recurrens aestus naves sublevavit: (i) et quidem quae limo firmiter insederant naves, citra ullum detrimentum sub.

latae rursus navigarunt; quae vero in sicciore terra parum firmiter hseserant, earum aliae recurrentis aestus impetu invicem illisae, aliae in ripam propulsae dissilierunt. (3) His omnibus pro eo ac tempus ferebat reparatis, Alexander duabus actuariis navibus sccundo flumine praemittit qui insulam explorent, in quam indigenae aiebant ipsi descendendum esse ad Oceanum naviganti. Earn insulam Cillutam

vocabant. Qui postquam renuntiaverunt ipsam insulam magnam esse, portusque commodos et aquam habere, reliquain classcm eo agi jubet. Ipse cum lectioribus navibus ulterius progreditur, exploraturus an ea parte qua flumer in mare exit facilis classi transitus futurus esset : (4) progressusque ab insula cc circiter stadia, aliam insulam prospicit jam in mari sitam. Tum ad priorem fluminis insulam redit, atque ad ejus promontorium appulsus diisquibus ab Ammonc se sacrificare jussum esse dicebat sacrum facit.

Postero die ad insulam in Oceano sitam navigat. Quo ubi venit, aliis bostiis, aliis etiam diis, alio quoque modosa-

crificat, id quoque ex Ammonis oraculo facere se pratdicans. (5) Ipse Indi amnis ostia practergressus in vasto pelago niavigavit, exploraturus ut ipse quidem dicebat, an aliqua regjo vicina in mari appareret: meo vero judicio, praecipue ut in Oceano qui ultra Indos est navigasse diceretur.

Ibi tauros Neptuno caesos in mare projecit, libationeque sacrificio superaddita, phialam auream et crateras aureos gratias agens in undas immisit, precatus ut exercitum navalem, quem cum Ncarcho in sinum Persicum atque ostia Euphratis et Tigritis mittere statuerat, salvum et incolumem traducat.


Post haec Pattala reversus arcem exaedificatam reperit, et Pithonem cum copiis rediisse, omnibus iis rebus ad quas missus fuerat peractis. Igitur Hephaestioni portus et nava-

lium struendorum ncgotium dat. Statuerat cnim partem classis ad urbem Pattala, ubi Indus amnis dividitur, relinquere.

2. Ipse per alterum Indi ostium rursus in Oceanum navigat, ut qua parte facilior minusque vehemens ejus in mare irruptio sit cognoscat. Distant autem inter se duo lisec Indi amnis ostia stadiis MDCCC. (3) Quumque jam non procul ab ostiis iluminis abesset, ad magnum quendam lacum pervenit, qui aut ab ipso ilumine late difluso efficitur aut ab aquis ex circumvicinis locis influentibus flumenque auctius et marino sinui perquam simile reddentibus. Nam et pisces marini jam in eo conspiciebantur majores quam nostrum mare fert. Ad eam itaque lacus partem quam duces navigationis monstrabant appulsus plerosque militum cum

Leonnato ibi rclinquit actuariasque naves omnes : (4) ipse cum aliquot navibus triginta remorum et biremibus superato fluminis ostio, ea quoque parte "in Oceanum excurrit, faeiliusque ea parte classem in mare subduci posse cognovit.

Deinde in littus cum equitibus aliquot egressus ad maris oram tridui iter fecit, et regionis quam adnavigabat ratione explorata puteos complures effodi jubet, unde aqua classi suppetere posset. (5) Hinc ipse conscensis rursus navibus Pattala remeat : partem vero exercitus ad puteos illos effodiendos in maritimam oram mittit, mandatis additis ut absoluto opere Pattala redeant. Ipse denuo in lacum navigans alium ibi portum aliaque navalia exstruxit : praesidioque ibidem relicto frumentum in quattuor menses convexit, aliaque ad navigationem necessaria paravit.


Erat vero id anni tempus ad navigandum ineptum. Etesiac enim spirabant, qui quidem ea anni parte non a septentrione ut apud nos, sed ab Oceano ex austro potissimum exsurgunt. (2) Verum ab initio hiemis, quae simul cum occasu Pleiadum incipit, ad solstitium hibernum usque navigabilem iis in locis Oceanum esse narrabant. Tum enim temporis in terra multis pluviis madida lenes auras excitari, et ad navigationem tam velis quam remis faciendam accommodatas.

3. Nearchus itaque classis praefectus tempus ad navigandum opportunum exspectabat. Ipse ex Pattalis solvens, ad Arabium amnem cum exercitu processit. Inde assumta scutatorum et sagittariorum dimidia parte, agminihusque

eorum qui pcdites amici vocautur, agemate etiam equitatus ex amicis et ex singulis praefccturis equitum turma una equestribusque sagittariis omnibus, ad Oceanum laevain versus convertitur: puteosque fodi jussit, ut exercitui praeternaviganti aqua abunde suppeteret, simulque ut Oritas Indorum gentein jam inde a multo tempore liberam, inspe- rato adoriretur : quod nullam amicitiae erga se aut exercitum significationem edidissent. Reliquas copias Hepbaestioni ducendas tradit. (4) Cieterum Arabitae, ipsi quoque liberi, Arabium Rumen accolentes, quum neque satis virium haberent ut cum Alexandro confligerent, neque tamen sese subjicere ei vellcnt, simulatque eum cum exercitu adven-

tare senserunt, in solitudines aufugerunt. Alexander transito amne, qui et angustus et modicae altitudinis erat, magnam solitudinis partem ea nocte transgressus, sub auroram culte habitataeque regioni appropinquavit. Turn peditibus instructa acie sequi jussis, ipse sumtis equitibus, iisque per turmas distributis atque expansis, ut magnam campi partem occuparent, Oritarum fines invadit. (5) Quotquot eorum ad arma confugerant ah equitatu caesi: non pauci etiam vivi in potestatem venerunt. Post haec modico fluvio reperto, juxta eum castra locat. Deinde ubi Hephaestion cum reliquis copiis advenit, ulterius progressus est. Quum-

que ad pagum qucndam venisset, qui erat ejus gentis maximus, Rambacia ei nomen erat, situm loci laudavit, urbemque magnam et opulentam colonia in earn deducta fore judicabat. Atquc Hephaestioni quidem id negotii dat.


Ipse sumpta rursus secum scutatorum atque Agrianorum dimidia parte equitumque agemate et -sagittariis equestribus, ad fines Gadrosorum atque Oritarum contendit, qua angustus ad eos aditus patere nuntiabatur, ad quem Oritae Gadrosis conjuncti castra loeassent, Alexandrum transitu prohibituri. (2) Atque ii quidem acie instructa stantes simulac adventare Alexandrum audierunt, deserto praesidio ex angustiis profugerunt. At vero duces Oritarum ad eum profecti et se et gentem in ejus potestatem dederunt. His imperat ut convocata Oritarum multitudine, domum eos remittant : nihil incommodi, si id faciant, accepturos. (3) Satrapam iis constituit Apollophanem, Leonnato corporis custode illi adjuncto, qui in Oris Agrianos omnes, et sagit* tariorum equitumque nonnullos aliosque pedites et equites Graecos mercenarios apud se habeat, et classem exspectans dum ilia regionem circumnavigarit, urbem inhabitandam curet et Oritarum res componat, ut satrapae magis dicto

audientes sint. Ipse cum magna exercitus parte (jam enim Hephaestion advenerat reliquas copias addueens) in Gadrosorum regionem vja maxima ex parte deserta contendit.

4. In hac solitudine tradit Aiistobulus inultas myrrhae arbores nasci, vulgari myrrha majores. Phoenices autem qui mercimoniorum causa exercitum comitabantur, collecta lacrima myrrhae (ingens enim ejus copia erat, quippe quod et rami magni erant et nunquam antea quicquam ex iis collectum fuerat ) jumenta onerasse. (5) Habere practerea earn solitudinem magnam nardi odoratae radicum copiam, et Phoenices magnam quoque ejus vim legissc. Multum etiam ab exercitu proculcatum fuisse, atque exea protritione suavissimum odorem late diffusum. Tantam ibi ejus esse copiam. (G) Alia praeterea ibi nasci arborum genera, quarum folia lauri foliis sint similia. Atque eas quidem iis locis quos

mare alluit nasci, et recedentc aestu in sicco destitui : accedente vero aestu mari nata vidcri. Aliarum vero radices semper mari allui, quotquot scilicet in concavis atque sinuosis locis nascantur, ubi marc non recedat; sed ne sic quidem arbores a mari corrumpi. (7) Harum arborum nonullas altitudine ibi esse triginta cubitorum :.ac turn quidem temporis floruisse : florem albae violae persimi.

lem esse, odoris tamen suavitate longe superare. Alium quoque spinae esse caulem e terra ortum eique adeo validam spinam adnasci, ut si cujus adequitantis vesti implicata fuerit, eques citius equo detrahatur quam ipsa a caule avellatur. (8) Leporum etiam praetercurrentium pilis ita adhaerescere spinae dicuntur, ut perinde ac visco aves aut bamis pisces, ita lepores spinis istis capiantur. Ferro tamen non diffieulter incidi, spinaque dissecla multum succi e caule emitti, multoque uberiorem quam ex ticubus verno tempore, ac magis austerum.

--- ..iIIQ- --.

CAP. XXIII Exinde Alexander per Gadrosorum regionem profectus est via difficili et rerum necessariarum indiga. Atque inter alia, magna saepe aquae penuria exercitus laborabat, noctuque multum itineris conficere longeque a mari discedere cogebalur. Cupiebat ipse quidem Alexander regionem mari vicinam obire et quinam portus propinqui essent per.

lustrare, simulque per transitum quacclassinecessaria essent praeparare et puteos effoderc, foraquc et portus praebere t (2) verum Gadrosorum regio mare versus deserta penitus erat. Thoantem tamen Mandrodori filium cum modico equi-

tatu ad mare speculatutn mittit, visurum an ullus uspiam portus, aut aqua non procul a mari aut aliud quicquam necessariorumreperiatur. (3) Qui reversus nuntiavit, pisca-

tores quosdam abs se in littore invcntos sub angustis tuguriis degentcs. Ea tuguria ex conchis congestis facta esse, tecta ex piscium spinis. Eos vero ipsos piscatores modica aqua uti quam magna cum difficultate e sabulo cffodissent, ac ne ilia quidem omnino dulci.

4. Posteaquam vero Alexander in locum quendam Gadrosae; venit, ubi copiosius erat frumentum, id acceptum et sigillo suo obsignatum jumentisqne impositum ad marc velu jussit. Interea vero dum in portum mari proximum it, milites neglecto sigillo atque ipsi adeo custodes frumento usi sunt, iisque qui maxime fame premebantur partiti.

(5) Qua; quidem adeo ingens erat, ut manifestae ac prascntis jam mortis potius quam incerti et procul remoti pcriculi ab rege ipsis timendi rationen habendum sibi putarent.

Alexander cognita necessitate qua adacti id fecissent iis

ignovit. Ipse quicquid frumenti peragrata ea regione conquiri potuit Crethcum Callatianum mittit qui ad classcm cum exercitu navigantem adducat. (6) Indigenis etiam imperat ut ex superioribus locis quantum posscnt frumenti moliti, palmarum etiam fructus et pecudes ad mercatum adferant. Telephum quoque,unum ex amicis, inalium

locum cum frnmento molito non multo misit.


Ipse ad Gadrosorum regiam contendit (locus is (Jura dicebatur), ad quam sexagesimo postquam ex Oris discessit die pervenit. At vero plurimi eorum qui Alexandri res gestas conscripserunt, tradunt, labores quoscunque exercitus per Asiam perpessus esset iis quos in hac regione pertulit comparandos non fuisse. (2) Alexandrum vero non ignorata ejus itineris difficultate, iliac proficisci yoluisse (hoc autem unus Nearchus scribit ) quum videlicet audisset neminem adhuc ducem exercitum per ea loca salvum traduxisse, excepta Semiramide ex Indis fugiente : quam qui-

dem indigenae narrabant cum viginti solis ex toto exercitu evasisse : Cyrum vero Cambysis filium cum vn solis. (3) Yenisse enim etiam in bate loca Cyrum, ut Indorum regionem invaderet; priusquam vero earn attingeret magnam exercitus sui partem per solitudines difficillimaque itinera amisisse. Atque haec quidem Alexandra nuntiata aemu- lationem quandam Cyri et Semiramidis in ejus animo exci.

tasse. His igitur de causis, simulque ut classi non procul remotae necessaria subministraret, tradit Nearchus Alexandrum hac via rediisse. (4) Ingenti vero solis ardore aqua-

rum que inopia magnam exercitus partem, ac pracipue jumenta exstincta esse. Haec enim ob altitudinem arenae et calorem (ardcnti enim similis erat ), plurima vero ctiam siti intcriisse. Incidisse enim in altos colles quos arena accumulata effecerat, in quibus alia atque alia supergradien- tia, perinde ac coeno aut potius nivi nondum calcatae infixa haerebant. (5) Simul etiam in asccnsu ac descensu equi pari.

ter et muli ob inaequalitatem viae, et quidem illius non firmse, t vehementer alfligebantur. Longa etiam stationum intervalla

exercitum magnopere angebant, siquidem summa aquae inopia iter accelerare cogcbat. (C) Ac noctu quidem via, quam confici oportebat, peragrata, si mane ad aliquam aquam venirent, non usque adeo vehementer gravabantur.

Procedente vero die si adhuc praae longitudine via; in itinere haerebant, turn ingenti aestu et immensa siti conficiebantur.


Multa etiam jumenta milites ipsi sua sponte interficiebant. Quum enim frumentum ipsos dcficeret, concursu facto equos plerosque trucidantes et mulorum carnibusvescentes aestu atquc labore defecisse vel siti exstinctos esse dicebant. Neque quisquam erat qui de rei veritate serio inquireret, quum et molestum esset etomnesineadem culpa versarentur. (2) Et Alexander quidem factum non ignorabat, sed prsesentis rerum status remedium potius in simulatione ignorationis, quam facti abs se cognitipermissione consistere judicabat. Jamque ne aegri quidem nec qui prae defatigatione in via relicti erant vehi amplius poterant, partim

jumentorum inopia, partim quod currus confregissent ipsi : quippe quiob altitudinem arenae duci nonpossent, quodque propter currus in primis stationibus non brevissima itinera, sed qujic curribus ducendis erant accommodatiora persequi coacti fuissent. (3) Atque ita alii prae morbo, alii prae nimia defatigatione, aestu ac siti in itinere relicti sunt. Neque qui eos veherent., aut remanentes curare aegros vellent, ulli erant : quippe agmcn raptim agebatur, et prae communis salutis studio singulorum cura necessario negligebaturSi quos autem nocturni itineris longitudine defatigatos somnus oppresserat, ii postea excitati, si modo vires suppetebant, per vestigia agmen sequentes pauci e multis incolumes pervenerunt. Plerique in arenas tanquam vastum pelagus delati perierunt.

4. Accessit et alia exercitui calamitas, quae vel praecipue ipsos pariter atque equos et jumenta afllixit. Gadrosorum enim regio, flantibus Etesiis, imbribus obnoxia est, quem-

admodum et Indorum regio, non quidem in planis Gadrosorum locis, sed montanis, ubi nubes a ventis coguntur ac refunduntur, montium cacumina non excedentes. (5) Quumque exercitus prope torrentem quendam aquae causa consedisset, circiter vigiliam noctis secundam torrens imbribus improvisis auctus (neque enim exercitus pluviam senserat) tanto impetu exundavit, ut plcrasquc feminas et pueros agmen sequentes omnemque apparatum regium et jumenta qua; rcliqua erant secum rapuerit, atque

ipsi milites aegre cum armis, ac ne iis quidem omnibus, evaserint. (6) Multi ardore sitique pressi, aquarum copiam nacti immodico potu interierunt. Qua de causa Alexander deinceps nequaqnam castra prope torrentem locavit, sed xx minimum stadiis rcmota, ne confertim ad aquam proruentes ipsi simul et jumenta exstinguerentur, neve qui vehementiore siti premcbantur fontes aut rivos pedibus ingressi aquam reliquo excrcitui turbidam inutilemque efficerent.


Eo loci egregium quoddam facinus, si quod anud, ab Alexandro editum nequaquain silentio praetereundum putavi, sive id in hac solitudine sive antea apud Parapamisadas, nt.alii scribunt, factum fuerit. Id hujusmodi fuit : quum exercitus per arenas solis ardore jam flagrantes iter faceret, quod quidem ad aquae locum, qui longe aberat, confiden- dum erat, Alcxandrum ipsum siti pressum, quamvis aegre atque difticuUer, peditum agmen duxisse, ut reliqui milites, quemadmodum in ejusmodi rerum statu fieri solet, obsequalitatem aerumnarum labores facilius ferrent. (2) Interea nonnullos levis armature milites ad aquam quaerendum ab exercitu digressos, in torrentis cujusdam alveo non profundo exiguum quendam fontem neque purum ilium invenisse , collectaque folliculo aqua confestim ad Alexandrum accurrisse, veluti magnum aliquod bonum regi adferentes.

Quumque propius ad Alexandrum venissent, aquam galeae infusam regi obtulisse. (3) Atque ilium quidem accepisse, laudatis qui attulerant, eam vero protinus in conspectu omnium in terram profudisse. Eoque facto ita militum animos confirmatos fuisse, perinde ac si illius aquee ab Alexandro effusae potu totus exercitus refocillatus fuisset. Quod certe Alexandri factum, si quod aliud, cum obtolerantiam, turn ob praeclarum boni imperatoris exemplum laudo.

4. Ad baec mala hoc etiam exercitui accidit : duces, de Ietis a vento vise vestigiis, postremo viae sese non amplius meminisse dicebant. Neque enim in arena quae densa aequaque omni ex parte viam obduxerat earn cognosci posse,

quod neque arbores juxta viam pcsitse essent, neque fir.

mus aliquis certusque collis exstaret : nequc ex astris noctu, aut ex sole interdiu itineris rationem observare soliti esscnt: quemadmodum naulae ex Ursis, Phoenices quidem ex minore, reliqui vero mortalcs ex majore. (5) lbi Alexandrum conjectura assequutum, ad sinistram dellectendum esse, paucis cquitibus assumptis processisse. Quorum equis nimio aestu defatigatis, multosin itinere relictos : ipsum cum quinque in universum equis evasisse et mare invenissesabuloquein littore effosso aquam dulcem ac puram, atqueita universum excrcitum eo traductum, eumque septcm ferme dies propter mare ivisse aquam petentes ex litore. Tunt duces itineris viam agnovisse, et adinteriorem regionem duxisse.


Postquam vero in Gadrosorum regiam peivenit, militibus ibi quietem dedit. Apollophancm, quod nihil eorum quae imperata ei fuerant perfecisset, satrapatu deponit, Thoante in cjus locum suflecto: qui quum ex morbo decessisset, Sibyrtius ei successor est datus. Hie ipse Carmaniac satrapa erat, nuper admodum id muneris ab Alexandra consequutus : tum vero Arachotorum et Gadrosorum imperium illi collatum est. Carmaniam veroTlepolemus Pythophanisfilius tenuit. (2) Jamque Carmaniam versus processerat rex, quum ei nuntiatur Philippum Indorum satrapam mercenariorum fraude ex insidiis interemtum. Ac percussores quidem a Macedonibus, qui Philippo corporis custodes erant, partim in ipsa cacde, partim post perpetratum facinus captos, interlcctosesse. Quo cognilo, Eudemo et Taxili per literasjubet, ut regionis qUID antea Philippo subdita fuerat curam administrationemque suscipiant, tantisper dum ipse satrapam aliquem eo mittat.

3. Alexandra jam Carmaniam ingresso, Craterus ad eum venit, reliquum exercitum et elepliantos secum ducens unaque Ordanem, quem quod defectionem molitus esset ceperat. Eodem ctiam Stasanor Ariorum et Zarangum satrapes venit et cum his Pharismanes Phratapliernis Parthorum et Hyrcanorum satrapie filius. Venerunt etiam duces copiarum, quas cum Parmenione in Media rellquerat, Cleander, Sitalces et Heracon, magnam et ipsi exereitus partem ducentes. (4) E quibus Cleander et Sitalces accusatisuntab indigents pariter atque exercitu ipso, quod templa spoliassent, veteraque monimenta movisscnt IUuI-

taque alia in subditos improbe atque avare perpelrassent Quae ut nuntiata sunt, necari eos jussit, ut et reliqui satrapae aut principes qui iis locis constituercntur, metuerent si offtcium non fccissent sese eodem supplicio affectum iri.

(5) Quod certe, si quid aliud, gentes qua; ab Alexandra vi subactae erant, vel sua sponte deditionem fccerant, quarum tanta erat nuillitudo, quique tanto locorum intervallo inter se disjungebantur, in officio continuit. Neque enim licebat sub Alexandri imperio cuiquam praefecto subditos injuria afficere. Heracon quidem turn temporis criminatio-

nem subterfugerat : caeterum paulo post a Susiis convictus, quodeorum templum diripuisset, etiam ipse poenas dedit.

(6) Stasanor vero et Phratapliernes magnam jumentorum atque camelorum copiam ad Alexandruin duxerunt, simulac eum in Gadrosios exercituin ducere intellexerunt, existimantes exercitum eadem ilia incommoda quae passus fueratsubiturum. Et quidem peropportune cum ipsi, turn cameli et jumenta advenerunt: omniaque partim in singulos praerectos, partim per turmas et centurias et coiortes pro numero jumentorum et camelonun partitus est.


Sunt etiam nonnulli qui scribant, quod quidem milii verisimile non videtur, Alexandrum duobus curribus junctis, inter amicos musicis modulationibus aures ejus demlll- centes stratum per Carmaniam exercitum duxisse : milites coronatos ludentesque sequutos, frumentum aliasque res quae ad voluptatem pertinent ad viam - Carmaniis apponentibus. Atque haec quidem aemulatione quadain Dionysiacm bacchationis ab Alexandre facta esse. (2) Fama enim tenebat Bacchum, Indis devictis, hoc etiam pacto magnam Asiae partem peragrasse : et Bacchum ipsum Triumphum vocatum esse, et pompas quae ob bellicas victorias tiunt ea de

causa triumphos dici. Caeterum haec neque Ptolemaeus Lagi neque Aristobulus Aristobuli filius neque alius quispiam auctor, cui hac in parte fides haberi possit, memoria; prodidit r suffeceritque haec a me tanquam indigna fide relata esse. (3) Ilia vero Aristobulum sequutus scribo, nempe Alexandrum in Carmania gratias diis agentem sacrum fecisse ob victoriam de Indis partam et ob exercituin ex. Gadrosiis servatum : ludos etiam musicos et gymnicos edidisse: praeterea Peucestam in corporis sui custodes adscripsisse, quem quidemjam Persidis satrapam constituere decreverat, sed antequam illi satrapatum deferret, ne hoc quidem honore fideique testimonio carere eum voluit, ob eximiam ejus operam apud Mallos praestitam. (4) Fuisse autem illi turn temporis septem corporis custodes Leonnatum Antei, Iiephaestionem Amyntoris, Lysimachum Agathoclis, Aristo-

num Pisaei filium : et hos quidcm Pellaeos : porro Perdiccam Orontis ex Orestide, Ptolemaeum Lagi et Pilbonem Crateae filium. Eordenses : octavum vero iis accessisse Peucestam qui Alexandrian seuto suo protcxerat.

5. Inter hnec Nearchus, quum jam Oreorum et Gadrosorum atque Iclithyophagorum regionem circumnavigassct, ad maritimam Carmaniae oram appulit. Inde cum paucis ad Alexandrum profectus, omnia qua; per navigationem suam'in maris exterQ viderat ei refert. (c) Hunc mox ad classem remittit, ut ad Susianorum regionem et Tigridis fluminis ostia naviget. Quomodo autem ab Indo flumine ad mare Persicum et Tigridis ostia enavigarit, seorsim con cribam, Nearchum sequens, ut etiam haec Graeca exstet de rebus Alexandri historia. Quod quidem fortassis posthac a me praestabitur, si me animus et deus eo ducat.

7. Alexander Hephaestionem cum majore exercitus parte cumque jumentis et elephantis secus mare ex Carmania in Persidem mittit; quod quum per hiemis tempus expeditio.

nem faceret, maritima Persidis essent calida et omnium rerum copia abundarcnt.


Ipse cum expeditissimis peditum cumque amicorum equi- "■ tatu et aliqua sagittariorum parte versus Pasargadas Persidis profectus est : Stasanorem vero in suam provinciam mittit. (2) Quumque ad Persidis fines venisset, Phrasaortem ibi satrapatu fungentem non reperit ( qui, Alexandra adhuc apud Indos res gerente, morbo decesserat ), Orxines vero praesidem agebat, non quidem ab Alexandra constitutus, sed quod non indignum censuerat Pcrsas Alexandra in officio continere, quamdiu nemo esset qui ejus provincire curam gereret. (3) Accessit quoque ad eum in Pasargadas Atropates Mediae satrapa , isque Baryaxem Medum captum adducebat, quod recta cidari capiti imposita Persarum ac Medorum regem se appellasset, et cum eo omnesnovarum rerum et defectionis socios : quos Alexander necari jussit.

4. AEgerrime vero ferebat scelus in Cyri Cambysis filii sepulcrum admissum. Quod quidem perfractum spoliatumque reperit, utauctorest Aristobulus. Esse enim apud Pasargadas in hortis regiis Cyri illius sepulcrum, et circum id lucum omnis generis arboribus consitum aquisque irriguum atque alto gramine bortum ipsum refertum esse : (5) sepulcrum ipsum ab ima parte saxo quadrato structum quadrangularem formam prae se ferre. In editiore parte aediculam esse lapideo fornice contectam, portulamque habere

quae in earn ducat, ita angustam ut aogerrime unus aJiquis, neque is magnae staturae, ingredi possit. In aeedicula solium aureum esse positum, in quo Cyri corpus conditum serva- tur : lecticam solio adstare, cujus pedes. ex solido auro fabricati sint. (6) Hanc tapetis Babyloniis stratam, stragulis purpureis substratis : lecticae candyn regiam aliasque vestes Babylonii operis impositas esse. Femoralia etiam Medica; stolasquoquc hyacinthino colore tinctas ibi positas fuisse; atque has quidem purpurei, alias varii eoloris; torques quoque ac gladios et inaures auro et gemmis ligatos; mensa praeterea ibi posita erat. In media

vero lectica solium corpus Cyri continens. (7) Esse praeterea intra ambituin in ipso ad sepulcrum ascensu exiguam quandam aediculam, Magis exstructam, qui quidem sepulcrum custodiebant, jam inde a Cambyse Cyri filio custodia; munere a patribus in filios transmisso. Atque his quidem ovis in singulos dies ab rege dabatur, vinique et farinao certus modus : singulis etiam mensibus equus unus quem Cyro sacrilicarent. (8) Titulus sepulcri Persicis literis inscriptus, hoc significabat, o mortalis, cyrus ego sum CAMBYSIS F. QUI PERSIS RECNUM CONSTlTll ASI.EQUE IMPERAVIITAQUE NE IEO MONUMENTO INVIDEAS.

9. Alexander (incesserat enim eum cupido, quando Persas vicisset, adeundi istius sepulcri) reliqua omnia furto sublata prater solium et lectum reperit. Nonnulli ne ipsius quidem corpori pepercerant. Sublato enim solii operculo corpus ejecerant : ipsum vero solium immihuere conati fuerant, ut commodius auferri posset : partim praescindentes, partim contundentes atque confringentes: quumque opus non succederet ex sententia, relicto tandem solio abiernnt. (10) Aristobulus ah Alexandra designatum se

fuisse ait, qui sepulcrum de iutegro instauraret corporis- que partes quae superarent in solio conderet, operculoque tegeret: quaeque rupta essent reficeret, lectum taeniis inten-

deret pristinoque ornatii restitueret, et alia quaecunque ad ornatum posita luerant, secundum numerum pristiuis paria reponeret. Ad liaec aediculac portam lapide et calce obstrueret, regio signo illi impresso. (11) Post haec Alexander Magos sepulcri custodes comprehensos in quaestionem dari jubet, uti auctores facinoris indicent. Qui quidem torti neque de se neque de aliis quicquam confessi sunt, neque alio ullo modo rei conscii esse sunt deprehensi.

Quapropter ab Alexandra dimissi.


lndc in rcgiam Persarum profectus est, quam ipse antea concremarat. Quod quidem factum neque ego probavi, neque Alexander ipse reversus laudavit. Ibi multa Orxini (qui Persas post Pbrasaortis obitum rexerat) crimina objecta sunt : (2) quod templa et scpulcra regia spoliasset, multosque Persarum injuste peremisset. Atque Ininc quidem jussu Alexandri in crucem sustulerunt. Dehinc Peucesten corporis custodem, quod fidem ejus cgregiam cum aliis in rebus tum apud Mallos expertus esset, ubi magno suo periculo Alexandrum servarat, Pcrsis satrapam consti-

tuit, qui quidem barbarica morum ratione ab illorum iiigeniis miiiime alienus erat. (3) Quod quidem declaravit, quum statim atque satrapatuin apud Persas gerere coepit, solus ex omnibus Macedonibus veste Medica rccepta, linI guam Persicam didicit, reliquaque omnia ad Persicum modum accommodavit. Quo quidem nomine Alexander I cum collaudavit : et Persae, quod Persicum culluin patrio praetulisset, gavisi sunt.


Postquam Alexander Pasargadas ac Persepolim venit, cupido eum cepit navigandi per Euphratem ac Tigrim in Persicum mare, fluminumque in mare exitus visendi, quemadmodum Indi ostia et quod ex ea parte est viderat

mare. (2) Sunt etiam qui tradant Alexandrum in animo habuisse magnam Arabiae partem circumnavigare et AEthiopum regionem Libyamque et Numidas, atque ita superato Atlante monte ad Gades in nostrum mare, Africa Carthagineque subacta, penetrare. Ita enim merito totius Asiae [?] regem vocari posse. (3) Persarum enim ac Medorum rc-

ges, quum ne millesimam quidem Asiae partem tenerent, inique sese magnos reges vocasse. (4J Hinc sunt qui dicant eum per Euxinum pontum navigare voluisse in Scythas et Maeotim paludem : alii, in Siciliam et lapygium promontorium. Jam turn enim Romanorum nomen late diffusum animum ejus commovisse.

4. Ego vero quid in animo suo agitarit neque certo affirmare possum, neque curae mihi est id conjecturis assequi.

illud certemihi asseverare posse videor, illum nihil humile aut exigui momenti animo volvissc, neque quanturmlibet terrarum suo imperio adjecisset, conquieturum fuisse

non si Europam Asiae aut Britannicas insulas Europac conjunxisset, sed ulterius semper aliquid a notitia hominum remotum quaesiturum : et si cum alio nemine, cum suo ipsius animo perpetuam ei conteKionem futuram fuisse.

(5) Quo quidem nominc Indorum sapientes laullo, quorum nonnullos quum aliquando in horto, in qucm commentandi causa convcnire solent, sub dio ambulantes offendisset, eos ad Alexandra atque exercitus conspectum nihil aliud fecisse, quam pedibus tcrram quam calcabant pulsasse- Alexandro autem causam ejus facti per interpretes interrogante, ita responderunt, (G) Quoniam, o rex Alexander, unusquisque mortalium tantum terrae possidet, quantum hoc est quod calcamus : tu vcro homo reliquis similis es, praeterquam quod curiosus atque iniquus tam procul a domo tua discesseris, tibi pariter atque aliis negotium faceseens.

Quum alioqui exiguo ab hinc tempore moriturus, non plus terrae sis possessurns, quam corpori tuo sepeliendo sufficiat.


Atque Alexander quidem sapientum sententiam laudavit : non destitit tamen alia, et quidem iis qua; laudaral contraria, persequi. Siquidem et Diogenem Sinopensem in Isthmo admiratus fuisse dicitur, quum ilium ad solem stratum apricantcmque offendisset, cum scutatorum et peditum amicorum manu propius accessisse, rogasseque num aliqua rc indigeret : cui Diogenes nulla se re egere respondit, simulque Alexandrum cum suo comitatu recedere jussit, ne objectu corporum solis calorem interciperent. (2) Ita non plane alienus erat ab optimarum rerum consideratione, sed gloriae cupiditas transversum eum rapiebat. Nam et quum ad Taxila urbem venisset, Indorum sapientes nudos conspicatus, aliquem eorum sibi adjungi optabat, incredibilem in eis laborum tolerantiam admiratus. At qui inter illos sapientes erat natu maximus, cuius

reliqui sectatores erant, Dandamis nomine, respondit, neque se ad Alexandrum venturum, neque aliis ut irent permissurum. Se enim etiam Jovis filium esse, perinde atque Alexandrum, neque ulla re ab Alexandro egere : us enim quae haberet contentum esse. Addidit praeterea videre se, iis qui una cum eo tantum terrarum ac maris pervagati essent, nihil boni propositum esse, neque ullum erroribus eorum finem statui. Nihil itaque se expetere eorum quae Alexander largiri posset : neque contra quidquam timere cujus ille potestatem habeat impediendi. (4) Quamdiu enim viveret, Indorum regionem tempestivos statis anni partibus fructus ferentem ipsi sufficerc: quum vero mori contingeret, se a corpore ut socio non satis aequo discessurum. Quae quum audisset Alexander, noluit invitum cogere, quod liberum hominem esse intelligent:

Calano tamen persuasisse, uni ex sapientum numero a quem quidem incontinentem fuisse Megasthenes scribit : reliquosque sapientes judicasse perperam id a Catano factum fuisse, quod relicta felicitate quam sese consecutos censebant, alium dominum quam deum coleret.


Atque haec quidem commemoravi, quoniam et Caiaai mentionem fieri oportebat in bistoria Alexandri. Is namque quum in Perside corpore esset imbecillo, qui nunquam antea aeger fuerat, non patiehaturse ad aegrotantium regulam ac diaetam curari : quin potius Alexandro dicebat, praeclare secum agi, quod in eo statu mori sibi contingeret, priusquam aliquod inconunodum experiretur, quod pristinam vivcndi rationem immutare cogeret : (2) Alexander contra ejus sententiae acriter reluetabatur. Quum vero al) instituto dcduci cum non posse cerneret, scd aliud genus mortis quaesiturum, nisi istud ei conccdcrctur, crederet, rogum ci, ut petierat, accendi jussit : ejusque rei negotium

dat Ptolemaeo Lagi F. corporis custodi. Sunt qui asserant pompam ctiam ab Alexandro praemissam fuisse, equosquc et viros, alios quidem armatos, alios varii generis odoramenta ad rogum afferentes: alii etiam pocula aurea et argello tea, atque adeo vestem regiam illatam aiunt. (3) Ipsi vero, quum prac morbo incederenon posset, equum adductum fuisse. Quumque ne equum quidem conscendere posset, lectica vectum atque Indico morecoronatum fuisse, hymnos patria lingua canentem : quos quidem Indi laudes deorum

et ipsorum continere dicebant. (4) Porro equum quem fuerat inscensurus ( erat autem regius, ex genere Nysaeorum) priusquam in rogum se immitteret, Lysimacho, uni ex iis qui cum sapientiae nomine observarant ac colnerant, dedit.

Pocula vero et stragula quae Alexander ornandi ejus causa in rogum conjici jusscrat, aliis atque aliis qui ci aderant distributa sunt. (5) Dehinc conscenso rogo decore se reclinasse in conspectu totius exercitus. Alexander indecorum censuit spectaculo interesse, quod amicus esset : reliquis

summae admirationi fnit, in mediis flammis corpus non movens. (6) Simulac vero ii quibus id negotii datum erat ignem rogo immiserunt, tubas clanxisse Nearelius tradit, (ita enim ab Alexandro imperatum erat ) universumque exercitum clamores sustulisse, perinde atque quum praelium inire consuevit : elephantos etiam ingentem quendam bellicumque fremitum edidisse, Calanum cohonestantes.

Haec aliaque hujusmodi auctores fide digni de Calano conscripsere, non inutilia prorsus hominibus quibus curae est intelligere, quam fortis atque invictus sit humanus animus, si aliquid sibi firmiter proponat.


Post haec Alexander Atropatem in satrapatum suum mittit, ipse Susa proficiscitur. Abulitem ejusque filium Oxathrem, quod res Susiorum non recte administrarant, comprehcnsos necavit. (2) Multa porro flagitia admissa erant ab iis, qui regiones ab Alexandro debellatas administrabant, cum in templa et sepulcra, turn in subditos ipsos. Diuturna cnim regis in Indos expeditio fuerat, nequc verisimile cis fiebat eum ex tot gentibus totque elephantis sospitem rediturum, sed trans Indum, Hydaspem, Acesinem atque Hyphasim interiturum. (3) Calamitas etiam ilia quae exercitui apud Gadrosios acciderat, satrapas illius regionis magis exstimularat, ut de ipsius reditu omnem cogitationem deponerent. Porro Alexander pronior jam ad fidem delationibus adhibendam factus erat atrocibusque suppliciis lcviter etiam delinquentes afficiebat, quippe quos item majora dclicta animo agitare cogitabat.

4. Posthaec ad nuptias et suas et amicorum Susis celebrandas animum convertit : atque ipse quidem Barsinem ex Darii filiabus natu maximam uxorem duxit, et praeter banc aliam, ut Aristobulus tradit, Parysatin, ex filiabus Ochi natu minimam : sed et antea Roxanem Oxyartis Bactrii flliam duxerat. (5) Drypetim, Darii fiJiam, uxorisque suae sororem Hephaestioni dat. Volebat enim Hephaestionis liberos suis consobrinos esse. Cratero Amastrinen Oxyartis Darii fratris filiam : Perdiccae Atropatis Medorum satrapae filiam : (6) Ptolemaeo corporis custodi atque Eumeni scribae regio Artabazi filias : illi quideno Artacamam, huic vero Artonim : Nearcho Spitamenis Bactrii filiam dedit, atque ita reliquis etiam amicis Persarum ac Medorum illustrium filias.i.xxx. matrimonio copulavit.

(7) Nuptiae Persico more celebratae sunt. Sedilia ex online iis posita erant qui uxores ducturi erant, et post convivium sponsae adductae singula suis sponsis assederunt, qui max.

dextris datis osculo eas exceperunt, initio a rege facto.

Cunctorum enim nuptiae simul agebantur. Quod quidem, siquid aliud, populariter atque amice ab Alexandre factum esse judicabatur. (8) Sponsi sua quisque sponsa accepta recesscrunt: Alexander dotes omnibus contulit. Nomina praeterae reliquorum Macedonum qui Asiaticas uxores duxissent conscribi jussit. Numerus supra decem millia I' fuit : et his etiam sponsalia munera ab Alexandre dat?

Ad haec opportunum ci visum est quidquid acris alicni milites conflaverant dissolvere. Quumque quantum quisque deberet ad se referri jussisset, ut pecuniam acciperent, initio quidem pauoi nomina sua conscribi passi sunt, veriti ne Alexander id eo consilii faceret, ut exploraret quibm militibus ob immoderatos sumptus quos facerent stipendium non sufficeret : (2) posteaquam vero renunciatum ei est plerosque nomina dare nolle, sed suas unumquemque rationes et contractus occultare, inilitum dilfidentiam reprchendit dicens non debere regem erga subditos suos alium quam veraccm esse, ncque quenquam subditorum aliter affectum esse debere, quam ut regem veracem esse credat.

(3) Deinde mensis per castra dispositis pecuniaque iisiinposita, et constitutis qui largitionem illam administrarcnt, omnium qui rationes contractusque suos adferrent nomina dissolvi jussit, ne nominibus quidem debitorum conscriptis : ac tum demum veracem Alexandrum crediderunt, gratiusque eis accidit ignorari nomina, quam debito liberari. Ea largitio exercitui facta xx m talentum fuisse di-

4. Aa haec alia alus pro umuscujusque dignitate dona dedit aut pro virtute qua quis in proeliis eminuisset. Eos vern qui pncclarum aliquod facinus edidissent aureis coronis donavit. (5) Ac primum quidem Peucestam qui scuto eum protexerat : deinde Leonnatum, qui etiam cum propugnarat, et ob pericula apud Indos adita et ob victoriam apud Oros partam, quodque cum copiis suis in aciem progressus Oritarum iisque finitimorum populorum motus dcfectionemque compescuisset et praelio superasset, multaque alia apud Oros praeclare gessisset. (6) Dehinc Nearchum, quod classem ex Indorum regione per Oceanum duxisset,coronavit. Nam et hie jam Susa pervenerat. Post hunc Onesicritum gubernatorem navis regiae : deinde Hephaestionem aliosque corporis custodes.


Post haec satrapae novarum urbium abs se conditarum aliarumque provinciarum quas debellarat ad Alexandrum venerunt, xxx M. adolescentum pubescentium et aequalium ducentes, quos Alexander Epigonos, sjve posleros suos, vocabat, omnesMacedonicis armisinstructos et ad militiam Macedonico more excrcitatos. (2) Horum adventum Macedones aegre tulisse dicuntur, utpote machinante omnibus modis Alexandro, ne in posterum perinde Macedonibus egeret. Improbatum etiam eis vehementer, quod stola Medica Alexandrum indutum cernerent: quodque nuptiae Persico more celcbratae essent, multis etiam corum qui uxores duxerant displicuisse 1 tamesti sequalitate ac societate

regiarum nuptiarum vehementcr cohonestati fuissent. (3) Male etiam eos habebat, quod Pcucestas Persarum satrapa cultu ipso atque sermone persizaret, quodquc Alexander barbarica ilia affectatione delectaretur. Praeterea quod Bactriani, Sogdiani, Aracboti, Zarangi, Arii, Parthi, et qui ex Persis Euaca; vocantur equites, amicorum equitatui accensi permistique essent, quotquot dignitate aut corporis praestantia aut virtute aliqua praediti judicarentur.

(4) Adhaec quod quinta equitum praefectura accessisset, non quidem tota solis barbaris constans, sed quod universo equitatu aucto nonnulli bacbari in earn admissi essent, atque agemati quidem accensi fuissent Coplien Artabazi

F., Hydarnes et Artiboles, Mazaei filii: et Sisines et Phradasmenes, Phrataphernis Partborum atque Hyrcaniae strapae' filii : Histanes Oxyartis filius, et Roxanes Alexandri uxoris frater : (5) Autobares ejusque frater Mithrobaeus : quodque horum dux esset Hystaspes Bactrianus, et quod his Macedonicae baste loco barbaricorum jaculorum datae essent : haec omnia Macedones periniquo animo ferebant, quod Alexander in barbaricos plane mores abire videretur, Macedonum vero instituta ipsosque adeo Macedones despectui haberet.

-- r;v -


Post baec Alexander pedestris exercitus majorem partem Hephaestioni ad Persicum mare ducendam committit. Ipse vcro classe in Susioruin regionem appulsa, conscensis navibus cum scutatis et agemate ac parte equitum amicorum, per Eulaeum anmem ad mare navigavit. (?.) Quumque jam non procul ab ostio quo in mare fertur abesset, plerisque navibus atque iis quite quassatim crant ibi relictis, ipse cum velocioribus ab Eulaeo amne per mare ad Tigridis ostia contendit. Reliquae navies per Eulaeum revectse ip alveum quiex Tigride in Eulaeum amnem ducitur, inTigrim transvectae sunt.

3. Nam ex duobus suviis, Eupbrate nimirum et Tigri, qui Assyriam interjectam terminant, unde et Mesopotamia ab indigenis vocata est, Tigris quidem Euphrate multo bumilior multos alveos ex Euphrate in se recipit : multos etiam alios fluvios admittens et ex eis auctus in pontum Persicum fertur : (4) magnus ipse, neque usquam ad ostium maris usque vado transmeabiJis, quandoquidem nihil exeo flumine in terrain diffunditur quod ejus profunditatem imminuat. Est enim ea parte terra altior quam aqua. Neque hie fluvius in alios alveos aut alia flumina diffunditur.

sed potius m se recipit: terram vero ipse non irrigat. (5 At Euphrates altus tluit, et passim suis aquis terra; quam alluit altitudinem exacquat, multiquc ex co alvel derivan tur • alii quidem perennes, ex quibus utriusque ripae accolae aqllam petnnt, alii certo tempore fiunt, quum aquae ad irrigandam terram inopia premuntur; raro enim iis in locis imbres e ccelo cadunt : quo fit ut in aquam non omnino magnam et vadosam alioqui Euphrates desinat.

G. Alexander circumvectus mari, quidquid spatii inter Eulaeum amnem et Tigrim Persici sinus littus continet, per Tigriin ad castra navigavit, ubi Hephaestion cum omnibus copiis consederat. Inde rursus Opim, urbem ad Tigrim sitam profectus est, (7) atque inter navigandum cataractas omnes tolli amnemque exaequari jubet. Quas quidem cataractas Persae confecerant, ne quis e mari navali classe in eorum regionem penetraret. Atque ita confecte erant a Persis, quod rei nauticae periti non erant, et cataractarum frequentia difficilcm admodum per Tigrim navigationem faeiebat. Alexander hujusmodi inventa esse dicebat hominum qui armis parum valercnt. Neque igitur sibi utilem futuram eam munitionem putavit, quam revcra nul.

lius momenti esse ostendit, quum Persarum molitionae parvo negotio deleret.


Opim quum venit, convocatis Macedonibus pronunciavit, se omnes eos qui vel aetate vel membrorum mutilatione inutiles ad pugnam facti essent missos ab exercitu facere, et in domos suas redeundi potestatem dare : qui vero

abirent, tantum se largiturum, ut merito iis qui domi desideant, invidiosi sint futuii aliosque Macwlonas excitaturi ut libenter eadem pericula ac labores subeant. (2) Atque liaec quidem Alexander animo gratificandi Macedonibus dicebat : ipsi, ita interpretati ac si ab Alexandra despicerentur inutilesque ad res bellicas judicarentur, vehementer ea oratione commoti sunt, qua Alexander usus fuerat, postquam per totam hanc expeditionem aliae indignationis causae accesserunt, quod jam saepenumero eos offenderat Persica vestis eodem pertinens, et ornatus Macedonicus barbaris adolescentibus, quos Posteros suos

vocabat, concessus, deinde peregrini equites amicorum cohortibus accensi et permisti. (3) Non igitur jam amplius silentium tenuerunt, sed omnes militiae sacramento absolvi petierunt, adjicientes, ut cum patre suo bellum gereret, Ammonem iis verbis sugillantes. Qua; quum

audisset Alexander (erat enim jam magis soUto ad iraiu

prQclivus, atque ob barbaricum comitatuin non ita atque olim erga Macedones facilis atque humanus) confestim cum ducibusqui eum circumstabant de tribunali desiliens, praccipuos eorum qui multitudinem ad seditionem concitabant comprehendi jubet, scutatis manu designans quosnam capi vellet : tredecim hi fucre. Quos statim ad supplicium rapi jubet. Quo facto quum reliqui atton:i silcntium fecissent, conscenso rursus tribunali, in hunc modum disseruit.


« Non sum facturus verba, Macedones, ut vos ab ista domum redcundi cupiilitate demoveam, siquidem per me integrum vobis est quo libuerit abire, sed ut intelligatis, quid ego vobis praestiterim, et qualem vos mihi vicem rependentes disccdatis. (2) Ac primum a Philippo patre, ut par est, ordiar. Philippus enim vos incertis sedibus errantes atque inopes, et plerosque sub pellibus degentes exiguosque ovium greges in montibus pascentes ac pro iis parum feliciter adversus llIyrios, Triballos et finitmos Tbraces bellum gerentes accipicns, pro pellibus chlamydc; gestandas dedit, ex montibus in planitiem deduxit, paresque bostibus ad pugnandum cffecit, ut non tam in locorum munitione deinceps, quam in vestra virtute salutem collo caretis : urbes vobis habitandas dedit, optimisque legibu3

atque institutis ornavit. (3) Idem vobis in eos ipsos lMirbaros qui vos assiduis populationibus laccssebant, imperium acquisivit, et dominos e servis effecit : magnam Thraciae partem Macedoniae adjecit, oppidisque ad maritimam oram peropportunis in potestatem suam redactis, commerciorum facultatem aperuit, et tutas metallorum fodinas suppeditavit. (4) Thcssalos praeterea, quorum metu olim exanimati eratis, vestro imperio subjecit: gente Phocensium afflicta aditum in Greciam amplum et expeditum pro angusto et difficili vobis patefecit. Athenienses vero et Thehanos, qui vobis insidiabantur, sic afflixit, nobis jam una cum eo militantibus, ut quum antea vectigal Atheniensibus penderemus, Thebanis pareremus, jam vice versa utramque illam civitatem in fide ac tutela nostra habeamus.

(5) In Peloponnesum etiam ingressus, res illic constituit.

Imperator dcnique totius Graecise designatus, ut bellum adversus Persas susciperet, gloriam ejus rei non sibi magis quam genti et nomini Macedonum adjecit.

6. Atque haec sunt patris mei erga vos beneficia, magna ilia quidem, si cum aliis non comparentur : parva, si cum nostris conferantur. Nam ego patri succedens, aurea quaedam pauca argenteaque pocula nactus in patriis thesauris.

talenta vero ne sexaginta quidem : quanquam sere aliens

pressus, .quod mihi pater ad quingenta circiter talenta roliquerat, tamen contracto novo aere alieno talentum octingentorum, ex Macedonia, quae vos vix alcre poterat, castra movi : ac protinus fretum Hellesponti vobis patefeci, Persis, qui turn imperium maris tcnebant, superatis : (7) devictis deinde Darii ducibus equestri pru'lio totam Ioniam, AEoliam, utramque Phrygiam, Lydiam quoque imperio Macedonum adjeci, Miletum obsidione cepi: ceteras gentes et nationes, qua; voluntariam fecerunt deditionem, vobis subjcci, stipendiariasque feci. (8) AEgypti Cyrenesque opes,

quibus potiti sumus sine vi, ea; quoque ad vos accesserunt: Coclosyria, Palaestina, Mesopotamia possessiones vestrsr.

sunt : sahllon, Bactra, Susa, in vestra potestate sunt : opes Lydorum vestrae sunt, thesauri Pcrsaruin , opes Indorum, vester denique Oceanus est : vos satrapae, vos duces, vos ordinum principes et ductores. (9) Nam mihi ipsi I ex tot laboribus quid aliud superest quam ista purpura, et istud diadoma? privatim enim nihil habeo : neaue est qui

meos dcmonstrare possit thesauros, prater ea quae vos tenetis, vel qua; servantur vestri causa. Quandoquideni non habeo ad quid eos reservein in privatum usum , quippe qui iisdem utar cibis atquc vos, et aequesomnum capiam atque vos. Quin viliorihus etiam cibis utor quam vos, quicunque vivitis deliciosius: ac ante vos vigilare me certo scio, ut ipsi nimirum placide quieteque dormiatis.


« Sed fortasse haec omnia, vobis labores et pcricula subeuntibtis, ipse vester imperator laborum et periculorum omnium immunis adeptus sum. Et quisnam vestrOm ausit dicerese plures labores quam me pro ipso subiisse PAge etiam quicunque vestrum habet vulnera, denudet corpus, ostendat cicatrices : ostendam ipse quoque vicissim meas.

(2) Nam nulla est adversa corporis pars quae cicatrice careat : neque ullum sane teli genus est, quod cominus tractetur, vel eminus jaciatur, cujus in meo corpore aliqua vestigia non exstent : sed et gladio cominus sauciatus sum, et sagittis vulneratus, et catapultis male habitus et lapidi-

bus et lignis passim pro vobis vestraque gloria et opibus appetitus vos duco victores per omnes terras, onmiaqofl maria, per flumina, per montes, per loca plana. (3) Nuptias etiam perinde atque vos celebravi, ut liberi bonae partis vestrum fnturi sint cognati meis liberis. Praeterea aes alienum , quo quis vestrum premebatur, non curiosius exquirens qua de re fuerit contractum, ipse dissolvi : quamvis et stipendium militarc ingenspersolverem, et vos ex urbiun direptione quaestus ingentes faceretis. Adde quod pleros que vestrum coronis aureis donavi, quae vestre virtutis et honorum quos vobis tribui aeterna monumenta future essent. (4) Quod si cui fortiter pugnanti contigit occumbere.

is praeter mortis lionestatem et gloriam quam adeptus est,

monumento insigni decoratus est. Plerisquc domi rcneae statuae sunt erectae : parentibus eorum honores tributi sunt et immunitas apublicis muneribus atque tributis concessa.

Nam nemo adhuc vestrum sub meis auspiciis fugiens cecidit.

5. Jamque mecum constitueram domum remittere quicunque vestrum militiae oneribussustinendis pares non sunt, honoribus et praemiis ita decoratos ut sui civcs eos fortunatos et beatos essent existimaturi. Sed posteaquam idem abeundi animus omnibus est, abite omnes, ac domum renuntiate vos regem vestrum Alexandrum, qui Persas, Rledos, Bactrianos, Sacas vicit, (6) qui Uxios, Arachotos et Drangas subegit, qui tenet Parthos, Chorasmios, Ilyrcanos, ad mare usque Caspium : qui Caucasum montem superavit portasque Caspias, qui Oxum numen Tanainque transmit

sit, Indum etiam a nullo antea nisi a Raccho superatum : qui etiam Hydaspen, Acesinem et Hydraoten transmisit, (7) Hyphasinque trajccisset, ni per vos stetisset, qui eum sequi noluistis : qui deniquc in Oceanum per utrumque Indi ostium ingressus, per .olitudines et fines Gadrosiorum, quo nemo ante eum cum exercitu venit, iter habuit, et Carmaniam ex ilinere atque Oritas subegit : quem, classe jam ejuscircumvecta ex finibus indorum in mare Persicum,

victorem Susa veduxistis : eum (inquam ) civibus vestris renuntiate vos deseruisse, atque discessisse, et fidei barcarorum qui ab eo sunt devicti, commisisse. Htec scilicet renuntiata gloriam apud homines, opinionem pietatis apud deos sunt vobis adjunctura. Jam itaquc abite. »

CAP. XI. ·

Haec loquutus desiliit celeriter de tribunali, regiamque ingressus neque corpus curavit, neque amicorum quenquam eo die admisit; sed ne postridie quidem. Tertio autem die vocatis ad se Persarum principibus ducatus agminum inter eos partitus est, et quotquot cognatos effecerat, iis solis ut deosculari ipsum liceret sanxit. (2) At Macedones regis oratione commoti, attonitis similes apud tribunal taciti consistebant. Neque quisquam regem discedentem comitatus est, praeterquam qui circa eum erant amici et custodes corporis. Plerique vero neque manentes quid

dicerent, neque quid facerent sciebant : neque discedere volebant. (3) Postquam vero quid de Medis ac Persis statuisset cognoverunt, ducatus nimirum Persis datos esse, barbarosque per varios ordincs distributes, et Macedonico nomine Persicum agema vocari, et peditum amicorum agmen ex Persis constitutum, aliQsque pedites amicos, argyraspidum etiam agmen Persicum et amicorum equitatum, aliudque agema regium, non amplius sese con.

tinere potuerunt : (4) sed concursu ad regiam facto , arma ante januam projecerunt, quae regi supplicationis loco

essent. Ipsi pro foribus stantes clamorcm tollebant, to* tromitti postulantes, auctores tumultus quique claiuaudi initium fecerant dedituri: neque a janua interdiu vel noctu discessuri, nisi Alexander corum commiseratione tangeretur.

5. Quae ut Alexandro nuntiata sunt, confestim ad eos cgreditur, humilesque acdemissos conspicatus, et communi omnium mocrore atque ejulatu commotus collacrimatus est. Quumque aliquantum veluti aliquid dicturus consti-

tisset, ipsi supplices permanserunt. (6) Turn Callinesquidanfet aetatc et praefcctura in amicorum equitatu non ob- · scurus, ita loquutus est : Hoc est, o rex, quod Macedonum animos male habet, quod jam nonnullos Persaruni

tibi cognatos elTccisti, quodque Persae cognati Alexandri appellantur. Hos te deosculari sinis, Maccdonibus ab liujuscemodi bonore exclusis. (7) Tum Alexander ejus orationein interrumpens, Omnes vos, inquit, cognatos mihi

facio, ac deinceps ita vocabo. His dictis Callines progressus cum deosculatus est, aliiquc quibus id cordi fuit. Atque ita rcceptis arinis clamantes et paeana canentes ad castra redierunt. (8) Post liacc Alexander sacrificium diis qui.

bus consueverat fecit, epuluinque publicum curavit, accumbente ipso pariter, omnibusquc circa cum Maccdonibus, deinde Persis ac deinceps rcliquisgentibus, prout quisque aut dignitate aut virtute bellica illustris esset. TulU ex eodem cratere et rex et qui una accumbebant libarunt, Graecis vatibus et Magis vota nuncupantibus : (9) et Macedonibus Persisque cum alia fausta ac prospera, turn ooncordiam imperiique societatem precatus est. Novem millia convivarum huic epulo adfuisse memorant, eosque omncs eandem libationem fecisse, et post hoc paeanem cecinisse.


Dehinc Maccdoncs voluntarii ab eo dimissi sunt, qui aut per aetatem aut aliquam membrorum mutilationem inutiles bello erant : decem circiter millia fuetc. Quibus quidem non exacti tantum temporis stipendia persolvit, sed etiam temporis in reditionem domum incidentis. (2) Singulis etiam talentum ultra stipendium numeravit. Si quibus

autem fllii ex Asiaticis mulieribus essent, apud se relinqui jussit, ne seditioncm aliquam in Macedonia excitarent barbararum mulierum liberi pueris domi relictis matribusque permisti : Macedonicis eos moribus imbui bellicaque disciplina instrui curaturus : quumque jam viri facti essent, parentibus redditurus. (3) Atque haea qui-

dem discedentibus incerta inexplorataquc promisit : illud vero certissimum amoris benevolentiaeque erga eos suaa documentum edere voluit, quod Craterum, quem fidelissimum sibihabebat, et aeque ac caput suum amabat, custodem et ducem itineris eis adjunxit. Ita tandem salu;; omnes, lacrimans lacrimantes ctiam ipsos dimisit, Craterum- que eos ducere, deinde Macedoniae, Thraciae et Thessaliic ac libertati Graccorum praeesse jubet. Antipatrum vero in eorum qui dimissi essent locum alios Macedones aetate ac viribus florentes adducere jubet. Polysperchontem etiam cum Cratero misit, qui secundus a Cratero dux esset , ne, siquid humani Cratero in itinere accideret, quippe qui quum mitteretur corpore erat parum firmo, ducem itineris desiderarent.

5. Porro obscurus quidam rumor spargebatur ab iis qui regum negotia, quo magis occultantur, eo magis evulgare concupiscunt, fidemque semper in deteriorem partem potius quam in saniorem scelerate inclinant, Alexandrum jam turn matris suae calumniis quibus Antipatrum onerarat victum, Antipatrum e Macedonia amovere voluisse. (6) Sed fortasse haeec Antipatri evocatio nequaquam ad ejus ignominiam spectabat, sed potius ne quid ex iIIo.

rum dissensione mali oriretur, cui ne ipse quidem mederi posset. Frequentes enim literae ad Alexandruin adferebantur, quibus hie Olympiadis arrogantiam, acerbitatem curiositatemque incusabat, quae Alexandri matrem parum decerent: adeo ut hujusmodi quid ab Alexandro dictum fuisse narrent, Grave decem mensium habitationis pretium a matre exigi. (7) Olympias vero Antipatrum ut insolentem ex imperio et popularium observantia, neque jam amplius meminisse ejus a quo tantam potestatem accepisset: sed

dignum se judicare qui inter Macedones et Graecos primas obtineat. Atqui Alexandri fides magis in earn partem inclinabat quae ad Antipatri calumniam pertinebat, utpote quod regno magis extimescendum erat. Nullum tamen Alexander vel dictum vel factum edidit, e quo quispiam suspicari posset, eum alieniore ab Antipatro animo esse. **** Hephaestio.


Hoc sermone deterritum Hephaestionem non libenter Eumeni, ejus rei cupido, reconciliatum fuisse. In hoc ipso itinere fertur Alexander vidisse campum in quo equae regiae pasci solent, quem quidem campum Herodotus Nysaeum, equasque Nysaeas vocatas fuisse ait : fuisseque olim in his campis equarum circiter c L millia : tunc vero Alexandrum non multo plures quinquaginta millibus reperisse ; piei rasque enim a proedonibus furto sublatas.

2. Eo loci Atropates Mediae satrapa centum ci mulieres d> dit, quas Amazones esse dicebat, habitu virorum equitum ornatas, praeterquam quod secures pro lanceis gestabant, d peltas pro scutis. Sunt qui dicant eas ctiam dextras mammas minores habuisse, casque in praliis exseruisse. (3) Has Alexander ab exercitu remisit, ncquid a Macedonibus aut barbaris probri patcrentur. Jussit autem ut reginm nuntiarent, se ad eam generandac prolis causa profecturum.

Verum liaec neque Aristobulus ncquc alius quispiam fide dignus auctor tradidit. (4) Mihi vero non videtur Amazonum gens ea tempestate superfuisse, nec ante Alexandri tempora Xenophon earum meminit, qui tamen et Colchorum et Phasiorum mentionem fecit, caeterarumque barbararum gentium, quas Graeci Trapezunte profecti, aut ctiam priusquam Trapezunta venirent, percurrerunt, quibus in locis etiam in Amazones incidisscnt, siqua adhuc iis temporibus earum soboles exstitisset. (5) Neque enim mihi credibilc videtur, boc mulierum genus nunquam exstitisse *.

quum sint a tam multis et Claris autoribus celebratae.

Quandoquidem et Herculein in cas missnm fuisse fama est

atquc Hippolytes reginae baltcum in Gneciam reportasse, et Athenienses primo Tlieseo duce has mulieres Europam invadentcs praclio. superatas repulissc. Picta etiam est a Cimonc Atheniensium cum Amazonibus pugna , non minus accurate quam Atheniensium et Pcrsarum. (6) Praeterea et Herodotus frequenter harum mulicrum mentionem facit, et quotquot Athenienses scriptores eos qui in bello mortui sunt scriptis ornarunt, bellum ab Athenien.

sibus adversus Amazonas gestum in primis celebrarunt.

Si vero equestres quasdam mulieres Atropates Alexandra exhibuit, aliud quoddam barbararum mulicrum genus fuisse credidcrim, quae equitandi perita:, et eo quem dixi.

mus Amazonum more armatse fuerint.


Ecbatanis Alexander, ut in felici successu rerum ei maris erat, sacrificinm fecit, ludosque gymnicos et musicos edidit, conviviaque cum amicis curavit. Inter hcec Hephaestion in morbum incidit : eratque is dies ab initio morbi septimus. Atque Alexander quidem statim ac nuntiatum es- set pessime jam habere Hephaestionem, stadio (habebantur enim eo die a pueris certamina gymnica) excessisse dicitur. quumque magna celeritate ad eum se contulisset, jamjam mortuum reperit.

2. Hie alii alia de Alexandri luctu scripserunt : omnes tamen in eo consentiunt, incredibili eum moerore affectum fuisse. Quibus autem rebus dolorem sunm testatus sit, alii aliter narrant, prout cujusque animus aut benevolentia aut

invidia erga Hellhaestiollcm, aut erga Alexandrum ipsumoo cupatus crat: (3)quorum qui indecentiora scripserunt, alii videntur mihi censuisse ad Alexandri laudem referenda esse, quaecunque ex ingenti moerore ob amici, quem prae ldiquis mortalibus carum habehat, mortem vel dixerit vel fecerit : alii potius vitio vertebant immoderatum luctum tanquam et rcgi et Alexandra parum decorum. Alii Alexandrum magna diei parte cjulantem super amici corpus procubuisse narrant, neque recedere voluisse, donee ab amicis avelleretur: (4) alii diem integrum nocteinque integram corpori

exanimi incubuisse aiunt : alii Glauciant medicum ob potionem non recte datam in crucem tolli jussisse; alii quod quum eum immoderatius bibisse cerneret, curam ejus omi.

sisset. Praecidisse autem Alexandrum in mortui honorem comam, cum ob alias causas non incredibile judico, turn propter stadium AchillLs, quem a puero acmulabatur. (5) Alii currus quo corpus Hephaestionis vehebatur ipsummet rectorem aurigamque fuisse : quod quidem mihi nequaquam verisimile videtur : alii eum Ecbatanis acdem AEsculapio sacram subverti jussisse. Sed et hoc barbarum est, neque Alexandro ulla ratione conveniens : sed Xerxis potius in deos impietate dignum, et compedibus quas ilium in Hellespontum Yimlictse causa demisisse ferunt.

(6) Caeterum hoc non dissentancum vero judieaverim, quod

a nonnullis memoriae traditum est: cunti versus Babylonem Alexandro multas Graecorum legationes in itinere obviam venisse, inter quos etiam Epidauriorum legati erant. Quibus quum postulata concessisset, donarium dedisse quod AEsculapio suffigerent, his verbis adjectis : « Quamquam AEsculapius parum mihi aequus fuit, qui amicum, quem ego tanquam caput meum amabam, non servarit. » (7) Hephaestioni etiam semper utheroi parent ari jussisse a pierisque scriptum est. Alii addunt misisse ilium ad Ammonis templum qui deum consulerent, an Hephaestioni ut deo sacrificari permitteret. Idque Jovem negasse.

8. In his vero scriptoresomnes inter seconveniunt, Alexandrum totum triduum ab Hephaestionis obitu neque eibtun degustasse, neque ullam aliam corporis curam tenuisse, sed aut lamentantem, aut tacite dolorem prementem jacuissc, mandasseque illi rogum parari Babylone x. m talentum : alii plura adscribunt. (9) Eumque per universam barbarorum regionem publicum luctum indixisse; ad luec multos ex ami.

cis Alexandri ad levandum dolorem et se et arma Hephaestioni devovisse : ac primum quidem omnium Eumenent illius consilii auctorem fuisse, quem paulo ante simultatem cum Hephaestione gessisse diximus. Is id officii mortuo praestahat, ne Alexander ilium laetitiam ex Hephaestionis obitu percepisse suspicaretur. (10) Praeter haec Alexander neminem chiliarcham in Hephaestionis locum, qui equitatui amicorum praeesset, suffecit, ne Hephaestionis nomen ex agmine interiret, sed Hephaestionis chiliarchiam vocari vo*

luit: signumque ei praefcrri in agmine et praelio quod Haphaestion confecerat. Ludos praeterea gymnicos et musicos, cum certantium multitudine, turn sumptuum praeumionumque magnitudine longe prioribus omnibus illuslriores instituit. Tria namque certantium millia in id praeparaverat, quos quidem non multo post ad ipsius tumulum certasse ferunt.


Et jam multo tempore luctus continuatus erat, ipsequc se a moerore revocare coepcrat, multumque earn ad rem amicorum consolationes juvabant : quum rursum expeditionem in Cossaeos gcntem bellicosam, Uxiis finitimam, suscipit.

(2) Sunt hi montani populi, oppidaque munita inhabitant: ubi se \alido aliquo exercitu peti vident in montium cacumina confertim sese recipiunt, aut qua cuique integrum est diffugiunt in loca qua; ab exercitu adiri non possint :

deinde discedentibus hostibus rursus ad latrocinia conversi, vitam hoc pacto tuentur. (3) Alexander nihilominus illos, quantumvis hiems esset, sedibus suis ejecit. Caeterum ncque bruma, neque diflicultas locorum aut ipsi aut Ptolema-o Lagi, qui partem exercitus ducebat, impedimento fuit: adeo nihil ejus virtuti bellicac inaccessum erat.

4. Dehinc Babyloniam petcnti Alexandro Afrorum legati occurrerunt gratulantes, Asiae coronam illi defereutes. Ex Italia quoque Brutii, Lucani ac Tusci eadem de causa legatos miserunt. Idem et Carthaginicnses fecisse dicuntur : ab yEthiopibus quoque venerunt, et a Scythis Europam incolentibus : a Celtis etiam et Iberis, omnes amicitiam petentes : quorum nomina ac cultum turn primum Grasci et Macedones cognoverunt. (5) Nonnullos etiam ut controversias qua; inter eos incidissent dirimeret, ycnisse ferunt. Ac turn maxime Alexandrum sibi ipsi et iis qui cum eo erant universae terrae ac maris dominum visum esse. Aristus autcm et Asclepiades, ex iis qui de Alexandri rebus gestis scripserunt, dicunt Romanos etiam legatos misisse : et Alexandrum, audita eorum legatione, jam turn de futura Roma-

norum potentia aliquid auguratum esse, quum et iUorum modestiam et diligentiam ac generositatem animadvertisset, eorumque mores atque isstituta cognovisset. (6) Ceterum hoc, ut neque omnino certum, neque prorsus incredibile, commemoravi : tametsi nullus Romanarum rerum scriptor hujus legationis ad Alexandrum missae mentionem fecit : neque ex iis qui Alexandri res gestas conscripserunt, quos quidem eo praecipue sequor, Ptolemaeus Lagi et Aristobulus.

Neque vero Romanae reipublicae conveniens videtur, qun

liberrima turn temporis erat, ad regem exterum, quiqu6 alioqui tam procul domo aberat, lcgatos misisse, praesertim quum neque ulla utilitatis spes eos moveret, quumque, si qui alii, odio tyrannicum et genus et nomen prosequerentur.


Post liaec Alexander Heraclidem Argaei filium cum navium architcctis in Hyrcaniam mittit, qui excisa e montibus Hyrcaniae materia navesoblongas conficiat: partim tectas, partim apertas, Graecarum navimu instar. (2) Cupiehat enim etiam illud mare, quod Caspium simul et Hyrcanium appellatur, cui mari committatur coguosccre : utrum ponto Euxino an ab oriente Indicus Oceanus circumductus in sinum Hyrcanium refundatur, queniadmodum ctiam Persicum, rubrum mare alii vocant, sinum Oceani esse compercrat. (3) Neque enim adhuc inventa erant Caspii maris initia, quamvis multae gentes cireum ipsum incolerent, multique amnes navigabiles in iIIud mare ferrentur. Nam ex Bactris Oxus maximus Asise suminum, Indicis exceptis, in Caspium mare fluit: p6r Scythas Iaxartes. Araxem quoque, qui ab Armeniis lluit, in hoc mare ferri plerique tradunt : (4)atque hi quidem maximi amnes sunt; multi vero praeterea alii in hos fluvios illabentcs et ipsi seorsum in istud

mare exeunt: partim ab iis qui cum Alexandra gentes illas obierunt cogniti, partim ultra sinnm, utverisimile est, in Scytharum Nomadum regionibus labentes; quae quidem prorsus incognita sunt.

5. Alexander quum per Tigrim llumen exercitmu trajecisset, Babylonem proficiscens Chaldaeos vates obvios habuit, qui eum ab amicis sevocatum rogarunt ut profectionc Babylonica supersederet. Oraculo enim sese Beli dei monitos, ingressum in Babylonem nequaquam ci turn temporis faustum ac felicem fore. (6) Ipse Euripidis versum eis ob.

jiciebat, qui ita habet r

Qui conjicit bene, augur est is optimus.

Tum illi : Atqui, o rex, ne occidentem versus respicias, neque exercitum hac ducens ingrediare, sed potius circumactum agmen in orientem ducito. (7) Sed ob difflcultatem viae id praestare non potuit : forluna sive fato eum in viam propellente, cujus transitus ipsi exitio futurus erat. Et fortasse satius ei fuit, in summo felicitatis fastigio summoque hominum desiderio vitam cum morte commutare, prusquam ei oalamitas aliqua humano more accideret. Cujus rei causa Solonem Croeso suasisse verisimile est ut longac vitae exitum

spectarct, neque prius quemquam mortaliuin felicem judi caret. (8) Quandoquidem et Hephaestionis obit us non exigu

infortunii loco Alexandra accidisse videtur, quem mea sententia praevenire ipse quam vivus experiri maluisset : non secus atque A chilli jucundius fuisset Patrocli mortem sua.

ipsius mortc antevertisse, quam netis ejus ultor relinqui.


Inciderai autem Alexandra suspicio quaedam de Chaldaeis, quod se non tam oraculi quam privatse ipsoium utilitatis causa per id tempus ab ingrcssu Babylonis deterrerent. Nam Beli templum in media Babyloniorum urbe silum erat, magnitudine praeclarum, atque ex laterculo coclili, bitumine interlito, coagmentatum. (2) Quod templum, quem.

admodum et caetera Babyloniorum loca sacra Xerxes subverterat, quum ex Graecia reverteretur. Alexander vero in animo babebat templum instaurare, atque, ut quidam scribunt, e veteribus fundamentis exaedificare : eamqueob causam rudera exportare Babylonios jusserat : ut vero alii, augustius quam antea fuerat efficere statuerat. (3) Quunique ipso absente segnius quam vellet operi instarcnt, ipse cum univcrso exercitu opus aggrcdi cogitabat. Erat autem Belo multum agri ab Assyriis regibus consecratum, multum etiam aurum : (4) Et ex eo oHm quidem templum reficiebatur et sacrificia deo offerenda comparabantur; tunc vero quum in nullos usus conferrentur annui reditus, Chaldseis id omne quod Belo sacrum erat cedebat. Quamobrem sus-

picari coepit Alexander nolle eos ipsum Babylonem ingredi, Jle parvo temporis spatio exuedificato temploipsi tantis pecuniarum commodis privarentur. (5) Aristobulus tamen auctor est, Alexandrum Chaldaeorum consilio de circumagendo itinere in urbem acquiescere voluisse, ac primo quidem die ad Euphratem fluvium castra posuisse : postridic vero quum flumen ei ad dextram esset, juxta ipsum processisse, cupientem praetergredi earn urbis partem quae occasum spectabat.

ut inde orientem versus se converteret : (6) sed ob difficultatem locorum ita cum exercitu ingredi non potuisse : quod nimirum quum ab occidentali urbis parte in orientalem sese convertere vellet, paludosis limosisque locis impediretur : atque ita partim volentem partim nolentem Bell oraculo non paruisse.

CAP. XVIII, Porro Aristobulus aliud quippiain hujuscemodi narrat: Apollodorum Amphipolitam, ex amicis Alexandri, prae* torem exercitus quem Alexander Mazaeo Babyloniorum sa-

trapae rcliquerat, quum ad Alexandrum ex Indis rcversum convenissct, vidissetque eum in satrapas qui aliis atque aliis provinciis praefuerant, severius animadvertentem, Pithagorae fratri suo scripsisse (vatem enim fuisse Pithagoram ex eorum gcnere qui exta consulunt) et de salute sua eum consuluissez : (2) Pithagoram ejus literis respondisse, rogasscquc cujus potissimum metu vaticinio uti vellet : qui quum respondisset, se ab Alexandra et Hephaestione sibi metuere, Pithagoram primum pro Hephaestione exta inspexisse. Quumque jecinori fibrae decssen t, literas rursun.

scripsisse, casque obsignatas ad Apollodorum ex Baby lone

in Ecbatana misisse, quibus monebat ne quicquam ab Ho phaestione metueret. Propediem enim e vivis sublatum iri. (3) Quam quidem cpistolam ait Aristobulus Apollodorum accepisse pridie quam Hephaestio exiret e vita. Tum Pithagoram quum rursus pro Alexandra exta consuluisset, fibrasque etiam pro Alexandro jecinori dcesse reperisset, idem fratri suo de Alexandra scripsisse. Apollodorum vero id non subticuisse, sed Alexandra quae acceperat indicasse, ut benevolo erga regem animo esse videretur, monens ut iinminens periculum caveret. (i) Atque Alexandrum quidem Apollodorum collaudasse narrat : quumque sabylonem venisset, percontatum esse Pithagoram quo signo edoctus fratri suo talia de se scripsisset qui quum respondis-

set, quod hostiae jecinora absque fibris inventa essent, Alexandrum rursus interrogasse quid hoc portenderet : et Pithagoram, magnum malum portendi dixisse. Alexandrum vero tantum abfuisse ut Pithagorae succensuerit, ut eum deinceps cariorem habuerit, quod citra dolum simpliciter ei rem ipsam dixisset. (5) Hasc Aristobulus se a Pithagora audisse testatur : ac postea Perdiccac atque Antigono eundem vaticinatum esse. Eodemque utrique prodigio edito Perdiccam adversus Ptolemacum bellantem mortuum esse Antigonum vero in pugna adversus Seleucum et Ljsimacbum ad Ipsum commissa. (6) Atqui de Calano sophista Indo etiam hujuscemodi quippiam scriptum est : Quum moriturus ad rogum iret, reliquos quidem amicos osculatum fuisse : ad Alexandrum vero deosculandi ilium causa accedere noluisse, sed dixisse Babylone se ilium reper turum ibique osculum daturum esse. Quae quidem verba turn temporis neglecta parumque animadversa fuisse: postea vero mortuo Babylone Alexandro memoria repetita Alexandri mortem vaticinatum fuisse compererunt.


Alexandra Babylonem ingresso legationes Graecorum obviam venerunt. Quibus vero de rebus singulae miss.

fuerint non constat. Mea vero scntentia, pleraeque co spcctabant ut eum coronarent, utque cum ob alias victorias, turn ob Indicas ei congratularentur, laetitiamque publicam ob felicem ex Indis reditum testarentur. Quos quidem humaniter exceptos debitisque honoribus ornatos domum remisisse dicitur. (2) Quotquot autem clarorum virorum statuas aut deorum simulacra aut alhid quidvis deis conse- cratum Xerxes Babylonem vel Pasargadas vel Susas aut in quamvis aliam Asiae partem ex Graecia deportaverat, ea legatis reportanda dedit. Atque ita Harmodii et Arintogitonis seneas statuas Athenas remisisse dicitur, simulque

Dianac Celcaeae simulacrum.

3. Recepit autem apud sabylonios, ut Aristobulus ait, classem navalem, quae partim per Eupluatem fluvium * Persico mari subvecta erat, Nearcho duce, partim ePhoenicia appulerat; Phoenicum quidem quinqueremej duas, quadriremes tres, triremes XII, triginta remorum naves xxx. Ha; in partes dissectae ex Phoenicia ad Euphratem in Thapsacum urbem vectae sunt, ibique rursus compaginatae Babylonem navigarunt. (4) Dicit idem Alexandrum aliam quoque classem construxisse caesis in Babylonia cupressis. Harum enim arborum tantummodo in Assyria copiam esse, reliquarum quae coniiciendis navibus apUi.

sintinopia laborare. Supplementa etiam in naves aliaque ministeria, et purpuras piscantium aliorumque marinorum operariorum multitudinem ex Phoenicia atque universa maritima ora ad eum venisse. Portum praeterea apud Babylonios effodi enravit, qui mille naves oblongas caperet.

navalia etiam portui adjunxit. (5) Misitque Miccalum Cla-

zomenium cum quingentis talentis in Phceniciam et Syriam, qui quoscunque maritimos posset mercede conduceret, alios vero etiam emeret. Siquidem in maritimam Persici sinus oram ejusque insulas coloniasdeducere statuerat. AEque enim opulenta sibi ea regio atque Phoenicia fore videbatur. (c) Classem vero in Arabas populosam gentem parabat, ea da causa quod soli ex barbaris illius regionis neque legationes ad eum misissent, neque quidquam officii aut honoris sibi detulissent : sed revera, ut mihi quidem videtur, quod nulla eum conquirendi ditiones satietas capiebat.


Fama autem tenuit, id causae fuisse quod audisset Arabas duos tantum deos colere, Coelum scilicet et Bacchum. Coelum quidem, quod etipsum conspiceratur et in

se contineret sidera turn alia turn solem, a quo quamplu.

rima manifestissimaque ad omnes humanos usus commoda manarent : Bacchum vero ob famam ducti in Indos exercitus. Quapropter non indignum ccnsebat se, qui pro tertio deo apud Arabes haberetur (quippe qui rebus gestis Baccho nequaquam inferior esset), siquidcm devictis Arabibus suis legibus vivendi potestatem ut indis, faceret.

(2) Invitabat eum praeterea opulentia regionis, quum audisset casiam palustribus locis apud eos nasci, ex arboribus myrrham et thura legi: e\ fruticibus cinamomum rescindi : pratasua sponte nardum gignere. Quodque ad magnitudinem regionis attinet, Arabiam maritimam India minorem non esse acceperat, multasque ei insulas adjacere: frequen.

tes praeterea portus esse, qui et stationes receptui oIassill.

idoneas prajbeant et lubes ad habftandum commodas opulentasque.

3. Duae vero insulae in mari sitae ad Euphratis ostia nuntiabantur : quarum altera non procul inde ubi Euphrates in mare exit, cxx stadiis a littore fluviique faucibus distabat.

Atque hanc quidem minorem et sylvis densam esse, ac Dianae templum habere : atque ipsos indigenas templi ministeriis fungi: (4) et capras feras et cervos eam pascere, eaque animalia DialliC sacra relinqui, neque fas esse ea capere, nisi ad sacrificium deae faciendum. In hunc enim usum occidi nefas non esse. Hanc insulam ait Aristobulus Icarum ab Alexandra vocari jussam, ah insula Icaro in AEgaeo mari sita, (5) in quam Icarum, Daedali filium, liquata cera qua alas sibi affixerat procidisse aiunt, quod non, prout pater ei imperarat, vicinus terrae volasset, sed stolide sublimem aeris regionem petens, liquata a solis radiis cera, nomcn insulae et mari a suo nomine dedisset;

illam enim Icarum, mare vero Icarium dictum fuisse. (6) Altera insula ab Kuphratis ostio unius diei ac noctis navigatione distare dicitur, secundo vento puppim amante. Ty1MS insulae nomen est. Quae et magna, neque omnino aspera silvosaque est, sed mitibus maturisque fructibus gignendis idonea.

7. Haec per Archiam Alexandra nuntiata sunt: qui cum nave triginta remorum ad explorandam navigationem in Arabiam emissus ad Tylum insulam usque pervenit : ulterius procedere non ausus. Androsthenes vero cum alia nave xxx remorum missus, etiam aliquam chersonesi Arabum partem praeterlegit. Omnium autem qui emissi sunt longissime processit Hieron Solensis. gubernator, (8) cui data nave xxx remorum mandarat Alexander ut universamArabiae chersonesum circumnavigaret, donee ad Arabicum

sinum AEgypto vicinum ad urbcm Heroum pervenisset. Sed neque is ulterius progredi ausus est, quum alioqui multam fere Arabum regionem praternavigasset. Nam ad Aiexanorum reversus, ingentcm chersonesi magnitudinem esse nuntiavit, neque India multo minorem : ejusque promontorium esse longe in Oceanum porrectum. (9) Quod et ii qui cum Nearcho ex India navigabant, priusquam in sinum Persicum secterent, non procul abs se remolum viderant : parumque abfuerat quin eo appellerent. Ita enim Onesicrito gubernatori visum fuerat. At Nearchus scribit se id prohibuisse, ut enavigato per circuitum sinu Persico, ea quorum gratia ab Alexandra missus erat renuntiare posset.

(10) Neque enim ad navigandum Oceanum missum esse, sed ut regionem mari adjacentem cognosceret, et qui homines ea loca inhabitarent, quique in ea portus et aqua; essent, utque incolarum mores atque instituta exploraret : et quae terra bonos, quae malos fructus gignat. Quam qui dem rem exercitui saluti fuisse asserit. Neque enim incolumes fuisse reversuros, si ultra desertam Arabiae oram navigassent. Qua de causa Hieron quoque retro cursum flexisse fertur.


Interea vero dum triremes parantur portusque apud Bubylonem effoditur, Alexander ad Pallacopam amnem per Euphratem devectus est. Distat is a Babylone stadiis ferme DCCC. Est vero canalis hic Pallacopas ex Euphrate fossus, nec vero ex fonte oriens fluvius. (2) Euphrates enim ex montibus Armeniis oriens hiberno tempore intra ripas labitur, utpote non multum aquae trahens : ineunte autem vere, multoque magis sub solstitium aestivum grandis exit, ripisque superatis Assyriorum campos inundat. (3) Tunc enim nives in Armeniis montibus liquatae aquas ejus mirum in modum augent. Atque ita in magnam altitudincm elatus circumjectam regionem

obruat, nisi quis nonnihil diducens per Pallacopam in paludes ac stagna eum exonereL Quae quidem paludes ab hoc alveo initio facto usque ad regionem Arabiae proximam et inde quidem longe per vadosa loca ac tandem per multos et occultos meatus in mare feruntur. (4) Resolutis vero nivibus, praccipue circa Vergiliarum occasum, Euphrates minor labitur : at nihilominus magna ejus pars per Pallacopam in lacus derivatur. Nisi vero quis rursus Pallacopee alvcum obstruat, ita ut juxta ripas repulsa manet aqua per alveum, Euphratem sane in eum evacuet, adeo ut Assyriorum campi ab eo irrigari nequeant. (5) Quapropter Ilabyloniorum satrapa magno labore Euphratis in Palla-

copam exitus obstruit (quamvis non magna cum difficultate

aperiantur), quod limosa iis in partibus terra et pleraque sit caenum, quippe quae quum fluminis aqua perluatur, minime faciiem aquae retorsioncm admittat : adeo ut ultra decem millia Assyriorum tres integros menses in hoc opere consumpserint.

6. Quae Alexandro enarrata incitarunt eum ut aliquid in utilitatem Assyriae meditaretur. Itaque qua in Pallacopam Kuphratis fluxus derivatur, ejus exitum firmius ohstruere instituit. Quumquc ad stadia triginta progressus esset, pe-

trosam terram reperit, quae discissa si committeretur veteri fossae Pallacopac, non concessura esset diffundi aquam propter firmitatem soli, atque aversionem ejus certo tempore nor difficulter fieri. (7) Idcirco Alexanderperpallacopamvectus, navigando per lacus descendit in Arabum regionem : ibi commodum quendam locum contemplatus, urbem aedificavit moenibusque cinxit, et coloniam eo deduxit ex Graecis mercenariis voluntariis et qui aut senectute aut casu aliquo inepti bello facti erant.

mm pop am


Ipse, quasi refutato sibi Chaldaeorum oraculo, quod nihil adversi, quemadmodum vaticinati erant, evenisset; jam enim Babylone excesserat nullo infortunio accepto : fiducia plenus rursum per paludes navigat, Babylonem a sinistra habens. Quumque in iis angustiis pars classis inopia ducis erracet, misso duce qui viam monstraret, in alveum eos reduxit. (2) Hujuscemodi vero quiddam narrant : Multa esse Assyriorum regum sepulcra in iis paludibus ac stagnis exstructa. Quumque Alexander navigando pergeret (ipsum enim suae triremis gubernatorem fuisse aiunt) obortum ingentem ventum causiam et diadema ei alligatum abripuisse, atque illud quidem utpote gravius, in aquam procidisse : istud vero vento abreptum arundini ad monimentum quoddam veterum regum natae adhaesisse. (3) Idque et ipsum futuri casus prodigium habitum, et nautam quendam enatasse, qui diadema ab arundine avelleret, idque receptum non manu gestasse, ne natans madefaceret, sed capiti impositum attulisse. (4) Atqui plerique eorum qui res Alexandri scripserunt eum diligentiae suae causa talento donatum ab Alexandro : deinde capite plecti jussum aiunt : vatibus monentibus, ne caput illud quod diadema regium gestasset, salvum relinqui

sineret. Aristobulus vero refert quidem eum talentum accepisse, sed plagis affectum, quod diadema capiti imposuisset. (5) Eum autem quendam ex Phoenicibus nautis fuisse ait, qui Alexandra diadema retulit : nonnulli Seleucum fuisse affirmant : idque Alexandra interitum, Seleuco magnum imperium portendisse. Seleucum enim maximum post Alexandrum suscepto impcrio regem fuisse, animoque maxime rcgio praditum, et plurimis regionibus post ipsum Alexandrum imperasse, minime dubium mihi videtur.


Alexander Babylonem reversus Peucestam cum xx. M Persarum reversum e Perside reperit. Is magnam quoque Cossaeorum manum et Tapurorum non paucos adduxerat : quod et bae gentes Persidi finitimae in primis bellicosae esse dicebantur. Yenerat item Philoxenus, e Cavia exercitum ducens, et Menander e Lydia, Menidas quoque cum #./juestribus copiis. (2.) Inter haec legati e Graecia venerunt, iique ipsi coronati Alexandrum accesserunt cumque coronis aureis coronavere, qui nimirum ut cum tanquam deum colerent venerant. Non longe interim ipse ab interitu aberat.

3. Turn Pcrsarum studio collaudato, quod Peucestae per omnia paruissent, simulque Peucesta ipso qui moderate sapienterquc gubernasset, Maccdonicis ordinibus eos accensuit. Decurionem quidem Macedonem singulis decuriis praofecit, adhaec duplarium Macedonem et decastaterem, ita vocatum a stipendio, quod quidem minus accipiebat quam duplarius, majus vero quam gregarii milites; (4) secundum hos duodecim Persas, ita tamen ut extremus dccastater Macedo etiam esset. Singulae itaque dccuriae quatuor Macedones babebant, e quibus tres ampliora quam reliqui stipendia accipiebant : quartus vero impcrio reliquis praestaret; Pcrsoo vero XII erant. Et Macedones quidem patria armatura utebantur : Persae partim sagittis, partim

amentatis jaculis.

5. Interea Alexander classem crebro ad remum exercebat.

Magna erat inter triremes et quadriremes, quae in fluvio erant, contentio, acre remigum et gubernatorum certamen Victoribus coronae dabantur.

6. Per hos dies venerunt etiam ab Ammone ii quos sciscitatum miserat, quosnam honores Hephaestioni tribuere fas esset. Qui quidem Ammonem respondisse nuntiahant, fas esse ut heroi sacrificare. Quo oraculo laetatus, deinceps eum ut heroem coluit. Post hacc Cleomeni homini improbo, qui AEgyptios multis injuriis affecerat, ewstolam

scripsit. Quam quidem, memoriae benevolentiaeque erga He- phsestionem mortuum causa haud reprehenderim : Multis vero aliis de causis non probo. (7) Jubebat enim ea epistola templum Hephaestioni exsedificari in Alexandria AEgyptiaca , cum in ipsa urbe, turn in insula Pharo, ubi turris erat, et magnitudine et sumptu operis excellens: et hoc juris obtineret ut insula de Hephaestionis nomine appellaretur; adhaec tabulis contractuum, quoscunque negotiatores inter se con.

ficerent, Hephaestionis nomen inscriberetur. (8) Atque haec quidem eo tantum nomine reprehendo, quod in rebus non magnis nimis magnam operam posuit : ilia vero quam

maxime damno : « Si enim ego (ita scribebat) in AEgyptum veniens templa et fana rite abs te Hephsestioni exstructa invenero, non solum si quid anteliac commisisti ignoscam, sed quantumcunque deinceps deliqueris, nihil incommodl tibi a me accidet. » Hoc certe ad liominem improbum, multis et terris et viris imperantem, a magno rege scriptum nulla ratione probare possum.


Sed jam Alexandri interitus imminebat, quem vel hoc maxime prodigio significatum fuisse Aristobulus scribit, Copias enim quae cum Peucesta ex Perside, et a mari cum Philoxeno et Menandro venerant, in Macedonicos ordines distribuisse, quumque sitim sentiret, nonnihil a sella recessisse, regiumque solium vacuum reliquisse. (2) Fuisse porro ab utraque solii parte lectos argenteis pedibus innixos, quibus amici circa eum insidebant. Quendam vero obscurum hominem (sunt qui aliqucm qui in custodia citra vincula habebatur, fuisse dicant) quum regiam sellam lectosque vacuos videret, et eunuchos utrinque thronum circumstantes (nam et amici regem discedentem comitati erant), per medios eunuchos transisse, soliumque conscenI disse et in eo consedisse. (3) Eos vero e solio eum detra-

here non ausos, Persica quadam lege prohibitos : sed laceratis vestibus pectora faciemque contudisse, magnum aliquod malum ominatos. Quae ubi Alexandro nuntiata sunt, eum qui solio insederat in quaestionem dari juasisse, num forte ex compositis insidiis id fecisset exploraturum : nihil vero confessum, praeterquam quod levitate quadam animi impulsus id fecisset : tantoque majus malum vates inde portendisse.

4. Paucis post diebus quum diis consuetas sibi pro felicibus successibus hostias sacrificasset, nonnullasque ex vatum monitu adjecisset, cum amicis epulatus est, conviviumque in multam noctem produxit. Hostias etiam exercitui dedisse, vinumque per decurias et eenturias distribuisse dicitur. A convivio sunt qui scribant eum in cubicnlum concedere voluisse : sed Medium, unum ex amicig

turn temporis ei maxime carum, obviam factum rogasse ut secum comessatum veniret: fore enim jucundam comessationem.


Et quidem diaria regis ita habent : ipsum apud Mediun.

comessatum bibisse : dcinde quum surrexisset seque abluiset, dormisse : rursumque edisse apud Medium et in

multam noctem bibisse, quumque e convivio discessisset, lavisse, lotum nonnihil mandisse, ibique cubuisse, quod jam febricitaret : (2) deinde lectica ad sacrificia delatum sacriftcasse uti consneverat per singulosdies. Sacrificiisque peractis in androne jacuisse in vesperum usque. Inter haec iter navigationemque ducibus pronuntiasse, et quidem eos qui pedites profecturi erant, in quartum diem : qui vero secnm navigaturi essent, ut in quintum diem parati essent jussisse. (3) Post haec lcctica delatum flumen versus, I conscensaque nave flumen trajecisse in hortum amaenissi-

mum : ibique rursus lotum requievisse. Postridie denuo lotum consueta sacrificia diis fecisse. Ingressumque cubiculum jacuisse cum Medio colloquentem, imperasseque ducibus ut mane adessent. (4) His peractis coenasse modice , rursusque in cubiculum delatum continue per totam noctem febricitasse: postridie lavisse, lotumque sacrificasse, et Nearcho reliquisque ducibus navigationem in tertium diem indixisse : postero quoque die lotum consueta sacrificia diis fecisse. Sacrificiisque factis febrim non cessasse.

Nihilominus tamen convocatis ducibus praccepisse ut omnia ad navigationem parata essent. Lotumque sub vesperum pejus habuisse. (5) Sequenti luce in aedes balneis vicinas

translatum esse, consuetaque sacrificia peregisse. Quumque jam vis morbi invaluisset, primarios tamen duces evocasse, deque navigatione rursus mandata dedissc. Altera die dim.

culteradmodum ad sacrificia delatum sacrificasse, nihiloque secius navigationem imperasse. (6) Postridie, quum jam pessime haberet, tamen a consuetis sacrifices non destitisse.

Jussisse vero ut duces circa aulam versarentur : et eos qui mille, quique quingentis militibus praefecti essent pro foribus custodiam agerent. Quumque jam plane langueret, ex horto in regiam translatum. Ingressisque ad eum ducibus.

agnovisse quidem eos, alloqui tamen non potuisse, nullamque vocem edidisse, et tota ilia nocte ac sequenti die gravissime febri correptum fuisse.


Ita in diariisregiis scriptum legitur, dein vero milites desiderio ejus videndi captos esse. Et nonnullis vivum cernere cupientibus : nonnullis, quod jam mortuus esse diceretur, mortemque ejus a cusfodibus corporis cclari, (mca sententia) suspicantibus, plerosque pr.. dolore ac desiderio regis, vi ad ilium vidcndum irrupisse. Sed jam regem ingrediente exercitu vocem dcfecisse : capite tantum aegre sublevato atque ocuHs indicium aliquod animi facientibus, singulis dextram praebuisse. (2) Iisdem diariisregiis continetur, in Serapidis aede pernoctasse Pithonem, Attalum,

Demophontem et Peucestam ; et praetr hos Gleomenem et Menidam ac Seleucum. Et pcrcontantibus deum, an melius satiusque esset Alexandrum in templum suum, ut a se curaretur, deferri, oraculum redditum, Non oportere ec deferri: sed melius ei si ibi maneat fore. (3) Idque ainicos Alexandra renuntiasse, neque multo post Alexandrum decessisse quasi id magis in rem ipsius esset. Ptolemneus et Aristobulus praeterea nihil afferunt. Sunt autem qui hoc etiam addant : interrogatum ab amicis, cuinam regnum relinqueret, respondisse, Optimo. Alii adjecisse cum ad haec verba aiunt, ingens certamen inter eos de se fuiurum.


Neque vero me preterit multa alia praeter haec de Alexandri obitu scripta esse : veluti venenum ei ah Antipatro missum esse, quo interiit. Aristotelemque id Antipatro confecisse, Alexandrum ob Callisthenis nccem metuentem : idque a Casandro Antipatri filio allatum. Alii in mulae ungula aUatum scribunt: (2) et per Iollam minorem Gasandri fratrem regi traditum. Fuisse enim Iollam regi a poculis, eique ab Alexandra paulo ante ejus mortem acerbi aliquid accidisse. Alii Medium, quod 101100 amator esset, sceleris conscium fuisse scribunt. Nam et hunc Alexandro auctorem comessationis fuisse, statimque post haustum poculum vehementem dolorem scnsisse, ita ut convivio excedere sit coactus. (3) Quidam eliam scribere non erubuit, Alexandrum quum jam de salute desperaret, ad Euphrateni se contulisse conjiciendi se in tlumen animo, uti suhlatus ex hominum oculis, certiorem apud posteros fidem faceret, , se ex deorum genere ortum ad deos rediisse. Roxanem vero conjugem, consilio ejus intellecto, inhibuisse, plo-

rantemque ipsum dixisse : invidere illam sibi divinitatia partae gloriam, Qua: quidem ideo potius a me commemorantur, ne ignorasse videar ea turn sparsa fuisse, quam quod fide digna existimem.


Decessit autcm Alexander Olympiade CXIIII, archonte Athcnis Hegcsia. Vixit annos XXXII, menses VIII, ut autor

est Aristobulus. Regnavit annos xu, menses VIII. Statura corporis pulcherrima fuit, laboris summa patientia, summo mentis acumine, magna animi fortitudine praeditus, honoris ot gloria; appetentissimns, periculorum amantissimus, divini cultus observantissimus : (2) corporis voluptatum moderatissimus : quoo ad aninium pertinent, sola laude inexplebilis, summa consilii dcxteritate quid in rebus ob-

scuris facto esset opus cernebat : et ex verisimilibus felicissime eventus rerum conjcctabat: ordinandi exercitus, armandi gubernandique peritissimus. Idem ad milituin animos excitandos et bona spe replendos, et metum periculorum privati periculi contemptione profligandum eximius. (3) Res dubias summa audacia aggrediebatur : ad anticipandos hostes eosque corripiendos, priusquam quod eventurum erat timerent, solertissimus, promissi pactique religiosissimus observator : neve aliorum fraudibus cape.retur, instructissimus : pecunias in privatas voluptates parcissime convertebat • in amicos summa cum liberalitate erogabat.

- as; "iJ


Si quid vero ab Alexandro irae vehementia rapidttateque commissum est, aut si insolcntius barbarorum fastum imitatus est, equidem non tanti faciendum censuerim, siquis juvenilem Alexandri aetatem non inique aestimet, si perpetuum felicitatis cursum, si assentatores, qui voluptatis causa cum regibus magno eorum malo versantur et versa-

buntur, animadvertat. Caeterum delicti poenitentia duci, id ego soli ipsi inter veteres reges tanquam eximium ac genuinumquiddam adscribo. (2) Plerique enim, tametsi alicujus delicti conscii sibi sint, tuentes id ut recte factum obtegere se culpam suanf putant, inique statuentes.

Unicam enim peccati medicinam esse censeo peccati agnitionem et confessionem, manifestumque poenitentiae documentum edere. Nam qui injuriam accepit, non ita graviter laesum sese judicat, si is qui laesit perperam sese fecisse fateatur : et bona alicui spes fit. se non amplius

injuria affectum irl, si is qui affecit poenitentiam facti sui prac se ferat. (3) Quod vero ad deum generis sui originem rcferebat, ne hoc auidem atrox delictum fuisse censuerim: quippe qui nihil aliud fortassis sibi propositum habuerit quam ut eo figmento majorem auctoritatem apud suhdito.

sibi conciliaret. Neque vero mihi videtur Alexander fuis&c Minoe aut yEaco aut Rhadamantho inrerior, quorum genus ad Jovem a veteribus relatum nulli ipsis vitio aut contumeliae versuni fuit : quemadmodum nec Thesei ortus ad

Neptunum, neque lonis ad Apollinem relatus. (4) Verum et Persicus habitus arte quadam mihi a rege assumtus videtur, ne prorsus alienus ab da rex esse videretur : utque refugium quoddam adversus Macedonum insolentiam superbiamque haberet. Qua etiam de causa eum Macedonum ordinibus Persas melophoros immiscuisse arbitror, et agematis, qui pari cum cis honore essent, accensuisse. Longas etiam potationes, ut ait Aristobulns, non vini causa amabat ; neque enim multum vini potabat, sed ut benevolentiam cum amicis foveret.


Quapropter quisquis Alexandrum incusat ac vituperat, is non ea solum qua; vituperatione digna sunt afferens vituperet, sed omnia ejus facta in unum cuniulum congerens, ita demum secum reputet, quis ipse et quali fortuna usus ad cujus ac quanti principis accusationem accedat, qui ad tantum humanae felicitatis fastigium evasit, ut utriusque continentis rex citra ullam controversiam fuerit nomenque suum per universum terrarum orbem propagarit : cogitetqqe iste quisquis est accusator, quam exilis ipse sit, quamque in exilihus parvique momenti rebus laboret, ac ne illas quidem ipsas decore conficiaf. (2) Ita enim sentio, nullam ea tempestatei gentem, nullam urbem, nullum denique hominem fuisse, ad quem non Alexandri nomen pervenerit. Quo circa non absque numine ejuscemodi hominem terris datum existimaverim, cui nemo omnium mortalium par fuit. Quod quidem etiam oracula in Alexandri morte testata sunt, diversaque aliis atque aliis

hominibus spectra et insomnia oblata, et continuata in hunc usque diem inter homines memoria et gloria, major quam qua: in hominem cadat, turn denique alia post tantum tcmporis spatium oracula Macedonum genti de ejus honore edita. (3) Ego vero, tametsi nonnulla Alexandri facta in historia rerum ab ipso gestarum reprehendi, Alexandri tamen ipsius admiratorem esse meipsum citra pudorem profiteor. Facta vero nonnulla improbavi, et veritatis meae et publicae utilitatis causa : in cujus gratiam hujus historiae scriptionein non absque numine etiam ag- gressus sum.



Quae extra Indum amnem Occidentem versus sunt regiones ad Cophencm fluvium usque Astaccni atque Assaceni, Indicae gentes, inlolunt. (2) Sunt vero hi Indis intra Indum amnem habitantibus et corporum magnitudme et animorum pracstantia inferiores : neque tam nigri quam plerique Indi. (3) Hi olim Assyriis parebant; deinde Medis subjecti in Persarum potestatem veneruut et tributa Cyro, Cambysis filio, ex suis regionibus pependerunt, quae Cyrus imperavit. (4) Nysaei vero Indorum gens non sunt, sed exiis originem ducunt, qui olim cum Libero patre in Indiam venerant e Graecis fortassc, qui in bellis, qua: Liber cum Indis gessit, inutilesbello lacti fuerant; (5) fortassis autem etiam

indigenas voluntarios in candem cum Gra'cis coloniam dcduxit, regionemque Nysaeam a monte Nysa vocavit Liber, urbemque ipsam Nysam. (6) Mons vero urbi vicinus, ad cujus radicessita est Nysa, Merus (i. e- femur) vocatus est propter casum ilium, quo usus fuit Bacchus simul ac natus erat. Atque baec quidem poctae de Libero finxerunt: eademque quotquot vel apud Graecos vel apud barbaros fabulosarum historiarum scriptores sunt, narrent. (8) Apud Assacenos est Massaca, magna urbs, ubi et summa potestas est regionis Assaciae; et alia urbs Peucela , magna etiam haec, non procul ab Indo. Hacc extra Indum amnem habitantur Occidentem. versus usque ad Cophenem fluvium.


Quae vero regio ab lndo orientem versus est, eam ego Indiam appello, quique eas partes incolunt, Indos. Terminaturautem India a septentrioneTauro monte : (2) qui qui.

dem non amplius in ea regione nomen hoc retinet. Incipit vero Taurus a mari circa Pamphyliam et Lyciam ac Ciliciam, tenditque perpetuo dorso ad orientalem oceanum, totam Asiam intersecans. (3) Alibi veroaliamappellationem accipit hie mons. Quibusdam enim in locis Parapamisus, aliis Emodus, aliis Imaus dicitur. Fieri autem potest, ut alias etiam alias appellationes habeat. (4) Macedones vero.

qui cum Alexandro militarunt, Caucasum eum vocarunt , diversum ab eo qui in Scythia est : ut fama obtineret, Alexandrum etiam Caucasum transcendisse. (5) Occidentem versus Indiae terminus est Indus amnis ad magnum oceanum usque, ubi ipse per duo ostia in eum fertur, neque ea quidem inter se propinqua, quemadmodum quinque IsIn

ostia; (6) sed sicut ista Nili, a quibus Delta AEgyptium efficttur: hoc pacto etiam Indus amnis partem Indiae Delta facit, neque id minus AEgyptio, quod quidem Indorum lingua Pattala vocatur. (7) Qua vero ad austrum et meridiem vergit India, ipso magno oceano clauditur : orientales etiam ejus partes idem oceanus terminat. (8) A tque in meridionali quidem tractu quae sunt circa Pattala Indique fluminis ostia, ah Alexandro et Macedonibus ac multis Graecis perlustrata sunt: partes autem versus Orientemnon adiit Alexander eas, quae sunt ultra Hyphasin amnem. (9) Pauci vero scripseruntde iis quae usque ad Gangem sunt; aut ubi Gangis ostia, maximaque ad Gangem Indorum urhs Palimbothra.

CAP. 111.

Mihi Eratosthenes Cyrenaeus majore fide dignus esto, quoniam illi geographia curae erat. (2) Is a monte Tauro, ubi Indi fontcs sunt, secus Indum amnem usque ad magnum oceanum et Indi ostia Indiae latus stadia XIII m continere ait.

(3) Latus vero huic oppositum statuit ab codem monte prae.

ter mare orientale, non amplius huic lateri aequale, sed longo tractu promontorium circiter ad 111 m stadiorum in mare protendi : ut igitur ei aestimetur hoc Indiae latus orientale obtinere xvi M stadiorum. Atque haec quidem est illi Indiae latitudo. (4) Longitudinem vero ab occidente in orientem usque ad urbem Palimhothra, dicit sclucnis dimensam se scribere, esse enim viam regiam eamque esse stadiorum x M. Ulteriora non amplius aeque certa esse.

(5) Quotquot vero famam in scribendo secuti sunt, cum promontorio in mare porrecto, (Indiam) circiter x u stadiorum continere dicunt: superius, esse longitudinem stadio-

rum circiter xx M. (6) Ctesias Cnidius Indiam reliquae Asiae sequalem esse magnitudine ffirmat, sed errat, sicut etiam Onesicritus, qui earn tertiam partem terrarum esse perhibct.

Nearchus quattuor mensium iter per ipsum campum Indiae esse dicit. (7) Megasthenes vero ab oriente in occidentem latitudinem Indiae esse vult, quam alii longitudinem faciunt, eamque Megasthenes auctor est, ubi brevissimum ejus spatium sit, xvi M stadiorum continere. (8) A septentrione autem versus meridiem, ea illi quidem est longitudo, et extenditar ad xxu m et ccc stadia, ubi anguslissima est. (9) Flumina sunt in India tantae magnitudinis , quantae nullum est in universa Asia; maxima sunt Ganges et Indus, a quo et regio nomen accepit: uterque et Nilo AEgyptio et Istro Scy.

tbico, etiamsi in unum alveum conlluerent, major est : (10) atmea sententia vel Acesines Nilum et Istrum magnitudino superat, ubi Hydaspe, Hydraote etHyphasi in suum alveum receptis in Indum fertur tantus, ut ejus latitudo ibi triginta stadia cfficiat. Fortassis autem etiam alia multa majora flumina Indiam secant.


Sed ultra Hyphasin amnem nihil explorati habeo, quod affirmare possim ; quia ultra Hyphasin progressus non est Alexander. (2) Ex his vero duobus maximis fluviis Gange atque Indo, Megasthenes Gangem Indo longe majorem esse seribit, et alii omnes qui Gangis mentionem faciunt. (3) Nam et grandem jam inde ab ipsis fontibus oriri, atque in se lecipere Cainam, Erannoboam, Cossoanum, omnes navigabiles, deinde Sonum, Sittocatiin et Solomatim, et hos Davigabiles. (4) Post hos Condochatem, Sambum, Magonem,

Agoranim et Omalim. Feruntur etiam in eum Commenases grandis fluvius et Cacuthisatque Andomatis ex Mandiadinis Indica gente fluens : (5) ad haec, Amystis juxta urbem Catadupam, et Oxymagis apud Pazalas, quos vocant, et Errhenysis apud Mathas, Indiae genteni, in Gangem uuunt. (s) Horum omnium suviorum Megasthenes nullum Maeandro minorem, qua navigabilis Maender est, esse asseverat. (7) Jam Gangem patcre, qua maxime angustus est, ad cen-

tum stadia; multis vero in locis stagnare, ita ut ulterior terra conspici non possit, qua parte humilis est nullosque

colles habet. (8) Indo autem idem accidit. llydraotes quidem in Cambistholis, receptis in se et Hyphasi in Astrybis,

et Sarange ex Cecis, et Neudro ex Attacenis, in Acesinem fluit. (9) Hydaspes vero in Oxydracis Sinaruminserecipiens in Arispis etiam in Acesinem fertur. (10) Acesines apud Mallos cum Indo committitur : etiam Tutapus magnus fluvius in Acesinem exit. Quibus amnibus Accsines grandior factus suumque victor nomen retinens in Indum fertur. (11) Co- phen in Peucelaeetide, ducens secum Malantum, Soastum et Garroeam amnes, Indo se miscet. (12) Supra hos Parenus et Saparnus, non multum inter sedistantes, in Indum fluunt.

Soanus ex montanis Abissareensium absque alterius fluvii societate in eundem se ingerit. Horum quoque plerosque

Megasthenes navigabiles esse aflirmat. (13) Non igitur incredibile esse debet, Istrum et Nilum ratione aquarum cum Indo et Gange ne comparari quidem posse. (14) Nam in

Nilum nullum flumen illabi scimus, sed ex ipso fossas pet AEgyptum duci. (15) Ister vero exiguus a fontibus oritur ct multos quidem fluvios in se recipit, sed et multitudine Indicis suminibus, quae in Indum et Gangem feruntur, non pares; et navigabilcs modo perpaucos, ex quibus ipse Enum vidi ac Saum. (16) Atque Enus quidem in confinio Noricorum et Rhaetorum Istro se immiscet : Saus autem apud Paeonas. Locus vero Ilbi haec fiumina inter se committun.

tur Taurunus vocatur. (t7) Si quis vero et alium fluvium navigabilem fluentem in Istrum norit, multos tamen eos non esse novit.

- CAP. V.

Quisquis autem causam inultitudinis et magnitudinis India; fluminum explicare velit, illi per me hoc integrum sit.

Ego enim ea quoque quae de his rebus scripsi majorem fidem non habere censeo, quam qua; fama sparsa sunt. (2) Prsuterea etiam aliorum multorum fluminum nomina Megasthenes commeinorat, quae extra Gangem atque Indum feruntur in orientate et meridialc externum mare; ita ut LVIII in universum sint Indiae suvii, omnes navigabiles. (3) Sed nec ipse Megasthenes mihi videtur multum India; peragrasse : plus tamen certe quam qui cum Alexandra Philippi F. mi~liturunt Sandracotto enim se adfuisse seribit, maximo Indorum regi, et Poro, qui vel Sandracotto potentior fuit.

(4) Scribit itaque hic Megasthenes, nequc Indos cum ullis hominibus bellum gessisse, neque ullos externos Indis bellum intulisse. (5) Sesostrim enim AEgyptium. magna Asiae parte subacta, postquam in Europam usque cum exercitu processerat, retrocessisse; (6) Indathyrsim autem Scytham ex Scythia profectum multas Asia; gentes debellasse : AE!!V-

ptum etiam victorem adiisse; (7) ac Semiramidem quidem Assyriam tentasse exercitum in Indos ducere, sed mortem ejus consilia conatusque fregisse. Solum vero Alexandrum in Indos expeditionem feeisse. (8) Atqui ante Alexandrum fama tenet Liberum contra Indos expeditionem suscepisse, eosque subegisse: de Hercule infirmior fama est. (9) At vero expeditionis a Libero factae non leve documentum est Nyssa urbs et Meros mons, quodque hedera in hoc monte nascitur : quod praeterea Indi ipsi tympana ac cymbala pulsantcs pugnas adeunt, itemque veste distincta maculis, Libero patri bacchantium more, utuntur. (10) Herculis autem non multa monimenta exstant. Quod enim Aornum petram, quam Alexander vi cepit, Hercules expugnare non potuerit.

Macedonica qusedam jactantia mihi videtur : quemadmodum et Parapamisum montem Causasum vocarunt Macedoncs, nihil ad Caucasum pertinentem. (11) Antrum

quoque aliquod quum apud Parapamisadas esse accepisscnt, Promethei Titanis esse dixerunt, in quo ille ob ignem furto sublatum in crucem actus fuerit. (12) Apud Sibas quoque, Indicam gentem, quod eos pellibus amictos conspexeraut, ab Herculis expeditione relictos esse Sibas disserebant. Siquidem et clavam gestant Sibae, et bubus clavae notam inurunt: quod item ad memoriam clavae Herculis retuterunt.

(13) Si cui vero haec credibilia videntur, alius certe hie Hercules fuerit, non Tbebanus, sed aut Tyrius, aut AEgyptius, aut aliquis etiam ex superiori regione non procul ab India habitata magnus rex.


Atque liaoc quidem per digressionem dicta sint, ne iide digna videantur, quaede iis qui ultra Hyphasin degunt Indis nonnulli conscripscrunt : nam ad Hyphasin amncm usque non sunt prorsus indigni tide, qui cxpcditioni Alexandri interfuerunt. (2) Siquidem etiam hoc Megasthenes de sumine quodam Indico commemorat : Silam ei nomen esse, fluere ex fonte ejusdem cum ilumine nominis per rcgionem Sileorum, qui etiam candem, quam fons et Ouvius, appellationcm habeant. (3) Ejus aquam ejusmodi esse, ut nihil omnino sustinere possit, neque quicquam ei innatare neque supernavigare, sed omnia in fundum demergi. Ita prae reliquis omnibus banc aquam tenuem atque magis aeriam esse. (4) India autem per wstatcm pluvia madet : praecipue vero Parapamisus et Emodus atque Imaus montes, et ab his magni ac turbulenti amnes suunt. (5) Perfunduntur aestate pluvia etiam campi Indire, ita ut plerique stagnent; fugitque aliquando Alexandri exercitus ab Acesine fluvio, quum media aestate ejus aqua campos obrueret. (6) Ex quibus licet certa conjectura etiam Nili inundationem explicare, quum verisimile sit AEthiopum montes aestate complui, atque iis pluviis impletum Nilum superatis ripis AEgyptum inundare : (7) turbidus igitur etiam hic fluvius hac anni parte fluit, sicut neque a nive liquata fluere potest, neque si ab etesiis restate spirantibus inhiberetur ipsi aqua : praesertim quum ne nive quidem tecti sint fortasse AEthiopum montes prae calore. (8) Pluvias vero pati quemadmodum India, nequaquam dissentaneum rationi existimaverim : nam et ceteris in rebus India haud dissimilis AEthiopiae est et iluvii Indici perinde ac Nilus AEthiopicus et AEgyptius crocodilos alunt, nonnulli et pisces ac balaenas ejusdem generis ut Nilus, excepto equo fluviatili : sed hos quoque in iis esse Onesicritus tradit. (9) At ne facie quidem ac vultu multum inter se differunt Indi et AEthiopes. Certe qui ad austrum

ventum vergunt Indi AEthiopibus magis similes sunt, nigra facie et nigra coma, sed non aeque simi nequc ita crispo capiliitio ut AEthiopes: qui vero magis ad septentrionem incolunt, AEgyptios potius corporis forma referunt.


Gentes Indicas ccntum duodcviginti in universum statuit Megastbenes. Ego vero multas quidem Indiae gentes esse., cum Megasthene senserim : unde autem certi aliquid cognoverit, conjeclura assequi non possum, quum exiguam quandam Indiae partem peragrarit, nequc omnes ejusgentes commcrcia inter se agitent. (2) Olim quidem Indos nomades fuisse (dicit Megasthenes), quemadmodum et Scythas, qui arationem non exercent, sed in plaustris degcntes incertis sedibus vagantur, neque urbes incolunt, neque templa deorum colunt: (3) ita nequc lndis urbes fuisse neque templa diis exstructa, sed ferarum quas occiderint exuviis se vestivisse : arborum corticibus vesci solitos fuisse; vocari autem eorum lingua eas arbores Tala et innasci iis, quemadmodum in verticibus palmarum, veluti glomos lanarum carptarum. (4) Vesci etiam solitos fuisse feris quas

venatu cepcrint crudis, priusquam Liber ad Indos venisset. (5) Quem postquam venisset eosque devicisset, urbes Indorum condidisse, iisquc leges sanxisse : vini ctiam usum Indis dedisse, ut et Graecis, dato etiam semine rationem serendi eos docuisse : (6) sive quod Triptolemus, quum a Cereread consercndam universam terram missus fuisset, ad eam regionem non pervenerit; sive quod ante Triptolemum hic Liber, quisquis sit, ad Indos profectus frugum mitium semina iis dederit. (7) Primum etiam Liberum boves aratro junxisse, et plerosque Indorum ex erronibus aratores tecisse, martiisquc armis armavisse : (8) et eultllm cum aliorum deorum turn sui maxime ipsius docuisse, quem cymbalorum et tympanorum pulsu fieri jusserit. Salationem ctiam satyricam induxisse, quam Grreci cordaca vocant. (9) Ad haeccomam deo nutrire, mitram gerere unguentisque ostendisse Baccbum : adeo ut ad Alexandri usque tempora cum cymbalis et tympanis praelia Indi inierint.


Discedentem vero ex India Liberum rebus ita constitutis regem Indis pracfecisse Spatembam, unum ex amicis, rerum Bacchicarum peritissimum. Quo mortuo ad Budyam ejus filium regnum transhsse. (2) Et Spatembam quidem annos lu lndis regnavisse : Budyam ejus filium xx. Hujus

filium Cradeuam in regnum successisse; (3) atque exinde pleruinque successione regnum a patribus in fihos per manus esse traditum. Si vero regem absque liberis decedere contingeret, optimos quosque ab Indis reges creatos esse. (4) Herculem porro, quem ad Indos pervenisse fama, est, terrigenam ipsos Indos vocasse. (5) Atque hunc a Surasenis Indica genta praecipue coli, qui quidem duas magnas urbes habent, Methora et Clisoboram. Iobares fluvius navigabilis per eorum regionem iluit. (6) Hic Hcrcules; ut auctor est Megastbenes, eodem cultu corporis quo Thebanus Hercules utebatur, quod Indi ipsi narrant; multos-

que admodum ei libcros mares in India fuisse dicit: multas enim uxores habuisse etiam hune Hcreulcm : filiam vero unicam, nomine Pandacam : (7) regionem quoque in qua nata est, et cujus imperio earn praefecit Hercules, Pandaeam a liliac nomine appellatam : eamque possedisse ab patre elephantos D, equites ad IIn M, pedites circitcr c xxx M. (8) Sunt et Indi, qui hoc etiam de Herculc narrent. Quum universam terram ac mare peragrasset, et quidquid erat malarum bestiarum sustulisset, ornatum queudam muliebrem, (margaritam) in mari reperisse. (a) Quem etiam in hunc diem qui merces ex India ad nos adferunt, magno

studio ementes exportant : atque quotquot apud Grajcos olim apud Romanos ditiores sunt, majore adhuc studio emunt et nunc margaritam marinam, ita Indorum lingua dictam.

(10) Herculem enim, quum hic ornatus pulche rei videretur, margaritas hnjns generis ex universo mari in Indiain collegisse, quibus filia ejus ornaretur. (11) Megasthenes concham hujus margaritae retibus capi scribit; versari autem in mari eodem loco agmen multarum concharum, veluti apum examen. Regem enim suum etiam aut reginam margaritas habere, ut apes: (12) ac si forte contingat regem capi, reliquum etiam margaritarum examen facile ab eodem circumcingi : si vero rex piscatores evadat, ne reliquas quidem conchas capi posse. Earum carnes Indos ubi eas ceperint putrescere sinere : osse ad ornatum uti.

(13) Esse autem etiam apud Indos margaritas ter tanto auri solidi, quod etiam in India effoditur, pondere aestimatas.



Ad liicc in his regionibus quibus Herculis filia imperita.

vit, feminas ubi ad septimum aetatis annum pervenerint viro maturas nubere : viros XL summum annos vivere. (2) Atque hac de re hujuscemodi sermonem apud Indos jacta-

ri: Quum Hcrculi jam seni haec filia nata esset, neque procul abesse vitae suae finem suspicaretur, ncc inveniret virum tali sponsa dignum, ipsum cum filia septem annos nata coiisse; ut sobolemex se et ilia relinqueret reges Indiae.

(3) Herculem itaque illam nubilem fecisse. Atque exinde uni.

vcrsam earn gentem cui Pandaea imperavit idipsum beneficii ab Hercule accepisse. (4) Mea vett sententia est : si Hercules par erat rei adeo absurdae perpetrandac, diuturnioris etiam se ipsum vitae facere potuisset, ut cum filia

matura rem habere posset. (5) Quod si tamen haec de puellarum istius loci maturitate vera sunt, eodem mihi spectare videntur, quo etiam spectat illud de virorum aefate, quod qui quam longissime vivant quadragesimum annum non excedant. (6) Quibus enim senectus tanto celerius advenit atqnc simul cum senectute mors, iis omnino et vigor aetatis, proportione quadam ad finem vitae habita, citius

accedat nccesse est, (7) ita ut vin triginta annos nati jam ad primam illam viridem senectam pervenisse dicendi sint : et qui xx, juvenes quidemsint, sed qui puhertatis aetatem excesserint : quicirciter xv, summis pubertatis viribus lloreant; et foeminis eadem ratione maturitas ad nuptias septimo anno contingat : (8) quippe et fructus in ea regione citius quam in alia ulla maturescere, citiusque interire idem Megasthenes scribit. (9) A Baccho quidem ad Sandracottum

Indi reges numerabant CLIII, annos vero VI 31 XLII. In bis vero ter summam rerum in libertatem * deinde adeo per annos ccc, denique per annos cxx. (to) Bacchum etiam Indi Hercule antiquiorem esse dicunt xv actatibus : nullumque alium belli inferendi causa fines suos ingressum : neque Cy- rum Cambysis filium, quamvis is adversus Scythas exercitum duxerit et alioqui plurima molitus sit inter reges Asiae. (II) Alexandrum vero in eas regiones venisse, omnesque armis subegisse ad quas pervenerit : ac ceteros omnes subacturum fuisse, nisi exercitus ulterius progredi recusasset. Sed neque Indorum quemquam extra patriam profectum esse ad beHum, propter justitiam.

Feruntur ctiam haec : non condere Indos monimenta mortuis; virtules enim virorum ad perpetuandam post mortem memoriam sufficere existimant, et carmina quae in eorum honorem canuntur. (2) Urbium vero Indicarum numerum prae multitudine compertum non esse ; eas vero quae juxta flumina aut mare sitae sint, ex lignea materia constructas esse; (3) neque enim, si ex latere confectaeessent, longo tempore duraturas, turn propter imbres, turn quod amnes superatis ripis plana loca aqua repleat. (4)

Quan vero in superioribus et sublimioribus altisque locis positaesint, ex latcribus ct caemento factas esse. (5) Maximam autem apud Indos urbem esse Palimbothra in Prasiorum finihlls. ad Erannoboae et Gangis flumimuii confluen tem : ac Gangis ouidemmaximi omnium fluminum. Erannoboas autem tcrtius fortasse fucrit Jndioo flluninum, major tamen hie quoque aliarum terrarum fluviis, sed Gangicedit, quum in cum aquam suam immisit. (6) Ait porro Mega.

stbenes longitudinem urbis esse ab utroquc latere, qua longissime habitatur, stadiorum LXXX, latitudinem xv ; (7) fossamquc urbi circumductam, latitudine sex jugerum, altitudine cubitorum xxx, murum turres habere DLXX, portas LXIV. (8) Hoc etiam esse mcmorabile in India, omnes Indos liberos esse, neque ullum omnino Indum servum esse.

Qua quidem in re Indis cum Lacedaemoniis convcnit. (9) Lacedaemoniis tamen Helotes servi sunt, serviliaque munia obeunt; Indis vero neque alius servus est, nedum Indorum quisquam.


Distinguuntur autem Indi omnes in scptem potissimam genera hominum : quorum qui sophistae sive sapientes appellantur, numero quidem reliquis inferioressunt, sed honore et gloria praestantissimi. (2) Neque enim ad ulla opera quae corpore praestantur adigi possunt: neque quicquam conferuut ad publicum usum ex iis quae laborc parant; neque, ut summatim dicam, ullius plane operis necessitas sophistis imposita est, nisi ut diis pro communi salute sacrificia faciaut. (3) Et siquis privatim sacrificat, aliquis ex his so.

pliistis interprcs sacrificiorum ei adjungitur; tanquam aliter accepta diis sacrificia futura non sint. (4) Sunt vero ctiam hi soli inter Indos divinandi periti : neque cuiquam divina-

tio permittitur nisi sapienti viro. (5) Vaticinantur autem de temporibus anni, aut si quae publica calamitas immineat.

De rebus privatis non vaticinantur, sive quod divinandi ra tionem ad res minores pertinere non putant : sive quod indignum credunt circa minutiora hooc laborare. (6) Quicunque autem ter divinando a vero aberrarit, huic nihil aliud pojnac loco infligitur, quam quod ei deinceps silentium agere necesse est : neque est, qui cogat virum hunc, vocem mitterc, cui silentium imperatum fuerit. (7) Hi sopliistae nudi degunt. Heime sub dio apricantur : aestate quum sol fervet in pratis et palustribus locis sub ingentibus arboribus.

Quarum umliram Nearchus scribit ad quinque jugera in circuitu extcndi, facileque dena bominum millia sub unius arboris umbra delitescere; tantae magnitudinis esse eas arbores. (8") Fructibus vero maturis vescuntur corticibusque arborum, quae et dulces sunt et multi nutrimcnti, perinde

atque palmarum fructus. (9) Secundum genus hominum post sophistas sunt agricolae, qui quidem nuinero reliquas Indorum tribus longe superant. Hi nequc arma habent, qui bus in bello utantur, ncque bellicas res curant: sed agros colunt, et regibus liberisque urbibus tributa pendunt; (to) et si intestina inter Indos bella incidant, nec licet militibus manus injicere agricolis, neque ipsum agrum vastare; sed dum alii inter se bellum gerunt seseque mutuo interficiunt prout res dat, hi juxta illos tranquille aut arant, aut truges colligunt, aut poma ab arboribusdecutiunt, aut messi vacant. (11) Tertium genus 1 ndorum sunt pastores, sive opilioncs sive bubulci, et hi ncque urbes nequc pagos inhabitant, sed vagabundi in montibus degunt, tributum vero et lii ex armentis et pecore pcndunt, avesquc et agrestes feras venantur.


Quartum genus est opificum et negotiatorum. Et hi corpore laborant, atque ex operibus suis tributa persolvunt, iis cxceplis qui arma bellica fabricantur. li enim etiam ex publico mercedem accipiunt. In hoc genere sunt fabri na ~ales et nautac quotquot flumina navigant. (2) Quintum genus est militantium : rnultitudine quidem secundum post agricolas, sed maxime liberum atquc alacre. Hi solas bellicas res exercent. (3) Arma alii ipsis conficiunt, et equos alii suppeditant, serviuntque his apud castra alii , qui et equos curant atquc arma cxtergent, et elephantos ducnnt t et currus instruunt ac gubernant. (4) lpsi vero, qUUlIl bcllandum est, bellant : constituta aulcm pace jucundam atque alacrcm vitam degunt, tantumquc stipendii eis ex publico datur, ut ex eo etiam alios commode alere possint. (5) Sextum genus est episcoporum sive inquisitorum, ut vo-

cantur. Hi quid in urbibus, quid in agris agatur inquirunt, eaque regibus, si per reges gubernantur, aut magistratibus, si liberae civitates sunt, denuntiant. His fas non est falsa pro veris denuntiare : neque lndorum quisquam ineudacii unquam accusatus est. (6) Scptimum genus est eorum qui de rebus ad commune pertinentibus consultant: idque vol cum rege, vel per urbes quae liberae imperium tenent cum magistratibus. (7) Atque hi quidem numero pauci sunt: sed sapientia ac justitia reliquis prajstant. Ex hoc genere magistratus et regionum prsesides et praefecti et quaestores ac copiarum et classium duces, ac dispensatores et rerum rusticarum exactores deliguntur. (8) Conjugia inter hos ordtnes promiscua fieri nefas est. Neque enim licet exem-

pli causa agricolae ex opificumordine uxorem ducere :nec contra. Neque uni duas artes exercere fas est, neque ex uno genere in aliud transire : veluti agricolam ex pastore; aut pastorem ex opifice fieri. (9) Hoc tantum permittitur, sophistam ex quocunque genere fieri. Neque enim mollis est sophistarum vita, sed omnium laboriosissima.


Venantur autem Indi rcliquas feras ut Grasci: at elephantoriim apud eos venatio nihil prorsus alii venandi modo similis est, siquidem et liae ferae nuUis similes sunt. (2) Deligunt venatores locum planum et apricum, magni exercitus capacem, in cujus circuitu fossam ducunt. Fossae latitudo ad quinque orgyias habet, altitndo circiter quatuor. (3) Terram, quam fodiendo eruunt, utrimque ad labra fossae congerunt, eaque pro muro utuntur. (4) Ipsi autem -

in exterioris labri aggere tentoria sibi fosssilia taciunt, et

foramina in iis, per quae lucem admittant, relinquunt :

ipsique ex iis feras appropinquantes atque in septum ingredientes prospectant., (5) Tunc tres aut quatuor elephantos freminei sexus ex mansuetissimis septo includentes, unum per fossam aditum relinquunt, fossa ponte juncta,

quem multa terra et multo cespite sternunt, ne conspici a feris pons, et dolus sentiri possit. (6). Venatores autem remoti sese in cavernis pone fossam continent. Nam feri elephanti loca habitata interdiu non adeunt : noctu ver\, passim errantes gregatim pascuntur, eumquc ducem sequuntur qui et maximus est et generosissimus : non aliter ac tauros vaccae sequi cernuntur. (7) Postquam septis propiores facti foeminarum vocem audierunt, easque per odoratum cognovere, cursu feruntur ad septa, et fossas labra circumeuntes quum ad pontem pervenerint, per eum in septa ruunt. (8) Venatores ubi ingressos feros elephantos sentiunt, alii continuo pontem subtraliunt, alii proxi-

mos pagos petentes elephantos septo inclusos esse nuntiant.

(9) Quo cognito populares confestim elephantos animosissimos ac mansuetissimos eonscendunt, atque ad septum accedunt. Nec tamen primo slatim adventu cum agrestibus elephantis pugnam aggrediuntur, sed illos aliquamdiu famemacerari ac siti domari siaunt: (10) quumque jam , , ianguidiores factos vident, rursus immisso ponte septa ingrediuntur. Et primo quidem acre certamen fit inter domitos elephantos et feros captos : tapdem superantur,

ut par est, feri, tanguore et fame pressi. (tl) Turn seasores ex elepliantis in terram demissi languidis jam (oris elephantis summos pedes colligant; dehinc domitis etephantis imperant, ut feros multis plagis castigent, donec verberihus defatigati in terram procidant. Tunc adstantes ccrvicibus eomm laqueos aptant, et ipsi prostratos inseendunt. (12) Ne vero sessores excutiant, neve aliud damni inferant, colla acuto gladiolo in circuitum proscindunt, vulnusque laqueo cireumligant, ut prae ulcere et collum et caput immotum teneant. (13) Si enim pervicaciter relucten.

tur, fune ulcus teritur. Atque ita tandem quiete se habent, et victos sese agnoscentes ex vinculo ab domitis ducuntur.


Qui vero eorum immature fctatis aut propter malam corporis constitutioncm digni non sunt, qui possideantur, eos abire in loca ipsis consueta permittunt. (2) Caeteros captos in pagos ducunt, ac primum eos gramineet viridibus culmis pascunt. (3) llli vero prae moerore prorsus vesci nolunt. Indi autem circumstantes tympanorum ac cynibalorum pulsu cantuque eos exhilarant ac demulcent.

(4) Intelligens enim, si qua; alia fcra, est elephas. Et quidem nonnulli rectorcs suos in bello caesos sublatos ad sepulturam detulerunt : alii jacentes propugnarunt : alii pro sessoribus lapsis neci sese objecerunt; quidam quum

per iram rectorem suum occidisset, poenitentia et moerore se confecit. (5) Vidiego aliquando elepbantum cymbalum pulsantem aliis saltantibus, duobus cymbalis ad anteriora crura appensis,alioqueadproboscidcm alligato. (6) Ipsealternatim proboscide cymbalum in numerum ad utrumque crus pulsabat : reliquiin gyrum choreas ducehant, etsublatis flexisque prioribus cruribus vicissim in numerum etiam pmcedebant, prout si, qui cymbalum pulsabat, sono praeibat.

(7) Eleplias venerem appetit verno tempore, quemadmodum bos aut equa, quum foeminis spiracula quaedam circa tempora adaperta expirant; fertque in utero foetum minimum xvi menses, summum XVIII. Parit autem elephas unicnm, sicut equa: atque hunc lacte suo in octavum usque annum nutrit. (8) Vivunt elephanti, qui plurimum, annos cc; multi vero ante hoc tempus morbo intereunt.

Senectute vero ad banc aetatem pertingunt. (9) Oculorum aegritudini remedium iis est lac bubulum infusum : reliquis morbis vinum nigrum epotum prodest, ulceribus autem

carnes suillao tostae atque intritae vulneribus. Haec apu d Indos morbis eorum remedia sunt.


Tigrim vero Indi elephanto multo fortiorem esse censent. Ejus pellem se vidisse scribit Nearchus, ferara ipsain nequaquam : Indos tamen narrare magnitudine esse maximi cqui; tanta vero velocitate et robore, ut nulli alii ferae comparari possit. (2) Quando cum elephanto congrediatur, in caput ejus insilire, facileque stmngulare.

(3) Cacterum eas quas nos videmus et tigres vocamus, thoes esse maculosas, majores quam sint reliquae thocs.

(4) De formicis etiam scribit Nearchus, se quidem eas non vidisse, cujusmodi nonnulli tradant in India nasci; pelles tamen earum non paucas abs se visas, in castra Macedonum allatas. (6) Megasthenes certa veraque esse qua; de tbrnticis scribuntur dicit: eas nimirum esse quae aurum e terra effodiant, non quidemauri ipsius causa, sed ut sibi antra in quibus delitescant parent : qucmadmodum nostrae etiam formicae exiguae quum sint, nonnihil terra eruant; (6) illas vero, quippe quae sint vulpibus majores, pro rationc magnitudinis quoque terram fodere, qUftJ aurum mistum habeat, et ex ea Indis aurum fieri. (7) Sed Mega-

stbenes auditum narrat, ego vero quum nihil habeam certius quod ea de re scribere possim, libenter hunc de formicis sermonem missum (aciam. (8) Psittacos autem Nearclius narrat, tanquam rem miram, apud Indos nasci : et cujusmodi avis sit psittacus describit, ac vocem humanam exprimere ait. (9) Ego quoniam mullas ipse ejus generis aves vidi et alios scio nosse banc aycm, nihil de ea tanquam mirum narrabo, ncque de simiarum magnitudine, vcl quod pulchrae apud Indos simiae sint, vel quomodo capiantur, dicam. Nota enim omnibus dixerim : praeterquam fortasse quod pulchrjie sint. (10) Scribit etiam Nearchus serpentes ibidem capi maculosos magnaeque velocitatis, et eum quem Pithon Antigenis F. cepit, fuisse cubitorum circiterxvi : Indos vero afiirmare, multo majores his apud se nasci eos qui maximi sint. (11) Neminem autem Graecorum medicorum remedium adversus morsum Indici serpentis invcnisse : ipsos tamen Indos eos qui morsi essent curasse. Addit Ncarchus Alexandrum Indos quotquot medicinae peritissimi crant apud se habuisse, et per praeco- llcm in castris edictum fuisse, ut quisquis a serpente ictus esset, ad regis tabernaeulum veniret. (12) Hi ipsi medici etiam reliquis morbis medebantur. At non multi in India morbi grassantur, quod tempora anni bene temperata iis locis sunt. Si qua vero major vis ingrueret, sophistas

consulebant. iique non sine numine, quicquid medicabile essct, curare videbantur.


Linea veste utuntuv Indi, ut ait Nearchus, lino ex arboribus facto, de quibus mihi jam dictum est : et hoc qui- dem linum aut reliquis omnibus linis candidius est, aut nigri ipsi quum sint, faciunt ut candidius id quam est esse videatur. (2) Est autem ipsis subucula linea crure medio tenus : amiculum autem partim humeris circumjectum, partim capiti involutum. (3) Inaurcs ctiam Indi gestant ex ebore, qui admodum locupletes sunt; neque enim vuigus iis utitur. (4) Barbas quoque variis coloribus fucare Indos Ncarchus scribit : ut aliis quam maxime alba appareat, aliis fusca, aliis purpurea, aliis viridis. (5) Umbracula quoque prae se gestare aestate eosqui alicujus nominis sint. Calceos ex corio albo gestant, eosque accurate atquc clcgantcr confectos; soleae calceorum apud eos variis coloribus distinctae sunt, et calcibus altioribus, quo proceriores

esse videantur. (6) Armaturae autem Indicae non unus atque idem est modus. Pedites cnim Indi arcum habent, ejusdein cum eo qui cum gestat longitudinis : atque hunc quidem ad terram obfinnantcs sinistroque pede contranitentes, nervum longe retro adducunt, et sic sagittant. (7) Sagittis enim utuntur trium paulo minus cubitorum : ni.

bilque est quod Indici sagittarii telum non penetret : non scutum, non thorax, aut aliud armaturae genus quantumvis validum. (8) In sinistra peltas ex crudo corio bubulo, angustiores quam ii qui eas gestant, longitudine propemodum aequales. Quibusdam vero jacula sunt loco arcuum. (9) En sem omnes gestant, et latum, et t rium cubitorum, non ultra, longitudine, Hunc, quum cominus pugna miscetur, (quam quidem non facile Indi inter se incunt) utraque manude-

mittunt, quo majorem plagam inferant. (10) Equites duobus jaculis utuntur, quae verutis sunt similia : pelta minore quam pedites. Equi neque sellis insternuntur, neque frenis quae Graecanicis aut Celticis similia sint cohibcntur : (11) sed extremam faucium equi partem loro, quod ex crudo corio bubulo consutum est, circumvinciunt: ad hujus lori interiorem partem claviculos aeneos aut ferreos non admodum acutos affigunt : locupletiores cburneis utuntur. In ipsis cquorum taucibus ferrum est, instar veru, cui habenae alligantur. (12) Quando igitur adducunt ha-

benas, veruequum cohibct, claviculiquc illi appensi pungentes habenis morem gerere cogunt.


Indi corporibus sunt graciles, proceri, multoque caeteris mortal ibus Icviorcs atque expeditiorcs. Vehuntur plerique camelis, cquis et asinis : ditiores, elephantis. (2) Regium enim apud Indos est elephanto vehi: proximus huic honor, quadrigis : tertius, camelis vchi. Uno equo vehi.

vile est. (3) Mulieres apud eos, quae casta; admodun sunt, non sane ulla mercede alia, quam elephanti, corl'llmpi se patiuntur. Elepliantum danti copiam sui faciunt.

Neque hoc turpitudini vertitur, si elephanti mercede adducta mulier consuetudinem cum quoquam habeat : quin potius honorificum sibi ducunt, formae sure pulchritudinem elephanto dignam liaberi. (4) Uxores ducunt nihil vcl dantes vel accipientes: sed quotquot jam maturae viro fuerint, adducuntur a parent ibus in publicum, ut is qui lucta viccrit aut pugillatu aut cursu, vcl alia quapiam virtute reliquis antecelluerit, eam sibi quam volet deligat.

(5) Plerique vero Indi arationem exercent et frumento vescuntur, exccptis montanis qui ferinas carnes edunt. (6) Atque hsec quiuem mihi de Indis cxposuisse sufficiat, quae tanquam proccipua Ncarchus et Megasthenes viri graves de :is conscripserunt. (7) Quum enim mihi hoc opcre propositum non fuerit Indorum mores atque instituta describere, sed quo pacto Alexandro ex Indis in Persas classis praetervexerit, liacc mihi sint loco excursus in narrando.


Alexander enim parata jam ad Hydaspis lipas classe, collectis omnibus Phoenicibus et Cypriis aut AEgyptiis qui in expeditione versus orientem secuti fuerant, ex jis naves implevit; delcctis ministris ac remigibus, qui rcrum navalium peritissimi essent. (2) Erant vero etiam in exercitu insulares non pauci iis in rebus bene versati, Ionesque ac Hellespontii. (3) Trierarchos vero constituit : ex Macedonibus quidem Hepbaestionem Amyntoris filium, Leonnatum Eunoi, Lysimachum Agathoclis, Asclepiodorum Timandri, Archonlem Clilliae, Demonicum Athenaei, Archiam Anaxidoti, Ophellam Sileni, Timanthcm Pantiadaj; hi Pellaei erant. (4) Ex Amphipoli hi duces fuerunt : Nearchus Androtimi filius, qui Paraplum conscripsit, Laomedon Larichi F., Androsthenes Callistrati. F. (5) Ex Orestide Craterus Alexandri filius, et Perdiccas Orontis. Eordaei Ptolemacus Lagi F. etAristonus Pisaeae. Ex Pydna Metron Epicharmi F

et Nicarchides Simi. (6) Praeterea Attalus Andromenis F.

Stymphaeus : et Peucestas Alexandri, Miczeus : Pithon Crateuae, Alcomeneus : et Leonnatus Antipatri, AEgaeus • et Pantauchus Nicolai, Alorites : et MylleasZoili, Beraeen.

sis :hi quidem onmes Macedones. (7) Ex Graecis vero Medius Oxynthemidis F. Lnrissaeus : Eumenes Hieronymi, Cardianus: Critobulus Platonis, Cous : Thoas Monodori F. et Maeander Mandrogenis, Magnesii : (8) Andron Cabclci, Teius : ex Cypriis, Nicocles Pasicratis F. Solius : et Nithaphon Pnytagorae, Salaminius. Erat autem etiam Persa quidam triremi praefectus Bagoas Pharnuchae F. (9) Ipsius vero

Alcxandri triremis gubernator crat Onesicritus Astypalaeensis. Scriba totius classis Euagoras Eucleonis F., Corintbius. (10) Navarchum cis constituit Nearchum Androtimi F. Erat hic Nearchus Cresgenere : habitabat autem Amphipoli qna; ad Strymonem fliiviuni sita est. (11) His rebus ita constitutes Alexander diis patriis, et quibus vates monehant, sacrum fecit : Neptuno etiam, et Amphitritae, ac Nercidibus, ipsiquc Oceano; Hydaspi quoque, unde solvebat : Acesini praeterea, inquem Ilydaspes influit: Indo, in quem uterque fertur. (12) Certamina quoque musica etgymnica agebantnr, et victimm per singula agmina et turmas distribuebantur.

---.9 0"--


Omnibus itaque rebus ad navigandum paratis, Craterum ad alteram Hydaspis ripam cum exercitu equestri ac pe.

destri iter facere jubet ; ab altera vero parte Hephaestion cum alio majore adhuc quam Craterus exercitu procedebat. Elepliantos etiam ducebat Hephaestion, numero cc.

(2) Ipse scutatos dictos secum ducebat, et sagittarios omnes et equites, quos amicos vocant; omnes erant ad VIlI millia. (3) Atqui Cratero et Hephaestioni assignatum crat, ubi profecti classem praestolarentur. (4) Philippum vero, quem in ea regione pracsidem coustituerat, ad Acesinis fluvii ripas mittit, magnas etiam hune copias ducentem. (5) Jam enim cxx M. militum eum sequebantur cum iis quos ex maritimis oris ipse adduxerat, et quod ii adduxerant, qui ad colligendum exercitum missi fuerant, barbaras omnis generis nationes secum ducentem, easque cujusvis generis armis instructas. (6) Ipse navibus solvens per Hydaspem ad Acesinis et Hydaspis confluentes navigavit. (7) Erant ei in universum naves MDCCC, simul longae, simul onerariae.

aliaeque vehendis cquis et commeatui exercitus idoneae.

(8) Quonam vero pacto per flumina navigarit, et quot in ea navigatione gentes subjugarit, quodque periculum in Mailis incurrerit, et quomodo ibidem vulnus acceperit, quomodo etiam Peuccstas et Leonnatus eum prostratum scutis suis protexerint: omnia hacc a nobis in alia historia, quam Attica lingua conscripsimus, commemorata sunt. (9) In hoc autem libro id tantum narro, quomodo Nearchus ab Indi ostils solvens per occanum maum iu sinum Persicum navigarit, quem quidcm nonnulli mare Rubrum appellant.


Nearcbus de hac re ita scribit : Alexandra desiderium fuisse mare, quod ab Indis in Persiam usque patet, enavigare : (2) ceterum ilium navigations longinqditate deterritum fuisse, simulque veritum, ne in alifluaUl desertam rcgionem aut portus difliciles frugibusque carentes delatam classem amitteret, ingensque liacc macula rchus praclare abs se gestis offusa omnem felicitatis gloriam obliteraret: vicisso tamen inusitatse alicujus ac magnae rei gerendae cupiditatem. (3) Dubitasse autem quem perliciendis consiliis suis parem deligeret : simulque classiariorum causa , ut iis tam longinquam expeditionem facturis metum adimeret, sese neglectos in manifestum periculum mitti. (4) Nearcbus auctor est Alexandrum secum communicasse, quem potissimum classis ducem ac praefectuim designaret : quumque diversorum meminisset, alios tanquam pro se periclitari nolentes, alios prae mollitie animi, alios tanquam patriae desiderio occupatos recusasse, in aliis vcro aliud reprehendisse. (5) Turn se operam suam pollicitum dixisse : Ego,

O rex , classis gubernationem suscipiam, et deus ccepta secundct! classem simul et militem sospites in Pcrsidem ducam , si omnino ea regione mare navigabile fuerit, aut si id ulla ratione ab humano ingonio praestari possit. (6) Alexandrum vero verbo negasse velle se in tantos labores tantaque pericula aliquem amicorum suorum conjicere : se veroeo etiam magisnon remisisse, sed obnixe orasse ; (7) ac tum demum Alexandrum Nearchi animum adeQ promptum atque alacrem libenter amplexum esse, eumque uni.

versae classi praefecisse : (8) actune quidem magis jam excr.

citum qui ad hanc navigationem destinatus erat et nautas quieto animo fuisse, quod persuasum haberent Alexandrum nulla ratione ad manifesta pericula Nearchum missurum, nisi ipsi servandi essent. (9) Summa vero apparatus magnificentia, et navium ornatus studiaque trierarchorum

egregia circa ministeria et socios navales vel eorum (ui antea prae metu quam maxime cunctati erant, animos ad robur melioremque spcm de omni conatu attollebant. (10) Multum praeterca dc metu ipsorum adimebat, quod Alexander ipse per utraque Indi ostia in marenavigasset: quod Neptuno caeterisque diis marinis hostias mactasset, eximiaque dona mari dedisset. (11) Cetera quoque et inusitata Alexandri felicitate confisi nihil esse dicebant, quod illi non sit audondum et perficiendum.

--. CHTH-Q..----


Quo igitur tempore etesiae spirare desierant, qui quidem per integram aestatem ex mari in terrain flantes navigationem impediunt, naves solverunt, archonte Athcnis Cephi sodoro , xx die Boedromionis, quemadmodum Athenienses computant : ut vero Macedones et Asiam **, undccimo ex quo Alexander regnabat anno. (2) Sacrificavit autem et Nearclius antequam navigationem susciperet Jovi Servatori, ludosque gymnicos etiam is edidit. Primo itaquc die quum e statione solvissent, in Indo fluvio ad amplum quendam alveum appulerunt, loco Stura nomen est, distan-

tem a statione stadiis circiter c, biduoque illi commorati sunt. (3) Tertio die inde moventes ad alium alveum xxx stadiis inde remotum pervenerunt, cujus aqua jam salsedinem maris referebat : mare enim in earn accedcnte aestu se ingerit, aquaque flumini permista etiam recedente aestu manebat. Caumara is locus dicitur. (4) Inde xx stadia provecti ad Coreestim etiamnum in flumine pervenerunt. (5)

Hinc rursum moventes non multum navigarunt, scopulum conspicati ea parte qua Indus illic in mare fertur, et ductus liltori illidebantur cum truci et immani strepitu, littusque ipsum asperum erat. (6) Caeterum qua scopulus mollior videbatur, fossa quinque stadiorum perducta, naves traduxerunt aestu marino accedente. (7) Inde stadia CL circumnavigando emensi in Crocala arenosam insulam pervenerunt, ibique alterum diem commorati sunt. (8) Vicina huic insulae loca incolunt Arabies Indica gens, quorum ctiam in majori opere mentionem feci : eosque id nominis a fluvio Arabi accepisse, qui per ipsorum regionem fluens in mare fertur, eorumque fines ab Oritarum finibus dividit. (9) Ex Crocalis, ad dextram habentes montem Jrum ah ii vocatum; ad sinistram vero insulam vadosam, ulterius navigarunt : haec insula ad littus extenta angustum sinum efficit. (10) Hunc emensi in portu commodam navibus stationem pracbentem appellunt. Qui quod amptue

simul et pulcher Nearcho videbatur, Alexandri portum eum appellavit. (11) In portus faucibus insula adjacet, circiter duo inde stadia distans, cui Bibacta nomen est : omnis vero adjacens regio Sangada dicitur. Ilaec insula mari opposita suaptc natura portum efficit. (12) Hie ingentes continuique venti a mari spirabant. Nearchus ventus ne qua barbarorum manus collecta castra diriperet, lapideo muro locum cingit; (13) XXlIlI dies ihi moratus est: dicitque milites per id tempus myes marinos cepisse et ostrea et solenes, qui vocantur, inusitatac magnitudinis, si cum nostri maris testaceis conferantur. Aquam eliam salsam potasse narrat.


Scdato autcm vento, vela fccerunt, ac stadia circiter LX progressi in sabulosum littus appulerunt. Insula adjaccbat littori dcserta. (2) Hacautem pro munumento usi suhstitcrunt. Domae nomcn insulae crat. Quumque in littore aquam non haberent, loca mediterranea versus ad viginti circiter stadia progressi dulcem aquam repererunt. (3) Postridie qnum ad noctem usque navigassent, Sarangis, ccc inde stadia, ad littus appulerunt, lbi aqua octo fcrme a littore stadia abcrat. (4) Illinc repctita navigatione ad Sacala locum desertum appulsi sunt. Inde supcratis duobus scopulis adeo inter se propinquis ut palmulac remorum utrinque cautes stringerent, emensi stadia ccc in Morontobaris constiterunt, (5) Ibi portus est amplissimus, undique septus ac profundus minimeque procellosus. Ceterum

lances ejus angustrc; hunc patria lingua Portum foeminarum vocabant: quod mulier quaedam prima illi loco imperarit. (6) Trajectis scopulis magnis fluctibus inciderunt et mari suctuoso, et scopulos transisse res magna videbatur. (7) Postero vero die navigarunt, insulam quandam a sinistra pelago objectam habentes, quae quidem ita propinqua littori erat, ut medius alveus inter insulam et littus esse effossus videretur; LXX in universum stadiorum ea navigatio fuerat. Multae erant densaeque in littore arbores, insulaque ipsa variis silvis umbrosa. (8) Sub lucem per angustum et aestuosum locum extra insulam navigarunt; adhuc cnim recessus maris obtinebat: continua- taque navigatione ad cxx stadia, apud fauces Arabis amnis constiterunt : et portum quidem ibi amplum etcommodum nacti sunt : aquam vero potui ineptam ,quod per Arahis ostia mare se ingerit. (9) Itaque XL stadia adverso amne pro.

fecti ad lacum devenerunt : atque inde assnmta aqua re-

versi sunt. (10) Insula apud portum est eminens ac deserta; circa hanc ostreorum atque omnis generis piscium piscatus erat. Huc usque pertinent Arabies, ultimi Indorum hac in parte habitantium; ulteriora O.'itae tcnent.


Ab ostio itaque Arabis digressi, Oritarum regionem ()i'd)ternavigantes, ad Pagala cc circiter stadia emensi stationem habuere, ad locum aestuosum quidem, sed ancoris jaciendis idoneum. Remiges igitur in navibus manebant; quidam vero aquatum egressi aquam attulcrunt. (2) Postridie indc cum luce digressi, et circiter ccccxxx stadia emensi sub vesperuin in Cabana perveniunt, classemque ad littus desertuin locant; ibi aestus maris violentus erat, quam ob rem in alto naves stationem tenuerunt. (3) In hac navigatione quum ingens ventorum vis classi a mari incumberet, dun; naves longae et cercurus perierunt: viri natatu evaserunt; quia navigatio non procul a terra (iebat (4) Sub mediam

vero noctem provecti navigant usque ad Cocala, quae a littore, unde digressi erant, ducentis stadiis aberant; ac naves quidem in salo ancoris nitebantur. Nearcbus autem sociis navalibus in terram expositis ibi castra posuit : siquidem multo navigationis labore defatigati refici desiderabant. Castra vallo adversus barbarorum incursum munit.

(5) Hoc in loco Leonnatus, cui Oritarum res Alexander commiserat, magno praelio Oritas vicit, et quotquot sese Oritis conjunxerant: caesis vi m, ducibusque eorum omnibus; a Leonnati partibus, equitibus xv, peditibus non multis,et Apollophane Gadrosiorum satrapa desideratis. (6) Sed baec in altera historia a nobis conscripta sunt; eaque de causa Leonnatum aurea corona ab Alexandra inter Macedones coronatum fuisse. (7) Eo etiam loci frumentum ab Alexandra in commeatum exercitus procuratum erat. In decem itaque dies frumentum in naves invehunt. (8) Naves in navigatione hue usque quassatas reficiunt; ex nautis qui segniores Nearcho in opere esse videbantur, hos quidem.

terrestri itinere ducendos Leonnato dedit; ipse vero milites in nautarum supplemcntum ex Leonnati copiis delegit.


Inde secundo vento delati per quingenta stadia ad fluviuin qucndam torrentem pervenerunt: Tomerus fluvio uoraen est. (2) Ad ejus cxitum stagnum erat, et circa vada littori propinqua homines angusta quidam tuguria incolebant; qui ut classem appellentem viderunt, attoaiti sese ad littus extenderunt, et aciem instruebant, veluti pugnam cum exscensuris conmissuri. (3) Lanceas gercbant crassas, vi cubitos longas. Cuspis ferrea non erat, sed ignc tosta atque acuta eandem vim et efficaciam exserebat. Erant hi circiter DC : (4) quos ut Neaichus subsistere instructa acie vidit, classem intra teli jactum in alto stare imperat, ita ut tela e navibus in terram pervenire possent. Crassau enim barbarorum lanceae ad pugnam cominus conserendam apta; erant, eminus vero paruni metuendae videbantur.

(5) Tum ex militibus qui expeditissimi levissimeque armati

essent et nandi perilissimi, signo dato cnaturc jubet: mandatis additis, ut, prout quisque cuatarit, in aqua subsistens socium exspectet: neque prius in hostem impetum faciant, quam triplici ordine acies instructa sit; tum cursim, clamoreque sublato in cos ferantur. (7) Confestim itaque qui ad hoc designati erant, sese e navibus in marc conjiciunt, celeriterque enatant. Deinde in ordinem redacti, instructa phalange, magnis clamoribus editis cursim barbaros petunt, et qui in navibus erant etiam acclamabant, telaquc et e machinis jacula mittebaut. (8) Barbari armorum splendore et insuttus celeritate attoniti quum sagittis aliisque telis undiquc peterentur, utpote seminudi, confestim non exspectato conflictu in fugam vcrtuntur. Alii in ea fuga caesi, alii capti: nonnulli in montes fugerunt. (9) Erant

vero captivi tum reliquo corpore, tum etiam capite hirti; unguibus autem quasi ferinis : siquidem unguibus loco ferri uti dicebantur, piscesque iis discindentes interficere; ligna etiam molliora iis secabant : ad duriora saxis acutis utebantur : ferrum enim apud eos non erat. Ferarum, et quidam etiam crassioribus grandium piscium pellibus sese vestiebant.


Noarchus hic naves in littus subduci, quassatasque refici jubet. Sexto die navigationem repetunt : trecentisque stadiis emensis in locum quendam pervcniunt, qui Oritarum

regioms est ultimus : Malana eum locum vocant. (2) Atqui Oritae qui mcditcrranea loca incolunt, eodem habitu quo Indi utuntur, eodemque modo armantur : lingua tamen atque institutis differunt. (3) Longitudo hujus navigationis praeter Arahium oiam est stadiorum mille ab eo loco unde solverant: secus Oritarum regionem IDC, (4) Praeternavigantibus iis Indorum regionem (ab hoc enim loco non amplius Indi sunt) Nearcho auctore umbrae non eodem modo fiebant: (5) sed ubi longe in marc meridiem versus procedebant, ibi ipsae etiam umbrae in meridiem vergebant

quum vero 801 medium dici spatiumoccupabat, nullae iis in

locis umbrae conspiciebantur. (G) Astra quoque, quae antea sublimia cernebantur, aut jam plane non apparebant, aut depressa ad terram conspiciebantur; occidcbant et rursus oricbantur, quae antea semper conspicua fuerant. (7) Et quidem haec non dissentanea vero mihi videntur, qua?

Ncarchus scripsit. Siquidem in Syene Aegyptia tempore solstitii aestivi puteus quidam ostcnditur, qui meridie nulla m umbram facit. In Merce autem eodem anni tempore lluIlae omnino umbrae flunt. (8) Consentaneum igitur est, etiam Indis quia meridianam partem habitabant idem accidcre : praccipuc vero in mari Indico, quo magis id marc ad meridiem vergit. Atquc hate quidem hactenus.

iii' ;r - -


Post Oritas versus mediterraneam regionem Gadrosii habitant: quorum fines difficulter cum exercitu Alexander transiit, pluraque incommoda et damna accepit, quam in tota reliqua expeditione. Ea in majori opere a me conscripta sunt. (2) Infra Gadrosios loca maritima accolunt ii quos Ichthyophagos vocant; eorum oras praeternavigarunt; quumque primo die ad secundam vigiliam solvissent, DC inde stadiis ad Bagisara delati sunt. (3) Portus iis in locis erat ad reccptum classis commodus, pagusque Pasira, LX stadiis a mari distans : accolae ejus Pasireenses. (4) Po-

stridie qujirn maturius solvissent, promontorium aiiquod longe in mare prominens attumque ac praeruptum circumnavigant: (5) defossisque putcis aquam quidem multam sed pravam nacti ilium quidem diem inancoris substiterunt, quod littus aestuosum erat. (6) Postridie vero in Colta venerunt, cc stadiis emensis. Inde rursum sub lucem mota classe DG stadia progressi ad Calyba appellunt : pagus in littore erat, et circa eum paucae palmae, in quibus fructus erant virides. Erat ibi etiam insula centum a littore stadiis distans, Carnine dicta. (7) Ibi Ncarcho pagi iIlius incolae

liospitalitia munera offerunt oves et pisces. Ovium illarum carnes ait piscosas fuisse, quemadmodum sunt avium marinarnm, quum et ipsae oves piscibus alcrentur. Gramen enim ea regio non habet. (8) At postridie cc stadia emensi ad littus appulerunt, pagumque repererunt xxx stadiis a mari distantem; pago Cissa nomen erat : littori Carbis. (9) Hoc loco parvulac quaedam cymbao repertae sunt, qualcs esse soIent piscatorum minime opulentorum; piscatores ipsos non repererunt; fugerant enim simulac naves appcllentes viderant. Frumentum ibi nullum erat, et jam deficere exercitum coepit annonac copia. Igitur capris in

naves abductis recesserunt. (10) Inde promontorium quoddam altum ad CL stadia in mare porrectum circumvecti in portum minime procellosum venerunt. Ibi et aqua erat.

et piscatores habitabant : Mosarna portui nomen erat.


Hinc scribit Nearchus ducem navigationis, Hydracem nomine, Gadrosium, una cum ipsis navigasse: pollicitumque esse se illos usque ad Carmaniam dclaturum. Omnis abhinc ad sinum Persicum tractus non ita difficilis navigatu est : sed multo priore celebrior. (2) Mota ex Mosarnis pcr noctem classe, DCCL stadia emensi ad Balomum littus delati sunt: atque inde in Barna vicum, stadiis abinde cccc, in quo frequentes palmae erant, et hortus. In horto myrti nascebantur, variique llores, e quibus corollas texebant pagani. Hoc primum in loco arbores cultas, bominesque non omnino l'eros repererunt. (3) Inde cc stadia provecti ad Dendrobosa appulerunt; naves ibi in salo substi-

terunt. (4) Hinc sub llledialU noctem solventes in Cophanta portum pervenerunt, cccc circiter stadia emensi.

(5) Hic et piscatores degebant, parvisque et vilibus navigiis utebantur, et remis non per scalmos dispositis, utGracorum mos est, remigabant : sed hinc atque bine, sicut in flumine, aquam undis injicientes, sicut qui terram fodiunt.

In hoc portu aquam et multam et puram invenerunt.

(6) Inde ad primam noctis vigiliam solventes ad Cyiza pernerunt, DCCC stadia emensi: quumque littus desertum ac acstuosum esset, jactis in salo ancoris substiterunt, atque in navibus corpora curarunt. (7) Inde provecti ad qumgenta stadia, in parvum quoddam oppidum venerunt, in colle non procul a littore situm. (8) Nearchus verisi* mile ratus earn regionem cultam esse, Archiae Anaxidoti filio, Pellaeo, qui inter Macedones Celebris cum Nearcho navigabat. ait, videri sibi oppidum occupandum es.

(9) Oppidanos enim sua sponte frumenta exercitui daturos se non putare : vi autem capi non posse, sed diuturna obsidione opus for t. Se vero jam frumentis destitui. Frugiferam autem rcgionem esse inde colligi, quod densos culmos non procul a littore vidissent. (10) Quum itaque id consilium eis probaretur, reliquas quidem naves veluti ad navigationem instrui jubet, et Archiae ejus rei negotio dato ipse cum una nave ad speculandum oppidum procesait.


Quumque ad mures appelierct, amice oppidani bospitalitatis ipsi dona, thynnos nimirum in clibanis tostos (hi enim extremi Ichthyophagorum prinii visi sunt, qui crudis piscibus non vescerentur) atque placentulas paucas et palmarum caricas adierebant. (2) Quaj quidem Nearchus se libenter accipere dixit; cuperc vero urbem visere : quod quum iIli non recusarent, quum jam portas ingressus esset, duos sagittarios ut occupatam teneant portulam, jubet.

Ipse cum aliis duobus et interprete in murum qui ab ea parte erat conscendens Archiae signum dat, quemadmodum inter eos convenerat : et simulac hie quidem signum ederet, ille statim intellecta re id quod statutum erat faciebat.

(4) Macedones conspecto signo confestim naves applicant.

summaque celeritate in mare prosiliunt. Barbari hisce rebus perculsi ad arma confugiunt. (5) Interpres vero,

qui Nearcho aderat, proclamabat, ut frumentum exercitui darent, si salvam urbem vellent. Negabant illi primo sibi frumentum esse, simulque in murum impetum faciebant.

Atasagittariis, qui Nearcho aderant. telis ex edito loco in eos missis facile repulsi sunt. (6) Postquam vero captam jam esse urbem senserunt, ac direptioni proximam, tnm demum Nearcho supplices facti, ut frumento quod in urbe esset accepto discedat oppidoque parcat, orant. (7) Nearchus Archiam portas et murum circa eas occupare jubet: ipse alios per urbem una cum incolis mittit qui explorent,

an citra fraudem quicquid frumenti haberent ostenderent.

(8) Atque illi quidem multam farinam ex tostis piscibus molitam ostenderunt: frumenti vero atque hordei parum.

Siquidem farina piscium pro frumento, panibus vero pro opsonio utebantur. (9) Postquam vero omne frumentum ostenderunt, ex praesentia quantum poterant frumento convecto solvebant, et ad promontarium appellebant, quod indigenae Soli sacram opinabantur. Nomen ei erat Bagla.


Inde sub mediam noctem solventes mille stadia emensi in Talmena tutum a ventis portum venerunt. Hinc in Canasida inbem desertam ccfc stadiis inde distantem; ub:

puteum quendam effossum repererunt, cui palmae agreai adnatae crant; harum capita praccisa ederunt: (2) jam enim frumentum exercitui deerat. Urgente itaque fame totum ilium diem et noctem navigarunt, et ad littus desertum appelluntur. (3) Nearchus veritus ne si in terram descenderent, prae desperatione naves desererent, eam oh rem in salo ancoras jaci jubet. (4) Inde solventes in Canaten venerunt, stadia DCCL emensi. Est ibi et littus vadosum, et fossae exiguae. (5) Inde digressi DCCC stadiis confectis ad Troea appultrunt. Ad littus pagi quidam erant exigui atque inopes. Incolac domos suas deseruerant.

Pauoulum ibi frumenti et caricarum ex palmis nacti sunt.

Camelis septem qui relicti fuerant caesis, carnes corum vorarunt. (6) Sub lucem repetita navigatione, stadia ccc emensi in Dagasira pervenerunt; quem locum quidam vagi

homines incolebant. (7) Inde solveptes integram noctem et diem nulla interposita mora navigarunt : stadiisque MC peractis fines Ichthyophagorum enavigarunt, magna rerum necessariarum penuria pressi. (8) Neque vero ad terram appulerunt; erant enim longo spatio aestus, scd jactis in salo ancoris substiterunt. Longitudo orae Ichthyopbagorum hac navigatione praetervecta, est paulo plus stadiorum XM.

(9) lchthyophagi vero hi piscibus vescuntur, unde etiam nomen traxerunt. Pauci vero ex iis piscatui student; pauci enim navigia ad earn rem habent, aut artem piscaudi norunt : sed maximam partem recedepte restu marino captant. (10) Nonnulli etiam retia ad eam rem confecerunt, plurima tantae magnitudinis ut ad duo stadia pertineant.

Ea ex palmarum libris texunt, torquentes librum instar lini. (11) Quum vero mare recedit, terramque deserit, ubi ilia sicca relinquitur, vacua plerumque piscibus est : sed ubi terra profundiori aliquo sinu aquam retinet, ibi magnam piscium copiam reperiunt. Ex his plerique parvi, alii etiam majores sunt: hos circumjcctis retibus capiunt. (t2) Et quidem teneriores, ut protrahunt eos ex aqua, crudos edunt : majores vero durioresque adsolem tor rentes, simulac penitustostifuerint molentesin farinam redigunt, panemquc ex ea conficiunt. Sunt qui polentam ex hisce farinis coquant.

(13) Pecori etiam piscium farinam pabuli loco dant. Omnis enim ilia regio pratis carens nullam herbam gignit. (14) Magnam etiam in his Iocis cancrorum, ostreorum et conchyliorum vim capiunt. Gignit quoque ea regio suapte natura salem, ** ex quibus oleum conficiunt. (15) Qui veroeorum loca deserta incolunt, et regionem nec arborum nee fructuum feracem, hi ex piscibus tantum vivunt ; pauci serunt aliquantulum agri, atque ii panem opsonii

loco cum piscibus edunt; pisces enim ipsis loco frumenti sunt. (1G) Domos in hunc modum aedificant: Qui ditissimi corum sunt, balaenarum quotquot mare ejicit ossa sumcntes, iis loco tignorum utuntur : et ex grandioribus ossibus portas conficiunt. Plerique vero tenuioris forfunae ex spinis piscium domos construunt.



Cete vero ingentis magnitudinis in exteriore mari nascuntur, piscesque multo majores quam in hoc interiore.

(2) Scribit etiam Nearchus quum ex Cyizis navigarent, sub auroram vidisse se aquam sursum e mari efflari, et tanquam turbinibus violenter in altum efferri, (3) perculsosque nautas percontatos esse ex ducibus navigationis quidnam esset et a quo fieret haec res, cosque respondisse, cete esse, quae in mari voluntantia aquam sursum efflent: nautisquc attonitis remos e manibus excidisse. (4) Se vero adeuntem eos hortatum esse atqpe amimasse, et ad quoscunque praeternavigans accessisset jussisse, ut naves adversis proris vcluti ad navalem pugnam instructis in eas dirigerent: utque denso agmine et magno strepitu remigantes una cum ipso remorum sonitu ingentes etiam clamores ederent. (5) lta revocatis animis simul omnes signo dato remigationi incubuisse; quumque jam propiores beliuis facti essent, quantum capita ferre poterant, acclamasse, tubasque clanxisse, et remorum pulsum latissime sonitum edidisse; (6) atque ita cete, quae jam ad proras navium videbantur, exterrita in profundum sese abdidisse : neque multo post

ad puppes emersisse, (7) rursumque magnam undarum vim sursum effiasse. Turn incredibilem nautarum oh inopinatam salutem applausum factum fuisse, Nearchi audaciam et prudentiam laudantiuin. (8) Nonnullae vero harum balae- narum interdum variis locis ad littus appelluntur, quae recedente aestu in vadis haerent; aliac a vehementibus tempestatibus in terram ejiciuntur, et sic putrefacta; ipsa: pereunt, et carnes earum decidentcs ossa relinquunt hominibus ad domos exstruendas adhibenda. (9) Et Jate('jJm quidem ossa quaecunque majora in trabes aedium deliguntur; minora vero in tabulas : quse in maxillis sunt ad januas accipiuntur; mnltae siquidem balaenae magni- l tudine sunt circiter centum cubitorum.


Quum Nearchus Ichtliyophagorum regioncm praeternavigaret, cognovit insulam quandam in eo mari esse centum fere stadiis a continente remotam, quae habitatoribus vacua esset. (2) Hanc indigenae Soli sacram esse dicebant, Nosalaque vocari, neque quemquam mortalium ad eam appellere velle. Si quis vero imprudens eo deferatur, eum non amplius cerni. (3) Nearchus cercurum unum AEgyptiis nautis instructum non procul ab hac insula evanuisse scribit, navigationisque duces ea de re affirmasse ignorantes in eam insulam delates ex oculis hominum sublatos esse. (4) Idem navim triginta remorum in circuitum insulae mittit, mandatis additis ut descensu quidem in insulam abstinerent : sed proxime ad insulae oram adnavigantes hominibus acclamarent, et gubernatorem nominarent, aut cujuscunquo

alius non obscurum nomen. (5) Quumque nemo audiret, turn semet eo navigasse dicit, ac nautas compulisse vel invitos navem appellere; quumque in insulam descendisset, vanam atque inanem fabulam docuisse quae de insula ilia spargebatur. (6) Audiisse vero se etiam alium de hac insula sermonem ait : habitasse hanc insulam unam Nereidum, nomen vero Nereidis non dici; eam cum omnibus qui eo appellerent commisceri solitam, eosque in pisces conversos in mare projicere. (7) Qua de causa iratum Nereidi Solem jussisse ut ex ea insula migrarct; atque hanc quidem pollicitam esse se migraturam : rogasse autem ut sibi malum sanetur. (8) Et solem pollicitum esse; hominum

autem quoscunque pisces ex hominibus fecerat ilia, misertum homines rursus ex piscibus fecisse. Ex iis Ichthyophagorum genus ad Alexandrum usque pervenisse. (9) Ego vero Nearchum eo nomine non laudo, quod otio et sapientia in re non admodum difficili refellenda abusus fuerit; miserabile censens veteres mendacesque fabulas recensentem refutare.


Supra Ichthyophagos Gadrosii in mediterraneis locis terram sterilem atque arenosam colunt : ubi et Alexandri exercitus et Alexander ipse multa incommoda perpessus est; quemadmodum jam in altero opere narravi. (2) Postquam vero ex Ichthyophagis in Carmaniam perventum est a classe, eo loco, ubi primum ad Carmaniam mansionem habuit, ancoris in salo jactis constiterunt, quod longe in mare aestus violentus porrectus erat. (3) Exinde non amplius ita directe ad occasum navigarunt, sed inter occidentem et septentrionem magis cursum tenuerunt; (4) atque

ita Carmania arboribus foecundior magisque frugjfera est quam Ichthyophagorum aut Oritarum regio, magis etiam herbosa aquisque abundans. (5) Quum in Badin cultum Carmaniae locum appulisscnt, multas arbores pomiferas exceptis oleis repererunt. Erat et ea regio vitium et frumenti ferax. (6) Inde ad DCCC stadia progressi ad littus descrtum appcllunt. Ex eo loco promontorium ingens longe in mare porrectum conspiciunt, quod unius diei navigatione inde abessc videbatur. (7) Periti locorum Arabiae

promontorium id esse dicebant, vocarique Maceta. Inde cinnamomum et alia ejuscemodi aromata in Assyrios vehi.

(8) Ab eo littore ubi classis ancoris in salo jactis constiterat, et promontorio, quod ex adverso in mare porrectum conspexerant, sinus meo judicio, utetNearcho visum est, introrsum rerunditur, sicut probabile est, mare Rubrum.

(9) Id promontorium ubi conspicati sunt, Onesicritus classem eo dirigi jubebat, ne per sinum navigantes calamitatibus adficerentur. (10) Nearchus parum prudentem esse Onesicritum respondit, si nesciret quam ad rem Alexander •

classem misisset. (I) Ncque enim quia pedestri itinerc totum exercitum traducere salvum non posset, cam ob causam naves emissas : sed quod vellet omnia littora portusque et insulas in praternavigatione perlustrari, omnes etiam sinus pernavigari, et urbes qua: ad mare sitae essent : quueve regio fertilis, quae deserta sit inquiri. (t2) Non debere itaque sese totum negotium pervertere, quum jam ad finem laborum pervenissent, praecipue quum res omnes ad navigationem necessariae non deficerent : vereri etiam sc, quod promontorium illud in meridiem vergeret, ne in desertam et siticulosam torridamque regionem inciderent.

(13) Nearchi sententia vicit : et mihi quidem Nearcbus manifesto hoc consilio classem universam servasse videtur.

Promontorium enim illud omnemque regionem illi circumjectam desertam esse fama est, summaque aquarum penuria laborare.


Mota igitur classe proxime terram navigantes, DCC stadia emensi ad aHud littus, cui Neoptana nomen erat, appellunt..

rursusque sub auroram inde solvunt, et centum stadiis enavigatis ad fluvium Anamin perveniunt. (2) Locus ipse Harmozia vocabatur. Amicam jam ibi omniumque rerum feracem regionem nacti sunt : oleas tantum non ferebat.

(3) Hie navibus egressi, cupide a tot tantisque laboribus conquierunt cum jucunda tot malorum, quae mari perpessi fuerant, et apud regionem IchtV yophagorum, recordatione; desertas regiones, efferatos homines, summam rerum

omnium inopiam memoria recolcntes. (4) Quidam vero interius remotiusque a mari progressi et ab cxercitu sejuncti sunt, alius aliud quaerentes. (5) Repertus hie est ab eis quidam Giaecanica chlamyde reliquoque habitn Graeco indutus,linguametiam Graecam sonans, ad cujus primum conspectum collacrimatos ferunt: adeo novum atque insolens iisvidebatur post tot mala hominem Graecum cernere et Graecam vocem audire. (6) Interrogarunt itaque, unde vcniret, et quis esset. llle se ab exercitu Alexandra sejunctum esse respondit, castraque atque adeo ipsum Alcxandrum non procul abesse. (7) Hunc hominem JpSI confeslim gaudio exultantes ad Nearchum adducunt : qui rem omnem ei retulit, castraque et regem quinque dierum itinere a mari abesse.

(8) Praesidem etiam illius regionis Nearcho ostensurum se dixit et ostendit; turn Nearchus cum eo consilium capit, quo pacto ad regem adscendere possit. (9) Tunc quidem ad classem sese recipiunt. Postridie vero suh lucein subduci naves jubet, partim ut quae ista navigatione quassatae crant, reficerentur: partim quod magnam exercitus partem ibi relinquere statuerat. (10) Duplici itaque vallo et aggere terreo navale cingit, fossamque profundam a ripa numinis ad earn littoris partem, in quam naves subductae crant, ducit.



Interea dum haec a Nearcho parantur, praeses rcgionis, quum audisset Alexandrum vchemcnter de classe hac solicitum esse. magnum aliquod munus se ab Alexandra accepturum arbitratus, si primus nuntiaret exercitum salvum esse, et Nearchum propediem in conspectum regis venturum : (2) compendio viae inito, renuntiabat Alexandro, Nearchum a navibus venire. Alexander tametsi fidem ejus verbis non haberet, magnam tamen, ut par est, ex eo nuncio laetitiam cepit. (3) Quum vero alius ex alio dies traheretur,el tempus, ex quo nuncium allatum fuerat, conferenti non jam amplius credibilia viderentur nunciata; (4) quumquc alii atque alii, qui Nearchum adveherent, missi, partim quidem paululum viae progressi vacui redirent, quum nulli occurrissent; partim vero progressi ulterius et Nearchum non offendentes, ne ipsi quidem reverterentur, (5) turn Alexander hominem ilium tanquam mendacis nuntii auctorem, quique suum moerorem vano illo gaudij duplicarat, comprehendi jubet : ingentemque dolorem et vultu et animo prae se ferebat. (6) Interea nonnulli qui cum equis et vehiculis ad quaerendum adducendumquo Nearchum missi fucrant, in ipso itinere Nearcho et Archia

obvii facti sunt : qui quidem aliis quinque aut sex viris comitati veniebant. (7) Neque tamen vel Nearchum vel Archiam agnoverunt : adeo immutati atque ab se ipsis diversi erant, hirsuti et sordidi, salsugineque repleti, atque macilenti, et ex multis vigiliis laboribusquc pallidi. (8) Interrogantibus enim illis, ubinam esset Alexander, significato loco, iter suum persecuti sunt. (9) Tum Archias animadversa re ad Nearchum conversus ait, Homines istos, Nearche, ectdcm qua no. via per deserta contendere 110n aliam ob causam judico, quam quod nds quoesitun.

missi sint. (10) Quod vero nos non agnoscunt, equidem non miror: ita enim male comparati sumus, ut agnosci non possimus. Significemus igitur eis, quinam simus, cosque percontemur, quam ad rem hoc itinere proficiscantur. (11) Nearcho Archiae consilium pcrquam opportunum est visum. Rogarunt itaque, quonam proficiscerentur? qui respondent Nearchum se et navalem cxercitum quaesitum ire : (12) statimque Nearchum respondisse, Hie ego sum Nearehus, et liic Archias : at vos nobis duces itineris estote, nos Alexandro de classe referemus.


Illis itaque in vehicula exceptis, ad regem revertuntur.

Nonnulli horum, nuntium celeritate praevertere cupientes, praecurrentes Alexandro nuntiarunt Nearchum ipsum et cum eo Archiam ac quinque alios adventare : de exercitu vero universo nihil poterant respondere. (2) Ex hoc ipso nuntio colligebat Alexander, Nearchum quidem et Archiam praeter opinionem et fortuito servatos esse, exercitum vero universum periisse. Neque tantum gaudii ex Ncarchi et Archiae salute percepit, quantum ex amissa classe mueroris. (3) Necdum haec omnia dicta erant, quum Nearchus et Archias

adveniunt, quos Alexander difficulter admodum agnoscerc potuit; quodque ita hirsutos maleque comparatos cernebat: tanto magis ejus dolor ob amissum exercitum navalem confirmabatur. Injecta tamen Nearcho dextra, eoque seorsum

ab amiciset scutatis abducto, multo tempore collacrimatus est. (5) Tandem quum se collegisset ex lacrimis, Enimvero, quod tu, inquit, Nearche et Archias, sospites ac salvi redieritis, moderatius universal classis jacturam fero : at vero naves et exercitus quonam pacto perierunt? (6) Turn Nearchus regis sermonem excipiens, Salvoe sunt, inquit, tibi, rex, el naves et exercitus : nos vero ipsi hujus salutis nuntii venilllUs. (7) Turn uberiores Alexandro lacrimal manarunt, quod praeter omnem exspectationem ei exercitus salvus esset : simulque ubi portum ceperint rogat. Nearchus eas ad fauces Anamidisfluvii consistere ait, atqae in terram subductas refici. (8) Post haec Alexander per Jovem Graecorum et Ammonem Lybicum jurans affirmavit,

gratius sibi jucurtdiusqne id nuntii aCcidisse, quam quod universam Asiam subjugasset : dolorcm enim ob amissnm exercitum universal felicitati suae parem fuisse.


Praeses vero provinciae, quem ob nuntii vanitatem Alexander comprebendi jusserat, Nearchum praesenteni conspicatcs, ei ad genua provolutus, (2) Ego, inquit, is sum qui Alexandra niintiavi vos salvos rediisse. Vides quo pacto exceptus sim. Tum rogatu Nearchi Alexander eumdimitti jubet. (3) Alexander ob servatum exercitum Jovi Servatori atque Herculi et Apollini Alexicaco (sive inforluniorum propulsalori j, et Neptuno reliquisque diis inarinis sacrum fecit, ludos etiam gymnicos et inusicos edidit, pompamque induxit : inter pompse du(:es Nearchus erat, sertis ac floribusab olllni exercitu petitus. (4) His rebus peractis Alexander ita Nearchum alloquitur, Ego le, Nearcite, nulla posthac pericula aut labores ilerum adirc volo. Sed alius posthac classi prmjectus cam in Susa ducet. (5) Nearchus regis sermonem excipiens, Equidem, o rex, inquit, tibi per omnia morem gerere et cupio et de- beo. Cailerum si qua in t'e mihi gratifieari volueris, hoc nefeceris: quin potius me in universum classi prcefectunt esse patiare, donee libi naves salvas in Susa

perduxerim; (6) neve quum res arduce atque difjiciles mihi abs te cmnnlissae fuerint, faciles,. quartim gloria jam in promptu est, mihi adcmptas aliis in mamts dederis. (7) Adhuc loquentem interpellat Alexander, gratiam se illi habere insuper professus atque ita eum dimittit, * exiguo exercitu comitatum, quippe cui per amicam regionem eundum esset. (8) Caeterum neque ipsa ad mare pro.

fectio Nearcho expers laboris fuit. Collecti enim undequaque' barbari tuta munitaque Carmaniae loca occuparant. Nam satrapa eorum jussu Alexandri curam muneris sui finieral.

Tlepolemus autem, qui recens satrapatum inierat, nondum firmum imperium nactus erat. (9) Bis itaque ac ter uno atque eodem die diversis in eum barbaris irruentibus pugnandum fuit. Atque ita nihil morantes aegre tandfem ac difficulter ad mare salvi pervenerunt. Ibi Nearchus Jovi Servatori sacrum facit gymnicosque ludos edidit.


Rebus itaque divinis rite peractis, oram solvit: hinc insulam desertam atque asperam praetervecti ad aliaminsulam, grandem atque habitatam, appellllot, ccc stadia einensi ab toco, unde digressi erant. (2) Ueserta ilIa insula Orana

vocabatur : ubi vero constiterunt Oaracta. Erathaec vitium, palmarum et frumenti ferax. Longitudo insulae DCCC stadia efficiebat. Praeses ejus loci Mazenes sua sponte se Nearcho et comitem et ducem navigationis Susa usque adjurixit. (3) In hac insula aiebant sepulcrum ejus extare qui primus imperium regionis tenuisset, nomenque ei fnisse lirythra?, atque inde mare iIlud lirytbraeum appellatum. (4) lix eo loco ad cc stadia Nearchus cum classe profectus, rursus in eadem insula portum cepit. Indealiaminsulamprospiciunt, XL circiter stadiis a magna ilia distantem, quae Neptuno sacra et inaccessa esse dicebatur. (5) Sub auroram solvunt, et tam vehemens maris recessus eos occupat, ut tres naves impactae in vado sicco haererent, et reliquao diilicultcr e

brevibus enavigantes in altum evadere potuerint. (G) At vero, quae impactae erant acccdontc rursus aestu et ipsae deductae postero die ad reliquain classein appulerunt. (7) Hinc simul cccc stadia emensi ad aliam insulam, ccc stadiis a continente distantem, stationem ccpcrunt. (8) Inde sub auroram solventes, insula quadam descrta, quae ad laevain erat, (Pylora ei nomen erat) praeterita; ad Sisidonem urbem exiguam omniumque rerum inopem, praeterquam aquae et piscium, pervenerunt. Nam hos quoque ichthyophagos esse, necessitas facit; sterilem eiiim terrain incolunt. (9) Aqua inde tantum sumta in Tarsian promontorium longe in mare porrectum deferulltur, ccc stadia emensi. (10) Inde in Cataean, insulam desertam ac vadosam. Ea Mer curio et Veneri sacra esse dicebatur. Navigatio ccc stadio rum fuerat. (11) In hanc insulam singulis annis a finitimis oves et caprae mittuntur, Mercurio et Veneri sacrae. Has temporis longinquitatc ac solitudine efferatas videre erat.

CAP. XXXV 111.

Ad hunc usque locum Carmania pertinet: citeriora Persae tenent. Longitudo navigationis ad Carmaniae oraru est stadiorum him. et ncc. Vivunt Carmani Persarum more; nam et Pcrsis iinitimi sunt : eodem etiam armorum et beilandi genere utuntur. (2) Soluta inde classe, Persidis oram circumvecti in locum quendam Ilan dictum appulerunt, ubi portus ab insula parva ac deserta efficitur. Nomen insulw

Cecandrus est. Navigatio est stadiorum cccc. (3) Sub auroram in aliam insulam habitatam delati sunt, in qua perinde atque in mari Indico margaritam capi Nearchus scribit. Hujus insulae promontorio praternavigato, stadia XL emensi, constiterunt. (4) Inde ad montem excelsum, Oclmm dictum, appulerunt in portu a ventis tuto, et pi-

scatores ea loca habitantes repererunt. (5) Inde rursum solventes, cccci, stadiis peractis,ad Apostana appulerunt.

Complura ibi navigia in statione erant : et pagus adjacebat LX stadiis a mari rcmotus. (6) llino rcpetita per noctem navigatione in sinum quendam frequentibus pagis wlebrein delati sunt, cccc stadia emensi : ibi classe ad radiccm inontis collocata substiterunt. Loca ilia palmas aliasque pomiferas arbores quotquot in Grsecia nascuntur fCrcbant. (7) Inde

solventes in Gogana, regionem habitatam, DC circiter stadia emensi, navigant; classemque ad fauces fluvii cujusdam qui torrens erat (Areon ei erat nomen) collocavit, idque iniquo satis loco: quod aditus faucium angustus erat oh vada quae fcstus marini recessus in orbem fecerat. (8) Inde rursus ad alterius suminis, cui Sitaco nomen est, fauces appulerunt, DCCC stadia emensi. Sed ne ibi quidem commodam stalionem nactisunt: universa lunoc ad Persidis oram llaYigatio plurima vadosa et petricosa palustriaquc loca habet. (9) Eo loci Nearchus multum frumenti quod rex ad frumentandum exercitum convehi curarat, accepit. Ibi XXI dies in universum commorati naves qusc salo quassatrc erant in terram subductas refecerunt : reliquas autem curando renovarunt.

- --п Ottd-


Inde rursum solventes ad Hieratin oppidum habitatum, DCCL stadia cmensi, appulsi sunt, classemque in fossa ex flumine ilIac in mare deducta, cui nomen Ileratemis erat, collocarunt. (2) Postero die sub anroram ad torrcntem amnem, Fadagrum nomine, appellunt. Totus is tractus peninsula est. In eo hortos quamplurimos arboresque pomiteras omnis generis repererunt. (3) Nomen illi tractui est Mesambria. Ex Mesambria digressi, et stadia circiter cc emensi in Taocen ad Granidem nuvium pervenerunt.

Ab hnjus (luminis ostio cc fere introrsum stadia Persarum regia est. (4) In hac navigatione Neurchus balaenam abs se \isam essescribit, qua; in littus ejecta erat : nautasque nonnullos isthuc adnavigantes earn mensos retulisse nonaginta cubitorum esse. (5) Pellem ejus corticatam fuisse, adeoque altam, ut quib \Jsdam locis cubiti unius crassitudine, multa etiam ostrea et lopades multaque alga annata ei esset : delphincs quoque circa belluani visos multos, majores quam internum mare ferat. (H) Inde profecti ad Rhogonim lluvium torrentem. in tutum portum se recipiunt, cc stadia emensi. Ab hoc flumine cccc stadia progressi ad alium similem amnem, Brizana dictum, dcvenerunt. (7) Ibi

difficili stationesuntusi, quummareaesluosumetfrequentia vada et scopuli ad mare essent. (8) Accedente itaquc aestu portum ccperunt : :recedente, in vado haerehant. Mox reciprocante aestu statis vicibus enavigantes ad Oroatin fluvium constiterullt. (9) Maximum hunc fluvium Nearchus esse scribit omnium, qui per banc navigathnem in exterius mare inlhlllnt.



Ad hune amncm usque Persic habitant: uiterius Susii incolunt. Supra Susios autem gens alia libera habitat, Uxii, quos in superiori opere latroeiuia exercere diximus. Universa Persidis ora stadia 1111 m, cccc cflicit. (3) Porro totius PersicaR regionis temperaturam tripliciter dividi fama est.

Nam quoo pars ejus ad mare rubrum sita est, arenosam ac steriiem ob acstum esse. (2) Qua; vero aliquatenus ad scptenlrionem et borealem plagam jacet, constitutionem cLli temperatam habere, regionemque ipsam herbosam, multa irrigua prata multasque vites habere, atque adeo omne genus fructuum, excepta olea. (4) Mortis enim amae- nissimis ilorere, fluviisque limpidissimis irrigari, ac lacubus

omnique genere avium, quae circa ilumina aut lacus versari solent, abundare : equisetiam aliisque jumcntis pascendis idcneam esse, silvosam praeterea rnullis locis esse venatuique aptissimam. (5) Earn autem, qnac adhuc magis in septentrionemvergit, frigidamac nivalemesse : ** Nearchus legatos quosdam ab Euxino ponto brevissiino itinere profectos Alexandra Persidem transeunti obviam venisse scribit. Idque Alexandra permirum visum fuisse, bre, itate

viae ex ipsis cognita. (6) Quod vero Susiis (initimi sint Uxii, antea a nobis dictum est. Quemadmodum et Mardi latrones etiam ipsi Persas, Cossaei Medos accolunt. (7) Quas quidem gentes omnes Alexander domuit, liyeme eas adortus, quando regionem suam adiri nulla ratione posse putabant. Urbes quoque iis condidit, ne jam amplius vagarentur, sed aratorcs agricolaeque essent, utque qtium pro quibus metuerent haberent, ab injuria ac vi alter alteri inferenda abstinerent.

Inde Susiorum regionem practervectus est exercitus. (9) De hac navigatione Nearchus se non ita certa narrare posse scribit, praeterquam portus, et longitudinem navigationis.

(10) Nam ilium maris tractum maximam partem esse vadosum etbrevia longe in mare pertinere : neque citra peri culum portum e mari capi posse. Quare ipsis cursum in alto ut plurimum fuisse. (11) Solvisse vero se ex faucibus amnis, ubi ad fines Persidis consederant, et aquam in quin.

que dies recepisse, quia duces navigationis monuerant, aquam in iis partibus non reperiri.


Quumque ad quingenta stadia provecti essent, ad faucea piscosi cujusdam lacus, qui Cataderbis dicebatur, constiterunt. Exigua ad hujus lacus fauces insula adjacebat, quam Margastanam vocant. (2) Inde sub auroram solventes, per vada navigarunt singulis navibus. Pali hint, inde fixi vada ostcndebant, pcrinde atque apud isthmum inter Leucadem insulam atque Acarnaniam signa quaedam navigantibus exposita sunt, ne naves in vada impingant.

(3) Ceterum vada apud Leucadem sabulosa sunt, ideoque etiam impactis facilem recessum concedunt. Verum hie limus est ab utraque parte loci, in quo navigatur, profun-

dus et tenax, adeo ut naves impactae nullo artiiicio evelli possint. (4) Contis enim in limo subsidentibus nihil proticiebatur. Neque nautac navibus egredi ad eas vadis evellendas poterant, quod limus vestigiis cedens eospectore tenus absorbebat. (5) Atque ita difficillima navigationc per DC stadia usi, singulis subsistcntes navibus, corpora curarunt.

(6) Noctu vero per profundum jam navigarunt, totum etiam diem posterum in vespemm usque, et DCCCC stadiis confectis, ad Euphratis ostia appulerunt, et ad pagum quendam Babylonicac regionis, cui Diridotis nomen est, pervenerunt : (7) quo mercatores et thus ex mercatorum terra et alia aromata, qua; fert Arabia, adferunt. (8) Ab ostiis Euphratis Babylonem usque Nearclnis stadiorum 111 M ccc statuit.

--- Q88. τ


Eo loci de Alexandri ad Susa profectione nuntium acccperunt. Quare ipsi etiam inde retrorsum navigarunt, ut per Pasitigrim fluvium mediterranea petentes cum Alexandro jungerentur. (2) Retro igitur navigantes a lseva Susios habebant, lacumque prootervehuntur, in quem Tigris flu- vius decurrit : (3) qui ex Armenia fluens juxta Ninum, piagnam olim et opulentam urbem, regionem efficit quae

inter se et Euphratem media est, ideoque Mesopotamia dicitur. (4) A lacu in ipsum flumen navigatio est stadiorum DC, ubi et pagus quidam Susiorum est, quem Aginim vocant. Is a Susis distat stadiis quingentis. Longitudo navigationis prooter regionem Susiorum usque ad Pasitigris ostium N M stadiorum erat. (5) Inde per Pasitigrim adverso flumine per regionem bene habitatam atque opulen.

tam vecti sunt : confectisque stadiis CL ibi constiterunt,

exspectantes reditum eorum quos Nearchus miserat sciscitaturos ubinam locorum rex esset. Ipse diis servatoribus

sacrum fecit, ludosque edidit, universo exercitu uavali in laetitiam effuso. (7) Postquam vero nuntiatum est Alexan drum appropinquare, rursus adverso flumine nitentes ad pontem recens factum, per quem Alexander exercitum in Susa traducturus crat, consistunt. (8) Eo loci exercilus conjuncti sunt : Alexander pro navibus si'nul et milite salvis sacrificia fecit, ludosque edidit. Nearchus quoquoversus per castra ibat, floribus ac sertis petebatur. (9) Post liaec Alexander Nearchum et Leonnatum aureis coronis donavit : Nearcbum, ob classem servatam : Leonnatum, ob victoriam, quam de Oritis aliisque barbaris Oritarum vicinis reportarat. (10) In hunc lnodum exercitus ex Indi amnis ostiis profectus salvus Alexandra reductus est.

'0/ LI>.


Quae vero ad dextram maris rubri partem ultra Babyloniam sita est regio, Arabia magna est : atque hujus quidem pars quidam pertinet ad mare Phaeniciae ac Syriae palae- stinae; ad occidentem vero usque ad mare Mediterraneum jEgyptii Arabiac contermini sunt. (2) Sinus autem, qui ad jEgyptuin ex Oceano magno infunditur, manifesto indicat, ratione concursus cum exteriore mari, navigari posse ex Babylone in eum sinum, qui ad iEgyptum pertendit.

(3) Caeterum nemo mortalium ea loca praeternavigavit propter ardorem solis et solitudines, nisi quidam in alto

vecti.(4) Nam qui de exercitu Cambysisex yEgypto in Susa salvi pervenerunt, quique a Ptolemaeo Lagi filio ad Seleucum Nicatorem Babyloniam missi fuerunt per Arabiam., (5) isthmum quendam transgressi per octo integros dies per regionem desertam et aquarum inopem iter fecerunt : idque camelis celeriter vecti aquamque super iis portantes et noctu proficiscentes. Interdiu enim sub dio esse ob ardorem solis non poterant. (6) Tantum abest ut regio sita ultra isthmum ilium, quem diximus, ex sinu Arabico in

mareRubrumpertinens habitabilis sit : quum ea quae magis ad septentrionem vergit, destrta sit atque arenosa. (7) Nam nonnulli ex Arabico sinu, qui ad yEgyptum spectat, profecti, ut magnam Arabiam circumnavi^ntes ad mare quod ad Susa et Persiam pertinet pervenirent, tam diu praeter Arabiam navigarunt, quam aqua navibus imposita eos non deficeret. Postea retro conversi sunt. (8) li vero, quos Alexander ex Babylone misit, ut longissima ad dextram maris Rubri partem navigatione facta loca illius regionis explorarent; insulas quidem nonnullas viderunt, in quibus navigarunt locis sitas. et interdum ad Arabiae continentem

appulerunt : (9) at promontovium illud, quod ex advereo Carmaniae oppositum visum ab se fuisse Nearclius scribit, nemo unquam navigatione in alteram ejus partem superare potuit. (10) Et mea quidem sententia, si navigabilis is tractus esset, aut adiri ulla ratione posset, Alexandri eerie curiositas comprobasset utrumque. (ll) Hanno autem Afer Carthagine profectus trans Herculeas columnasin Oceanum enavigavit, Libyam ad lajvain relinquens, et navigavit quidem, quam diu navigationis suae cursum orientem versus tenuit, in universum per xxxv dies. (12) Postquam vero ad meridiem conversus est, in multas difticultates incidit, cum in summam aquarum inopiani summamque aestus flagrantiain, turn in rivos igneos in mare eflluentes. (13) Cyrenae, Libyae urbs, quanquam desertioribus in locis sitae sunt, herbosre feitilesque et irriguae sunt : saltus etiam frequentiaque prata habent, omnisque generis fructus et jumenta ferunt, ad ea loca usque, quibus silpbium gignilur. Ulteriora vero ejus Ioca deserta altisque arenis obrula sunt.

14. Atque hie quidem liber a me conscriptus sit, etiair

ipse ad Alexandrum Philippi filium Macedonem pertinens.



Scripsitidem (Arrianus) Res post Alexandrum gestas libris decem, quibus militarem exercitus seditioncm complectitur, electionemquc ea conditione lactam Arridaei (quem Philippo patri Alexandri peperit Philine luulier Tliessala) ut simul etiani Alexander, quem Roxane Alexandro paritura erat, regnarct : quod ctiam evenit, cdito in lucem infante. Igilur Arridaelllll regein renunciantes, Philippum cognominarunt. (2) Tuniultuati vero sunt, et invicem dissenserunt pedites equitesque. In quibus et equitum et ducum principes erant, Perdiccas Oronti filius et Leonnatus Anteae et Ptolemaeus Lagi filius; post hos Lysimachus Agathoclis filius et Aristouus L'isaji filius et Pithon Crateuac filius et Seleucus Antiochi filius et Eumencs Cardianus, qui quidem equitum ductores fuere : peditum

vero Meleager. (3) Missoe dehinc valine utrimque legationes : tandemquc convcnit inter pedites, qui jam antea regem nominarant, et equitum duces, ut Antipater in liuropa belli imperator esset, Craterus regni Anidaei prre- fectus, Perdiccas vero legionis, quam Hephacstion duxerat, cbiliarcluis ( quod quidem regni totius erat procurationem illi tntelamque committere), Meleager denique Perdiccai vicarium praefectum ageret. (4) Deinde exercitum lustrare Perdiccas simulans, seditionis auctores praecipuos comprehendit, comprebensosque, tanquam jubente Arridaeo, qui ipse pratsens aderat, occidit. Quo ex facto terror reliquos pervasit. Paulo post Meleagrum quoque interfecit.

(5) Hinc suspectus omnibus Perdiccas, ceteros quoque ipse suspectos habere coepit: quns tamen ad prootecturas nihilo secius, tanquam Arridseo jubente, provehere statuit.

Et Ptolemaeus quidem Lagi lilius iEgypto et Libyac omnique iIIi Arabiae parti quae AEgypto adjacet, imperare jussus est; Cleomenesautem, qui ab Alexandro satrapa ibi constitutus fuerat, Ptolemaei vicarius praetectus lit; Syl'IiV deinde quae huic satrapiae subjacet, Laomedon irnpositus; Philotas Ciliciae praefectus est, ut Pithon Media;; Eumenes vero Cardianus Cappadociam ot Paplilagoniam quaeque Ponto adjacent Etfxino suscepit adusque Trapezuntem Graecam Sinopensium coloniam; (6) Pamphylis et Lyciis magnaeque Phrygiae Antigonus datus; Cares Cassandro obvenerunt; Lydi Menandro; Leoimato ilia Phrygia, quae pertinet ad Hellespontum, quam ab ipso Alexandro Calas quidam nomine obtinuerat, post quem Demarcho commissa erat.

Atque Asia quidem hocce modo est disti-ibuta. (7) Pei Europam vero, Tliraciac quidem et Cherroneso gentibus que Thraciap. finitimis usque ad mare quod Safotydessum Ponti Euxini urbem attingit, Lysimachus pracfectus datus.

At quae ultra Thraciam usque ad Illyrios et Triballos et Agrianos pertinent, ipsaque Macedonia et EpirusadCeraunios usque monies pertingens cum Grajcia universa Cratero et Antipatro obvenerunt. (8) Ita liaec divisio facta : permul.

ta autem loca, ut ah Alexandro constitutum erat, indigenis parentia prflcfectisindivisapermanserunt. (9) IntereaRoxane praegnans parit filium, quem mox l'egem militaris turba renunciavit. Seditionibus post Alexaiidii mortem omnia replehantur. Etenim Antipater cum Atheniensibus cete-

raque Graecia, quam Leosthenes imperator defendebat, bellum gessit: primumque victus et in angustias adductus, superior tandem evasit, amisso tamen Leonnato , qui suppetias Antipatro attulerat. (10) Lysimachus quoque cum Seutha Thrace nimis audacter conflixit pro imperio. Cum paucis enim pugnans , etsi strenue se gerebat, tamcn confectus est. (11) Perdiccas item cum Ariarathe Cappadociae praefecto bellum conseruit, quod Eumeni ihi imperare jusso non cessisset. Uno itaque hic et altero proclio superior, captum ilium suspendit, Eumencmqucin regnum restituit. (12) Craterus vero Antipatro portans adversus Graeciam auxiliares copias, victoriae illius auctor, qua victi Graeci, exstitit.

Quamobrcm utrique dicto audientes, impcrata deinceps absque tergiversatione fecerunt. Et haec quidem libris quinque comprehenduntur.

"'i(" esa-


13. Sextus refert Demostlienem et Hyperidem Athenis aufugisse , Aristonicum item Marathonium et Himeraeum Demetrii Phalerei fratrem, AEginamque primum venisse, ubi dum versarentur, accusante Demadc, capitis sententia ab Atheniensibus esse damnatos; quod decretum Antipater perficiendum curarit. (14) Deinde ut Archias Thurius, qui eorum necem perpetrarat, ad extremam redactus inopiam

atque infamiam, vita decesserit : utque Demades non ita multo post in Macedoniam delatus, a Casandro interfectus sit, primum filio ejus in sinu et oculis parentis jugulato.

Causam vero caedis Casandrum allegasse, quod parentem suum Demades olim injuria affecisset, quum Perdiccae scripsisset, ut Graecos e putri ac vetere filo pendentcs servare vellet , Antipatrum nimirum his verbis irridendo.

(15) Dinarchum CorinUiinm horum indicium fccisse, atque ita Demadem aliquando corruptionis ac proditionis et in re quaque perfidiae meritas dedisse poenas.

16. Refert etiam haec. Thibro Lacedaemonius Harpalum (qui superstite etiamnum Alexandro opes ejus fu.as.

Athenas se receperat) interemit, et sublato quidquid illi pecuniarum rcliquum erat, primum quidem in Cydoniam Cretae urbum vcnit : sed delnde in Cyienen cum exercitn sex millium trajecit, accersitus a Cyrenaeorum Barcensiumque exsulibus. (17) Apud quos dum variis pugnis variisque insidiis intcrdum vincit interdiiin vincitur, in fuga tandem ab Afris quihusdam bigas agentibus coinprehensus, ad Epicydem Olynthium Teuchiram adducitur.

Huic enim urbem iIIam curandam commiserat Ophellas.

vir Macedo , qui a Ptolemaeo Lagi filio Cyrenaeis auxilio missus fuerat. (18) Tcuchiritae ergo, Ophelia ilIis permittente, Thibronem nageHis coosum, in Cyrenaeorum portum de cruce suspendendum mittunt. (19) At quum Cyrenaei nihiloininus in rebellione perstarcnt, ipse denique ptolemaeus accessit, rebusque omnibus eompositis, domum renavigavit.

20. Perdiccas insuper Antigonuni insidiose in jus vocabal; verum ille, ut peti se insidiis cognovit, parere rccusavit: atque hinc ortae invicem inimicitioo. (21) Hoc item tem ,- porc e Macedonia Iollas et Archias ad Perdiccam venerunt f adducentesad matrimonium illi Nicooam Antipatri liliam. Verum Olyinpias quoque Magni Alexandri mater mittit ad eundcm despcndetque Cleopatram filiam. Ibi Eumenes Cardianus Cleopatram ducere suadebat: Alcetaj vero fratris consilium ad Nicacae magis nuptias inclinabat, ejasque sententia pervicit. (22) Non multo post Cynanes caedes accidit, quam Perdiccas ejusque frater Alcetas intuIerunt.

Haec Cynane eundem cum Alexandra patrem Philippuin

habuit, sed matrem Eurydicen, atque Amyntae illius uxor fuit, quem Alexander e medio sustulit, quum in Asiam expeditionem facturus erat. Interemptus ille Amyntas, Perdiccae Philippi fratris filius, Alexandri patruelis erat. (23) Nunc itaqueCynane filiam suam Adeam, qllie post Eurydices cognomen tulit, Arridaeo uxorem adducebat, quam revera ille postea duxit, ipso transigente Perdicca, quo per illas nuptias Macedonumsedarctur seditio, quae ob sublatam Cynanen accensa abibat in deterius. (24) Antigonus interim in Macedoniam ad Antipatrum et Cratcrum profugit, sibique a Perdicca structas insidias exponit, ac tantuindem

eum in omnes summo studio meditari aflirmat. Similiter Cynanes quoque infortunium tragice exaggerat. Quibus ita expositis, ab bellum ipsos contra Perdiccam gerendum adduxit.

25. Porro Arridaeus Alexandri apud se corpus servans, contra sententiam Perdiccae, cum eo ad Ptolemaeum Lagi fdium se confert, a Babylone per Damascum in AEgyptum proliciscens; ac saepenumero a Polemone Perdiccae familiari impeditus, pervicit tamen, ut rem ex animi sui sententia gereret.

26. Interea Eumencs Perdiccae munera Sardes ad Cleo patram altulit, nuntians decrctum jam esse Perdiccae, Nioca repudiata, ejus in locum Clcopatram (lucere. Quod ubi innotuit (Mcnandcr Lydiac satrapa Antigono significavit) et per eum Antipatro quoque et Cratero res publicata), co etiam vebementius illi ad Perdiccam bello persequendum incitati sunt. Antipater ilaque ct Craterus c Cheisoneso Hellespontum trajiciunt, trajeetus custodibus clom per legatos subactis. Mittuntur ab iisdein etiam ad Eumenem ac Ncoptolemum, Perdiccae obnoxios, legati : quibus Neoptolemus quidem assentitur, Eumenes vero minime.

27. Hinc Eumeni suspectus esse coepit Neoptolemus, et bellum inter eos conllatum est, in quo viribus superante Euinene, fugit cum paucis Neoptolemus ad Antipatrum Crateru mquc, quibus persuadet, ut sibi in bello ad versus Eumenem socius Craterus darctur. Ambo igitur bellum Euineni inferunt. Dedit vero operam omnem Eumcnes, ut ignorarent sui Craterum adversus se belligerare : lie fama adducti vel castris suis desertis ad ilium transirent, vel ctiamsi manercnt, minus tamen audaces esscnt; qniqmun iIli dolus atque astus processisset, prcclio quoque victor evasit. Atque Neoptolemus ipsius Eumenis sciibae manu caesus cecidit, vir militaris et bello strenuus : Craterus autcm in obvitim quemque intrepide pugnans, atque ita incedensut cognosci potuerit, nibilo tamen secius a Paphlagonibus quibusdam incognitus occiditur, tametsi ille etiam causiam capite dejecisset. Attamen pedestres copiae saIvoo ad Antipatrum e praelio redierunt; quae res ad sublevandam animi acgritudinem multum contulit.

28. Pcrdieeas Damaseo profcctus, adversus Ptolemaeum Lagi lilium dimicaturus in yEgyptum cum regibus et copiis venit. Etenim Ptolemaeum quum accusasset, atque ille objecta crimina coram multitudine ita purgasset, ut injuste accusatus videretur, bellum tamen, rcpugnante licet militum vulgo, Perdiccas infert. Quo in bello bis victus, iisque asperior factus qui ad Ptolemaeum transire volebant, cetera ctiam in castris superbior quam imperatorem deceret, a suis ipse equitibus inter pugnandum occiditur. (29) Ptolemaeus vero, sublato Perdicca, Nilum transgressus ad reges proficiscitur, donisque alIatis, et variis obsequiis tam eos quam ceteros Macedonum proceres amanter complexus est. Immo et ipsorum Perdiccae amicorum vicem dolere se palam ostendit: et quibuscumque ex Macedonibus periculum adliuc aliquod imminere videretur, eos ille omni ope ac ratione metu liberare studuit. Quo factum est ut jam turn atque in posterum omnium ore laudaretur.

30. Habito dein conventu, Pithon et Arridaeus copiis universis Perdiccai loco praefecti renunciati in pracsens sunt, et ex Eumenis atque Alcetae sectatoribus ad quinquaginta damnati, idque maxime ob Craterum interfectum, quum Macedones inter se mutuis procliis dissiderent. Antigonus

ad haec e Cypro evocatus, et Antipater ad reges feslinaro jubentur. (31) Nondum vero adventantibus illis, Eurydice Pithonemet Arrhidaeum' nihil se inconsulta volebat agere.

Qui primo quidem non repugnarunt; post tameu, nihil ilIi commune cum rerum publicarum administratione esse responderunt : sibi, dum Antigonus et Antipater veniant, summam rerum curse fore cordique. (32) lIIi igitur quum accessissent, Antipatro summum imperium commissum : exercitusque ab Alexandra promissa militiae pracmia poseit.

Antipater in praesentia quidem se non posse respondit disertius aliquid de his pronuntiare, verum post exploratos re-

gios tliesauros atque reliquos, qui alibi reconditi essent, turn se', quoad ejus fieri posset, curaturum ne reprebendendus ipsis vidcretur. Qnoo quidem oratio parum jucunda fuit exercitni. (33) Quare quum Eurydice quoque crimk nationes adversus Anlipatrum fovcret, plebe indignante, scditio cooritur. Quo tempore et ipsa in eum concionatur, Asclepiodoro scriba sermonem ei suppeditante, et prater earn item Attalus. Ac vix caedi ereptus Antipater est, patrocinatis apud plebem Antigono et Seleuco, quorum advocationem Antipater postularat, quique etiam ipei propterea

non parum periclitati sunt. Morti ergo ereptus Antipater, ad suum se recepit excrcitum, et equituni praefecti dein evocati eum convenerunt, vixque tandem seditioni fine oato, Antipatrum rursum, ut antea, summse praeesse rei jubent.

34. lbi ab ipso quoque Asia: facta divisio est, qua priorem illam partim ratam habuit, partim, ubi tcmporum necessitas exigeret, innovavit. Xam AEgyptum quidem et Libyam vastamque ultra Africam, et quidquid praeterea bello partum ad occidentem solem jacet, Ptolema;i esse pronunciat; Laomedonti vero Mytitcnaeo Syriam assignat. Philoxenus Ciliciam, quam antea provinciam sortitus erat, reti-

nuit. (35) Inter superiores satrapias, Mesopotamiam et Arbeliiin Amphimacho regis fratri attribuit; Seleucus vero Babyloniae praeficitur; Antigeni, qui primus Perdiccam invaserat, et Macedonum argyraspidarum ductor erat, prefectura totius Susianac data; in Perside Peucestes coniirmatur; Carmaniae Tlepolemus praeponitur, ut Media; usque ad Caspias portas Pithon; Philippus Parthis; (36) Ariis vero et Drangenoruin regioni Stasander praefectjus venit; Bactrianae et Sogdianae Stasanor Solicnsis, Arachotarum vero Sibyrtius venit; Oxyartae, Rhoxanes patri, Parapamisadae dantur; lndorum autem ea regio, quae Parapamisadis adjacet, Pithoni Agenoris illio tributa; de proximis deinde satrapiis ea quae ad Indum (lumen est, et Patala urbs, quae in ilia India est maxima, Poro regi cessit : at quae ad Hydaspen flumen pertinet, Taxilao item Indo attribuitur, quan* doquidem non facile esset ipsos dimovere, qui ab Alexandra

in imperio constituti, magnain saIls potcntiam nacti essenl.

(37) Ad haec qui a Tauro monte ad Boream vcrgebant, Cappadoces Nicanori attribuit; Magnam vero Phrygiam, Lycaoniam, Pampbyliam et Lyciam, ut antea, Antigonus retinuil; Cariam Asander accepit; Lydia Clito data, ut Arrhidaeo eaquae adHellespontum jacet Pbrygia. (38) Pecuniae SusiscolligendiK Antigenes praeficitur; eidcm e Macedonibus, qui maxime tumuttuati fuerant, ad tria millia traditi. Corporis praeter- ea regis custodes ac stipatorcs nominavit Autolycum Agathoclis, Amyntam Alexandri filium et Peuccstae fratrcm, Ptolemacum item Ptolemaei filium et Alexundrum Polyspercbontis filium; Casandrum vero suum lilium, equitum chiliarcham; iisdemque copiis, quibus antea Pcrdiccas prae- fuerat, Antigonum praefectum constituit, cui etiam rcgum curam custodiamque mandans, bellum cum Euinene gerendum atque conficiendum volenti commisit. Antipater ipse, valde ab omnibus ob rcs bene gestas laudatus, domum rcvertit. Atque in Ins nonus clauditur liber.

39. Deeimus porro narrat Eumcnem, cognito qua; Perdicca; accidisscnl, seque hostem a Macedonibus judicatum, quo; ad bellum essent necessaria, comparasse, et Alcetam Perdiccae fratrem, fuga salutem ob.liaec ipsa qususiisse. Attalum quoque, qui in civili ab Antipatru dcfeclione nemini secundus fuerat, fugientem pariter ceteris sese exulibus miscuisse, cxercitumque tandem conflasse peditum decern millium, equitum octingentorum; ac cum bis Cnidum, Caunum et Rliodum invadere conalltem, a Rhodiis fortiter, Demarato apud eos classis pracfecto, repulsum fuisse. (40) Refert etiam parum abfuisse, quum Sardes peteret Antipater, quin ad manus cum eo Eumenes venerit. At Cleopatram Alexandri sororem ( ne apud Macedonum vulgus, quasi belli ipsis causa foret, in crimen ilia vocaretur) suasisse

ac persuasisse Eumeni, Sardibus ut discederet. Antipatrum tamen earn nihilominus, quum advenisset, oh amicitiarn societatemque cum Eumene atque Peidicca increpuisse: illamque supra quam ab muliereexspectaripoterat, sese defendisse, aliaque plurima vicissim objecisse; ac tandem pacatos eos discessisse.

41. Eumenem necopinato in vicinorum eorum agrum, qui ei non parcrent, irrumpentem pracda multa et pecunia potitum esse, quibus exercitum suum ditarit. Nuncios insuper ad Alcetam ejusque socios misisse, qui copias omnes in unum adducere, atque ita junctis viribus communein hostem oppugnare rogarent. Illos vero, aliis aliud suadentibus, tandem minime esse assensos. Antipatrum cum Eu, mene pugnare turn non ausum, misisse tamen Asandrum, qui

cum Attalo atque Alceta dimicaret; certatum esse proelio amkiguo, ita tamen, ut inferior Asandcr discesserit.

42. Casandrum ab Antigono dissensisse, verum destitisse a seditione, AnUpatro patre (ilium inhibentc. In Phrygia tamen Casandrum cum parente congressum, ne a regibus longius llisccderet, sed Anligonuin suspcctum haberet, hortatum esse. Ilium vero quum temperata sua prudentin, turn variis obsequiis atque virtute sua suspicionem pro viribus sustutisse. (43) Mitigatum itaque Antipatrum , de illis copiis, quas in Asiam secum lransvexerat,

peditum Macedonum Antigono octo millia et quingentos tradidisse, equitum vero cxtcrnoritm parem numerum, elepbantorum quoque dimidiam partem, id est septuaginta, quo facilius bellum cum Eumene conliceret. (44) Ita An- tigonum helium hoc administrare exorsum esse; Antipa-

trum vero, acceptis regibus ccterisque copiis, in Macedoniam trajecturum abiisse. Tum iterum tumultuantes milites pecuniam postutasse, Antipatrumque promisisse, ubi Abydum pcrvenissct, illam sese curaturum, pracbiturumque fortasse, donativum universum ; sin minus, majorem certe partem accepturos. (45) Hac ergo spe lactatos, absque seditione deinceps Abydum pcrvenisse; unde ipse noctu, deceptis astu militibus, una cum regibus Hellespontum trajccerit ad Lysimachum se conferens : postridie vero ipsos quoque transiissc, de pccunia poscenda in praesens quiescentes. Atque hoc libri decimi extremum est.

40. Est sane scriptor hic nemini corum qui historiam optimc contexuerunt postponendus. Nam et narrationum brevitate pracstat, et importunis digrcssionibus aut crebra parenthesi continentem historic tenorem minime laedit.

Novitatem habet orationis compositione potius quam verbis, idque ita, ut nullo modo neque clarior neque dilucidior fieri narratio possit. Dum vero significantes sonantesque ac teretes adhibet dictiones, oequalitate non minus quam granditate orationem temperat. Verborum item innovatio non est illi longe , sed e propinquo petita, et quae lumen

orationi vel maximum addat, ut sit dictionis quasi habitus quidam ac gestus potius quam mutatio consuetorum verborum. Quo fit ut et perspicuitas exoriatur, non in hac solum parte, sed etiam in apparatu, ordine et narrationis maxime compositione : quod ipsum est totum perspicuitatis artificium. Nam usus traetatioque simplicium ac rectarum periodorum vel apud indoctos plerumque reperitur, et ad supinum atque humile dicendi genus orationem nimium demittit, si merus iIle atque impermistus usus. Quod hie noster ( etsi ad perspicuitatem illud facere videatur ) non admisit unquam. Tropis item ellipseos non ambit urn ipsum verborum concidendo , sed voce?

singulas suppriinendo ita utitur, ut ne percipiendi quideic

defectus vestigium ullum relinquat • iilque adeo, ut si quis quod dcest addere tentet, supervacaneum potius addidisse, quam defectum supplevisse merito ccnseatur. Schematum etiam copia optime orationem suam adornat; non cnim reo pente et simul omnium obvium ac nativum usum immutat, sed scnsim atque ab initio statim hacc commiscet. lta ncque satietate molestiam affert, neque repentina mutatio ne turbat. Denique ut semel dicam, si quis ad ceteros historicos accedens Arrianum comparaverit, multos etiam antiquorum luuniliores eo deprehendat.



Lecti sunt Arriani Parthicorumlibriseptemdecim. llic item omnium optime res gestas Alexandri rcgis Macedo num conscripsit. Aliud item opus de Bithynia patria (hinc enim oriundus est) composuit, Bithynicorum titulo. Scripsit etiam res ab Alams gcstas, quem librum Alanicam inscripsit.

2. In primo illo opere beHa a Parthis et Romanis gesta refert, ductu atque auspiciis Trajani imperatoris. Parthos ait a Scythis origincm ducere, Macedonum autem imperium excussisse, Persis una TebeIlantihus, quum pridem servitutem servissent, hac de causa. Arsaces et Teridates fratres erant, Arsacidae, filii Arsacis, Pliriapite nepotes.

Hi Phereclem ab Antiocho rege ( quem Deum cognomento appeIlabant) terrae eorum satrapam constitutum , quod altero fratre abuti per vim frede conaretur, contumeliam non ferentes necarunt, consciis etiam aliis quinque.

Gentem itaque Macedonum pellentes, iinperium ipsi arri puerunt, magnamque sunt potentiam consecuti, adeo ut "el cum Romanis aequo saepe Marte contenderint, interdum etiam victoria potiti superiores discesserint. (3) Narrat ad haec Parthos Sesostridis AEgyptiorum regis tempore, et landysi Scytharum, ex Scythia in eum, quem nunc tenent, iocum demigrasse. Quibus Trajanus Romanorum impt*- rator per vim fractis, fopdere icto, libertatem reliquit regemque ipse constituit.

4. Hic Arrianus professione philosophus, unus ex Epictcti familiaribus, Adriani et Antonini Pii et Marci Antonini tmpp.

temporibus viguit. Novi Xenophontis tulit cognomen. Ob singularem doctrinam quum alios magistratus gessit, tum ad ipsum quoque consulatum pervenit. (5) Scripsit et alia volumina : Dissertationum Epicleti praeceptoris, quos novimus, libros octo : Sermomim vcroejusdem Epictetili-

bros duodecim. Exilis illi dicemh character, el vera Xenophontis imitator est. Alia item scripsisse ferunt, qum.

tamen in cognitionem nosiram nondum pervencrunt. Certum sane iIlud, rhetoricae nequaquam Sapientiae ac facIJItatis imperitum fuisse.



Legi Bithynica ejusdem libris oclo, quibus de Bithynia fabulosas narrationes ceteraque ad eam pertinentia accurate perscribit : patriae nimirum patriam historiam offerens.

Nicomedia enim genus se ducere hoc opere ostendit ; eaque in urbe natum, educatum et turn litteris imbutum, sacerdotium Cereris cjusque filiae Proserpinae (quibus sacram esse urbem scribit) gessisse. (2) Meminit vero hoc ipso in libroet aliorumoperum: quorum alterum quidem Timoleontis Corinthii res in Sicilia gestas continet; alterum vero res Dionis Syracusani memoratu dignas retert, quum Syracusas hie omnemque adeo Siciliam a Dionysii secundi, qui primi filius fuit, tyrannidc liberavit, insuperque a barbaris, quos ut tyrannidem firmaret, Dionysius eo adduxerat. (3)

Apparet vero hoc opus, quo patriam dascripsit, post Alexandra Magni, Timoleontis et Dionis rerum gestarum historias, quarto loco confectum esse. Quamquam enim quum primum vires ad scribenduin nactus esset, hoc argumentum tractandum sibi proposuisset, serius tamen id ab., solvisse, quoniam materia necessaria tum nonllulll congesta esset. Hanc cnim ipsemet ccssationis causam affert. (4) Incipit igitur, uti jam diximus, a mythicae historian tempo

ribus, descendit vero usque ad finem Kicomedis uttimi, qui moriens Romanis regnum testamcnto reliquit, qui quidem Romani jam inde a Tarquinii expulsione regibus pares desicuant.


Praeeant universum exercitum equites specutatores, qi;i

bini collocentur suo sub duce. Post hos ponantur sailtarii equites Petraei, bini item, quos ducant decuriones.

His subjungatur turma Isaurianorum. Componatur iis manipulus quartus Rlnxtorum, cujus dux Daphnes Corinthius.

Post hos turma Coloncnsium. Adjungantur iis Ituraei et Cyrenaei et primus inanipulus Rhaeticus. Ilisce omnibus imperct Demetrius. (2) Post cos collocentur Celtae equitcs, ipsi quoque bini, quos ducat ccnturio, sicuti in castris.

3. Scquantur pedites, erectis ante se signis, ltali et Cyrenaei, quotquot adsunt. Eosomnesducat Pulcher, Ualorum praefectus. Post hos incedant Bosporiani pedites sub Lamprocle duce et subjuncti iis Numidae sub Vcro praefecto suo.

(4) Acies sit hoplitarum quaternorum. Hos ipsos praecedant quotquot sunt sagittariorum. Latera aciei utrimque tueantur equites Acaei. Post hos selecti equites legionis.

Deinde catapultae. (5) Deinde signum legionis decimae quintae, et juxta id dux legionis Valens et legatus et chiliarchae, quibus jussum est, et centuriones et Primae cohortis epistatae. Ante signum vero peditum jaculatores collocentur. Ipsi pedites ponantur per ordines quaternorum. (6) Post decimam quintam legionem collocetur si-

gnum legionis duodecimae, et juxta id chiliarchae et centuriones. Quaterni item hujus quoque legionis militcs incedant ordinuti.

7. Post hunc gravis armaturae exercitum collocentur socii ex Armenia minori et Trapezuntiorum graviter armat; et Colchi et Rhiziani lancearii. Subjungantur iis Aplam (?) pedites. Totius autem sociorum exercitus dux sit Seculinus, qui est Aplanorum praefectus. (8) Deinde sequantur impedimenta. Agmen claudat turma Getarum sub duce suo. (9) Latera exercitus pedestris ordinent centuriones et qui ad hoc constituti. Praesidii gratia turma Calactica ad utrumquc latus equitet uno versu ordinata, nec non Itali equites. Praefectus eorum lateribus adequitet. (10) Dux vero

universi exercitus Xenophon u tplurimum ante signa peditum se tcneat, intcrdum vero totam aciem percurrens videat ut bene ordinati procedant : qui locum suum deseruerint, eos in ordinem reducat; ordinem uti decet servantes collaudet. 11. Hunc in modum dispositi progrediantur. Quum autem venerint in locum designatum, equitatus universus circumcirca collocctur acie quadrata. Speculatorcs vero in loca editiora mittantur, qui hostem observent. Turn dato signo arment se silcntio, armatique suum quisquc locum obtineant. (12) Ordinatio autem acici haec sit. Cornu utrumque peditum editiora loca occupct, quandoquidcm in ejusmodi regione erit aciei instrnctio. Ad dextrum cornu collocentur qui sub Yasace et Arbelo sunt Armenii, summamque hujus cornu partem teneant, quum omnes sintsagittarii. (13) Ante eos collocentur pedites cohortis Italicae.

Omnes hos ducat Pulcher, cohortis Italicae praefectus, eique committantur et sua ipsius manus et qui cum Vasace et

Arbelo sunt equites peditesque.

14. In sinistro cornu item summam ejus partem tenentes collocentur ex Armenia minori socii et Trapezuntiorum levis armaturw milites et Riziani lanccarii. Ante hos quoque ponantur Aplani ducenti et Cyrenrei centum, qui gravis armaturae milites propugnaculi loco sint juculatoribus supra capita eorum ex editiore tela emittentibus. (15) Spatii intermedii dextrum latus universum obtineat pedestris legio decima quinta, supra medium totius loci se ex* tendens, quippe quae numero longe superior sit. Quod restat spatium sinistri lateris expleant duodecimae; legionis pedites usque ad extremum cornu sinistrum. Ordines sint octo, iique densi collocentur. Ac priores quidem ordines quattuor contos gestantium sunto, qui longa et tenuia contis ferramenta prcefixa habent. (IG) Contos pro-

tostatae ante se teneant projectos ita, ut si appropinquarint iis hostes, contra pectora maxime equorum terrum dirigatur. (17) Qui vero secundi stant et tertii quartique, ad ejaculationem contos paratos teneant, ut, ubicumque possint, et equos vulnerent et equites vel occidant vel in clypeum et loncatum thoracem conto impacto, uhi ferrum propter mollitiem se inflexerit, ad pugnam inutilem sessorem reddant. (18) Sequentes ordincs (quattuor) hastatorum sunto. Nonus vero post hos ordo sit peditum sagittariorum, Komadum scilicet et Cyrenaeorum et Ituraeorum, (19) Porro machinae ponantur et in cornu utroque, unde quam longissime in hostem accedentem missilia jaciant, et pone omnem phalangem, 20. Equitatus universus in turmas et lochos octo distributus post pedites locum obtineat : atquein cornubusqui-

dem utrisque propugnaculi loco graviter armatos et sagittarios ante se habentes lochi duo, in media autem pbaloilg6 lochi sex collocentur. (21) Ex his equitibus quicumque sagittarii suntproxiine adstent phalangi, ut supra earn sagittas transmittant; quotquot vero hastas vel contos vel gladios vol secures gestant, in transvcrsum utrimque vultus obvertant signumque exspectent. (22) Selecti autem equites circa ipsum Xenophontem sunto, et ex peditibus phalangis circiter ducenti corporis custodes, atque centuriones qui vel selectis vel corporis custodibus propositi sunt, nec non decuriones selectorum. (23) Praeterea Xcnophonti adjungantur etiam centum circiter leves lancearii, ut omncm obiens aciem, ubi quid deficere compererit, id inspi-

cere possit et curare. (24) Dextrum cornu totum cum equitatu ducat Valens legioni decimae quintae praefectus; sinistrum ducant chiliarchae legionis duodecimae.

25. Ordinato hunc in modum exercitu, silentium sit usque dum intra teli jactum hostes accesserint. Ubi vero jamjam in propinquosunt, turn summum maximeque horrendum cuncti edant clamorem; telaque e machinis lapidesquect ex arcubus sagittae immittantur, lanccasquc jaculentur lancearii atque velites simul et scutigeri. Lapides quoque de locis editioribus in hostes sociorum manu conjiciantur; ac omnino undique sit telorum emissio quam potest creberrima in tprrorem equorum atque perniciem equitum adversariorum. (26) Ita spes est fore ut propter immanem telorum multitudinem propius accedere ad pedestrem phalangem irruentes Seythae non audeant. Sin nihilominus hostis appropinquet, tum priores tres ordines objectis clypeis et humei is se fulcientes impetum fortissime, et dense admodum se constipantes summa qua fieri potest

vi sustineant; quartus autem supra priores jacula transmittat. Etiam tertius sine intermissione feriat et jaculetur contisin cquosipsosqueequites. (27) Repulsus hostissi aperte fugam capessat, turn cquites per peditum ordines digressi insequantur, non omnes tamen lochi, sed dimidia tantum pars. Primique eorum ponantur qui primi etiam impetum facturi sunt. (28) Altera pars dimidia sequatur quidem, sed agmine composito et ab insecutione prorsus abstinens, ut, silongior fuga fiat, priorem partem in negotio excipere possit equis integris; sin vertant se hostes, in vertentes impetum faciat. (29) Simul vero Armenii sagittarii incurrentes sagittis hostes appetant, ut nulla fugientibus convertendi se detur potestas. Porro lancearii quoque leves cursu sequantur. Neque ipsa jam pedestris phalanx diutias in loco suo maneat, sed accelerato gressu procedat, ut &i fortius aliquid ab hoste agatur, iterum praesidio esse equitibus l possit.

30. Atque haec quidem fiant, si post primum statim impetum in fugam se hostis dcderit. Sin conversione facta circumirc cornua tentet, in ulterius adhuc cornua icviter armatorum extendantur. Neque enim probabile mihi videtur hostcs cornua extensione ista rave facta videntes perrupturos per ea adeoque discissuros esse exercitum pe destrem. Sin vero superant cornu vel utrumque vel alterutrum, necesse prorsus est ut transversi iis statuantur equites contique. Turn autem irrumpentes equites non jaculis jam, sed gladiis vel etiam securibus eos adoriantm Scytbae quum corpora nullis tocta armis praebeant, neque equos munitos habeant, ***





I. Trapezuntem pervcnimus, urbem, ut Xenophon noster inquit (Anab. 7, 8, 22. ), Graecam, maris in ora sitam, Sinopensium coloniam. Atquc mare Euxinum summa cum voluptate conspeximus eodem ex loco, unde Xenophou quoque et tu (illud olim fuistis contemplati). (2) Stantque ibi jam arae ercctae, ex aspero tamen lapide, quo fit ut literae illis incisae minusappareant; praeterea Graeca inscriptio vitiose exarata est, utpote a barbaris delineata. Statui igitur et aras albo lapide dedicare , et inscriptiones perspicuis literis insculpere. (3) Porro signum tuum habitu quidem est jucundo; mare enim monstrat; sed opere nequesimilis tiii neque alias elegans. (4) Quare mittas statuam dignan.

quae tuo' nomine appelletur, hoc eodem corporis habitu : locus enim ad memoriae aeternitatem valde accommodatus.

II. Templum quoque ibi exstructum est ex quadrato lapide, baud contemnendum opus : at Mercurii statua neque fanum neque locum ilium decet. Quocirca, si ita tibi videatur, aliud mihi Mercurii simulacrum mittas, quod quidem quinque fere sit pedum : hujusmodi enim magnitudo mibi videtur templo conveniens fore : atque aliud Philesii, quod quattuor sit pedum. (2) Haud cnim mihi a ratione videtur alienum, hunc ejusdem cum progenitore suo templi et arse esse participem. Sic alius Mercurio, alius Pbilesio, alius etiam utrique sacra praoteriens offeret. Pergrati autem erunt et hi et illi Mercurio simul et Philesio: Mercu- rio, dum ejus nepotem honore prosequuntur; Philesio, dum progenitorem ejus colunt. (3) Quamobrem ipse etiam bovem illic immolavi, non quidem, ut Xenophon olim ad Calpes portum fecit, bove ex plaustro abrepto ob hostiarum penuriam, sed ipsis Trapezuntiis splendidam hostiam praebentibus. Extis ibidem inspectis, et fusis super exta libaminibus, (4) pro quonam primum vota nuncupaverimus, non te fugit, utpote mores nostros pernoscentem, et tibimet ipsi conscium, te dignum esse pro cujus salute omnes, etiam qui minoribus quam ego a te beneficiis affecti sunt, votafaciant.

III. Ex. Trapezunte autem quum solvissemus, primo qui- dem die in Hyssi portum appulimus, ac pedites, qui ibi

sunt, exercendos curavimus, Cohors enim isfa, ut scis, est peditum, et habet equites viginti ministerii tantum causa : veruntamen hos quoque oportuit liastas jaculari.

(2) Inde navigavimus primo quidem auris, quae matutino tempore e fluminibus spirant, et simul remigio utcntes; nam frigidae quidem erant aura, ut Homerns (Od. 5, 469) quoque ait, sed celcritcr navigare volentibus baud sufttciebant. Deinde tranquillitas est subsecuta; ita ut remigio tantum usi simus. (3) Hinc nubcs derepente exorta ab Euro potissimum erupit, ventumque violentum et nobis plane adversum exeitavit, qui tantum non nos perdidit. Mare siquidem tumidum brevi reddidit, ita ut magna vis aquarum, non per cam tantum partem ubi remi sunt, verum etiam super partes extremas (circa proram et puppirn) qua; sunt extra remos, in naves utrimque irrumperet. (4) Res plane tragica : Hanc antlabamus, ilia irrumpil denuo.

Quumtamennon transversi essent fluctus, vix tandem atque aegre remigio nos expedivimus, ct multa quamvis pcrpessi Athenas pervenimus.

IV. Est enim in Ponto quoque Euxino locus sicdictus, ncc non Minervae fanum ibi Graecanicum, a quo locus ille no men suum videtur accepisse; castellum quoque est illic derelictum; (2) porro statio aestiva, baud multarum navium capax, et perfugium eis pracbens a Noto et ab ipso Euro tutum ; fucrintque naves eo appellentes etiam a Borea tuta;, at non ab Aparctia, neque ab eo vento, qui in Ponto Thrascias, in Grsecia Sciron appellatur. (3) Sub noctem tonitrua dira atque fulgura mari incubuere : nec ventus amplius idem, sed in Notum ac pautatim ex Noto in Africumconver-

sus est ; nec amplius navibus statio tuta exstitit. Itaque priusquam mare prorsus exasperaretur, quaecumque naves loco ipso, Athenis, excipi poterant, illas eoin aridum traximus, praeter triremem : haec enim postquam scopulum quendam subierat, tuto in ancoris fluctuabat.

V. Plerasquevero naves in vicina litora misimus in arenam trahendas, quae quidem omnes salvae permanserunt, una excepta, quam inter appellendum intempestive latus praebentem fluctus abripuit in oram et perfregit. (2) Omnia tamen servata sunt, non vela tantum et armamenta naulica atque homines, verum etiam clavi; ceram quoque abrasimus, ita ut ad constructionem nulla re alia quam lignis ad naves aedificandas aptis opus sit, quorum ingens, uti nosti, in Ponto copia est. (3) Haec tempestas per biduum duravit, ita ut necessario nobis illic esset manendum. Neque enim videbatur esse conveniens, Athenas in Ponto Euxino sitas, ceu stationem quandam desertam et ignobilem, praeternavigare.

VI. Inde quum sub auroram solvissemus, transversis

usi fluctibus mare tcntayimus. Procedcnte autem die, Boreas leniter spirans mare stravit et sedavit; et pcrvenimus ante meridiem plus quam quingenta stadia emensi Apsarum, ubi quinque cohortes collocatas habemus. (2) Stipendium militibus persolvi, ct anna inspexi, propugnaculum, fossam, segrotos et rei frumentariae apparatum suppetentem.

De quibus omnibus quae mea sit sententia, Latinis litcris perscriptum est. (3) Apsarum autcm locum ferunt olini Apsyrtumappcllatum ; ibi enim Apsyrtum a Medea occisum; et Apsyrti sepulcrum monstratur : nomcn illud postea a barbaris accolis vitiatum esse, sicnti ctiam alia permulta vitiatasunt, (4) quandoquidem Tyana quoque in Cappadociaolim Thoana appellata fuisse dicunt de Thoante, Taurorum rege, qui Orestem atque Pyladem persequens ad ilIum usque locum pervenisse ibiquc morbo interiissc fortur.

VII. Tluvios praeteriimus in praeternavigatione a Trapezuntc hoscc : Hyssum, undc cognominis Hyssi portus, qui a Trapezunte stadia distat centum et octoginta ; et Ophim, qui ab Hysso portuabest nonaginta circiter stadia, Colehorumque rcgionem a Thiannica separat; (2) dcinde Psychrum (Frigidum) fluvium ab Ophi distantem triginta circiter stadia; postea Calum (Pulchrum) fluvium, qui triginta item stadiis a Psychro separatur. Vicinus est JSizius fluvius, a Calo centum et viginti stadia distans. (3) Ab hoc triginta stadia Ascurus alius fluvius; deinde Adicnus quidam ab Ascuro distans stadia sexaginta. Inde Athe-

nas usque sunt centum et octoginta stadia. Athenis fluvius Zagatis vicinus est, ab eis septcm maxime stadiorum intervallo distans. Athenis autem quum solvissemus, Pry tanim praetervecti sumus, ubi Ancbiali est rcgia. Fluvius hic ab Athcnis quadraginta stadia abest. (4) Prytani vicinus est Pyxites, nonaginta stadiorum spatio interposito. A Pyxite ad Archabin item silnt nonaginta; ab Archabi ad Apsarum sexaginta stadia. Ab Apsaro quum solvissemus, Acampsin quindecim circiter stadia ab Apsaro distantem noctu practerivimus. (5) Ab Acampsi Bathys (Profundus) fluvius abest septuaginta quinque, a Bathy Acinases nonaginta; ab Acinase Isis item nonaginta stadia. Acampsis autem et Isis fliivii sunt navigabiles, qui matutino tempore validas admodum auras emittunt. Ab Isi Mogrum prre- teriimus. Nonaginta stadia Mogrum inter et Isin sunt.

Mogrus quoque navigabilis est.

VIII. Inde in Phasim navigavimus, nonaginta stadia a Mogro distantcm et inter fluvios mihi cognitos levissimani aquam praebentem et colore maxime singularem. (5) Acle-

vitatem quidem turn statera aliquis probaverit, turn facilius etiaminde, quod mari innatat, nec cum eo commiscetur; sicuti Titaresium Peneo innatare Homerus (11. 2, 754) dicit hiCJ verbis; Super innatat instar olei.

(3) Porro si quis in summum fluctum urnam immergeret.

aquam hauriebat dulccm; si contra in profundum demitteret, salsam. Quanquam universus Pontus longe dulcioris est aquae quam mare externum, propter immensam scilicet fluminum multitudinem magnitudinemque. (4) Dulcedinis autem argumentum (si modo argumentis opus est in iis quae sensu percipiuntur), quod maris accolae pecora omnia ad mare ducunt et ex illo aquantur. Ilia vero cernuntur lubenter

bibere, et fama obtinet dulci salubriorem eis bunc potum esse. (5) Color autem Pbasidis similis aquae plumbo vel stanno infectae, quoo tamen ubi subsedit, purissima fit.

Quamobrem mosobtinuit, ne ingredientes Phasimquicquam aquae invehant; sed simul ac flu men ingressi fuerint, praecipitur, ut quicquid in navibus sit aquae, effundatur : sin minus, fama invaluit inobedientibus haud felicem fore navigationem. Aqua Phasidis a putredine est immunis, ao plus quam decem annis incorrupta manet, nisi quod in dulciorem abit.

IX. lntrantibus Phasim a sinistra positum est signum deae Phasianae, quam ex forma et habitu argumentum petens »

Rheam esse dixeris : nam et cymbalum manibus tenet, et leones babet in ima throni parte, sedetque eodem modo atque ilia in Metroo Atheniensi, Phidiae opus. (2) Ibidem etiam ancora Argus navis ostenditur : quae tamen quum ferrea sit, non mihi visa est antiqua : quamquam magnitu* dine recedit ab hodiernis ancoris, et forma aliquid habet singulare : sed nihilominus istis Argonautarum temporibus recentior esse mihi visa est. At alterius cujusdam lapideae ancorae fragmenta vetusta ibidem monstrabant. ut has potius

conjicias Argds ancorae reliquias esse. Nullum praeterta ibi eorum, quae de Iasone fabulis produntur, monumentum exstabat. (3) Ipsum vero castellum, in quo quadringenti electi milites sunt collocati, et loci natura munitissimuni mihi visum est, et peropportune situm ad securitatem eo appellentium. Fossa murus cinctus est duplici lataque. (4) Olim terrenus fuit murus, ligneaeque stabant turres; at nunc ilIe pariter alque turres ex latere coctili sunt exstructa : ipse murus probe fundatus est et machinas impositas habet atque uno verbo omnibus rebus ita est instructus, ut nulius barharis aditus patcat, illiusque custo.

des ab omni sint oppugnationis periculo tuti. (5) Quoniam autem ipsum quoque portum oportuit navibus tutum esse0 et quidquid locorum extra castrum incolitur ab iis qm mi-

litia sunt immunes, etab aliis quibusdam mercaturam exercentibus, decrevi a duplici ilia fossa murum cingente alteram ad flumen usque deducere, quIP. et ipsam stalionem et cetera, quae sunt extra murum, aedificia complectatur.

X. A Phaside autem Charientem (Jucundum) fluvium navigabilem praetervecti sumus : stadia inter utrumque nonaginta : et a Chariente adChobum navigavimus, nonaginta pariter stadiis distantem, ubi etiam appulimus : qua autem de causa, quidque illic egerimus, ex Latinis literis cognosces.

(2) A Chobo Singamem fluvium navigabilem praetervect

sumus, qui a Chobo ducentis circiter et decem stadiis abest Singami vicinus est Tarsuras fluvius : stadia inter utrumque centum et viginti. Hippus fluvius a Tarsura centum et quinquaginta stadiis distat; ab Hippo Astelephus triginta stadiis. (3) Astelephum vero praetervecti, Sebastopolim pervenimus ante meridiem, postquum a Chobo solvimus, peractis centum et viginti stadiis ab Asteleplio: quamobrem codem die et militibus stipendia persolvimus, et equos, arma, equites equis insilientes, aegros, annonam visimus, et murum circumivimus fossamque. (4) Stadia a Chobo ad Sebastopolim sexcenta et triginta ; a Trapezunte ad SeI bastopolim duo millia ducenta et sexaginta. Sebastopolis autem Dioscurias olim fuit nominata, Milesiorum colonia.

XI. Gentes autem praeternavigavimus hasce. Trapezuntiis, ut Xenophon quoque scribit, finitimi sunt Colchi.

Atque quos ille bellicosissimos esse et Trapezuntiis infestissimos ait, ipse quidem Drillas vocat, mihi vero iidem esse Sanni videntur. Hi enim ad hoc usque temporis bellicosiasimi ac Trapezuntiis inimicissimi sunt, et Ioca incolunt munita, regumque imperio gens caret. (2) Tributarii olim fuerunt Romanis, at nunc latrociniis dediti tributorum solutionem negligunt : quae quidem posthac, deo juvante, accurate persolvent, aut eos exterminabimus. Hos attin-

gunt Machelones et Heniochi, quorum rex est Anchialus.

Machelonibus et Heniochis vicini Zydritae, Pharasmano subjecti. Zydritis vicini Lazae; rex Lazarum Malassas, qui a te regnum tenet. (3) Lazis finitimi Apsilae, quibus Julianus imperat: hic a patre tuo regnum accepit. Apsilas excipiunt Abasci : Abascorum rex Rhesmagas; is quoque a te regnum obtinet. Abascis contermmi Sanigae, ubi Sebastopolis sita: Sanigarum rex Spadagas a te regnum habet.

(4) Ad Apsarum usque orientem versus navigavimus in dex tra parte maris Euxini. Apsarum autem agnovi terminum esse Ponti secundum ejus longitudinem. Illinc enim jam ad septentrionem fuft nostra navigatio ad Chobum ~Asque

fluvium, indeque ad Sigamen. A Sigame autem delleximus ad sinistrum Ponti latus ad Hippum usque fluvium; (5) ab Hippo ad Astelepbum et Dioscuriadem usque vidimus Caucasian montem, altitudine prorsus Alpibus Celticis comparandum; et Caucasi jugum quoddam monstrabatur; Strobilusei nomen; in quo Prometheum a Vulcano Jovis jussu suspensum fuisse fabulantur.

XII. Locorum autem atque itineruin a Bosporo Thracio usque ad Trapezuntem ratio sic se habet. Ad Thracium Bosporum atque os Euxini Ponti, in dextro latere Asiam adluente, ubi regio est Bithynorum, situs est locus Hieron dictus, ubi templum est Jovis Urii quem vocant. Hic locus est unde solvunt in Pontum navigaturi. (2) Ingressis autem Pontum, ita ut ad dextram liabeant Asia; partem, quae est Bithynorum gentis Ponto adjacens, navigatio se habet hune in modum. Hieron Jovis Urii a IJyzantio distat centum et viginti stadia; atque est ibi os Ponti angustissimum, per quod in Propontidem labitur. At haec quidem noscenti

tibi dico. (3) Ab Hiero autem navlgantibus a dextra occurrit Rhebas fluvius: nonaginta stadia ab Hiero J ovis distat.

AbhocAcra Melaena (Promontorium atrum) quam vocant abest centum et quinquaginta stadia. Ab Acra Melaena ad Artanem fluvium, ubi et statio parvjs navibus juxta fanum Veneris, centum pariter et quinquaginta stadia. (4) Ab Artane ad Psilim (Psillim) fluvium centum et quinquaginta ; et navigia exigua commode appellere possint ad petram haud procul ab istius fluminis ostio imminentcm.

Inde ad portum Calpes ducenta et decem stadia. (5) Qualis autem locus sit portus Calpes, qualisque statio, et ibi fontem esse frigidae ac limpidae aquae et silvas mari vicinas lignorum ad naves conficiendas illasque feris abundare, haec Xenophon senior narravit.

XIII. A Calpes portu ad Rhoen, stationem parvis aptam navigiis, sunt viginti stadia. A Rhoe ad Apolloniam, inqlam exiguam, non procul a continente remotam, alia viginti. Est portus in liac insula. Hinc ad Chelas viginti stadia. A Chelis usque ad id loci, ubi Sangarius fluvius in Pontum inOuit, centum et octoginta. (2) Inde ad Hyppij ostiaalia centum et octoginta. Ab Hyppio ad Lillium emporium, centum stadia, et a Lillio ad Elaeum, sexaginta. Inde ad Caletem, aliud emporium, centum et viginti. (3) A Calete ad Lycum fluvium, octoginta. A Lyco ad Heracleam, urbem Graecam Doricam, Megarensium coloniam, viginti stadia : in Heraclea statio navium. Ab Heraclea ad Metroum, octoginta stadia. (4) Inde ad Posidium, quadraginta. Inde ad Tyndaridaa, quadraginta

quinque. Inde ad Nymphaeum, quindecim; et a Nymphaeo ad Oxinam suvium, triginta. Ab Oxina ad Sandaracam nonaginta stadia : Sandaraca statio est parvis navibus. (o) Inde ad Crenidas saxaginta; et a Crenidibus ad Psyllam emporium, triginta. Inde ad Tium, urbem Grnecam lonicam, in maris ora sitam , Milesiorum coloniain, nonaginta.

A Tio ad Billaeum Ouvium, viginti stadia. A Billajo ad Parthenium fluvium , centum stadia. (6) Hucusque Thraces Bithyni sedem tenent. Quorum Xenophon in sua historia (Anab. 6, 3) mentionem fecit, quos omnium Asia: populorum bcllicosissimos esse ait, quorumque in terra exercitum Graecorum multa mala perpessum esse testatur, postquam Arcades a Chirisophi atque Xenophontis partibus de- fecerant.

XIV. Hinc Paphlagoniae est initium. A Parthemo au Amastrim urbemGraecam, ubinavibus statio, nonaginta stadia. Inde ad Lrythinos, scxaginta; et ab Erythinis ad Cromnam, sexaginta alia. (2) Hinc ad Cytorum, ubi statio navibus, nonaginta. A Cytoro ad vEgialos, sexaginta.

Ad Thymena, nonaginta. Ad Carambin, centum et viginti.

(3) Inde ad Zephyrium, sexaginta. A ZeptnrioadAbont mcenia, urbem exiguam, centum et quinquaginta : statio illic navibus non admodum tuta; ubitamen, sinon magna sit tempestas, a damno immunes commorari qucant. Ab Aboni moenibus ad AEginetam, centum et quinquaginta Inde ad Cinolim emporium, alia sexaginta, et in Cinoli naves aestate commorari'possint. (4) A Cinoli ad Stephanen,

ubi statio navibus tuta, centum et octoginta. A Stepbane ad Potamos, centum et quinquaginta. Hinc ad Leptem Acram, centum et viginti. A Lepte Acra ad Harmenen sexaginta : portusillic; Harmenae Xcnophon (An. 6, 1, 9 ) quoque mentionem facit. (5) Inde ad Sinopen, stadia quadraginta : Sinopenses Milesiorum coloni. A Sinope ad Carusam, ubi salum navibus, centum et quinquaginta. Hinc item ad Zagora, cpntum et quinquaginta. Inde ad Halym fluvium, trecenta.

XV. Hic fluvius olim regni Crocsi et Persarum terminus fuit, nunc sub Romanorum imperio fluit; baud a meridie, ut Herodotus (1,72) ait, sed ab ortu solis : ubi autem se exonerat in Pontum, Sinopensium et Amisenorum agros separat. (2) Ab Haly fluvio ad Naustathmum, ubi palus, nonaginta stadia. Hinc ad Conopeum, aliam paludem, item quinquaginta. A Conopeo ad Eusenen, centum et viginti. (3) Inde ad Amisum, centum et sexaginta : Amisus autem, urbsGraeca, Atheniensium colonia, mari adjacet. Ab Amiso ad Anconem portum, ubi Iris in Pontum exonera-

tur, centum et sexaginta stadia. Ab Iris ostio ad Heracleum portum, trecenta et sexaginla, ubi statio navibus. Hinc ad Thermodontem suvium, quadraginta : hie est file fluvius, ubi Amazones sedem habuisse dicuntur.

XVI. A Thermodonte ad Bcrin fluvium, nonaginta stadia. Inde ad Thoarin fluvium, sexaginta. A Tlioari ad OEnoen, triginta. Ab mnoe ad Pbigamuntem fluvium, quadraginta : jnde ad Pliadisanen castellum, centum et quinquaginta. (2) Inde ad Polemonium urbem, decem stadia. A Polemonio ad promontorium Iasonium vocatum, centum et triginta stadia. Hinc ad Cilicum insulam, quindecim stadia. (3) A Cilicum insula ad Boonem, ubi.statio navibus, septuaginta quinque. Jnde ad Cotyora, nona-

ginta : hujus tanquam urbis a Xenophonte (An. &, 5, 3 ) fit mentio, eamque Sinopcnsium coloniam dicit; hodie vero pagus est, neque ille quidem magnus. A Cotyoris ad Melanthium fluvium stadia circa sexaginta. Inde ad Pharmatennm, alium fluvium, centum et quinquaginta, et inde ad Pharnaceam centum et viginti. (4) lIooc Pharnacea fuit oHm Cerasus dicta, ipsa quoque Sinopensium colonia. Hinc

ad Aretiadem insulam, triginta; et indc ad Zephyrium, cen-

tum et viginti : ibi statio navibus. A Zephyrio ad Tripolim, stadia nonaginta. Inde ad Argyria, stadia viginti. (5) Ab Argyriis ad Philocaleam, nonaginta. Hinu ad Coralla, centum. A Corallis ad Sacrum montcm, centum et quinquaginta. A Sacro monte ad Cordylam, ubi statio navibus, quadraginta. A Cordyla vero ad Hermonassam, quadraginta quinque : et ibi statio. Ab Hermonassa Trapezuntem usque, sexaginta stadia. Hictu portum curas fieri: nam olim erat statio, in qua aestivo tantum tempore naves in ancoris stare poterant.

XVII. Locorum autem intcrvalla, a Trapezunte usque ad Dioscuriadem, fluminum intervallis dimensa supra jam attulimus: quae si colligamus, erunt a Trapezunte ad Dioscuriadem , nunc Sebastopolim dictam, stadia bis mille ducenta et sexaginta. (2) Atque haec quidem itineris dextri a Byzantio Dioscuriadem usque, quod castrum imperii Romani terminus est (a dcxtris Pontum ingredientibus), sese offert ratio. (3) Quum vero Cotym, regem Bospori Cimmerii, defunctum cognovissem, operam dedi sedulam, ut hanc tibi etiam ad Hosporum navigationem apertam redderem : ut, si qUIlI forte de Bosporo capere velis consilii, bac tibi navigatione cognita, id agere possis.

XVIII. Solventibus itaque a Dioscuriade prima sese offert statio in Pityunte, trecentis et quinquaginta stadiis distans. Inde ad Niticam, centum el quinquaginta stadia, ubi olim gens Scythica habitabat, cujus Herodotus (4, 109],

quoque bistoricus meminit: (2) illos autem tranit pediculis vesci solitos; quae quidcm fama de iis etiamnum obtinet.

A itica ad Abascum fluvium, nonaginta stadia. Ab Abasco distat Borgys centum et viginti stadia, et a Borgy Nesis, ubi Herculeum promontorium eminet, stadia sexaginta.

(3) A Nesi ad Masaiticam stadia nonaginta. Inde ad Achaeunta suvium, qui Zilchos atque Sanicbas separat, stadia sexaginta. Zilchorum rex est Stachemphax, qui a te regnum obtinuit. Ab Achseunte ad Hercuieum promontorium, stadia centum et quinquaginta. Inde ad promontorium quoddam, ubi tuta adversus Thrasciam et Boream ventos static, centum et octoginta. (4) Inde ad Veterem Lazicam, quae vocatur, stadia centum et viginti. Hinc ad Achaiam antiquam, centum et quinquaginta, et inde ad Pagrae portum, trecenta et quinquaginta. A Pagrae portu ad Sacrum portum, centum et octoginta. Inde ad Sindicam, trecenta.

XIX. A Sindica ad Bosporum Cimmerium et Panticapaeum urbem Bospori, quingenta et quadraginta. Inde ad Tanaim fluvium , qui Europam ab Asia dicitur distcrminarc, sexaginta. Ilic erumpit e\ Maeotide palude, atque influit in mare Ponti Euxini : (2) quamquam AEschylu3 in Prometbeo Soluto Phasim Europae atque Asiae terminum facit.

Sic enim apud ilium Titanes alloquuntur Prometheuni: Vcnimus has tuas aerumnas , Prometheu, vinculorumque hanc calamitatem visuri.

Deinde recensent, quot regiones peragraverint.

Hie quidem duplicem Europae et Asiae magnum terminum, Phasin.

(3) Ipsius vero paludis Maeotidis ambitus fertur esse circiter stadiorum novem millium. A Panticapseo ad vicum Cazeca, mari adjacentem, stadia quadringenta et viginti. Inde ad Theodosiam, urbem desertam, stadia duoenta et octuginta : (4) haec olim urbs Graecanica fuit, lonica, Milesiorum colonia, et illius memoria multis literarum monumentis ce.

lebratur. Inde ad portum Scythotaurorum desertum, stadia ducenta. Hinc ad Lampada Tauricae civitatem, stadia sexcenta. (5) A Lampade ad Symboli portum item Tauricum, stadia quingenta et viginti, et inde ad Chersonesum Tauricae, centum et octoginta. A Cbersoneso ad Cercinitim, stadia sexcenta, et a Cernitide ad Calum (Pulchrum )portum item Scythicum, alia septingenta.

XX. A Calo portu ad Tamyracam, trecenta. Intra Tamyracam palus est non admodum magna; et inde ad ostia pa-

ludis, trecenta alia. Ab ostiis paludis ad Eonas, stadia trecenta et octoginta; atque inde ad Borystlienem lluvium, centum et quinquaginta. (2) Per Borysthenem sursum na.

viganti urbs Graeca, Olbia dicta, condita est. A Borysthene ad parvam quandam, desertam nomineque carentem insulam, stadia sexaginta; et inde ad Odessum, ubi statio nanbus, oetoginta. Odesso proximus, stadiorum ducentorum et quinquaginta intervallo distans, Istrianorum portus. (3) Huic proximus Isiacorum portus, stadiisquinquaginta distans. Inde ad Psilum (tenue) quod vocant os Istri, milleet ducenta. Loca in medio deserta sunt et nomine carent.

XXI. k regione fere omnino hujus ostii, si recta navigaveris versus altum mare secundum aparctiam maxime ventum, sita est insula, quam alii Achillis insulam, alii Dromon ( Cursum) Achillis, alii Leucam (Albant) a colore appellant. Hanc Thetis lilio suo e mari excitasse, eainque Achilles inhabitare fertur; in qua templum est Achillis simula-

crumquc antiquo opere. (2) Deserta est ab hominibus insula, eamque caprae non admodum multae depaseuntur; quasqul illuc appellunt, Achilli offerre dicuntur. Multa praeterea alia sacra dona in templo illo reposita cernuntur, ut phialae, annuli, lapides pretiosiores. Haec omnia donaria gratias agendi causa Achilli consccrata sunt; et inscriptiones leguntur Graecae et Latinac variis metris conceptae, quae laudes celebrant Achillis: sunt etiam nonnullae in Patroclum. (3) Nam Patroclum quoque simul cum Achille colunt qui Achilli placere cupiunt. Porro aves innumcra- biles, ut Iari, fulicae, coturnices marina;, in insula ilia degunt. (4) Hae aves templum Achillis curant : mane singulis diebus ad mare volitant, indeque, alis aqua madefactis, ad templum iterum properantes volant, illudque aspergunt. Ubi autem id satis peractum fuerit, illae, rursus alis pavimentum mundant.

XXII. A nonnullis etiam haee traduntur : eorum qui ad insulam appellant, alios ex proposito ad illam navigantes secum victimas immolandas in navibus portare, quaniiu alias mactent, alias vivas in Achillis honorcm dimittant : (2) alios autem quosdam tempestate coactos appellere, eosque ab ipso deo victimain petere, oraculum iilius interrogantes de victimis, expediatne meliusque sit eam hostiain immolare, quam pascentem ipsi pro arbitrium sua delegerint; simulque eos pretium, quod illis justum videatur, deponere. (3) Quod si oraculum renuat ( esse enim oracula in templo), pretio aliquid adjicere : si rursus abnuerit, insuper addere, donec, annuente iIlo, cognoscant sufTiciens pretium esse. (4) Tum vero stare sua sponte victimam, neque amplius aufugere. Atque sic magnam argenti copiam heroi, victimarum pretium, esse consecratam.

XXIII. Apparere autem in somnis Achillem aliis '\um.ad

insulam appellant, aliis vero etiam in ipsa navigatione, a

haud procul ab ilia absint, iisque significarc in quamnam insulae partem appellere navesque sistere praestet. Nonnulli etiam vigilantibus dicunt sibi apparuisse Achillem , eodem modo quo Dioecuros, in malo vel in summa antenna. (2) Hoc solo volunt eum Dioscuris cedere, quod Dioscuri ubique navigantibus perspicui appareant, et visi salutem afferant ; Achilles vero iis tantum, qui ad insulam ejus propius jam accedant. Nonnulli ipsum quoque Patroclum sibi in somnis visum esse aiunt. (3) Atque lime quidem de Achillis insula refero audita ab iis, qui vel ipsf illuc appulerunt, vel ab aliis rem compcrerunt : quae mihi quidem fide band indigna videntur. (4) Achillem enim, si quem alium, beroem esse credo ob nobilitatem et pulcritudinem animique robur et propterea quod juvenis e vita decesserit, et ab Homero celebratus sit, deniquc quod in amoribus atque amicitiis colendis ita fuerit constans, ut post amores suos et

I ipse mortem oppetere voluerit.

XXIV. Ab ostio Istri Psilo vocato ad secundum ejusdem ostium, stadia sexaginta. Hinc ad Calum appellatum ostium, stadia quadraginta; et a Calo ad Naracum, quartum Istri ostium, stadia sexaginta. (2) Inde ad quintum, centum et viginti, et inde ad Istriam urbem, stadia quingenta. Hinc ad Tomes urbem stadia trecenta. (3) A Tomibus ad Callan.

tiam urbem, ubi statio navibus, alia trecenta. Hinc ad Carum portum, centum et octoginta ; et ipsa regio qua; est circum portum ilium, Caria appellatur. A Carum portu ad Tctrisiada, stadia centum et viginti. Inde ad Bizum, locum desertum, stadia sexaginta. (4) A Bizo ad Dionysopolim, stadia octoginta. Hinc ad Odessum, ubi statio navibus, duccnta. Ab Odmso usque ad radices Hanmi montis, qua-

ad Pontum usque protenduntur, stadia trccenta et sexaginta : ibi etiam statio navibus. (5) Ab Ilaenio ad Mesembriam urbem, ubi statio navibus, nonaginta. A Mesembria ad Anchialum urbem, stadia septuaginla, et ab Ancliialo ad Apolloniam, centum et octoginta. (G) Hae omnes sunt urbes Graecae, in Scythia sitae, quae occurrunt a sinistra in Pontum naviganti. Ab Apollonia ad Chersonesum, ubi statio navibus, stadia sexaginta. A Chersoneso ad Aulaei murum, ducenta et quinquaginta. Hinc ad Thyniada litus, centum et viginti.

XXV. A Tliyniadead Salmydessum, stadia ducenta. Hujus regionis Xenophon senior (Anab. 7, 5, 7 ) meminit, et hucusque Graecorum exercitum penetrasse scribit, cui ipse praefuit, quum postremo cum Seutha Thrace militiam egit.

(2) Multis quoque idem exponit, quam importuosa sit haec regio, navesque vi tempestatis eo ejici; atque Thracea accolas de naufragiorum reliqaiis inter se digladiari. (3) A Salmydesso ad Phrygiam, stadia trecenta ettriginta; inde

ad Cyaneas, trecenta et viginti. Ha; sunt Cyaneiu ilIae t quas poetae olim tradunt vagas fuisse, per casque primam transiisse Argo navem, quae lasonem in Colclios perduxerit.

(4) A Cyaneis ad Hieron (templum) JovisUrii (Propitii navigantibus), ubi os Ponti, stadia quadraginta. Inde ad portum Daphncs, quae Maenomena (Furens) dicitur.

stadia quadraginta : a Daphne Byzantium usque, octoginta.

Atque haec quidem sunt a Bosporo Cimmerio ad Bosporum Thracium urbemque Byzantium.


I. Pyrrhi filius (Alexander ), et Clearehus, non ille, qui decem Graecorum millia duxit contra regem Persarum, verum alius Clearchus de arte taclica scripserunt; porro Pausaniac quoque scripta de hac materia exstant. Repcrias etiam scripta Euangeli, itemque Polybii Arcadis, qui Scipionis Romani fuit comes bclla multa maximaque gerentisquum alia turn illud, in quo Cartliaginem Libyae urbem cepit et in servitutem redegit. Alia de hoc argumento conscripserunt Eupolemus et Iplticrates, non ille Atheniensium dux, verum alius. Porro Posidonius Rhodius inter alia etiam Artem quandam tacticam ah ipso conditam reliquit. (2) Sunt autent omnia illa scripta eatenus maxime minus utilia, quatenus in eorum facta sunt usum, qui jam tenent artem; atque ideo vocabula quae ad singula armaturae et acierum genera pertinent, velut vulgo nota, commemorare omiserunt, quae tamen, nisi exponantur, omnino non intelliguntur, (3) Hoc ipsum vero ante omnia

necessum esse mihi videbatur, ut obscuritati eorum afferretur remedium. Ergo ut cuilibet in haec incidenti cognita sint et res et vocabula, inde orationis meae taciam initium.

II. Omnia qua; ad bellum parantur, vel ad terram pertinent, vel ad mare. Bellantes enim bella gerunt alii terra, alii mari. Eorum autem qui alterutra ratione ad bellum proficiscuntur, alii sunt aestinati ad pugnandum, milites scilicet ipsi, alii vero horum causa comparantur, utoperariorum genus, medicorum, mercatorum, cauponum. (2) Eorum autem qui terra militant ** alia aliaque species est. Ac alterius quidem speciei sunt cquites, qui utunter lJifIE, et -111 alephantis insident, ut in Indorum exercilibus et AEthiopum, itemque postea apud Macedones et Carthaginienseset interdum etiam apudRomanos. (3) Porro equestrium copiarum genus unum proprie equestre dicitur, alterum vero quod pugnat ex vehiculis. Atque equitum quidem alii equites sunt simpliciter sic dicti, alii amphippi.

Simpliciter sic dicti, qui equo utuntur unico; amphippi vero, qui binis non stratis, conjunctis, ut ab altero trausiliant in alterum. (4) Pugna vero ex elephantis simplex

est, nisi quod eis tunes interdum imponantur, dente* quoque eorum ferro armentur praeacuto, quo et vulnerafacilius inferre possint, nec ipsi tam prompte praefiingantur.

(5) At veropugna, quae ex vehiculis instituitur, plures habet species. Aut enim nuda erant vehicula, sicut ilia ad Trojam, aut falcata, ut postea apud Persas; caque iterum vel equis cataphractariis, vel nudis, qui rursum vel ad temonem unum sunt juncti, vel ad duos vel etiam ad plures.

111. Exercituum pedestrium equestriumque ordinatiolies armaque genere et specie multiplicia sunt. Ac peditum quidem armatura, si generatim dividenda, distingui potest in tria genera: in gravis armaturoo unum, et aliud levis armaturoo, et rursum aliud, quod peltastarum est. (2) Gravissimae armaturae genus thoracibus instructuni est et clypeis sive scutis praelongis, item gladiis et hastis, sicut Graeci, etsarissis, sicut Macedones. (3) At verolevis armaturae genus omnia habet contraria: nam et thoracc clypeoque et ocreis et galea destitutum, armis utitur qUil procul jaciuntur, sagittis, jaculis, lapidibus vel funda vele manu projiciendis. (4) lllud vero quod peltis utitur, levius quidem est quam gravis armaturae genus; pelta namque levior minorque clypeo, et veruta hastis sarissisquu breviora sunt; gravius tamen quam levis armaturae ge-

nus. (5) Militibus autem plane gravis armatura; sunt etiam galeae, vel pilei Laconici Arcadicivc, et ocreae, ut apud veteres Graecos, aut, sicuti apud Romanos, ocrea una ad earn scilicet tibiam, quae in conflictu praeponitur; item thoraces e squamis aut annulis parvis conscrtis.

IV. Equestris autem exercitus aut cataphractis munitus, aut caret cataphractis. Qui cataphractis est munitus,

equos pariter ac viros tectos habet armis; hos quidem thoracibus squamatis aut linteis aut ex cornihus, et femoralibus, equos vero munimentis lateralibus et frontalibus.

(2) Qui vero nullis cataphractis utitur, aphractus dicitur; ejusque alii hastis utuntur vel contis lanceisve , alii acrobolistae solummodo sunt. (3) Ac contati quidem acies ho-

stium invadunt, hastisque prceliantur, aut contia, porrigentes eos in incursionc, sicut Alani et Sauromatae; acrobolistae vero eminus utuntur jaculis, quemadmodum Armcnii et Parthorum quotquot non utuntur contis. (4) Prioris

autem generis alii etiam scutis utuntllr, appellanturque thyreophori (scutati); alii absque iis, hastis solis contisve prceliantur, qui propterea doratophori aut contophori (ltastati), a quibusdam etiam xystophori nuncupantur.

(5) Acrobolistae vero dicuntur, qui haud veniunt ad manus, verum eminus missilia emiltunt. Atque horum quidem alii utuntur jaculis, alii sagittis; ilIi Tarentini, hi hippotoxota; vocantur. (6) Porro ex ipsis Tarentinis alii stantes eminus, aut circumequitantes jacula emittunt,

quales specialiori sensu dicuntur Tarcntini, alii primo quidem jacula emittunt, deinde vero cominus congrcdiuntui cum hoste, vel jaculum unum ex iis, quae habebant, ad hoc sibi reliquum facientes vel etiam gladio utcntes; atque Li quidem appellantur leves. (7) Equitum vcro Roma riorum alii gestant contos, irruuutque more Alanorum aut Sauromatarum : alii vero habent lanceas. (8) Gladius vero magnus latusque dependct ab ipsorum humeris, et scuta gestant lata et oblonga, et galeain ferream et thoraccm sutilcm et ocreas parvas. (9) Lanceas autem gestant duplici fine, et ut emittant eminus, si videatur utile, et e propinquo cominus cum eis certent manu; sin propius etiam congressis ipsa manus conserenda est, turn vero gladiis pugnant. Alii et se-

cures parvas gestant undique cuspidibus armatas.

V. Cujuslibet autem exercitus sive pedestris sive equestris certa quanlam sunt corpora certique duces ac numeri, eorumque vocabula certa, quo celerius mandata expedit e valeant, de quibus nunc dicendum. (2) Primum igitm maximumqueomnium in artemilitariopus est, multitudincmhominumcollectamtemcrepromiscuamque ubi ceperis, cam bene decenterque distribuere in suos ordines, et ordines eos inter se sociare, et singulorum definire numeruin, convenientem toti multitlldini, et idoneum ad eonflictum.

(3) Exercitus enim bene ordinatus et in itinere est expeditior et in castris tutior et in procliis utilior, adeo ut magnos etiam exercitus beneque armatos propterea, quod essent negligentioris ordinis, sciamus profligatos a paucioribus nec bene armatis, et contra viribus inferiores maleque armatos en quod bene ordinati essent vicisse magnum numerum. (4) Ce.

terum distribuere in ordines, est conjungere certos quosdam in unum ordinem. Ordo autem nominatur certus numerus virorum a praefecto suo iisque, qui sequuntur ipsum, a tergo constitutorum usque ad postremum, secundum latitudincm,

qui uragus dicitur. (5) Numerum autem ordinis alii definiverunt viris octo, alii decem, alii duodecim, alii etiam sedecim. Nobis autem summus latitudinis illius numerus sit virorum sedecim; convenientem enim babet magnitudineni et ad longitudinem et ad latitudinem phalangis, et transmittere jacula velites a tergo stantes poterunt. (6) Et sive duplicetur Ifetitudo, fiatque virorum octo, non tamen latitudine omni phalanx erit destituta; si vero numerus ejus octonarius dividatur in quaternarium, plane latitudu omnis amittetur. Oportet autem prfefectum primumve ordinis cujuslibet eligeresibi optimum, qui protostata veldu-

ctor vocatur.

VI. Ordinem autem aliqui et versijm vocant, aliqui etiam decuriam, forsan quod ex decern apud eos viris constaret.

(2) De Enomotiaj autem vocabulo alia aliaque est sententia. Quidam enim putant aUud hoc ordinis nomen esse, alii quartam partem ordinisenomotiamet praefectum ejus enomotarcham dicunt; duas autem enomotias, dimoeriam, eum-

que qui ipsi praeest, dimcerilani. (3) Xenophon, quanta pars sit ordinis enomotia, non declarat, sed minorem locho esse saltem parle dimidia, apparet ex eo loco, ubi lochagos per enomotias dicit constituisse suum qucmque ordinem. (4) Ceterum qui locum suum habet statim post lochagum, cpistates dicitur; qui vero post hune, protostates; et qui post ipsum, itcrum epistatcs, ut totus ordinis versus sit compositus ex protostatis et epistatis per vices, (5) Oportet autem non lochagum solum optimum ordinis totius, sed uragum quoque non multo deteriorem eligi. Multa enim huicquoque,eaquenon levia, in prwliis committuntur. (6) Est igitur ordo, versus ex epistatis protostatisque in medio Ilochagi et uragi constitutus.

VII. Syllochismus vero est conjunctio lochi seu ordinis unius cum altero, fitquc quum primi ordinis lochagus 10chago secuiuli adjungitur, ejusdemepistatae cpistates ordinis secllndi, atque sic deinceps. (2) Parastates autem appellatur, qui in jugo alii associatur, ut lochagus primus lochago secundo, epistatcs primus epistatje secundo, atque sic deinceps usque ad uragos ordinum. Quumquc multi ordines sic inter se sunt sociati, syllochismus id vocatur.

VIII. Tota autem oinnismultitiulinis conjunctio phalanx appellatur. Cujus longitudo est consociatio prima ex lochagisconstans, quae frons aquibusdam dicitur. Sunt qui et faciem et jugum et os hoc ipsum, itcinquc qui protolochiam seu prunum ordinem appeIlcnt. (2) Quicquid autem est post frontem ad uragos usque, latitudo dicitur. Qui vero in longitudinem directe inter se sunt conjuncti protostata: aut epistatae, dicuntur jugare; qui autem secundum latitudinem directe inter se sunt conjuncti cum uragis et locha-

gis, versare. (3) Dividitur autem phalanx in partes duas maximas, divisione frontis ptJr totam latitudillcm. Et harum quidem partium una dimidia, quw a dextra est, dextrum appellatur cornu sivc caput; qua; vero a sinistra, sinistrum cornu sive cauda. (4) Ubi autem est divisio ilia longitudinis, ibi dicitur esse umbilicus et os et compago.

IX. Post graviter armatos plerumque collocantur leves, ut ipsi quidem habeant munimentum ab illorum armis; graviter armati autem commodum ex missilium jaculatione, facta ab iis, qui post ipsos collocati sunt. (2) Quanquam etiam alio in loco, si opus fuerit ieviter armati sint collocati.

vel ad utrumque cornu, vel si alterum ex his munitum fuit flumine aut fossa aut mari, tantum ad alterum idque ad reprimendum ex superiori loco hostium incursum in iIIud, aut ad proliibendam ejus circumventionem. Equestres quoque copiae alias aliter ordinantur, prouti vel hac vel ilia ordinatione utiliores sunt futurac; (3) Jam ut universam • exercitus multitudinem tantam habeat, quantam habere de- bet, imperator, non est penes ipsum. verum ut bene com-

ponat earn et exerceat et ex alio in alium ordincm facile transducere possit, hoc ei curandum est. (4) At quo suascrim ego imperatori, ut ex omni exercitfts multitudine tot tantum in pugnam educat, quot idonei futuri sint ad transmutationcs acierum variationesque, qualcs sunt duplicatione; et Dlllltiplialiones vel coarctationes et dilatationes et si quae aliic inutationes acierum. (5) Hinc etiam eos maxinie numeroselegerunt viriharum rerum periti, quosad unitatem

usque licet in duo dividere, uti verbi causa sedecim millium et trcccntorurn, et praterea octoginta quattuor virorum acicm gravis armaturae; liujus autem dimidium levis armaturae, et hujus rursum dimidium equituin acicm. Hie enim numems usque ad unitatem dividi potest, adeo ut duplicare eum in latitudinem coactum et rursus explicare res sit facilis effectu, quando usus ejus veniat. (6) Et quia ordinis versusve cujuslibet latitudinem virorum sedecim constituimus, quattuor et viginti supra mille ordincs erunt dicti numeri

totius. Hi autem dividuntur in tagmata sua, quorum quod.

tibet deinde suum proprium habet nomen.

X. Nam ordines duo juncti inter se vocantur dilochia,constans viris triginta duobus, quique praeest eis, dilochi.

ta; ** tetrarcha vero, qui viris sexaginta quattuor protest

(2) Duae autem tetrarehiae appellantur taxis, ordinutu qui democto, virorum vero centum viginti octo, quique praeest eis, taxiarcha. (3) Sin ex viris ccntum corpus fit. is qui praeest ei, hecatontarcba nominatur. (Duoe taxes vocantur syntagma,) ordinum quidein scdecim, virorum autem ducentorum quinquaginta sex, quique ei praeest, syntagmatarcha. Quidam vero corpus hoc xenagiam nominant, quique praeest ei, xenagum. (4) In quolibet autem eorpore virorum ducentorum quinquaginta sex selecti sunt viri, signiler, uragus, tubiccn, minister, pneco; totumque quadrata figura dispositum sedecim viros habet in longitudinem, et sedecim in latitudinem. (5) Duo autem

syntagmata continent viros quingentos et duodecim, ordines duos et triginta, quique his praeest, pentacosiarcha dicitur.* Duae autem chiliarchiae, merarchia, quae continet viros bis mille quadraginta octo, quique pracest eis, merarcha did.

tur, ordines autem sunt centum viginti octo. Quidam corpus hoc appellant telos. (6) Duae porro merarchiae phalaugar- chia dicuntur, qflas continet viros quatcr mille nonaginta sex, ordines ducentos quinquaginta sex, quique praeest ei, phalangarcha nominatur. Aliqui hoc corpus vocant strategiam, quique praeest ei, strategum. (7) Duae autem phalangarchiac diphalangarchia, quae continet viros octies mille centum nonaginta duos, ordines quingentos et duodecim.

Dicitur autem hoc corpus a quibusdam etiam pars et cornu. (8) Duae autem diphalangarchiae dicuntur tetraphalan garchia, quae habet ordines mille viginti quattuor, viros dccies sexies mille trecentos octoginta quattuor : (9) quem numerum tanquam totius exercitus pedestris posuimus.

Fuerint ergo in eo cornua quidem duo, phalangarchie vero quattuor, merarchiae octo, chiliarchiae sedecim, pentacosiarchae duae et triginta, syntagmatarchiae quattuor et sexaginta, taxiarcliiae centum viginti (octo) tetrarcliiai ducentaequinquaginta sex, dilochian quingentae dnodccim, lochi sive ordines mille viginti quattuor.

XI. Coilocatur autem phalanx in longitudine quidem aliquando largius, si permittit locus et utile est; aliquando vero densius, quo condensatione tali et robore tutius hostes possint invadi: (2) quemadmodum Epaminondas in pugna Leuctrica ordinavit Thebanos, et ad Mantineam omjies saeotios, velut cuncum eonstituens, et ita irrnens in aciem Lacedaemoniorum; vel etiam, quo incurrentes possint submoveri; quemadmodum contra Sauromatas et Scythas hoc est utile. (3) Est autem condensatio, acici larius stantis

in angustius coarctatio secundum parastatam et epistatam, hoc est, in longitudinem pariter ac latitudinem. (4) Synaspismus vero, quum phalanx condensatur in tantum, ut propter continuitatem in latus nullum amplius vergere ordines possint. Et per hujusmodi synaspismum Romanorum fit testudo, plerumque quadrata, aliquando tamen etiam 6vali figura, vel altera parte longior, vel si quam aliam formam res suppeditaverint. (5) Quique in ea vel ohlonga vel rotunda circumquaque stant primi, scuta ante se protendunt, qui vero constituti sunt post ipsos, tendunt ea super istorum capita, et alii super horum, (6) atque ita totum corpus undiquaque tcgitur, adeo, ut et jaculatores superne velut in tecto percurrentes sustinere queat nec saxa ingentia compagem istam dissolvant, sed super cam devolvantur et sic in humum decidant.

XII. Utile vero, si quid aliud, ut lochagi sint maximi et

fortissimi et rerum bellicarum peritissimi. (2) Horum enim jugum continet phalangcm totam, idemque in proeliis est quod l'erro est acies. Nam qualis est ea ferri pars quae scindit, tale se totum pracbet ferrum : scindendi autem facultas ferro est secundum robur aciei, reliqua vero pars, etiams mollis fuerit, tamen pondere suo etiam ipsa vim aciei adauget. Ad eundem plane modum acies quasi phalangis corpus est ex lochagis constans, moles vero ac pondus, multitudo cetera post ipsos collocata. (3) Proximos a lochagis virtute esse oportet lochagorum epistatas. Nam horum quoque hastae se extendunt usque ad hostes, ipsique simul cum stantibus ante se ex propinquo impressionem faciunt. (4, Interdum etiam gladio hostem attingere possint ictum inferentes supra protostatam. Porro cadente duce vel etiam vulnerato et inutili facto ad pugnam, procurrens epistata primus in lochagi locum ac munus succedere, atque ita phalangeal integram imperturbatamque conservare solet. (5) Tertium

autem et quartum jugum pro ratione qua a primo distant electi viri obtinere debent. (6) Hac ratione phalanx Macedonica terribilis hostibus non opcre solum, verum etiam aspectu fuit. Vir enim armatus stabat in condensation spatium duorum cubitorum summum occupans. (7) Sarissarum autem longitudo cubitorum erat sedecim, quorum quattuor quidem cedunt manibus tenentis corporique, duodecim autem prominent ante corpus cujuslibet ex protostatis. (8) Qui autem substituti sunt in jugo secundo, eorum sarissac subtractis cubitis duobus ultra protostatas prominent ad cubitos decem; (9) qui vero in tertio, eorum ultra protostatas prominent ad cubitos octo; qui in quarto, ad cubitos sex; qui in quinto, ad cubitos quattuor; qui in sexto denique, ad cubitos duos. (10) Ad quem libet igitur protostatam prominebant sarissae sex, undiquaque alia post aliam provenientes, ut armatum unumqucmque sex tuerentur sarissae, viribusque suis impetum promoverent ejus. Quique in sexto stabant jugo, si non sarissis, pondere saltern corporum juvabant eos, qui stabant ante ipsos, ut impetum plialangis hostes sustinere non possent, atque protostatis nulla esset fugiendi facultas. (11) Uragos autem non tam ex promptitudine animi, quam usu et experientia remm bellicarum eligi oportet, ut sciant, quomodo ordines jugare debeant, iisque, qui ilagitium aliquod volent committere, obstent, nec concedant suum ordinem deserere. Porro si quando synaspismo opus est, laic est

potissimum, qui in arctum constitutos ante se compellit, unde robur omne agmen nanciscitur.

XIII. At vero levis armaturae milites alii aliter sunt ordinandi : alias enim aliter ordinati usui sunt futuri, prout sese habet regio, ubi acies est instruenda, vel apparatus hostium, adversus quem instruuntur. (2) Aliquando enim necesse est ut collocentur ante plialangem, aliquando vero a latere dextro, aliquando a sinistro statuantur. Utplurimum autem prodest ut a tergo gravis armaturac militum oolloeentur. Interdum etiam in ordines peditum divisos al ternatim ordines leviter armatorum interponuntur.

XIV. Numerus autem ordinis cujusque et nomina eorum, illorumque qui ipsis praesunt, nunc sunt indicanda. (2) Primum ergo dimidios respectu peditum leves dicimus adhiberi oportere, ut sint idonei negotio, versusque eorutn non virorum sedecim, verum octo fieri, ut mille viginli quat tuor versus expleant numerum dimidium plialangis pedestris, contineantque viros octies mille centum et nonaginta duos. (3) Nomina vero ipsorum corporaque haec sunt. Levis armaturac militum quattuor ordines nominantur systasi.

quae habet viros triginta duos; duae autem systases, pentecontarchia, virorum quattuor et sexaginta; duae autem pentecontarehiae, hecatontarchia, virorum centum viginti

octo. (4) In qualibet autem hecatontarcliia viri extraordinarii sunt quattuor, signifer et tubicen et minister et llrae-

co. Duae autem hecatontarcliiae sunt virorum quidem ducentorum quinquaginta sex, corpus autem totum psilagia nominator; duae autem psilagiae sunt xenagia, virorum quingentoruin et duodecim; (5) xenagia; vero duae virorum

mille viginti quattuor, quod vocatur systremma; duo vero systremmata epixcuagia nominantur, virorum bis mille quadraginta octo; duo: autem epixenagiac stiphos, virorum quater mille nonaginta sex; duo vero stiphe epitagma vocantur, ordines quidem habens mille viginti quattuor, viros vero octies mille centum nonaginta duos. (G) Oportet autem hos quoque habere viros selectos octo, quorum quattuor sint epixcnagi, et quattuor systremmatarchae.

XV. Jaculatores autem et sagittarii et funditores om-

nesque qui missilibus pugnant, in proeliis multipliciter sunt utiles. (2) Nam et arma hostium possunt confringere, ii praecipue, qui lapidibus pugnant, et vulnera e longinquo inferre, vel si ictus fuerit validior, ctiam occidere. (3) Sunt quoque utiles ad eliciendos ex munitiore loco hostes : quoniam eo quod tela cmittunt e longinquo, spem faciunt fore ut si impetus in eos liat, ipsum minimc sustincrc valeant. (4) Sunt etiam ad dissolvendum ordinem phalangis idonei, et ad repellendum irruentem cquitatum et ad occupandos locos ediliores, quum propter celeritatem, quia leves sunt, tum quia si quem locum occupaverint, propter dcnsas jaculationes nemo appropinquare iis possit qui non plurimis vulneribus aflligatur. (5) Idonei quoque sunt ad repellendos loco quopiam potitos, quia vulnera sustinere nequennt, item ad cxploranda loca suspecta, et ad subsidendum in insidiis, et ut uno verbo dicam, et ad pugnaadum ante pedites, et ut una cum eis proelientur pugnan-

tes post eos, denique etiam ad consummandam cladem apti sunt peditibus contra hostem conversis.

XVI. Equitum autem varii diversiquc generis sunt acies.

Quaedaln enim sunt quadratae, quaedam oblongae, alia; rhombi figura, aliae in cuneum formatae. (2) Omnes autem hae utiles sunt suo tempore, neque unam carum quk dicere possit esse meliorem altera, quoniam alio in loco et adversus alios hostes alioque tempore alia intelligitur utilior aliis, quae antelatae fuerunt. (3) Ac acie quidem rhombi figura formata Thessali plerumque usi sunt, quam lleon Thessalus, uti fama est, primus invenit; ex mea autem sententia longe prius inventam frequentiusadhibuit et ex eo nactus est famarn. (4) Et est ilia ad mutationem oranem valde idonea, difficillimeque vel a tergo vol a lateribus invadi potest. (5) Nam ad angulos quidem rhombi collocatos habet duces, in primo quidem ilarcham, in dextro ac sinistra eos, qui dicuntur plagiophylaces, in postreme

dcniquc uragum; a latcribus vcro rhombi validissimos cquitum , quoniam et hi plunmum in prceliis conducunt.

(6) Acie autem cunei forma instructa Seythas potissimum usos accepimus, atque Thraces, qui cam a Scythis didicerunt. Philippus autem Macedo ctiam Macedonas ea acie uti assucfecit. (7) Videtur autem haec acies utilis esse, propterea quod duces collocantur circuinquaque, et irons in acutum desincns tot am liostium aciem facile potest perrumpere, couversionesfiue ac reversiones ut celeritcr emciantur permittit. (8) Acies quadratae enim diflicilius circllmaguntur; at qua) formata est in acutum, etsi versus mediam partem sensim in latum progrcditur, tamen vel leviter ab initio sexa, rcliquam acicm facile habet subscfJucntem. (9) Ceterum quadratis aciebus Persae maximc utebautur, Siculique barbari, atque Graconim plurimi et equitatu praestantissirni. (10) Est enim haecacies pra) aliis bene ordinata propterea, quod per versus jugaque equites dispositosliabet, et iiruptiones rctrocessionesque faciliores praebct, et quod bac. tantum ratione dispositorum duces

omnes junctim irruunt in hostes. (11) Optima) vcro hujusmodi acies eae sunt, quae alterum tantum babent nuniei uni in longitudinc; ut sidccem collocati sint in fronte, quinque stent in latitudine; aut viginti in fronte, decern vero in latitudine. (12) Tides enim acies numero quidem sunt oblonga;, figura vero quadratae. Nam lougitudn equi a capite ad caudam explet quod in latitudine ad cfTiciendum quadratum dcest numero : adeo ut nonnulli

triplum numerum fcccrint longitudinis ad latitudinem, quod putarent, ita se consecuturos accurate figutam quadratam, quod sit tripla longitudo equi ad latitudinem viri juxta huineros ejus : itaque novem in longitudine per frontem constitutis, tres collocarunt in latitudine.

(13) Sed nec hoc est ignorandum, quod equi collocati in latitudinem non acqualem praesteut utilitatem atque pedites sic dispositi. Non enim impellunt eos qui sunt ante ipsos, quia non potest equus equo incumbcre, sicut in liumeros laterave aliorum pedites incumbcre SOICllt, (14) Neque si conjungantur iis qui sunt ante ipsos collocati in latitudine, pondus unum efficit omnis inultitudo, veruiri potius,si constipantur conjungunturque equi, turbas cient.

XVII. Ceterum rhombi ratio est talis, Primus collocatur ilarcha, equites autem qui utrimque consistunt, non aequale cum eo faciunt jugum, verum distant tanto intervallo, ut capita equorum juxta armos equi, quo ilarcha vehitur, babeant, (2) Atque sic deinceps tatiora latioraque faciunt jfiga, usque ad dimidium totius acici : inde Verc

rursum eodem modo coarctantes ea, rhombum absolrunt.

(3) At vero dimidium rhombi est cuncus, ut hoc ipso explicata sit et cunei figura. Acies autem oblonga est, cujus vel latitudo major quam frons, vel frons major quam latitudo. Atque hace quidem mclior est priore ad proelia, nisi forte perrumperc hostes voluerimus: (4) tunc enim ea quae est latior et in fronte arctior, altera utiiior : vel etiam si forte occultari velis JIlultitudincm cquitum, ut hostes ad audaciam haud profuturam ipsisprovocentnr. (5) Acies autem quae constituitur fronte simplici absque latitudine, ad dc prscdationes subitaneas est idonea, aut quando procul care acvastare quidpiam cnpimus; ad certamina vero utphiri- mum inutilis.

XVIII, Si igitur nunicrus sit cquitum, quantum snppopiimus absque gravis itcmque levis annaturse militibus, equites erunt quattuor millia et nonaginta sex. (2) Quainlibet autem ilam faciunt equitum sexaginta quattuor, et ilarchas, qui singulis iIis praesunt; duac autem iloo epilarcbia eis dicitur, continctque equites centum viginti octo; (3) duae autem epilarchiiuTarantiiiarcbia, equitum duccntorum quinquaginta sex; dure vero Tarantinarcinae bipparchia, equitum quingentorum duodecim, qualem Romani ilam (alam?) appellant; (4) duae autem hipparchiac epliippar- chia, equitum mille viginti quattuor; telos autem dum ephipparchioo, equitum bis mille quadraginta octo; tele autem duo, epitagma, equitum quater mille nonaginta sex.

XIX. Curruum autem ac elepbantorum ordines ordinumque vocabula et prafecturas earumque nomina explicarc frustranei esse laboris mihi videtur, quod quar; usurpari dndum desita sunt nobis dicenda forent. (2) Nam Romani quidem pugnam ex vehiculis non usurparunt, barbari vero Europaei ne ipsi quidem adhibuere vebicula, nisi qui insulas Britannicas habitant, positas extra Magnum mare. (3) Hi enim utplurimum bigis utebantur, quibus equi juncti parvi et miselli. Habent autem currus aptos ad incursiones per regioncs quaslibet, et equulos ad susli, nendas quasvis molestias. (4) Ex Asiatieis vero quondam Persae in usu babuerunt currus falcatos equosque catapbractarios, Cyro ejus rei auctore. ([,) Quanquam et ante id tempus Graeci sub Agamemnone, et Trojani sub Priamo, curribus, quibus nudos equos jungebant, utebantur; Cyro naei quoque ut plurimum ex curribus pugnabant. (ti) Vcrum totum genus hoc nunc eolevit, sicuti etiam elephan.

torum usus ad proelia, nisi forte apud Indos aut superiores AEtbiopes adhuc sint in usu. '1 ; XX. Nunc igitur vocabula commeinorabimus motionum, secundum alias aliasque species exercitus, nominisque cujuslibet significatiollcm. (2) Vocatur autem una quidem

cIisis, id est inclinatio; ejusque species sunt duae, una in hastam, altera in clypeum; alia vero metabole, id est transmutatio; ac rursus alia epistrophe, id est conversio, et anastrophe, id est reversio; aliaque perispasmus, id est circumflexio, et eeperispasmus, id est reflcxio, et versatio, et jugalio, et in rectum restitutio, etduplicatio; (3) vocaturquoqueuna epagoge, etparagoge dextra ac paragoge sinistra, et phalanx transversa; est autem et alia recta, et alia obliqua phalanx; pareinbole quoque, et prostaxis, et hypotaxis.

XXI. Ceterum clisis est motus qui fit a viris singulis, eaque qua; in hastam dicitur lit in dextrum latus, quippe ubi miles hastam tenet; quae vero in clypeum. fit in si-

nistrum, ubi gestat clypeum. (2) Ac simplex quando fit clisis, vultus convertitur in latus; quando duplex, vultus militis convertitur ad tergum. Haec vero species jam vocatur metabole. (3) Epistrophe autem est, quum syntagma totum ad parastatam simul et epistatam condensatum velut unius viri corpus in hastam vel clypeum incIinamus, stante locliago velut centro, totoque agmine circumacto, et capicnte locum anteriorem, conspectuin vero ad dextram, manente cuilibet epistata suo et parastata. (4) Anastrophe autem est restitutio epistrophes in locum priorem. Perispasmus autem appellatur motus agminis ex duabus epistrophis constans, ita Ut priorem locum posteriore permutent.

(5) Ecperispasmus vero, ex tribus epistrophis constans motus continuus totius agminis, ita ut si commutatio fiat in hastam, aspectus vertatur in sinistram; si vero in clypeum, vertatur in dextram.

XXII. Versare dicitur, quum recta serie incedunt cum lochago et urago, sua inter se spatia servantes; jugare, quum recto ordine incedit quilibet secundum longitudinem ex iis, qui sunt in versu jugante. (2) Jugant autem cum lochago lochagi omnes, cumque epistata ejus lochagorum reliquorum epistatae, et sic deinceps ceteri. (3) In rectum dare, est vultum militum in priorem locum vertere, ut si quis in hostes conversus jubeatur inclinare in bastam, dcinde dare se in rectum, debebit is rursum convertere se in hostem.

XXII1. Evolutionum autem species suntduae, una per versus, alia per juga; utraqueiterum in tres species diviuitur. Est enim una evolutio exeligmus quae Macedonica, et alia quae Laconica, et alia quae Cretica vocatur, quam ipsam etiam Persicam et Chorium invenio oictam. (2) Macedonica est, quae (per or dines) anteriorem phalangis locum facta mutatione accipit, et a fronte vertitur in tergum; (3) Laconica vero, quae posteriorem phalangis locum capit, et similiter a fronte vertitur in tergum; (4) Cretica autem, quae et Persica vocatur, eundem quidem phalangis retinere locum facit agmen totum, singulos autem armatos

locum, quem antca tenebant, cum alio ita commutare, ut lochagus uragi, magus lochagi locum et ctafrcntc tergum occupet. (5) Evolutiones autcm per juga liunt, quum quis ad scctiones statucre vult cornua, ad cornua vero sectiones, et hoc modo medium totius phalangis lirmare , et similiter ad dcxtra ponerc sinistra, et ad sinistra dextra.

(0) Sin per niajores phalangis partes evolutiones facere non

licet, hoste jam appropillquante, et nihilominus mutari acies debet, tum per singula syntagmata eas faciunt.

XXIV. Evolutio autcm (lum fit per versusMacedonica vocatur, quum mutatur lochagus, quiquesequuntur, ab hasta se vertentes alii post alios collocantur. (2) Evolutio autem Laconica vocatm, quando lochago vertente se ah hasta versuin totum in alium anpialem priori vertit locum, ceteri autcm sequentes ordiue post eum similiter statuuntur; vel, qnaudo uragus immutatur, ac qui post eum constitutus uraguni ab hasta prsccedcns ante eum collocatur, ceteriquc similiter alius antc alium statuitur, donee lochagus liat protostata. (3) Choriusautem exelignius lit, quum lochagus conversus in hastam proccdit in versu , donec venerit ad locum magi, magus autem, donee ad lochagi. (4) Atque ita quidum liunt per versus; ad eundcm vero modum et per juga quomodo fiant, non difficile est intclligerc.

XXV. Duplicationum vero genera sunt duo; alterum per juga fit, alterum in latitudinem. (2) Atque horum quodlibet aut numero fit, aut loco. Numero quidem, si pro mille viginti quattuor in longitudine faciamus bis mille quadraginta octo, eundemque locum phalanx tota retineat.

(3) Fit hoc autem insertis in medio armatorum epistatis,

qui sunt in latitudine, atque ita densatur frons phalangis, (4) Quodsi hos restituere volumus figurse priori, exclama.

mus hoc : Qui in longiludine sunt inserli, revertantur in ordinem. (5) Sin vero duplicare in eodem loco voluerimus longitudincm, ut exempli gratia stadiorum quinque aciem extendere in decem, ex latitudine iiisertosin longitu.

dinem, medium intcr armatos intcrvallum obtinentem jubebimus ad dextram explicari, reliquos vero sive dimidiam partem ad sinistram, a versibus secundis ad cornua incipientes, atque ita duplex obtinebit spatium universa acies. (fi) Quodsi restituere hos volumus priori formaj, explicareeos, qui sunt ad cornua collocati, jubebimus ad loca, quae prius babebant. (7) Non autem valde utiles sunt liaj duplica- tiones, si hostcs. in propinquo sunt, quod tumultus quandam specieminexercitu nostro praibeant, exercitusque ipse in transmutatione minus ordinate firmiterque collocetur

(8) Verum longe melius, extendere levis armature' milites atque equites, ut ex duplicatione absque mutatione phalangis pedestris terror hostibus injiciatur. (9) Est autcm duplicatio neccssaria, quando circuire cupimus cornu advcrsariorum, aut cavere, ne ipsi circumeant, (10) Latitudv autem duplicatur, si secundus versus prirno adjungitur, ita ut secundi versus lochagus epistata fiat lochagi in primo versu, epistata prinii versus, epistatac secundi versus cpi.

stata. (11) Ita manque qui primus erat versus secundi, secundus fiet versus primi, secundus vero versus secundi,

quartus primi versus. Atquc sic deinceps, donee tolus versus secundus recta linea alternatim primo in latitudinem insertus erit. Ita namque et versus quartus tertiuni tlilatat, si ei addatur, et in universum omnes pares si imparibus inserantur. (12) Nec vero, quomodo secundum latitudinem locus duplicari debeat, inteilectu est diffieile.

itcmque quomodo acies ex eo restituatur in priocem formam.

XXVI. Transversa phalanx est, quae longitudinem latitudine multo habet majorem; recta vero, quum Iit processus in cornu. Sic vero etiam latitudo major lit longitudine. (2) In universum vero oblongum agmen dieitur, cujus longitudo major est latitudinc; rectum autem, cujus latitudo major longitudine. (3) Obliqua phalanx est, qua: cornu alterutrum, quodcumque visum fuerit imperatori, hostibus habet proximeobjectum, eoque solo proeliatur, alterum vero scrvat velut in subsidium. (4) Parembolam sive inserlionem vero nominant, quum in spatiis quorundam, qui priori positi sunt loco , intermediis, qui stant in poste-

riori loco collocantur recta cum eis linea, ut sic impleatur spatium vacuum ante in phalange relictum. (5) Adpositio- nem dicunt, quum ab utraque agminis parte > vel tantum

alterutra ad cornu ponitur globus, qui phalangis fronti recta linea respondeat. (6) Injunctionem vocant, quando leviter armatos in intervalla peditum inserunt, virum viro adjungentes; (7) subjunctionem vero, quando leviter armatos ad extremitates phalangis subjungit aliquis figura infIexa.

XXVII. Oportet autem exercitum assuefieri ad percipienda mandata confestim, quum ea qua; significantur voce, tum ea quae percipiuutur visu, turn quae dantur tuba. (2) Yidentur autem evillentiora, qua; voce dantur, quandoquidem sic tota declarator senlentia, non vero signum modo ejus editur vel oculis vel auribus pcrcipiendum. (3) Verum quoniam plurima impediunt in pugnis ea qua; Hunt declaratione vocis, velut Iragor armorum et adhortationes mutuje et ejulationes vulneratoruirf, et praterveotio- nes copiarum equestrium et armorum strepitus et equorum hinnitus et lixarum turba, idcirco exercitum assucfaccre

portet etiam ad ea signa obscrvanda, qure percipinntur visu. (4) Quanquam ct ea interdnm observari difliculter possint, ut quum oritur caligo, aut pulvis excifatur, aut sol ferit oculos, aut nix dcnsa aut pluvia vehemens coelo delabitur, aut loci arhorihus sint consiti aut collibus distincti, ut a phalange uiii versa signa ncqueant conspici. (5) Ac ubi quidem colics visum impcdinnt, plura signa pro.

poncnda , quae possint conspici. Quae autcm ex aerc existnnt impedimenta, adversus ea tuba est idonea.

XXVIII, Dc itineribus autcm, qlla; facit exercitus, hoc notari debet, quod eorum aliquoddicatur epagoge, aliqucd paragoge. (2) Ac epagoge quidem est, quando tagma unum statiin alterum subsequitur, ut quum praeccdit tetrarcliia una, reliqua; tetrarcliia; similiter ordinatae sequuntur, vol quando xcnagia prrecedit, sequuntur eeteroo xenagiae : uno verbo, quando uragis tagmatis prsecedentis coniiinuuntur

subsequentistagmatis duces. (3) Paragoge autcm est, quando tota inccdit phalanx, duces autem habet vel a dextris vel a sinistris. lit quando a sinistris, paragoge sinistra dicitur, quando vero a dextris, dextra. (4) Quoquo autem modo fiat iter, aut in epagoge aut paragoge, lit aut unilatero tagmate aut bilatero aut trilatero aut quadrilatero. (5) Unilatero fluidcm, si duci ab uno latere suspicio est hostis; bilatero, si a lateribus duobus; trilatero, si a tribus; quadrilatero vero, si ah omni latere irrupturi hostes viden.

tur. (0) Sed et monophalangia quando iter instituitur, aliquando diphalangia, et triphalangia, et tetraphalangia, Atque hoc quid sit haud difficile est conjiccre ex antecedentibus agminis spccicbus.

XXIX. Deinde vero et ampUistomos phalanx vocatur, quae dimidiam partem virorum in vcrsihus avcrsam habet a se mlltuo, sic ut terga sibi obvertant. (2) Diphalangia vero amphistomos, quae in itinere duces habet ahutraque parte in paragogis constitutos, alios in dextra, alios in sinistra, [uragos vero inlus collocalos. Antislomus autem diphalangia duces in medio habet] uragos autcm extra collocatos utrinque in paragogis. (3) Phalanx autem heterostomos est, quae pracfecturam habet dimidiam in itinere in sinistra paragoge, hoc est, praefectos ex sinistra parte, dimidiae autem partis reliquae praefectos phalangis in dextra paragoge. (4) Homoeostomos autem diphalangia in itinere

est, quae duces alterutrius phalangis ab iisdem parfibus habet collocatos, vel a dextris, vel a sinistris alterutrius phalangis. (5) Quando vero phalanx amphistomos duces I.

primores inter se conjungit, eos vero, qui sequuntur, dii- II jungit, cuneus id dicitur. (6) Quando autcm antistomos diphalangia eos qui sequuntur conjungit, primos vero disjungit, coelembolum id appellatur. (7) Plaesium vero di.

citur, quum ab omnibus lateribus acies instruitui figura oblonga, (8) Plintliium vero, si figura quadrata fiat illud ipsum, quod Xenophon Grylli filius plagium anquilateruni appellat. (9) Hyperphalangesin vero appellant, si ab extremitate phalangis utraque hostes circumdamus; hypercerasin vero, si ab uno tantum, quocunque tandem, cornu : ct hyperphalangesin quidem subsequitur h\ percerasis, at non vicc versa. (10) Atque ita quidem cornu alterutrum superare etiam qui copiis minus sunt instructi possunt, et in eadem latitudinc conservare totam aciem. Hyperplialan- gesin autcm adhiberc in aequali multitudine vel etiam minore, nisi extenuare niinis aciem velis, baud potes.

XXX. Impedimenta vero duci sub pr.icfecto debent.

Sunt autem modi ducendi ea (luinllue. Vel enim antecedere debent exercitum cum praesidio proprio, vel sequi, vel a latere ire; quod ipsum quoqne duplicis est generis, a dextro videlicet: vel a sinistro; vel denique in medio exercitus concludi. (2) Ante phalangem quidem ducere oportet impedimenta, quando abducis ex regione hostili; phalangem vero debent sequi, quando in hostilem rcgionem irrumpis; a latere alterutro incedere, si ab alterutro est metus;inipsa autem phalange, quando ubique omnia sunt suspecta.

XXXI. Mandata vero brevissima quam maxime potest via perspicuaque dari oportet. Fit hoc autem, quando, uti absque ambiguitate intelligere possint milites, operamdamus. (2) Ut si dicas, inclina, addasquc in haslam clypcumve, qui sueti sunt celeriter obtemperare mandatis, aliter aliterque id accipientes, diversimode facient. Non igitur dicendum inclina in ltastam, vel illclinain cly/>ett»j ,sed inverse, in hastaminctina, in clypeum inclina.

Sic enim universi idem intelligent exsequenturque. (3) Ad eundem ergo modum ncque immuta, neque cxplica dicendum, quum mandatum datur. Haec cnim generis actionem

innuentia, audientcs inducullt ad actiones alias aliasquc, sed species praeponendae sunt genen, ut, ad hastam inwmta, vel ad clypemn. (4) Exindc quoque potius dicimus, Laconicam explica, aut Choriam, aut Macedonicam. Si vero non pracponas qualfcm, et simplicitcr dicas, explica, alii aliam explicationem explicabunt. (5) Nihil autem aeque utile in itineribus pugnisque, ac silentium exercitus totius. Id quod et Homcrus ostendit in poesi sua. Nam de ducibus Graecorum ait (11. 4, 428) :

lmperabat suis unusquisque ducum ; de exercttu vero : celeri taciti ibant (neque dixisaes tantas copias sequi habunles in pectoribus vocem) silentio reveriti ductores.

Barbarorum vero confusionem ostendere cupiens, cum clangore sonituquc, ait, ivissc Trojanos, sicut aves.

(6) Et rursum in alio carmine (11. 2, 459).

Horum autcm sicut avium volatilium gentes mUllae, anserum vel gruum "cl cygnorum longa colla halllDUum i et persequens avium tumultum : Sic Trojanorum clamor per cxercitum lalum exortus est non cnilll omnium erat una vociferatio, neque una vox.

At vero de Graecis ait

Hi vero ibant tacite, Mart em spirantes Achivi' muluum in auxilium discrimen adire parati.

Sic. enim et duces celeriter imperia proponent, et pl'OpO- sita exercitus celeriter intelliget.

XXXII.lmperia vero ista sunt. Age ad arma. Lixa disccdata phalange. Tace, et attende jussis. Sursum hastas, Deorsum hastas. Uragus versum dirigat. Serva intervalla Ad hastam inclina, Ad clypeum inclina. Procede. Sic con.

siste. In rectum restitue. Latitudinem duplica; restitue Laconicain explica; restitue. In hastam converte; restitue.

(2; Atque istaquidem, ceu in arte coinpendiosa, sufficere videntur, de veteribus Gracorum ac Macedonum aciebu.

ei, qui ne harum quidem imperitus esse volet. (3) EglI: vero exercitationes equestres, quihus equites Romani exorcutUt., in praesens persecutus (nam de Graecorum exercitationibus equestribus jam dixi in scripto, quod pro Imperatore ipso composui), hic linem faciam Jibri tactici.

XXXIII. Non ignoro autem, fore diflicilem omnium vocabulorum explicationem, quod ne Romani quidem ipsi multa eorum hSbeant ex sermone proprio, sed ex Iberico aut Celtico, quoniam res ipsas, quae Celticae sunt, assum- pserunt quum eis in proeliis Celtarum equitatus maxime placeret. (2) Si enim ob alia, etiam ob hoc laudandi Roman, , quod non sic amarint patria et sua, ut non undique' quae essent utilia, seligerent, inque suos usus converterent

;j) SIC invenias arma accepisse quaedam ab aliis, qnre nunc appellantur Romana, quia iis optime Romani usi sunt. ah ahis ctiam exercitationes militares, et sellas magistratuuu, et vestem purpura praetextam, (4) Quin et deos ipsos aliunde acceptos coluut, velut suos. Quare multa faciunt in cultu isto, ad hunc diem, quae dicuntur fieri vel ex instituto Achaeorum, vel commimi Graecorum omnium. Observant quoque Plirygia instituta nonnulla. Nam etRheam colunt Phrygiam ex Pessinunte advectam, et luctum, ob Attin Phrygium Romae lugent, Lavacrum quoque, quo lota Rhea a luctu desinit, Phrygio more instituitur. (5) Sed ct legum.

quas primum in tabulis duodecim habebant conscriptas plerasque invenies ab Atheniensibus accepisse. (h) EL hacc quidem quomodo se liabeant singula, et quae a quoque ipsis vindicentur, non parvi laboris esset explicare, At nunc tempus est ut de exercitationibus equestribus loqnar.

XXXIV. Atque campum quidem, in quo exercitatio- JlCS istas peragant, non aequalcm eligunt modo, sed iusuper ita praeparant, ut medium ejus justa allitudine suflodiant, egestasquc glebas discutiant, quo sint omnia mitki molliaque, resccantes ab omni campo locum ante suggcstum silum in figuram aequilateram quadratam. (2) Ipsi vero armati instrnuntur galeis ferreis aut aereis inauratis, quotquot vol ratione dignitatis eminent, vcl rei equcstris arte excellunt, ut et hoc ipso in se convertant oculos spectatorum. (3) Eao galcae autem, non ut iIIae, quae ad bella parantur, caput solum atque genas protcgunt, verum similiter toti equitum faciei obtenduntur, circa oculos tantum aperta; ita, ut visum non impcdiant, slIlIul tamen ipsis etiam oculis praebeant tutamen. (4) Setae vero ab ipsis dependent navae, non tam ad usum aliquem quam ad pulcliritudinem; quae in cuisu equorum vel a levissima, Wire forte spiret, aura agitatae jucundiun pnebcnt spectaculum. (b) Gestant ct scuta, non qualia usitata sunt in bello, sed ponderc leviora, quandoquidem in edentate ac venustate omnc studium ponunt, et ad voluptatem varie.

prata. (6) Pro thoracibus vero sagula Cimbrica, requaUa similiaque thoracibus, quantum autcm ad color cm, coccinea quraedam, quaedam hyacinthina, alia variis distincta coloribus, (7) Tibialia vero circa crura non Parthorum vel Arineniorum modo larga, sed ad crura adstricta. (8)

Equi vero corum frontalibus probe sunt muniti, sed laterum munimentis haud indigent. Etsi enim fcrreis cuspi.

dibus in hoc ludo careant jaeuta, oculos tamen equorum vel sic laedere possint; sed latera eorum, praesertim quum cphippiis max imam partem tegantur, absque damno tcrire licet.

XXXV. Primum autcm decursionem instituunt in demonstratum campum, magnificentissime ad pulchritudinem dignitatemque instructam, unde ex improviso maxime procedere videantur, neque simplicem sed variam quammaxime profectionem facerc. (2) Signis autem distinctis procedunt, non Romanis solum, verum etiam Scythicis, ut et varia magis et simul formidabilior fiat ista decursio.

(3) Scythica autem signa sunt dracones convcnienti longitudine pendentes ex contis. Fiunt autcm ex pannis inter se consutis diversicoloribus, qui capita et reliqua corpora tota ad caudam usque repraesentant serpentum; adeo ut speciem quammaxime formidabilem etiam commenta liaec prae se ferant, (4) Sane, quando quicti stant equi, nihil amplius quam pannos videas divcrsicolores ad inferiora dependentes : quando vero currunt, innati turgescunt, ut ipsas feras specie referant, quendam ctiam sibilum edant per vehementem agitationem vento violentiore eos perflante.(5)Atque istaec quidem signa non modo visu sunt ju-

cunda vel terribilia, sed etiam ad decurrcntium distinctionem faciunt, neve ordines in se mutuo incurrant. (6) Nam qui ea gestent, pcritissnni evolutionum et conversionum in varios circulos variasque in directum decursiones iustituendarum eliguntur; cetera vero mullitudo nihil curat aliud, quam ut suum quisque sequatur signum, (7) Atque , ita quidem variae conversiones, multiplicesque in contrarium cvolutiones, diversaeque aliae ac aliae decursiones fiunt, et niliilominus non confunduntur ordines. Quod si contingat ut signum unum in alterum, equus in equuin incurrat, totus ordo dissolvitur; neque decus modo, sed et

usus totius negotii perit.

XXXVI. Simul autem ac finiunt decursioncni emu, ad laevam curriculi alii post alios equites consistunt, cquorum quidem capita llectentes retro, clypeos autem tergis ct ipsorum et cquorum projicientes. Eaque acies, (IUemadmodulll quuIU clypeos inter se jungunt pedites, testudo appellator.

(6) Duo vero equites a versu hoctantum distantes, quantum sufliciat excursionibus equitum amicorum, collocanlur ante cornu dextrum testudinis, ut cxcipiant ictus eorum, qui recto cursu invchuntur. (3) Atque ita quidem pars dimidia equitum muniti stant ad protegendos sese clypeis parati.

Quam primum vero signum datur tuba, altera invchitur et quam plurima crebcrrima tela cmitlit, primum qui primus

est virtute (ad [ccvam? ), post eum sccunlius, ac deinde cetcri. (4) Ars autem rei consistit in eo, ut plurima et crcbcrrima tela, recto cursu pergente equo, in duos anie sinistrum cornu testudinis collocatos conjicicns, ipsa maxiini; arma eorum feriat. (5) Recta autem sic procurrentes inclinant se deinde in transversum, et in orbem sese convertunt.

Faciunt autem inilinationem in dextram suam versus hastam. (6) Ita namque jaculantibus nullum impedimentum ollertur, clypeosquc projiciunt adversus eos, qui emittunt tela in decursione.

XXXVII. Oportetautem queinlibet ex praeterequitantibus tot gestare tela, ut per totam illam clypeorum protensionem possit emittere. Eaque continua telorum emissio, fragor.

que iste indesinens, si quid aliud, horribilis est aspectn (2) In medio vero inter cornu dextrum acici et ante id col-

locatos duos equites ex improviso cxcurrunt equites, qui ante aciem suam proequitantes, tela emittunt in prater- equitantes, inclinant vero in dypeum, quo ipso minus tuta iis praetervectio est. (3) Ac sane equite ad hoc opus est quammaxime exercitato, qui simul tela emittere in incurrentes possit simulque dextrum objecto scuto legere latus. (4) Et in praetervectione quidem ad dextram se convertens telum emittat necesse habet; in integra autem conversione, ea jaculatione utendum, quae Petrina dicitur

lingua Celtarum, omniumque est difficillima, (5) Oportet enim convertentem sese, quantum ferre niollia latera poasunt, versus caudam equi recta quam maxime jaculum emittere retrorsum, coque facto, confestim iterum se verlero et tergum clypeo tegere, quoniam se aiioquin nudum prae- berct hostibus, si absque scuti objectione se conrorteret.

XXXVIII. Quamprimuin autem haec decursio finita est, ii qui priorcs incursionem fecerunt, sua vice ex online collocantur ad dextram bematis, quemadmodum reliqui in sinistra, equitcsque duo progressi a cornu aequaliter eonstiterunt, atquc ii qui in inedio boruin et totius aciei procurrunt, ad eundem modum tela sua emittunt in praetervehen-

tes. Ad quam jaculationem optimi equites scliguntur. (2) Ceterum qui adextra beinatis, quod vocant, parte incipiunt, nihil prater continuae jaculationis strepitum indesinentem spectatoribus exliibent ~(ooJoEv eino : a-/.or,v aws/ov; -rrj; dxp. xai avsTcaXXavc-cou tou xt. 7vaps/_ovTat). Neque enim aliud spectaculum iis, qui in bemate adspiciunt, prabent propterea, qnoll dextra pars equitum ab iis aversa est. (3) Quando vero a sinistra incurrunt, tunc et telorum emissio manifesto conspici potest, et scutorum objectio, et telorum ex sinistra manu in dextrani translatio celerrima; dextraque quomodo ea arripiat et super caput circumagens perinde ac in rotae circumactione, arrepta simul emittat simul-

que equesin equo suo habitum decentcm rectumque etiain in jaculatione festina conservet, ideo praecipue, quod procurrentium spectatur et armorum splendor. et equorum pernicitas, et in conversionibus (lexionum elcgantia et uomodo aequalibus intervallis equitum incursiones fiant.

(4) Quaedam quidem multum distantes propter hoc ipsum continuitatem jaculationis tollunt ; contra aliae quiini ex nilUis propinquo sibi succedant, ne accurate ludus fiat impedimento sunt, justamque ejus rationem pessumdant. Bonum namque cquitem malus prope cum incursionem faciens non animadverti interdum efficit; contra si malum sequitur bonus uti decet procurrens, is illius ruditatem obtegit. (5)

Oportet vero servatae continuitatis laudem integram justamque esse bono, malum autem eo quod meruit probro affici, XXXIX. Bis autem mutatis ordinibus scutorumque projectionibus et jaculationibus, et conversionibus, quando secundam sinistramque incursionem faciunt, non simpliciter inclinantes versus hastam, et ad bema Ilectentes, equos dimittunt, verum qui promptissimi sunt unum quilibet jaculum sibi reliquum faciunt, nonnulli strenuissimi etiam duo. (2) Jam ubi adequitantes bemati appropinquant, in gyrum equum circumagunt, et in ipsa hac conversione versus campi extremitatem obliquo jaculum emittunt, annitentes ut vehementissime vibratum 1D longissimum projiciatur. (3) Qui vero etiam duo jacula

sihi reliqua fecerunt, ii quando ad beina advehuntur, caput sub clypeum paullulum inclinantcs, et dextrum lalus - quantum ejus fieri potest circumflectentes, rctro jaculum, quod superest, emittunt.

XL. Praeterea fit cursusaliquis, qui dicitur Cantabricus, sicut mihi quidem videtur, sic a Cantabris, gente Ibcrka, vocatus, quod hine eum suumfecerint Romani. (2) Ilabet autem is se ad hunc modum. Testudo quidem equitum, quemadmodum ab initio, a sinistra parte bematis condensata collocatur, exceptis equitibus duobus, qui jacula ab incurreutibus recta in ipsos conjecta exciperc debent. (3) Procurrunt vero et a dextris ut antea inclinantes in haslam. Quumque hi procurrunt, in sinistra parte funiculi fit alia procursio, in circulum flexa. (4) Kquites autem lii non pugnant telis lcvibus, verum liastis politis , ferro quidem nullo munitis.

propter pondus autem minimc facilibus iis qui debent emittere, neque iis in quos emittunlur, plane innoxiis. (5) Quamobrem ctiam praecipitur, ne quis praeterequitantium

galeam petat, aut hastam in equum dirigat, sed priusquam equesse inclinet, et latus suum apcriat, aut tergum nude!

convertenssese, in ipsum clypcum dirigat ictum, et hastam quanta potest vi emittat. (0) Summaquc hujus rei cura consistit in eo, ut quampioxiinc ad praeteventes accedens * is, qui in Cantahrico hoc circulo est constitutus, inwiiuin maxime clypei feriat emissa hasta, illaque clypeo inciden; emittat sonnm, vel per cum prorsus penetret, et post eum secundus eodem modo aggrediatur secundum, et ter tins similiter tertium, et qui sequuntur deinde ordine reliquos. (7) Fragor namque oritur horribilis ex eo, et conversio in negotio isto pulchram habet speciem. Atquc una quidem pars dexteritatem celeritatemque suam exercent in emittendis jaculis, altera vero circumspectionem cautionemque contra ingmentcs. (8) Ad haee operam et osten tationem in eo ponunt, ut continua sit jacuJatio, non qui.

dem omnes, neque enim omnes ad celcritatem istam sunt

idonei, verum qui sunt summi in arte equestri. Atque hi quidem equos statuunt, ut in dextra parte habeant bematis extremitatem. (9) Hinc lente procedente equo usque ad extremum campi subfossi oportet equitem plurima sine IIIIL intermissione quam longissime in regionem non complanatam, jacula fortiter vibrata emitterc. (10) Proque bono is habetur, qui observatis legibus tela quindecim emiserit.

antequam equuscampum egrcdiatur. (11) Multo vero justius iaudatur is, qui ad viginti pervencrit, quod supra hune numerum nemo facile eorum qui observant quod oportet, ascendere valeat , verum dolo, qui fit, quum equus ssepius sistitur, ut inter standum duo triave jacula emittantur, ve!

quum exceditur eitremum campi subfossi. (12) Ego vero multo potius commendo rem legitime institutam, quam quae ad admirationem spectatorum fraudulenter adornatur.

XLI. Hinc vero tandem velut ad prmhum armantur tho.

racibus fcrreis et galeis, et clypeis non amplius levibus illis.

(2) Et primum quidem ordines studiose coucitant equos; unam vero gestans hastam quivis priusquam ad bema veniat, vibratam et cum sono commotam ejaculari debet recta dirigens eam in scopum, qui quidem in sinistra bematis parte ad hanc ipsam rem est defixus. (3) Quique ex ipsis sunt praestantes, cursum hunc etiam altera vice conficiunt, aliqui et tertia vice, non quod necesse sit, sed quod ipsa re hoc, et obtenta ex eo laude gaudent. (4) Secundus autem cursus fit cum duabus lanceis, quas recta eqtitim agendo quam maxime fieri potest scopum versus emittere oportet.

XLII. Quando autem finitum etiam id, quod in jacula- tione hac sponte aliqui praestare voluerunt, tllm duces qui probe muneresuo funguntur, jubent noininatim proclamari singulos ex ordine equites, primum decurionem, dcindc cum qui duplex stipendium atque cum qui simplex cum lli- midio meretur, postremo reliquos decuriae mililes; ac sio omnes deinceps decuriae recensentur. (2) Is qui pioclamatur, debet simul vocanti respondere magna voce, ADSUM, simul vero procurrere equo, ac tres ferre lanceas, primamque ab initio campi effossi emitterc ad scopum, secundam

ab ipso bemate, eamque recto cursu pergente equo ; tcrtiam autem, si ex lege ab imperatore coustituta egerit, quando equus sese ilectit in dextrum, in scopum alium, qui ad hoc ipsum ex mandato Imperatoris, ut lanceam tertiam excipiat, stat erectus. (3) Atque hie quidcm jactus omnium est difficillimus, ut qui, priusquam penitus vertatur equus, in ilia ipsa inflectione debet fieri. (4) Xynema enim Celtarum vocedictus, nunc quidem omittitur, ut qui neque telo absque ferro facile instituitur. Interdum vero fit, ut quis per celeritatem et gloriac studium quattuor lanceas recto equo ad scopum primum jaculando emiserit, vel tres quidem equo recto, quartam vero in conversione, prout statuit Imperator. (5) In his qui sit' jaculator bonus malusve maxime apparet, quum agat nee in versu indistincto, nce tumultuarie procedente negotio. Atque earn exercitatic.

nem, quae plurimos exhibeat lancearum jactu praestantcs ego prae ceteris laudo, utpote quae seria negotiorum bel-

licorum accedens instituatur.

X LIII. Praeterista fiunt etiam diversae jaculationes aut levium peltarum aut telorum non arcu, verum machina emissorum, item lapidum e manu aut funda jactorum a,1 scopum, qui medius inter duos, quos ante memoravimw statuitur, In quo rursum egregium, si quis lapidibus scopum confringat, quanquam non facile confringi possit. (2) Sed nec in his exercitatio subsistit, verum contos primo quidem rectos velut in hostium aciem munitam ferentesprocurrunt, mox velut hostes fugentes persequerentur, quidam

vero velut contra alium hostem , in conversione equi scutaefferente super capita, post se protendunt, contosquc supra rotantes, velut hostis alius persequeretur ipsos, cmittunt.

Vocaturque opus hoc Cclticc, Tolutegrum (Slutegum unuscod.). (3)Deindestringuntgladium, et aliteralitcrquead plagam circumagunt, prout fieri maxime potest, vel ut fugientem adversarium assequantur, vel cadentem interficiant, vel a latere aggrediantur. Ad liaec saltus in equos faciunt quam maxime varios, quotquot modis rationibusque equus ab equite consccnditur. (4) Postremam exhibent conscen sionem armatam, currente equo, quam viatoriam aliqui appellant.

XLIV. Atque istne quidem Romanorum equitum et ah antiquo usurpatae sunt exercitationes. Imperator veroadinvenit, ut etiam barbarice se exercerent, prout vel Parthorum vel Armeniorum equites jaculatores se exercent, , itemque prout varie Sarmatarum aut Celtarum contati equites per vices incurrentes convertunt avertuntque cquos, itemque ut discerent jaculationes, quibus in hoc negotio variis diversisque utuntur idoncis ad pugnam, et clamores patrios cuique genti, Celticos Ccltis equitibus rcceptos,

Geticos Getis, Rhaeticos iis qui sui sunt ex Rhaetia. (2) Etiam fossam aut maceriam transilire equi ipsorum discunt; Atque uno verbo, nihil est apud Romanos studiorum veterum et dudura derelictorum, in quo non, novo capto initio, denuo exerceantur, itemque eorum omnium, quae excogitata sunt ab Imperatorc, alia ad venustatem, alia ad celeritatem, quaedam ad usum ipsum in negotio: (3) adeo ut ad praesens Imperium, quod Hadrianus vigesimum nunc regit annum, multo magis videantur mihi convenire versus illi, quam ad veteres Lacedaemonios: Ubi ensis juvenum valet, et musa stridula. [operum.

et justitia latam obtinens viam, pulchrorum auxiliatrix



Prooemium quo pratermissa a Xenophonte se diclurum promitlit.

Quae commoda hominibus ex venatione proveniant, Xenoplion Grylli filius exposuit, ct quam cari diis iminortalibus, quamque cclebres per omnem Graeciam fuerint, qui earn artem a Chirone didicerant. Dictum quoque ab eodem, quae vcnationi cum re bellica conveniant, et qua aetate, quo corporis habitu, quove ingenio ad hoc studium accedendnm; turn etiam quomodo retia et plagse et casses paranda siut, qua ratione tendiculse ponendae feris quae tendiculis capi queant. (2) De leporibus quoque eorumque natura dixit; uti pascantur, ubi cubilia sua liabeant et quomodo sint pervcstigandi : turn de canibus, quinam vestigiis perscru-

tandis apti, qui inepti sint; et quibus signis, quum ex forma turn ex operibus utrique dignoscendi. (3) Nonnulla etiam de aprorum et cervorum, item de ursorum et leonum venatione attigit, quomodo astu doloque capiantur. (4) Verum quaecumque omisisse mihi videtur, non incuria ille quidcm, sed quod Gallicos canes et Scylhicum Libycumquc equorum genus ignoraret : ea ego persequar, qui et nomen et civitatem cum ipso communem habeo, iisdemque venationum, disciplinae militaris et sapientiae studiis a puero incubui ; praesertim quum et ipse sibi perscribendum existimavit, quae minus perfecte a Simone de re equestri fuerant exposita, non contendendi studio adversus Simonem, sed quod hominibus ea usui futura cognosceret.


Xenopbontem caues Gallicos eorumque similes ignorasse.

Et quod Gallicos canes ignoraverit, id nulla probatione indigere existimo : necdum enim cognitae erant gentes, quae eam Europae partem incolunt, praeter Italiae oram quam obtinebant Graeci, eosque, quibuscum commercia maritima exercebant. (2) Nec ullum aliud gtnus canvm

quod Gallicos velocitalc aequaret, ipsum cognovisse, id ex co conjicere licet, quod ait (5, 29) : « Quotquot lepores a canibus capiuntur, praeter corporis naturam allt casu fortuito capiuntur. JI (3) Nam si Gallicos canes novisset, idem puto aflirmasset de his canibus : « Quotquot lepores c VCilti.

gio non capiunt canes, cos practer naturam et constitutionem corporis non capiunt, aut casu quodam lortuito : nam qui corpore sunt bene composito animoque generoso, cos nullus unquam lepus effugiat, nisi locorum difficultas sit impedimento, aut silvarum latebrae tegant, vel cava ac profunda terras caverna oculis subducat, aut fossa occultum rcfugium

praebeat, (4) Qua re factum existimo, ut tam prolixe disserat quomodo in retia lepus compellendus, et si retia transilierit, quomodo perscquendus cursu, pressoque vestigio iterum perquirendus, donee fessus victusque labore capiatur. (5) At si quis bonos habeat canes, ei nee retibus esse opus, nec effugientem pervestigandum, id vero nusquam indicavit, sed cum dumtaxat cxponit venandi

modum , quo Cares et Cretenses utuntur.


De Gallicis canibus et quali corporis specie sint.

Ceterum Galli ctiam absque retium usu vcnantur, quotquot quidem non victum venando quaerunt, sed ipsam honestam voluptatem quam venatio habet conjunctam.

Namet istuc genus canum est vestigiis odorandis non minus aptum quam Caricum et Creticum, sed specie turpe ct brutum. (2) Vestigant autem et ipsi cum clangore et latratu, ut Garici, qui clangendo feram insequuntur : sed isti multo vehementiores sunt et minus sui compotes, ubi vestigium suboluerint. (3) Quin etiampridianis nonnunquam nimis acriter excitantur, adeo ut nimium illorum elangorem, eumque similem ex omni vestigio non minus cursu quam

cubitu impresso, aversarer. (4) Verum in persequendo reperiendoque, ubi lepus se loco moverit, nec Caricis nec Creticis sunt inferiores, nisi quod celeritate cedunt. Quocirca boni consulendum, si vel unum leporem hiberno tempore capiant : tantum ipsi spatii relinquunt ad interquiescendum, nisi forte canum tumultu perturbatus opprimatur. Canes illi Segusii appellantur : quod nomen a gente quadam Gallica obtillCllt, ubi mea quidem opinione provenerunt principio et in pretio esse cceperunt. (5) At de his nihil dici poterit, quod non a Xenophonte seniore dictum sit prius : nihil enim peculiare aut diversum ab aliis in indagando vel persequendo prae se ferunt, nisi quis de forma eorum loqui velit, quod mihi vix opera pretium esse videtur; ni forte id unum dicat, eos hirsutos et aspectu turpes esse, et generosissimos quosque turpissimos : adeo ut celebris cujusdam inter GaIIos sentenl ia feratur, qui men •

dicis stipem per vicos mendicantilius illos comparabat: nam vocem flebilem miserabilemque edunt, et vestigia feri non acri et animoso, sed misero et quasi dolore expresso latratu premunt. (6) Atqui de his nemo quidem quidquam relatu dignum scripturus mihi videtur. Ceterum Gallici canes maxima pedum cclcritate pollentes, Gallorum lingua verIragi vocantur; non ab aliqua gente, uti CrtAici, Carici, vel Laconici, sed lit inter Creticos quidam Starcovoi, hoc est indushii, a studio laboris et industria; et Ixap-ai, sive praecipites, a subita vehementia, et mixti ab utroquc genere ; itidem isti a celeritate appellantur. (7) Generosissimis autem nihil specie visuque pulchrius est, sive oculos sive corpus universum sive etiam pilum atque colorem spectes : ita in maculosis mira conspicitur varietas, et quibus simplex color est, in iis et ipse enitet, ac jucundissimum venatori spectaculum praebet.

----4TH gO 8'-


Designis, quibus canes veloces dignoscendi et e contra.

Ceterum et ego dicam quibus signis veloces et generosi canes dignoseendi; turn quorum observatione degeneres tardique discemantur. (2) Primum igitur longi sint a capite ad caudam; neque enim ullum aliud velocitatis et generositatis signum aeque certum in omni canum genere reperiri potest atque longitudo : ut vice versa brevitas tarditatem et degenerem animum arguit. Equidem canes vidi quibus plurima inerant vitla; verum quod longo essent corpore, veloces erant et animi pleni. (3) Atque majores, ubi cetera paria sint, ab solam magnitudinem minoribus praestant. Ceterum inter magnos canes vitiosi sunt, qui membra male compacta et incongrua inter se habent : iique multo deteriores sunt parvis, si cetera vitia paria iis adsint.

(4) Capita habeant levia et nervosa : sed adunci an simi fuerint parum interest; nec id magni faciendum, si fibrae

sub vultu emineant : ii dumtaxat mali sunt, quibus caput ponderosum est, et nares obesae atque illae non in acumen desinentes, sed obtusae. Atque haec quidem capitis species optima. (5) Oculi autem magni sint, clari, puri, lucidi et qui intuentis aciem praestringant; ac potissimi quidem sunt ignei, quique fulguris instar, ut pardorum. leonum vel lyncum oculi, coruscant. Proximi sunt nigri, si quidem aperti fuerint visuque torvi : tertio deinde loco sequuntur caesii; nam nec caesii oculi mali sunt, nec malorum canum indicia, modo et ipsi purique toivique aspectu fue- rint.

De auctoris cane el qualis ille fuerit.

Nam et ipse canem educavi caesium quantum fieri potest maxime : atque is et velox et industrius et animosus pedibusque optimus erat, adeo ut dum aetas esset integra, solus quattuor leporibus sufficcrct. (2) Ceterum mansuetissiinus est (supcrerat enim adhuc qllwn haec scriberem) et heri amantissimus; neque ullus mihi antchac canis fuit, qui me et amicum mcum et venationis socium Mcgillum tauto amore prosequeretur : nam dum cursu intermisso quiescit, nusquam a nobis aut saltern alterutro nostrum divellitur.

(3) Sed si ego domi sim, ipse mecum commoratur, et prodeuntem aliquo comitatur, et gymnasium adcuntem assectatur, corpusque exercenti assidet : et redeuntem praccedit subinde respicicns, ut sciat num forte de via

deflexerim, et simulac me conspexerit, adblanditus nonnihil rursum praecedit. (4) Ac si publici negotii causa prodeam, adest amico mco, idcmquc erga cum facit.

Sin alteruter nostrum corporis morbo detineatur, nus(iuani ab eo discedit; et si vel exiguo temporis intervallo videat, libere asailit quasi salutabs, et laetabundus salutationi testandae voce blanda eggannit : quumque cocnanti adest, nunc uno nunc altero pede contingens, sibi quoque aliquid cibi tradendum monet : turn vocalis admodum est, ut vix credam me alium unquam vidisse vocaliorem: et quacumque re indigeat, voce significat. (5) Quumque tenellus adhuc ilagro subinde ceesus esset, si quis jam eo

fine flagrum dumtaxat nominet, illi obviam procedit, precesque submissus admovet, atque os ori tanquam dcosculaturus applicat, et subsiiiens inhaeret collo, nec ante discedit, quam is qui irascitur, minas ponat : (6) adeo ut nec nomen istius canis prodere me pigeat, quo in posterum exstet fuisse aliquando Xenophonti Atheniensi canem nomine Hormen, velocissimum, sapientissimum atque sacerrimum (?) (7) Aures vero magna; mollesque sint canibus, ut prae magnitudine et mollitie fractae videantur; ilia) enim praestantissimae sunt : sed nec id malum, si arrectae appa-

reant, modo ne breves et durae sint. (8) Sit collum longum, rotundum et ilexibile : adeo ut si canes collo ligatos validiori nisu retrahas, id prae nimia ilexibilitate et mollitie infractum videatur. Pectora lata angustis pracstant. (9) Scapulas disjunctas habeant, non connexas, sed quammaxime a se invicem dissolutas. Crura longa, recta, bene compacta. Latera valida; dorsum latum, firmum, non carnosum, sed nervis innexum. Ventres demissos; coxas non commissas invicem; ilia vacua; caudas exiles, longas.

hirsutas, molles et ttexibiles : caudam extremam pills spissioribus obsitam : internodia longa et bene compacta.

(10) Si crura posteriora anterioribus longiora habeat, melius acclivia percurrct; sin anteriora posterioribus, melius declivia; si utrimque sequalia fuerint, melius planitiem.

Verum quum difficilius sit in loco acclivi a lepore non superari, eo quod lepus longe melius per acclivia currit, illi mihi canes pra-stantiores esse videntur, quibus posteriora crura longiora sunt anterioribus. Pedes auhm rotundi et firmi, omnium optimi.


De celoribus : nec referre qualescumque habeanl.

Colores quoscumque tandem obtlneant, parum refcrt, etiam si omnino nigri aut rufi vel albi fuerint. Nec simplicem colorein ut feritatis signum suspectum habeas : sed quicumque demum fuerit color, nitidus purusque esto.

Pilus autem canibus, sive hirsuti generis fuerint, sive glabri, tenuis, densus et mollis sit. (2) Omnium vero praestantissimi sunt masculi, qui in magno et bene compacto corporis habitu tlexibili quadam mollitie feminis similes 'Vi.

dentur : feminae autem, quae generoso animo et toroso corpore masculos aequant. (3) Atque hasc quidem corporis signa si quis observet, meo judicio satis superquc ex iis animi praestantiam , ex contrariis autem contraria colligere poterit.


De ingenio canum ejusque signis.

Neque minus ex indole canum in utramque partem poterit conjectare, quisquis recte eam inspexerit : nam qui promiscue in omnes saeviunt, degeneres sunt: si quos acres et vehementiores erga ignotos,erga nutricium blandos deprehenderis, idquoque bonum potius quam malum signum.

(2) Ipse tamen canem novi, domi quidem tristem nec ulli adblandientem, qui ad venandum eductus maxima gestiebat alacritate, atque omnes blandissime adulando se invitum domi delitescere testabatur. Et hoc quidem bonum est.

(3) Sed omnium praestantissimi sunt, quibus plurimum adest humanitatis, et quibus nullius liominis conspectus novus atque insolens accidit. At illi qui homines meluunt et strepitu terrentur et tumultus excitant et soepius nulla de causa commoventur, bruti sunt parumque animosi : nam ut homines timidi degeneri sunt animo, ita hlljllsmodl canes nequaquam sunt animosi. (4) Mali quoque sunt qui vinculo soluto in aperto campo vocati non revertuntur ad ductorem, sed resiliunt; et qui blande revocantis vocem contemnunt, minitantem vero prae metu accederc non audent. (5) Sed canem libere vagantem ex cursu ad venatorem etiam non vocantem reverti oportet, ut ostendat sibi non deesse animum obtemperandi : et si venator non comprehendat, tum rursum curriculo abeat, rursumque

redeat. (6) JIli vero bene edocti sunt, qui ad venatona vocem non metu, sed prae amore atque honore nutricii sui se submittunt, instar illorum qui Magnum Regem adorant.

Neque id bonum est canem vinculo exsolutum in campo quietum sistere, nisi senio fuerit confeetus : id enhn ignaviam ostendit. (7) Ceterum generosis canibus hispidum supercilium est vultuque terribili apparent: incessus quoque levis et creber et mollis; quin, et transversis incedunt lateribus, et cervicem ut equi luxuriantes altius erigunt.


Quomodo ex coinestione qualitas canum dignoscenda.

Canum alii avide vorant, alii modeste comedunt: sed modestia generosiorem canem arguit quam aviditas. (2) Sunt et illi boni qui malisspurcisquc cibis abstinent et pane et maza gaudent : nam hic cibus omnium maxime canibus conducit, nec metuendum ne nimium illo se ingurgitcnt.

Optimumautem signum est, si cibo sicco delectentur; nequc id malum, si aqua perfusa gaudeant. (3) Cani aegrotanti jus carnis pinguioris exhibendum, vel jecur bubulum sub cinere calido tostum, tritumque farinac instar aquae inspergatur. (4) Idem quoque catulis inptimis prodest ad corroborandos artus, ubi a lacte depelluntur. Sed lac catulis enutriendis omnium optimum est in nonum usque mensem et amplius; aegrotis quoque et infirmioribus in potu ac cibo exliibitum prodest; conducit aegrotis etiam jejunium.


Cum quibus et quomodo canes cubare debeant.

Sed nihil aeque juvat atque stratum molle et calidum, Optimum tamen si cum homine cubent, quod et humaniores evadant, et hominum cute gaudeant : nec minus ament eum quocum cubent quam qui cibum praebet: sentiet quoque si male habeant, ut sitienti noctu potum praebeat, et si quid necessarium desit, curam gerat: sciet etiam quomodo requiescant; nam si noctem exegerint insoninem, non tutum est eos venatum educere : nec si frequenter inter dormiendum excitentur, vel si quid ciborum evomuerint : quae omnia facile sciri poterunt, si quis cum iis cubet. (2) Pessimum id est si canes cum canibus cubent : at multo pejus, si inter cubandum se invicem oontingant: nan: ubi homo cum canibus cubat, tollit vitia cutis : sed quum canes simul cubant, quibuscumque tandem cutis vitiis mutuo contactu et calore se iniiciunt, adeo ut scabie ferme semper referti sint, ubi in eodem loco cubant. (3) Rei argumentum vel foetor est, quem gravem atque acrem sen*

ties, si locum atiquem ingrediaris, ubi multi canes simul quiescunt,

- .8. 11

Frictionem canibus prodesse, et quomodo institui debeat.

Multum quoque canibus frictio totius corporis prodest, non minus quam equo : utilis est enim ad confirmandos et corroborandos artus ; turn pilum mollem cutemque nitidam reddit, atque omnia ejus vitia expurgat. (2) Perrricandum autem dorsum et lumbi manu dextra, sinistra in* terim ventri supposita : ne pressus desuper canis labantibus genubus aliquid mali patiatur. (3) Latera autem et clunes utraque manu ad extremos pedes perducendi; eodem modo et scapulac. (4) Ubi satis superque perfrictus videbitur, apprehensa cauda tollendus, eaque extensa dimittendus : at me dimissus concutiet corpus et aperte se ea re delectatum ostendet.

'1' - .-


Proestare vinctos potius canes esse quam solutos.

Inprimis autem conducit canem generosum interdiu viiv ctum esse : sin minus, necessum est eos feros indomitosque evadere; etsiquando vinculis alligentur , tum asgre ferentes ululant, et numellas corrodunt, adeo ut ferreis vinculis inn proborum hominum instar coercendi sint. (2) Tum canem solutum omni cibo promiscue vesei necessum est; et diem totum obambulanti currendi vigor perit: sed moderata quidem ambulatio illis permittenda, ut plurimum tamen quiescant.


Quoties producendi canes singulis diebus, et quot qualesque simul solvendi.

Singulis autem diebus quater ut minimum in locum planum liberumque producendi sunt ; et vinculo exsoluti ibidem dimittendi, quum ad necessitatem naturae, tum ut saltu cursuque se recreent. (2) Si pigriores post venationem fuerint, saepiusid faciendum; et bini ac bini simul educendi, ut mutuo certamine atque lusu simul sese et oblectent et exerceant. (3) Plures una eademque vice ne solvas; saepius enim in se invicem irruentes plurimum damni inferunt. (4) Nec robustum et confirmatoe aetatis canem una cum catulo emittas : gravis enim nec sine noxa ejus concursus : nam ubi insequitur, facile praccedentem occupat, et dum fugit, nullonegotio insequentem a tergo relmquit; adeo ut catulo necessario excidat animus, quum utrobique minus valeat. (5) Sed nec infensi sibi invicem

simul solvendi, ne malo se vicissim afficiant : nam canes quoque mutuas inimicitias et amicitias exercent, sicuti homines, praesertim masculi cum masculis et feminae cum feminis; quod invidia plerumque laborent; ncque id susque deque habendum.


Quoties hieme vel aestate canibus praebendus sit cibus.

Hiberno tempore semel canibus cibus praebeatur, idque paullo ante vesperain: nam et dies contractor est, et exercitio assuefaciendi sunt, ut si pet diem fere integrum venationi foret incuinbendum, famem perferre valeant. (2) vEstate praestat iis nonnihil panis praeberi, ne diei longitudine segniorcs fiant; turn si sitiaut, minori cum damno post sumptum cibum bibunt: sed et illud bonum est, si adipem sale conditum cani immittas. (3) Yerum ubi intensior aestus fuerit, praestat ovum nuum capere, etdiducto canis rictu ita immittere, ut una vice deglutiat; quod et in victum illi sufficiet et halitum refrigerabit et sitim restinguet.


Quo tempore canes ad venationem educendi.

Ad venationem frequentius producendi sunt vere et au- ctumno: quae anni tempestates canibus omnium sunttutissimae : (2) rarius autem aestate, et satis magno temporis spa- tio interposito, si aestus fuerit: nam canes nullo modo sunt ferendo calod, sed multi dum intentissimis viribus feram persequuntur, suppressa respiratione sufTocantu r. (3) Quam ob causam venator ova secum deferat, ut si forte respirandi difficultas cani oboriatur, solida immittat: nihil enim aeque nimium aestum in canibus refrigerando exstinguit, et rcspirandi difficultatem sedat. (4) Neque id periculo caret, si dum respiratio ditficilior trahitur, nimis avide bibanl. QlJapropter cavendum ne nimio calore educantur. (5) Nec

hiberno tempore producendi, si frigus vchementius fuerit, multo autem maxime, si terra fuerit congelata : nam membra canibus in glacie aduruntur; nonnullis quoque '.ungues pereunt, et pedum plantae laeduntur. (6) Quodsi animi vehementioressint, nimio cursu ipsa quoque pedum ossa glacie vulnerantur; sed lepus et levis est et pedes villosos mol.

lesque habet, ut sine ulla noxa per glaciem currat.


Ex quo intervnllo et quot canes simul in leporem immittendl.

Sedquicumque canes egregios habuerit, ne de proximo eos in leporem immittat, neu plures quam duos : nam etiamsi vclocissimus sit et multos saepenumero canes effugerit, nihilominus ubi cum clamore c cubili excitatur, canesque de proximo imminent, exterreri eum necessc est et cum metu percelli : atque in hujusmodi tumultu haud raro ge-

nerosi lepores sine ullo memorabili facinore ingiorii pereunt.

(2) Quare permittendum est ut profugiat e cubili et animum recolligat. ibi ille, si cursu valeat, statim arrigit aures, et magnis passihus sese e cubiti proripit : nonnulli etiam magna membroum volubilitate exsiliunt, quasi saltabundi, et deinde recto et intento cursu pergunt: ibi demum spectaculum dignum tantis laboribus, qui canibus impendcndi sunt, exbibetur.



De leporibus eorumque praestanlia.

Praestantissimi autem lepores sunt ii, qui in apertis ac patentibiis lociscubiliasuababent: nam preC viriumfiduciasemetipsos non abscondunt, sed, ut milii videtur, provocant canes. (2) Atque hi, ubi canes pcrsequendo instant, non ad saltus silvasque confugiunt, etiamsi in proximo sint, ut nullo negotio se periculo subducere queant; sed vi summa per CiUlIporumplanitiem cusum intendunt, contendentes cum canibus, et si quidem canes tardiores insequantur, tantum currunt, quantum premuntur : sin velociores instent, fugiunt quantum possunt. (3) Sacpenumero ubi in apertos campos excurrunt, quum canem insequentem cursu praevalere vident, adeo lit umbra ejus jam tegantur, frequentibus conversionibus gyrisque ilium eludunt, et cursum iterum ad saltus convertunt, vel si qua forte latibulum aliquod noverint.

(4) Atque ex hoc argumento colligendum est canem lepori praevaluisse: nam veri venatores non eo fine canes educunt, ut feram capiant, sed ut cursu cum ea contendant : quin imo gaudent, si quod perfugium lepori obtingat. (5) Et ubi eum ad rubetum aliquod satis rarum et tenue confugisse ibique delitescere et certamen jam detrectare vident, revocant canes, praesertim si egregte certaverint: adeo quidem ut ego ipse eques non semel currentes assecutus, et capto superveniens, vivum leporem subtraxerim, et retracto ligatoque cane effugere ilium siverim ; et si accederem tardius, quam ut servari jam amplius posset, percussi caput, quod tam egregium et gnavum adversarium interemissent. (6) Et hac una in re nequaquam cognomini Xenophonti (5, 33) assentior : sed id quidem concedo, quisquis hoc animal videat, dum invenitur et cursu a persequentibus premitur, eum cujusvis rei carae posse oblivisci : ubi autem capitur, id ego spectaculum nec visu jucundum nec admiratione rii*

gnum esse affirmo, quin potius ingratum, neque lanti, ut cujuscunque tandem rei carae oblivioncm inducat. (7) V.

rum Xenophonti, qui veloces canes prorsus ignoraverit., ignoscendum si ipsam leporis capturam spectaculum egre- gium esse duxerit. (8) Id vero maxime necessarium esse

scio, ut is qui cursu insequitur, etiam me non cohortante, clamorem edat, adeo ut vel mutus aliquis non secus in vocem prorumperet, quam Cl'msi filium fecisse (mint.


Conducere canibus, ut inter venandum inclamando cxcilentur.

Expedit etiam cane subinde nomme inclamare; gaudent enim ubi domini vocem agnoscunt, atque id laboris solatium habent, ubi norunt spectatorem sibi adesse, ac conspici se dum strenue gnaviterque certamen cernunt. (2) Nec improbo quin in primo cursu quotiescumque placuerit, voce incites; sed in secundo aut tertio canem jam labore cxhaustum eo minus frequenter suo nomine inclamitanduin

existimo, ne dum aninii ardore et propensa domino obsequendi voluntate nimium vires intendit, ramices rumpat; quod multis jam et gencrosissimis canibus exitio fuit : (3) sed permittendum, tum ut pro suo 1ibito laboгet : ncque cniul aequale certamen est lepori et cani; nam ilie quocumque vclit cursum dirigit; hie vero aiiena vestigia insequitur : ille cursum varians et canem eludens praecedit; hie variato cursu decipitur; et tantum rursus praevertat, reprehendatque necessum est, quantum cursu exeri arat. (4) Ad haec locorum diflicultates multo magis lepori prosunt quam cani : tesqua, inquam, aspera et salcbrosa, turn clivosaet iniqua loca, quum et levior sit, nec pedes ob villorum densitatem locorum asperitie laedantur, illud vero omnem ei diflicultatum sensum tollat, quod de vita servanda cursu contendit.


Canem cerlamine bene peracto, manu verbisque blandioribus demulcenduw.

Si canis praeda potiatur vel alia ratione cursu praevaluerit, oportet ut ab equo descendens manu eum permulceas verbisque blandiarii, caput deosculeris auresque diducas et proprio nomine appelles : Recte o Cirra! recte o Bonna ! pulchre o Horme! atque ita suo quemque nomine : mm hominum generosorum instar laudibus delectantur. (2) JIle vero nisi forte minis defatigatus sit, adulando atque adblandiendo accedit. Sed bonum est canem sese humi turn volutare, sicuti equos facere videmus : ita enim nec cursu eumdefecisse apparet, eademque opera fessas vires instaurat.


[Quomodo et quo tempore Galii venentur.] GaUorum opulentissimi quique et voluptatum harum sm.

diosi ita Venantur : emittunt primo mane ad Ioca suspecta qui explorent, uhi lepus delitescat : inde aiiquis nuntiat, si forte lepus conspectus fuerit, et quot numero fuerint. (2) Deinde ipsi eo progressi excitant feram et canes in earn immittunt: quos ipsi in equis sequuntur.


[Quomodo ii venatum prodire deheant, qui nesciunt quo loco praeda commoretur.)

At quibus exploratores desunt, ii plures simul congregati in equis prodeunt : atque ubi loca suspecta peragrant, simul atque lepus excitatur, ibi canes immittunt: sed qui magis etiamvenationisstudioincumbunt, illi pedites exeunt, uno equite comitante, cui simul cum canibus ferae insequendae negotium datur. (2) Circumeunt autem fronte sibi invicem obversi : deinde recta ad justum aliquod spatium progressi rursus per eadem loca eodemque tramite iter fle- ctunt, nullum suspectum locum, quoad fieri potest, inexcussum relinquentes. (3) Quodsi plures canes eduxerint, non incedant promiscue; nam ubi lepus ex latebris excitatur, nemo est qui non suum canem emittere gestiat, dum vel suum quisque currentem videre cupit, vel clamore perturbatus sui non satis est compos : atque ita lepus absque ullo certamine solo canum tumultu capitur, et spectaculum, maximum operae pretium, perit. (4) Sed unus aiiquis venationi princeps proeficiendus, qui canes binos et binos conjungat, imperetque: Si hac lepus se proripiat, tu et ille canes immittite; ceteri ne solvant: quodsi iliac, tu etiste.

At illi jussis obtempcrent.


[Quomodo Galli venentur.] Ceterum Galli dum venantur, canes sagaces velocibus permiscent : et illi quidem pervestigant; ipsi vero aliquantum remoti canes cursu praestantes manu ducunt, quo potissimum lepus cursus directurus videtur, ut canes ad eum praevertendum immittant. (2) Idemque canes isti praestant quod Xenophonti retia : sed hac ratione cursus admodum sunt confusi, et lepus quamvis praestantissimus ut plurimum canum clangore percellitur; et nisi longo intervallo praever- terit, ut recolligat animum, nullo negotio ita sui parum compos capitur. (3) Quicumqueigitur recte voluerit canem exsolvere, non immittat eum lepori perturbato, sed per-

mittat ut primos gyros explicet, et tunc canes immittat;t nisi spectaculum corrumpere velit.

CAP. xxir.

Canes in tenellae aeptalis proximo non immittendos.

Verum ne fas csto canes immittere in tenellae aetatis prae-

dam, quae ex consilio cognominis mihi auctoris in gratiam Dianae dimittenda. (2) Adcoque ipsi canes sagaces, si fieri potest, revocentur : quamvis difficiles sint revocatu ob fainein qua impelluntur : quin iino praedam integram tanta aviditate devorant, ut vix fustibus cajsos ahstrahas.

CAP. XXlll,

Quomodo cervos aliasque permagnas feras venari oporteat.

At cervum similisve magnitudinis feram hoc modo venari oportet canibus immissis generosissimis : nam fera magna est et diu multumque currit, nec satis tuto ccrtamine petitur; et haud leve periculum est ne egregius canis cervi causa pereat. (2) Sed in campestribus locis apud Mysos et Getas, tum in Scythia et lllyria, Scythicis et Illyricis equis cervos insequuntur. Equi enim illi principio quidem haud ita facile ad cursum concitantur : quos licet primo aspectu contemnas, si cum Thessalo aut Siculo aut Peloponnesio equo comparcs; resistunt tamen quibusvis laboribus. (3) Atque turn mihi celerem aliquem et magnum equum, qui maximo impetu primum ferebatur, deficere videbis : tenuem vero et strigosum principio quidem videas alterum an-

tcvcrtere, mox longe a tergo relinquere, tandem feram ipsam assequi: (4) qui usque adeo laborem sustinet, donee cervus deficiat; iIIc autem cursum remittens, et ore hiante prae languore spiritum trahens tandem restat: ut vel de proximo, si velis, sagitta conficere queas veluti pedibus irretitum; vel vivum ctiam, si id malis, injecto laqueo abducas.


Quomodo Afri equites majores feras capiant.

Ceterum in Africa cquorum genus est, quos Numidas vocant, quod nomen ipsi quoque homines obtinent. Hi in equis hisce non cervos modo vel capreolos ( eos enim absque magno labore capiunt, nec praestantes equi liabentur, qui hujuscemodi animalia prehendunt ) , sed asinos quoque siivestres capiunt, qui et velocitate pollent summa, et currendi laborem dintissime ferunt. (2) Quum enim Graeci, qui Cyrum Darii (ilium sequebantur, adversus Magnum regem proficiscercntur, cum quibus et Xenopbon militabat.

refert idem Xenophon (Anab. 1, 5, 2), dum Arabiae planh tiem transirent, apparuisse greges asinorum silvestriurn, neque ullum c\ iis ah uno equite solo capi potuissc : vcrum dispositos ex intcrvallo equites eos excepisse invicein. Asinos autem quum multis diu restitissent, tandem nimio cursu defatigatos succubuisse : adeo scilicct nec ipse Cyrus Magni regis filius et Magni regis fraler equos habuit, qui eos inse- qui valerent. (3) Sed Afrorum pueri quandoque octennes, quandoque paullo majores natu equis non stratis, quos virga non secus ut Graeci freno regunt, asinos illos si) vestres venantur, atque adeo fuga premunt, ut tandem injccto laqueo feram abducant : quae victa ductorem sequitur. (4) Atque ita quidem ii venantur, quibus canes et cqui boni sunt, ut nec reti nec plagis nec laqueis neque ullis aliis dolis (raudibusque feras decipiant, sed directo certamine adversus eas contendant. (5) Neque ista spectacula mea quidem sententia cum hisce ullo modo comparari possunt: nam ilia latrocinio vel furto, lisec bello virium robore depugnato similia videntur; atque illi quidem ut piratae clanculum adnavigantes feras adoriuntur : lii vero quemadmodum Athenienses Medos pugna navali ad Artemisium vel Salaminem vel Psyttaliam ac deinde rursus ad Cyprum superarunt; sic et ipsi feras aperto Marte vincunt.



Qua aetate canes feminae venalum educemlae.

Justa canis retas ad cursum ea est, ut femina quidem post undecimum mensem ad venandum producutur. Sed jam antea a decimo setatis mense, si corpore sit bene compacto, nec membris nimium teneris, lepus in loco aperto manu dimittatur, et ipsa de proximo immittatur lepori, ut et visum ipsum pascat, et leporem vicinum conspiciens spe bona laborem perferat. (2) Mox vero alius prxstantior canis immittendus est, ne catulus nimio aflligatur labore, vel fessus deficiat: sed alter ille leporem crebro et facili cursu assecutus catulo tradet : quem quum ceperit, permittendum est ut dentibus discerptum interficiat. (3) Verum quvim

educendi tempus aderit, primum per vias asperas decurrat : conducit enim hoc exercitium, ut canibus pedes firmi solidique fiant. (4) Deinde is qui canem ducit, in aperto et eminentiore loco consistat, nec immittat lepori longiori intervallo jam elapso, quem ipsa canis non viderit : hoc enim Xenophon iIIe senior (7,7) monet de canibus, qui ad pervestigandum exercentur : (5) sed si canem velocem lepori non viso immittas, vagus oberrat, exsilit atque amens irrito discursu turbatur. (6) Et si quando lepus canem aetatis jam integral effugiat, nunquam ille quiescit, nec ad venatorem redit, nec audit revocantem, sed currendi studio nulla

de re furenti similis temcre vagatur. (7) Vcrum is qui catulum ducit, in loco, qualem jam diximus, consistat abeconsus, quo potissimum lepus defessus converso cursu perventurns videbitur. (s) Quem ut oppido fessum viderit, immittat canem de proximo, non fronte adversa neque ex opposito: nam canis directo impetu nimium proruet, et lepus cursum detorquens facile practeribit: ibi necessum est canem longius a tergo relinqui et difliculter cursum flectere: quemadmodum triremes recto cursu provectae baud facile eum convertunt, nisi ante, quam circumflectant, remigum operae multum intermittantur. (9) Sea ubi leporem prae-

terire siverit, canis ex transverso immittendus, quem capta praeda celeriter aliquis insequatur, antequam canes sese sanguine ingurgitent; non quod cuiquam honesti oblectamenti causa venanti caro ilia magni facienda; sed quod egregio cani assuetudo sit pessima, ubi leporem devorare didicerit; et quod multis jam canibus id exitio fuerit, qui quum longo cursu anheli sese implevissent, mox suffocati interierunt.


Canes masculi qua aetate ad venandum educendi.

Canis autem masculus non ante expletum biennium ad venationem producatur : masculis enim membra multo tardius solidescunt. (2) Nec parvum periculum est : nam multi aetate nondum completa laboribus attriti ante tempus perierunt, maxime autem generosissimi quique : hi enim prae animi ardore quantum pOUnt cursum intendunt. (3) Reliqua vero eodem modo atque in feminls facienda jam diximus, observanda sunt. (4) Coitu quoque intra earn aetatem prohibendi sunt, quum nec semen in iis maturiini sit, sed tenue utplurimum et evanidum, quale puerorum esse solet. Ipsi vero prorsus corrumpuntur, ut vitium illud nullo deinceps pacto emendari queat. Verum exacto triennio justa admittendi aetas aderit.

.a. ---.


De admissiooe canum.

Admittantur autem hoc modo : observandum quando canis menstruo fluore expurgata fuerit : nam semen ante hoc tempus conceptum vix unquam retinent; sanguinis enim eluvio, sicuti in mulieribus, expellitur. (2) Ad hoc quoque animum advertere oportet, quod quum sanguis defluere desierit, exiguum adhuc temporis spatium coitus desiderium servent: feminis autem aetas integra est a biennio usque in annum septimum.

CAP. XXVIII Coitum canum infecundum esse si a quoquam spectetur.

Omnium autem optimum est, masculum cum femina solum includi nec conspici a quoquam, dum cum feminis rem hahet : nam coitus qui in propatulo fiunt infecundi sunt, si peritis venatoribus credendum. Contra quae secreto a canibus patrantur, ea feliciter evenire aiunt. (2) Postea producendae quidem ad venationem; decursio enim vires canibus auet r sed in leporem non amplius immittendae; periculum enim est, ne nimis intenso labore corrumpantur. (3) Pari ratione neque masculus lepori immittatur, donee a labore interquieverit, viresque recuperaverit, ut minimum per sexaginta dierum spatium. Deinde nihil vetat quominus ad certamen admittatur.


De tempore catulis educandis commodo.

Anni tempestatum educandis catulis aptissima est verna, optimo inter frigus caloremque temperamento : nam frigus catulorum nutritioni incommodum tum propter alia turn ob inopiam lactis; aestus vero matribus in nutriendo molestus. Autumnus autem ideo deterior est vere, quod hiemi catulis adbuc infirmis supervenit.


Quomodo canes post partum fovendae ut pristinam velocita tem recuperent.

Si autem canem post partum pristinam velocitatem recuperare cupias, ne suos ipsam catulos enutrire permittas, nisi quatenus lactis onere levetur : sed matri subtractos: aliis et quidem maxime generosis canibus alendos subjicias

nam lac capum degenerum generosis inimicum est. (2) Si vero canis ipsa in posterum ad cursum minus apta videbitur, praestat eos matri relinqui, nec alteri subrumari.

Nam, quod et Xenophon ille affirmat, aliena educatio parum auget vires, sed matrum et lac et spiritus plurimuin juvat.


De iis quae Xenophon de canum educatioue prsecipiat.

Atqui quum catuli jam ipsi oberrare incipiunt, recte eos lacte nutriendos praecipit (7,3). lllud quoque bene monet, nimia ventris replctione crura eorumdistorqueri et corpora infestari morbis. (2) Turn quod nomina brevia et prolatu facilia canibus imponenda esse ail, ea quoque in re ipsi fides habenda; uti etiam ubi nomina partim ab aliis inventa

partim suopte ingenio apte eflicta recenset. (3) Catulas vero, quas ad foeturam admittere nondum volueris, ohserva quam fieri potest diligentissime, quando ea necessitate urgeantur : scilicet quum rcmisit ardor libidinis, turgent iis mammae et lacte implentur partesque sub ventre distenduntur. (4) Nec tutum est eas turn in leporem immitti : rumpuntur enim iis ilia, adeo ut ne ad ludendum quidcm cu:n alio cane exsolvi debcant, quia nonnunquam mutua contentione praeter vires annixae in aequaJc incidunt periculum. (5) Sed exspectandum potius donee mammae deturgcscant : argumentum autem hoc jam erit sine periculo eas produci posse, quum pili ad contactum confertim defluunt: tunc enim meo quidem judicio priori ilia necessitate exsolvuntur.


Diffterentiae canis masculi et feminae.

Siquidem eussu inter se committantur, canis femma multo velocior est masculo : sed masculus longe rectius labori sufficit quam femina; eoque majori in prctio habenaus, quod quovis anni tempore curit. Praeterea quum multae feminae bonm sint, masculum vero generosum reperire difficile sit, hoc quoque nomine praestat. (2) Ad hirc boni consulendum, si feminae in quintum annum velocitatem conservent, quam masculi ctiam ad decimum usque integram retinent : adeo ut mea sentcntia canis masculus vere generosus res sit longe pretiosissima, nequc sine propitio deorum numine venatori obtingit : sed pro adepto hoc munere Dianae venatrici sacra debentur. (3) Cui etiam post venationcm ex voto peractam sacrificandum, et primitive praedaruin offerendae; quo a caede commissa cauos et venatores purgantur, ex more patrio.


De Gallorum instituto et aere in honorem Dianas collate.

Quibusdam Gallis mos est quotannis Dianae sacra facere, alii stipem collatitiam deae afferunt : et pro lepore quidem duos obolos inferunt thesauro; pro vulpe drachmam, quia animal est insidiosum et leporum pernicies ; idcirco pro eo ut pro hoste capto plus conferunt; pro caprcolo drachmas quattuor, quia et animal majus est, et captum plus laudis habet. (2) Inde quum absoluto anni cursu Dianae natalis venerit, thesauro aperto de collata pecunia victimam emunt, alii quidem ovem, alii capram, nonnulli etiam vitulum, si ad eam summam pecunia asccndat. (3) Turn sacris peractis et victimarum primitiis Dianae venatric oblatis, ipsi una cum canibus genio indulgent. Canes an-

tem illo die sertis coronant, ut manifestum sit illorum causa festum celebrari.


Admonitio de sacris faciendis diis artium et professionum humanarum praesidibus.

Atque ego quidem cum sociis venatoribus cquor Gallorum legem, nihilque sine divflm ope mortalibus bene succcdere pronuntio. (2) Nam et rem nauticam exercentes a diis faciunt principium quotcumque suam sibi salutein cordi habent, et si salvi evaserunt, diis marinis, Neptuno, Amphitrilse et Nereidibus gratiis referendis sacra faciunt, ut Cereri ejusque filiae et Baccho quicumque agriculture: operam navant; artiumque cultores Minervae et Vulcano ; qui studiisincumbunt, MusisMusarumque principi ApoHilli, itemque Mnemosynac et Mercurio; qui amori opcram dant, Vencri et Cupidini, turn etiam Suadae et Gratiis. (:n Ita

qui venationi student, Dianam Venatricem minime negligere debent; uti nec Apollinem nec Pana atque Nymphas et viarum prsesidem ducemque Mercurium , turn quievis alia montium numina : (4) secus enim studia ista non satis feliciter succedere necessum est : laeduntur enim canes, claudicant equi, et homines ipsi spe frustrantur.

T a'l I'


lIuweri testimonia, quod diis rerum inventoribus sacrilicandum, dum quis easdem aggreditur.

Atque hoc ipsum Homerus (II. 23,879) in sua poesi significat, dum Tcucrum inter omnes Gracos sagittantli peritissimum in certamine funiculum dumtaxat tctigisse eumque prsecidisse refert, quod nullum Apollini votum fecissct; Merionen vero sagittandi baud peritum, votis Apollini susceptis, avem jam avolantem percussisse. (2) Item posteros eorum qui cum Polynice ad Thebas militarunt, Thebas expugnasse

fretos auxilio Jovis auspiciisque deorum, quum patres eorum virtute neutiquam inferiores ob ikv glecta deorum auspicia ad Thebas occubuissent. (3) Hectorem quoque, quum fidem denegasset Polydamenti irruptionem in Graecorum naves dissuadenti, quod ex dracone ab aquila projecto nulla cum laude Trojanos reversuros vi-

deret, paullo post re ipsa comprobasse, malum esse numini non obtemperare. (4) Hisce exemplis persuasos, ut omni alio in opere, ita etiam in venatione a diis incipere, et re bene gesta iisdem gratitudinis ergo sacra facere oportet : his libandum; hi praedicandi; his coronae, hymni et praedarum primitiac offerendae, non minus quam adepta victoria belli manubiae iisdem consecrantur.


Numeri quibus operis nota non praefixa est pertinent ad Expeditionem Alexandri M. Reliquos Arriani libros notavimus hunc in modum : C. Alan., Acies contra Alanosj Cyn., Cynegeticus; Ind., Historia Indica; ParthParthica; Per., Periplus Ponti Euxini; Succ.

Al., Historia Successorum Alexandri; Tact., Tactica.

Abascorum rex Rhesmages, Per. 11,3.

Abascus, Per. 18, 2.

Abastani Indi, VI, 15, 1.

Abdera, 1,11. 4.

Abii Scythae, IV, 1,1.

Abisares rex, IV, 27, 7. Pori socius, V, 20, 5; 22, 2. ad Alexandrum legatos mittit, V, 20, 5; 29, 4 s.

Aboni moenia, Per. 14.

Abreas, VI, 9, 3; 10, 1 ;.ll, 7.

Abulites Susianorum satrapes, III, 16, 9; 19, 2. supplicio affectus, VII, 4, 1.

Abydus, 1, 11,6. Succ. Al. 44.

Acampsis (luv., Per. 7, 5.

AcarnanPliilippus, II, 4. S. Bianor, 13,2. Acarnania, Ind.

Acataphracta equitum armatura, Tact. 4,1.

Acesines amnis, V, 4, 2; 5, 5. 25, 5. 29, 2. VI, 4, 1.

VII, 10,6. ejus magnitude et natura, V, 20, 8. Ind. 3, 10. 6,5. cum lndo consuit, VI, 1, 2. 5. 3 , 1; VI, 15, 1. 4. cum Hydaspe, VI, 4, 4. Ind. 18, 11. cum Hydraote, VI, 13,1. Ind.. 4, 8. et lIyphasi, VI, 14, 5.

Achaeorum portus, 1,11,6.

Achaeus suvius, Per. 18, 3.

Achaia antiqua Ponti, Per. 18,4.

Achilles, VII, 16, 8. ejus sepulcrum, I, 12,1. cum aemulatur Alexander, VII, 14, 4. cl. 1, 12, 1 s. Achillis Dromos; quomodo in Leuce insula Achilles colatur, Per.

Achilles Atheniensis, III, 6 , 2.

Aciescuneata, Tact. 16, 6 sq.; rhombi figurA formata, ib.

16, 3; quadrata, ib. 16, 8; oblonga, ib. 17,3.

Acinases fluvius, Pcr. 7,5.

Acra Melaena, Per. 12,3.

~A*po6oXiaxa{, Tact. 4,3,5.

Acuphis Nysaeorum princeps, V, 1,3 ss. ; terrae praefectus, V, 2, 3 SS.

Ada Hecatomni filia Cariae praefecta, 1,23,7 s. Alexandrum adoptat, I, 23 , 8.

Addaeus xtXidpxqc > I, 22; ejus~ xa^s, 1, 22, 4. occisus, 1,22.7.

Adea, Amyntae et Cynanes filia, Arrhidaeo nubit; Eurydices nomen assumit, Succ. Ai, 23.

Adienus fluv., Per. 7, 3.

Admetus~ toT; xiTcaiTuatati; praeest, II, 23, 2. 4. 5. occisus ib. et II, 24, 4.

Adraistae Indi 5, 22, 3.

AEacidae II, 27 , 6; IV, 11,6.

AEacus, VII, 29, 3.

AEgae Macedonia;, 1, 11,1.

lEgreus ( Leonnatus ) , Ind. 18, G.

AEgaeum mare, VII, 20,4.

AEgiali inPonto, Per. 14, 2.

AEgina, VI, 11,6. in AEginain fugit Demosthenes, Succ.

AEgineta, urbs Pontica, Pcr. 14, 3.

AEgobares legebatur, VII , 6, 5.

AEgos flumen, 1, 9,3.

AEgyptus amnis, V, 6, 5; VI, 1,3.

AEayptuS terra, II, 13, 3; 17 , 1; 25, 4; V, 25, 4; VII, 9, 8. lna 5, 6. abAlexandra occupata, III, 1, 1 ss. Am-

minapc cum Mazaco dedente, III, 22, t. composita, III, 5, 1 ss. terrae praestantia a Romanis agnita, III, 5, 7.

Nili donum, V, 6, 5. Indiae similis, VI, l, 2. cl. 5. Arabiae contermina, Ind. 43 , 1 sqq. AEgyptum vexat Cleomenes, VII, 23, 6,8.

AEgyptii Herculcm colunt, II, 16, 3; IV, 28, 2. Alexandri comites, Ind. 18, 1.

AEolis, III, 22, 6; VII, 9,11. AEolicae civitates,I, 18, t.

Smyrna, V, 6, 4.

AEmus. v. Haemus.

Aeropus, 1,7,6.

AEschylus poeta laudatur, Per. 19, 2.

AEschylus in '/Egypto ~eirtaxorco;, III, 5, 3.

AEsculapius, II, 5, 8; VII, 14,6.

AEthiopes nigri, V, 4, 4. Nili accolae, VI, 1, 3. Ind. 6, 6. Alexander, VII , 1, 2. legatos ad eum mittunt, VI, 15,4. elephantis ad bella utuntur, Tact. 2, 2. 19.

AEtolus Glaucus, III, 16,2; Lycidas, III, 6,3.

AEtoli res novas moliuntur,t , 7 ,4. voniam rogant, 1,10,2, Afri venatores, Cyn. 24.

Agamemnon, I, 11, 5. Tact. 19, 4.

Agathocles, I, 18, 1; VI, 28,4. Agathocles, pater Lysimachi, Succ. Al. 2. Agathocles, pater Autolyci, ib. 38.

AgathonThracum praefectus, I, 14, 3. Tyrimmae filius equitum Odrysarum praefectus, 111, 12,4.

Agenor, VI, 17, 1.

AgenoriumTyri, II, 24, 2.

Agerrus, III, 23, 9.

Agesilaus Laco, II, 13,6.

Aginis pagus Susianae, Ind., XLII, 4.

Agis Spartanorum rex pecuniam et naves a Persia accipit, 11,13,4,6.

Agis Argivus, poeta, IV, 9, 9.

Agoranis fluv. Ind., Ind., IV, 4.

Agrianes, I, 5, I s. copiae apud Alexandrumstipendia faciunt, saepe memoratae, v. c. ad 1,1, II.

Agrianorum regio, Succ. Al. 7.

Agriaspae legebantur, III, 27 , 4.

Alanica Arriani histoiia, p. 248.

Alanorum pugnandi mos, Tact, 4, 3.

Albani,lll, 8, 4; XI, 4, 13; I.

Alcetas ta|st praefectus, IV , 22, 1 ; 27, 1, 5 ss.; V, 11, 3.

Alcetas Perdiccae fratri persuadet ut Nicaeaui ducat, Succ.

Al. 21; Cynaneminterficit, ib. 22; condemnatur, ib. 30; fugit, ib. 39; contra eum Asander arittitur, ib. 41.

Alcias Eleus, I, 29, 4.

Alcimalus legebatur, I, 18, 1. Vid. Antimachus.

Alcmene, II, lfi, 1.

Alcomeneus, Ind., 18, 6.

Aleius campus, 11, 5, 8.

Alexander Peucestae pater, Ind. 18, G. Amyntae pater, Succ.

Alexander Crateri pater, Ind. 18, 5.

Alexander Aeropi fllius, I, 7, G; 17 , 8. Alexandre M. insidiatur, I, 25, 6 ss.

Alexander Amphoteri pater, 1, 25, 9.

Alpvandw Epirota. Ill. 1.7.

, Alexander, Pyrrhi filius, Tactica scripsit, Tact. 1,1.

Alexander, Polysperchontis filius, custodibus regii corporis ab Antipatro adscribitur, Succ. Al. 38.

Alexander Philippi filius, Argivus, ab Heraclidisoriundus, II, 5, 9; III, 3, 2 ; IV, 7, 4; VI, 3, 2; ab Ada adoptatus, I, 23, 8; Ammonis soboles, 111,3,2; IV, 9,9; VII, 8, 3.

deus videri vult, VII, 20, 1; quo consilio, VII, 29, 3; viginti annos natus dux adversus Persas creatus, I, 1, 1 s;Pciscaet Herculem aemulalur, III, 3, 2; Ind. 5,9; Achillem , 1, 12, 1, 2; Dionysum, V, 1, 5; II, 1, 26, 5; VII, 10, 6. cf. IV, 8, 2 ss. ; V, 26, 5; VII, 20, 1.

mortem contemnit, II, 4, 11; l'elix, IV , 19, 6; 21, 3; VII, 29, 1; ejus audacia, 1,13,6; IV, 21, 3; VI, 9, 5 ss.; ab amicis castigata, VI, 13, 4 s. nihil desperat, IV, 21, 3 cl. 30, 3. fortitudo, 1, 15, 6 ss. vulneratur, II, 12, 1 ; 27, 2; 111,30,11 ; IV, 3, 3; 23, 3; 26, 3, 4; VI, 10, 1; omnino v. VII, 10, 2; strenuitas, II, 18, 4; 23, 4; VlI, 15,3. de ejus moribus, VII, 28, 1 ss.; milites excital, IV, 29, 7, cl.

21 , 4 ; 1, 22, 1; severitate terret, 1, 16, - ; 29, 6; III,

28, 8; satrapas, VI, 15, 3; 27, l, 4; du, 2; vn, il, 1 ss. ; 18,1 ; hostcs, IV, 27 , 4, milites seditiosos, VII, 8, 4 , crudelior in Bessum , IV , 7 , 3 s., amicis fidit, II, 4, 9. ss., jgnoscit, III, 6, 7; non succenset mala vaticinato, VII, 18, 4; ainicissimus Cratero, VII, 12, 3, Hephaestioni. VII, 14, 1 ss.; bene meritos praemiis ornat , I, 5, 4 ; VI, 28, 4; VII, 4, 4 ss.; V, 4 ss. militum forlitudinem remuneratur, I, 16 , 4 ss.; II, 12 , 1. item exaucto, ratos, 111, 19, 5; VII, 12, 2; aes alienum solvit, VII, 5, 1 ss.; vsofaf-ou; in Maccdoniam remittit, 1, 24, l s.; ignoscit inimicis, I, 10,4 ss.; II, 15, 3 ss.; Ill, 17, 6; 24, 4 s.; cohibct plebis iram, I, 17, 12; Clemens in captivas, II, 12,5; non mulierosus, IV, 19, 6 ss.; aquam sibi oblatam effundit, VI, 26, 2; non vinosus, VII, 29, 4; gloriae cupidior, VI, 13, 4 cl. V, 2, 1; a solo Lysippo se fingi voluit, I, 16, 4; Albeniensibus trecentas rcavo- ~itXia? mittit ,1,16,7; Harmodii et Aristogitonis statuas, III, 16, 8, cf. VII, 19, 2; alia iis grata facit.II, 15, 4; III, 6, 2. monumentorum verecundia, VI, 29, 10 s.

c1. 27, 5; 30, 2. Pindari domo et posteris parcit, 1", 9. 10; aras ad Hyphasin exstruit, V, 29, 1; adulatione

corrumpitur, IV, 8, 1 ss.; Clitum credit, IV , 8, 4 98.; poenitentia, IV, 9, 2 ss.; luctus de Hephaestionis morte, VII, 14,2 ss.; cultu armisque insignis, I, 14, 4; VI, 9,5.

I ndorum sophist as convenit, VII, 1, 5 s.; 11,2 S6.; sermo ejus cum Diogene, VII, 2, 1; cum Celtis, 1,4 ,7 s.; cum Besso, III, 30, 40; cum Poro, V, 19, 2 5. ; di- ctum de proclio nocturno, III, 10, 2; de imperio, II, 25, 2; de Olympiade, VI1, 12, 6; epistola ad Athenien ses, I, 10, 4; ad Darium, II, 14, 4 ss.; 25, 3; ad Olympiadem, VI, 1, 4 ss ; ad Cleomenem, VII ,23, 7; deliberat cum Parmenione , I, 13, 3 ss. ; 18 , 6 ss.; III.

10 , 1 ss.; cum amicis, II, 25, 2 ; cum ducibus, III, 9, 3 ss.; duces exhortatur, II, 7, 3 ss. ; 17, 1 ss. ; III, 9, 5 ss.; orationem ad eos habet, V , 25, 3 ss.; VII, 9,1 ss.

Macedonum opes auxit, VII, 9, 6 ss. cI. V, 25, 4 ss.; apud Graecos statum popularem institait, 1,18,2; ejus Mr)Sian.6?,IV,7, 4; 9, 9; VII, 6, 1 ss.; 8, 2; in matrimonium duxit Roxanen, IV, 19,5,Barsinen et Pa.

rysatin, VIV 4, 4; milites e barbaris parat, VII, 6, 1 ss. ;

8, 2; barbaros cum suis conciliat, VII, 11, 8 ss.

Urbescondidit, V, 27 , 5; Alexandriam in AEgypto, III, 1, 5 ss.; ad Caucasum , III, 28, 4; ad Tanaim, IV, 1,3s.; icaeam et Bucephala, V, 19, 4; 29, 5; alia oppida in India, V, 29, 3; VI, 15,7; (navalia, VI, 18, 2) ad Pallocopam, VII, 21, 7 ; ejus classis, I, 18, 4; 20, 1 ss.; V,8,5; 26, 1 s.; VII, 19,3; 21, 7.; Ind.

18 sqq., cf. Nearchus, ipsenavigat, VI, 14,4ss.; VII, 7, 1 s., 6ss. ; 22,1.

Coronatur, I, 12, 1 ; 24, 5, 2; 13, 8 ; VII, 15, 4 ; 23, 2; sacra facit, I, 4, 5; t), 6ss.; Dianae , I , 18 , 2; AEsculapio, Minervae, Amphilocho, II, 5, 8 s.;Herculi Tyrio, II, 24, 0; Apidi, III, 1, 4; amnibus Indicis, V, 29, 5; VI, 3,1; diis ab Ammone dictis, VI, 19,4s.; nodum Gordium solvit, II, 3,7 s.; omen interpretatur, 1, 18,9; non curat exta; 11, 27 , 1; IV, 4, 3, vaticinia, VII, 16, 5 ss, ; 22, 1.

Quae consilia agitaverit, IV, 15, 5 s.; V, 26, 5 ss.; VI,l,2ss.;{MYOt! ~PaatXeu?, IV , 9, 7; V, 15, 5; VII , 1, 2 s. cl. 30, 1. PaaiXefcs Tifc ~'Asia;, ib. et II, 14, 9; insidiae ei structae, 1,25, 1 ss.; III, 26,1 ss.; IV, 13 , 3 ss. occidisse fertur, 1,7,2,6. ejus morbus, II, 4 , 7 ss.; mors, VII,24, 1 ss.

Alexandri portus, Irnl. 21 , 10.

Alexandria in AEgypto, III, 1 , 5 ss.; V, 1, 5; VII, 23, 7; ad Caucasum, III, 28, 4 ;V, 1, 5 s.; in Parapamisadis IV, 22, 4; ad Tanaim, IV, 1, 3 s.; 4, 1 ss.

Alinda Cariae, 1, 23, 8.

Alorites (Pantauclius), Ind. 18,4.

Alpes Celticae, Per. 11,5.

Athemenes, III, 11,8.

Amanicae porta;, II , 7 , 1.

Amastrine, VII, 4, 5.

Amastris urbs, Per. 14, 1.

Amathusius Androcles, II, 22, 2.

Amazones, IV, 15, 4; VII, 2 ss.; Pcr. 15.

Amhisares legebatur, V, 8, 3. th

Ambracia Epiri, II, 16, 5.

Amisenorum ager, Per. 15,1.

Amisus, Atheniensium colonia, Per. 15, 3.

Amminapes AEgyptiorum praetectus ab Alexandra Parthorum et Hyrcaniorum satrapes factus, III, 22, l.

Ammon. ejus oraculum, III, 3 , 1 ss.; Ill, 4, t ss.; Alexandri parens, ib., IV, 9,9; VII, 8, 3; qui ei sacra fa- г; cit, VI, 3, 2; ejusoracula, VI, 19, 4; VII, 14, 7; 23, 6; Ind. 35, 8.

Amphilochus heros, II, 5, 9.

Araphilochi Ambraciae vicini, II, 16, 5.

Amphimachus Mesopotamiam et Arbelitin satrapias ab Antipatro accipit, Succ. Al. 35.

Amphipolis, 1, t , 5; 2, 5; ad Strymonis ostium, I, 11, 3; Ind. 18, 10.

Amphipolites, III, 16, 4 ; VII, 18 , I.

Amphippi, Tact. 2,3. i\t(J'tO(J.OI; cprX).(Xr, Tact. 29, 1.

Amphitrite, Ind. 18, 11. · Amphium Thebarum, 1,8, 6 s.

Amphoterus Alexandri filius, legatus, I, 25, 9 s.; eum classe Conoccupat, III, 2, 6 ; Peloponnesiisauxilio missus, III, 6, 3.

Amyntas a Thcbanis occisus , 1, 7, 1.

Amyntas Balacri pater, I, 29, 3; III, 5, 5.Amyntas Sostrati pater, IV, 13, 3.

Amyntas Andromenis filius. ~ejusTafo, 1,8, 2 ; III, 11, 9; ~<paXay$,1,14,2; Sardium arcem reeipit, I, 17,4; milites e Macedonia adducit, In. 11, 9; 16, 10; accusatus etabsolutus, sed paulo post occisus, III, 27, 1 ss.; sine dubio idem cuj us Toci-i? commemoratur, I, 20, 5 ; II, 8, 4; III, 18, 6; 23 , 2 ; 25, 6.

Amvntas Antiochi filius. transfuga. I. 17. 9; 25, 3; Dario

salutaria suadet, II, 6, 3; in AEgypto oecisus, II; t 3, 4.

Amyntas Arrabaei filius, speculatoribus praefectus, I, 12, 7; GCXptGGocpopotc; ~(npo8p6(x.oti;) equitibus, Paeonibus et Socratis turmae praefectus, I, 14, 1; VI, 15, 1. cornu sinistra praeest, 1, 28 ,4.

Amyntas Nicolai filius Bactriorum satrapes, IV , 17 , 3; 22, 3.

Amyntas Philippi filius legebatur, III, 11, 9.

Amyntas, Perdiccae ejus qui Philippi regis frater erat, filius, Cyanes maritus, pater Adeae, ab Alexandra M. interficitur, Succ. Ai, 22.

Amyntas, Alexandri f., Peucestae frater, unus e regii corporis custodibus, Suc. AI. 38.

Amyntis fluv. Ind., Ind., 4, 5.

Amyntor Hephaestionis pater, Ind, 18, 3.

Anamis fluv. Carman. , Ind. 33, 2; 35, 7.

~Avaatpoiprj, Tact. 20, 2; 21, 4.

Anaxarchus sophista Alexandruin consolatur, IV, 9, 7 ss.

itpocmuvr)<TEa); auctor, IV, 10, 6 ss.; a Callisthene confutatus, IV, 11, 1 ss.

Anaxidotus Archiae pater, Ind. 18, 3; 27, 8.

~Anaxippus&ratpo?, III, 25, 2; occisus, III, 25.

Anchialus, urbs Pontica, Per. 24, 5. Anchiali regia, ib.

Anchialus, Ciliciae, II, 5, 2 ss.

Ahcone, urbs Pontica, Per. 15,3.

Ancyra Galatiae, II, 4, I.

Andaca Indiae, IV, 23 , 5.

Andomatis tluv. Ind., Jnd. 4, 4.

Androcles Amathusius, II , 22, 2.

Androclus ~Statpo, Ill, 29, 1.

~Andromachus Nauapxo;, III, 20, 10.

Andromachus Hieronis filius equitibus peregrinis praefectus, III, 12, 5; 25, 4; contra Spitamenem missus, IV , 3, 7; IV, 5, 7; 6, 2.

Andromenes pater Amyntae, Attali Sirnmiaeque, quos v.

Andron Cabelae fit. Tejus, Ind. 18, 7.

Andronicus Agerri tilius mercenariis Graecis qui apud Darium meruerant praefectus, III, 23, 9; 24, 5, Proteae pater, II, 2, 3; 20 , 2.

Androsthenes Callistrati fil. Amphipolites chersonnesum Arabicam legit, Vll, 20, 7; ex trierarchis, Ind. 18,7.

Androtimus Nearchi pater, Ind. 18, 4.

Anicetus Ol. CXII, l archon, II, 24, 6.

Annubas legebatur Ill, 5, 5.

Anomas Laco, legatus ad Darium, III, 2, 4.

Antaeus, III, 3, 1.

Antalcidae pax, II, 1, 4 ; 2,2.

Anteas, VI, 28, 4 cl. III, 5, 5; Succ. Al. 2.

Anlhemusia turma, II, 9, 3.

Antibelus Mazaei filius, III, 21, 21. cf. Artiboles.

Anticles Theocriti filius Alexandra insidias struit, IV, 13, 4; interfectus, IV, 14, 3.

Antigenes, phalangi praefectus, V, 16,3; ejus TrXt, VI, 17,3. Pithonis pater, Ind., V, 10. Argyraspidum dux, Susianam ab Antipatro accipit, Succ. Al. 35; pecuniae Susis colligendae ab Antipatro praeficitur, ib. 38.

Antigonus Philippi filius, sociorum dux , Phrygiae satrapes,!, 29, 3. Antigonus a Perdicca et deinde ab Antipatro provincias accipit Pamphyliam, Lyciam, Lycaoniam, Phrygiam magnam, Succ. Al. 6,37; ad Antipatrum et Cratcrum profugit, quos ad bellum Perdiccae inferendum adducit, ib. 24; Antipatro nuntiat Perdiccam Cleopatrae nuptias ambire, repudiata Nicaea, ib. 26; in Cypro versatur, quo tempore Perdiccas interficitur, ib. 30; Antigono regum cura et custodia ab Antipatro demandatur, ib. 38; ei bellum contra Eumenem gcrendum ab Antipatro committitur, ib. 43. Antigonus ad Ipsum occisus est, III, 18, 5.

Antilibanus mons, II, 20,4.

Antimachus Agathoclis filius in AEolidem et Ioniam missus, I, 18, 1 s. Legendum Alcimachus.

Antiochus, Seleuci pater, Succ. Al. 2.

Antiochus sagittariorum dux, 11,9,2; occisus, III, 5, 6.

Antiochus, j^'apX0?6rca<niKrTc5v, 4, 30, 6.

Antiochus Amyntae pater, I, 17, 9; II, 6, 3.

Antiochus Heraclidis pater, III, 11, 8.

AntipaterLeonnati AE!;aei pater, Ind., (8, 6.

Antipater Asclepiodori filius Alexandra insidias struit, IV, 13,4; interfectus, IV, 14, 3.

Antipater Casandri et Iollae pater, VII, 27, 1 s.; Macedoniae praefectus, 1, 7, 6; 11,3; classem cogit insulis presidio futuram, II, 2, 4; mercenarios Graecos Alexandra mittit, III, 5, 1; contra Lacedaemonios bellum gerenti Alexander pecuniasmittit, III, 16,10; eum in Asiam arcessit, VII, 12, 4; Antipatri et Olympiadis inimicitia, VII, 12, 5 ss.; Alexandrum veneno necasse insimulabatur, VII, 27, 1.

\ntipater in Europa belli imperator, Succ. Al. 3. Antipatro et Cratero quasnam provincias Perdiccas assignaverit, ib. 7. Ejus bellum contra Athenienses ceterosque Graecos, ib. 9. Ei auxilia adducit Craterus, ib. 12. Antipater ora.

tores ah Atheniensibus capitis damnatos interficiendos curat, ib. 13. Eum ridet Demades in literis ad Perdiccam, datis, ib. 14. Antipatri filiam Nicaeam Perdiccas ducit, ib. 21 sq. Antipater ab Antigono persuadetur ut bellum Perdiccae inferat, ib. 24; magis etiam in Perdiccam excitatur propter Nicaeam repudiatam; in Asiam transjicit, 26. Neoptolemum, antea Perdiccae addictum, sibi adjungit, ib. 26. Eipost mortem Perdiccae summum imperium traditur. yEgre comprimit seditionem militum, 32 sq. Provincias distribuit, 34 sq. Sardes petensparum abfuit quin ad manus cum Eumene veniret, 39. Cleopatiam increpat ob societatem, quam cum Eumene inierit, 40. Asandrum contra Eumenem et Alcetam mittit, 41.

Quo victo, bellum Antigono committit, 43; militum teditionem quomodo eluserit, 44 sq.

'Avtiaxotio; StcpaXafYia, Tact. 29, 2.

Aomus Bactriae; III, 29, 1.

Aornus petra Indiae, IV, 28, 1- 3, 4, 5; 29, 5; Ind., b, to,

Aphrodite, Ind. 37, 10.

Apis AEgyptiorum deus, III, 1, 4.

'Anoxwcourrtjaai Ei; ~opOov, Tact. 22 , 3; 24,4.

Apollo, 111,27, 5. lonis pater, VII, 29, 3; !i^ELXXOi;, Ind., 36,3, Apollodorus Amphipolites, ~exaipo;, praetor Babyloniae, III, 16,4; VII, 18, J; vaticinia Alexandro prodit, VII, 18, 2 ss.

Apollonia Mygdoniae, 1, 12, 7.

Apollonia Pontiea, Pcr. 13,1; 24,5.

Apollonides Chius captus, III, 2, 5, 7.

Apollonius Charini Alius Libyae AEgypto vicinae praefectus, III, 5, 4.

Apollophanes Oritarum satrapes, VI, 22, 2; provincia privatus, VI, 27, 1; Ind. 23, 5.

Apostanaloc. Persidis, Ind., 34, 5.

Apsarus, olim Apsyrtus, urbs Ponti, Per. 6, 3. Apsarus fluvius, 7, 4; 11, 4.

Apsyrtus, postea Apsarus, urbs Ponti, Per. 6, 3.

Apsilarum rex Julianus, Per. 11,3.

Arabes. eormn dii, VII, 20, 1; legatos ad Alexandrum non mittunt, VII, 19, 6; mercenarii, II, 25, 4 ; 27, 1.

Arabia ad Antilibanum, II, 20, 4; Syriae vicina, III, 1, 2; ad Heroum oppidum, III, 6, ~4; 'ApaSia; E<JTW a, V, 25, ~4; 'ApaSva^i noXMj, VII, 1, 2 ; 19, 6. magnitudo et natura, VII, 20, 2 ss.; Assyriae confinis, VII, 21, 3; chersonnesus, VII, 20,7 s.; deserta, VII, 20, 10; Ind. 41, 7 ; 32, 7; 43, 1.

Arabitae ( Arbitae ) pop., VI, 21, 4; Ind. 21, 8; 25, 3.

Arabius sinus, VII, 20, 8.

Arabius (Arbis) amnis, VI, 21, 3 s.; Ind. 21, 8; 22, R' OM. i.

v J , - Arachosia Sibyrtio satrapae paret, V, 6,2.

Arachotae, 111, 11, 3;[VI, 15, 5. ] VI, 17,3. Indisvicini, III, 28, 1 cl. 8, 4; cum (Indis montanis et) Drangis satrapam habebant Barsaentem, III, 8, 4 ; XXI, 1; ab Alexandro domiti, VII, 10, 5; equites, V, 11,3; VII, G, 3. Arachotarnm satrapa Sibyrtins, Succ. Al. 36.

Aradusinsula contra Marathum, II, 13,8; ejus rex, II, 20, 1.

Arasaci legebantur IV, 23, 1.

A raxes amnis ex Armenia in Caspium mare innuit, VII, 16, 3.

Arbcla Assyriae, III, 16,3; 22, 4; situs, III, 8, 7; XV 5; VI, 11, 4 ss.

Arbelitis ab Antipatro datur Ampbimacho, Succ. Alex. 35.

Arbelus, Armenius, C. Alan. 12.

Arbupales Darii filius, Artaxerxis nepos ad Granicum cecidit, I, 16, 3.

Arcades Epaminondae socii, I, 9, 4; res novas mohuntur, I, to, 1.

Arcadici pilei, Tact. 3,5.

Archabis fluv., Per, 7, 4.

Archelaus Macedoniae rex, 1, 11, 1.

Archelaus Androcii Alius Aorni prscsidiis praefectus, III , 29, 1.

Archelaus Theodori filius praetor Susianae, III, 16,9.

Archias Thurius oratorum ab Atheniensibus damnatorum caedem perpetravit; scelerisque poenas luit, Succ. Al. 14.

Archias usque ad Tylum insulam navigat, VII, 20, 7; Tnd.

18, 3; 27, 8sqq.; 28, 3; 34,6.

Arcliias cum lolla ad Pcrdiccam adduxit Nicaeam, Antipatri f., Succ. Al. 21.

ArchonCliniae fil., Pellaeus, ex trierarchis; Ind., 18, 3.

Arctoana. v. Artacoana.

Areon fluv. Pers., Ind., 38, 7.

~Aretes -rot; 'ltpOOpa[J.OL; iTtTtevot praefectus, III, 12, 3; 14 , 1, 3; legebatur III, 13, 3.

Aretias ins., Per. 16,4.

Aretis ( an Aretes? ) strator regius, 1, 15,6.

Argaeus Heraclidis pater, VII, 16,1.

Argo navis, Pcr. 25, 3. Ancorae ejus reliquiae, ib. 9,2.

Argos, II, 5, 9.

Argyria, urbs Ponti, Per. 16, 5.

Aria Parthis vicina, III, 25, 1.

Ariaces ( Ariarathes ) Cappadocum rex, III, 8, 5.

Ariarathes, Cappadociae praefectus, a Perdicca debcllatur u et interficitur, Succ. Al. 11.

Ariaspae s. Evergetae, III , 27, 4.

Aribarzanes legebatur III, 23, 7.

Arigaeum Indiae, IV, 24, 6.

Arii Satibarzani satrapae parent, III, 8, 4; 25, 1 s.; deAciunt, III, 28, 2 ss.; iterum, III, 28,2 s.; satrapes eorum Arsames, 111, 25, 7; Stasanor, III, 29, 5; StaSiUl.

dert Succ. Al. 36.

Arimmas Syriae satrapes remotus, III, 6, 8.

Ariobarzanes Artabazi filius, III, 23, 7. Erythraeimaris accolis praefectus, III, 8, 5. Persidis portas defentlit, III,

18, 2 ss.; ab Alexandro honoratus, III, 23, 7.

Arisbe Phrygiae ad Hellespontum, 1, 12, 6.

Arispae gens, Ind. 4,9.

Aristandcr Telmissensis Alexandri vates, 1, 11, 2 ; 25 , 8; II, 18, 1; 11, 26, 4; 27, 2; certus, III, 2, 2; 7, 6; 15, 7; IV, 4, 3, 9; 15,8.

Aristobulus Cyri sepulcrum restaurare jussus, VI, 29, 10.

cum Alexandro militavit et ejus res conscripsit, Prooem.; hune et Ptolemaeum maxime sequitur Arrianus, V, 7, i; VII, 1,7; 15, 6; consentiebant cum ephemeridibus regiis, VII, 26, 3; corum auctoritate aliorum fides jnfringitur, VI, 28. 2; VII, 13, 3; consentiebant de ratione qua Alexander in Darii matrem et uxorem egerit, II, 12, 0; de Philotae insidiis in AEgypto proditis, III, 26, 1; de Callistbene insidiarum auctore, IV, 14, 1; de pugnae ad Gaugamela loco, VI, 11, 5; dissentiebant de draconibus aut cor vis Alexandro viam monstrantibus, III, 3, 5 s.; de ejus vIa ab Ammone redeuntis, III, 4, 5.; de Besso capto, III, 30, 5; de Callistbenis morte, IV, 14, 3; dePori Alio, V, 14, 3, 5; de nomine aliquo, V, 20, 2.

Aristobulus testem nominat, VII, 18, 5; scriptam aciem, III, 11, 3; ejus auctoritas de via maritima, III, 3,3; de Caucaso, III, 28, 5 ss.; de laxarte, III, 30, 7; de Gedrosiae natura et plantis, VI, 22, 4 ss. ; de Icaro insula, VII, 20, 4;denodo Gordio,II, 3, 7; de Cyri sepulcro,

VI, 29, 4;de Syra vaticinante, IV, 13, 5; de Alexandro sacra faciente, VI, 28, 3; Chaldaeis morem gesturo, VII, 17, 5; de extis consultis, VII, 18,1 ss., 5; de diademate Alexandro reportato, VII, 22, 5 s.; de solio regio a vili homine occupato, VIr, 24, 1; de Alexandri temperantia, VII, 29, 4; de ejus in Cilicia morbo, II, 4, 7; de ejus temporibus, VII, 28, 1; de ejus uxore Barsine, VII, 4, 4; de Cliti morte, IV, 8, 9; de Macedonum clade, IV, 6, 1; de Darii acie, III, 11, 3 ss.; de Alexandri classe, VII, 19, 3.

Aristogitontyrannicida, IV, 10, 3; ejus et Harmodii statua aeneae Athenas reportatae ubi sitae, III, 16, 7 s. cl. VII, 19, 2.

Aristomachus legebatur IV, 5, 5.

Aristomedes Pheraeus transfuga, II, 13, 2.

Ariston equitum Paeonum praefectus, II, 9, 2; III, 12, 3.

Aristonalius turmae praefectus, III, 11, 8.

Aristonicus Marathonius cum Demosthene aliisque capitis damnatur, Succ. Al. 13.

Aristonicus Methymnaeorum tyrannus, III, 2, 4 s.

Aristonicus citharoedus fortiter pugnans occisus, IV, 16, Gs Aristonus Pisaci filius Pellacus (Eordaeus) <ito[jiaxo(pOXa$, VI, 28,4; coronatus, VII, 5, 6; ex trierarchis, Ind., 18, 3; Succ. Al. 2.

Aristophanes 01. CXII, 2 archon, III, 7, 1; 15, 7.

Aristophon Ol. CXII, 3 archon, III, 22, 2.

Aristoteles Callisthenis inagister, IV, 10, 1; venenum Antipatro invenisse insimulatur, VII, 27, 1.

Aristus Alexandrires conscripsit, VII, 15, 5.

Arius Ariae amnis, IV, 0, (j.

Armatura peditum gravis et lev is, Tact. 3; equitum, ib. 4.

Armenia. montcs, III, 7, 3; VII, 21, 3. Taurus, V, 5, 2; ex ejus montibus oritur Euphrates, VII, 21, 1; Ind., 42,3.

Armenii equites, III, II. 7; sub Oronte et Mithrauste, III, 8, 5. Armeniorum pugnandi mos, Tact. 4,3; eorum equites, ib. 44,1; tibialia, ib. 34, 6.

Arrabaeus Aeropi filius, I, 25, 1. cf. Amyntas, VI.

Arridaeeus, Philippi et Philines f., rex creatur, PhilippuS nominatur, Succ. At. 1; ducit Adcam, qlJae Eurydice cognoininata est, ib. 23; ad Ptolemaeum in AEgyptum secon-

it:i t, tu. zo.

Arrhidacus et Pithon post ncccin Perdiccac exercitui praeficiuntur, Succ. Al, 30. Moximperium Antipatrotradunt, 31. Arrhidaeus Phrygiae Hellesponticae ab Antipatro praeficitur, Succ. At. 57.

Arrybas a(O(J.(X':o:pvh moritur, III, 5, 5.

Arsaces Indiae partis praefectus, Y, 29, 4 s.; legebatur III, 25,7.

Arsaces cum Tcridate Iratre Phereclem satrapam occidit, et Macedones expellit, Parth. 2. p. 248.

Arsames Persarum ad Granicum dux, I, 12, 8; Tarso fugit, II, 4,5 s.; ad Issum occisus, 11, 11, 8.

Arsames Artabazi filius, III, 23,7.

Arsames PersaAriis praeCectus, 111, 25, 7; comprehensus, III, 29, 5; IV, 7, I.

Arseas Epimenis pater, IV, 13, 4; Eurylochi pater, IV, 13, 7.

Arses rex Persarum , II, 14, 2; interfectus, II, 14, 5.

Arsimas Darii ad Alexandrum legatus, II, 14, 3.

Arsites Phrygiae ad Hellespontum satrapes, 1, 12, 8. Memnoni adversatur, 1, 12, 10; mortem sibi consciscit, I,

Artabazus Persa nobilissimus Dario fidelis, III, 21, 4; propterea ab Alexandre honoratus, III, 23, 7 s.; in Arios missus, III, 28, 2; Ba(tnornm satrapes, III, 29,1 ; IV, 15, 5; exercitus parti praefectus, IV, 16,2; munere solvitur ob senectutem, IV, 17, 3; ejus fdii Cophen, Ariobarzanes, Arsames, Pharnabazus; filiae Artacama, Ar.

tonis. Artacama Ptolemaei uxor, VII, 4, 6.

Artacoana Ariorum caput, III, 25, 5 s.

Artanes fluv., Per. 12, 3.

Artaxerxes II. 1, 12, 3.

Artaxerxes III. II, 14,2. Arbupalis avus, I, 16, 3.

Artaxerxes Bessus, III, 25, 3.

Artemisium Euboeae, VI, 11, 6.

Artiboles Mazaei filius, VII, 6, 4. cf. Antibelui.

Artonis Eumenis uxor, VII, 4,6.

Asander Philotao filius Lydiae satrapes, I, 17, 7; vincit Orontobatem, II, 5, 7; mercenarios Grsecos adducit, IV, 7, 2; Cariae praefectus, Succ. Al. 37; ab Eumenevincitur, ib. 41.

Asclepiades Alexandri res conscripsit, VII ,15, 5.

Asclepiadarum Critodemus, VI, 11,1.

Asclepiodorus, Timandri filius, Pellaeus, ex trierarcli., Ind., 18, 3.

Asclepiodorus Eunici filius equites Thraces adducit, III , 5,1; Syriae satrapes, III, 6, 8; milites addncit, IV, 7 , 2. ~Supta; aaTpaTteuara;, IV , 13 , 4.

Asclepiodorus Philonis (ilius reditibus ex Babylonia praefectus, III, 16, 4. Idem, puto, est Asclepiodorus scriba Eurydices, Succ. Al. 33.

Ascania lacus, 1, 29, 1.

Ascurus fluvius, Per. 11, 4.

Asia, 11,7,5; IV , 11, 7; Ind., 5, 5 sqq. termini, III 30, 9.Libyam a cetera Asia dividit Nilus, III, 30, 9.

Asiac montes, amnes, partes, V, 5, 2 ss.; V, 6, 1 ss.

Asia tota cum Libya, V , 26, 2; VI, 1, 3 cl. VII, 30, 1; distinctae, IV, 7, 5, Persarum, I, 16, 7; 111,9,6; 18 , 11; 25, 3; xatw (Jl, 1,20,3.

Asiaticui, IV, 4, 2; 19, 5;V,4,2;6, 8; Ind. 21, 1.

Asisines legebatur 1, 25, 2, 4.

Aspasiipop., IV, 23, 1; corum urbs et praefectus, IV, 24, 1.

Aspendii pactione facta, 1, 26, 2; promissis non stant, I,

26, 5; et se dedere coguntur, 1, 27,1 ss.

Aspendus quo situ, 1, 27 , 1 , 3.

Aspii legebantur IV, 23,1.

Assacanus et Assacani legebantur IV, 30, 5.

Assaceni. copiae eorum, IV, 25 , 5; Gurans vicini, IV, 25, 6; montes, I V , 30, 5. eorum praefectus Assacenus, IV, 30, 5; satrapes Sisicottus, V, 20, 5; deficiunt et pacantur, V, 20, 5; Ind, I, 1,8.

Assagetes praefectus Indorum, IV , 28 , 6.

Assyria, ab Euplirate inundata, VII, 21,2. arborum cupressis solis abundat, VII, 19, 4. codices habent, III, 7,7.

Assyria (Syria) II, 6, 1, 3. portis a Cilicia divisa, 11, 5,1, Assyrii imperio a Medis privati, II, 6, 7; Ind., 1, 3; 32, 7.

Assyrii reges, VII, 17, 3; eorum sepulcra, VII, 22, 2.

Assyriae litterae,II ,5, 3.

Astelephus, Per. 11,4.

Astes Peucelaotidis praefectus deficit peritque, IV , 22, 8.

Astrybae gens Indica, Ind. 4,8.

AstypalaeensisOnesicritus, Ind. 18, 9.

Athenae, 1, 10,5; earum incendium ulciscitur Alexander, III, 18 , 12; eo confugiunt Plataeenses, 1, 9,5; trecen-

tas TcavoTtXta; mittit Al., 1, t6, 7 , Harmodiiet Aristogitonis statuae remissae ubi sitae, III, 16,8 s.; VII, 19,2; item Dianae signum remissum, VII, 19 , 2; rcoXt; (arx) I, 16,7; III, 16, 8.

Athenae Ponticae, Per. 3, 4; 5, 3; 7, 3.

Athenaeus Demonici pater, Ind. 18,3.

'A6"IjvYjGt'l , I, I, 1; III,16, 8; VII, 28, 1; Ind. 21, 1.

Athenienses contra Amazonas pugnant, VU, i3, 5 s.; tyrannos oderunt, IV, 10, 4 ; ideo contra Eurystlieum pugnant , IV, 10, 4; Harmodium et Aristogitonem in honore habent, IV, 10, 4; Macedones premunt, VII, 9, 4; Melum et Scionem expugnant, I, 9, 5; eorum clades in Sicilia quanta, 1,9, 2; ad AEgos flumen, I, 9, 3; exstirpatos volunt Thebani , I, 9 , 7; viribus reparatis et muris longis restitutis Lacedaemoniis auxilio sunt, !, 9, 3; Chaeronea, 1,10, 5; res novas molientes ab Alexandro territi plura ei quam Philippo concedunt, I, 1,3; Alexandra dudum suspecti, 1,7,4; rursus res novas moliti veniam impetrant, 1, to, 2 ss.; tamen Alexander eos metu magis quam benivoientia quiescere dicit, II, 17, 2; ipse eorum amicus, II, 15, 4; captivos ad Granicum frustra ut red-

dat rogatur, I, 29, 5; post Issicam pugnam iis reddit, III,.6, 2; Dionysium Jovis et Proserpinae tilium colunt, II, 16 , 3; de Amazonibus et de Persis victorias Cimon pinxit, VII, 13,5 s. Atheniensium colonia Amisus, Per.

15, 3. Athenienses Romanis dederunt leges tabuiarum XII, Tact. 33, 5. Athenienses Demosthenem, Hyperidern, Aristonicum et Himeraeum capitis damnant, Succ.

Al. 13. Eorum contra Antipatrum bellum, Succ. Al. 9.

Atheniensis Iphierates, II, 15 , 2.

Athcniensis Dropides ad Darium legatus, III, 24, 4.

Atheniensium archontes, 1, 1 ,1; II, 11 , 10 ; 24, 6; III, 7, 1; 15, 7; 22, 2; V, 19,3; VII, 28, 1.

Atizyes Phrygiae satrapes, I, 25, 3; ad Granicum praetor, ad Jssum occisus, II, 11 , 8.

Atlas mons, VII, 1,2.

Atropates Medis ad Gaugamela praeest, III, 8,4; Medorum satrapes mittitur, IV, 18, 3. Pasargadas res novas molitos adduxit, VI, 29 , 3; remissus, VII , 4,1; Amazonas centum dat Alexandra, VII, 13, 2, 6; ejus filia Perdiccae nubit, VIl, 4 , 5.

Attaceni gens Indica, Ind. 4, 8.

Attalus praeest Agrianibus, II, 9, 2; III, 12, 2; III, 21, 8.

Attalus, Andromenis filius accusatus, III, 27 ,1 s.; ~ejus xatC;, IV, 22, 1; 24, 1, 10; VI, 17, 3. Attalus in Bactriana remanet, IV, 16, 1; in Oritas missus, IV, 27 ,5; ad Hydaspem, V, 12,1; Serapidemconsulit, VII, 2.6, 2; extrierarchis, Ind. 18, 6.

Attalus Eurydices familiaris. Succ. Alex. 33. Antipatri inimicus, Caunum et Rhodum invadit; a Rhodiis repelIitur, Succ. Al. 39.

Attka. 1, 7 , 9.

Attis Phrygum ap. Romanos cultus, Tact. 33, 4.

Aturia, 111, 7, 7.

Aulaei murus, Pcr. 24, 6.

Austanes Paraetacenus captus, IV, 22 , 1 s.

Autariatae imbelles, I, 5 ,t ss.

Autobares agemati adscriptus, VII, 6, 5.

Antolycus, Agathoclis f., regiis corporis custodibus ab Antipatro adscribitur, Succ. Al. 38.

Autopliradates Persarum classi praefectus Mitylenam obsidet, II, 1 ,3; ad alias insulas navigat, II, 2, 1 s.; ad Cbium, II, 13, 4. Agidi pecunias et naves suppeditat, II, 13, 4, 6; ad Halicarnassum, II, 13, 6 cl. 4; cum eo Tyrii, II, 15 ,7; ab Aradiis et Bybliis relictus, II, 20,1; Chium optimatibustradit, III, 2 , 3.

Autophradates Tapurorum satrapes ad Alexandrum venit et provinciam suam recipit, 111, 23, 7; attribuuntur ei Uxii, III, 24, 3.

Azemilcus (olim Azelmicus) Tyriorum rex, 11, 15, 7; captus et servatus, II, 24 , 5.

Babylonurbs, II, 17,2; VII, 14,8; 15, 4; 16, 5; 23, 1; Ind. 41, 8 ; 43, 4; Succ. Al. 35; in vicinia victus Darius, II, 2, 7,9; belli prlcmium, III, 16, 2. Alexander intrat et templa restituit, III, 16, 3 s.; VII, 17 , 2 ss.; opera eo a Xerxe asportata in Graeciam remittit, VII, 19, 2; portum facit, VII, 19, 4; 21, 1.

Babylon provincia, V, 25, 5; VII ,9,8; quos Alexander ei praefecerit, 111, 16,4; ejus praefeclus Seleucus, Succ.

Babylonii, III, 11 , 5; pracest iis Bupares, III, 8, 5; eorum

templa diruerat Xerxes, rcstitui jussit Alexander, III, 16,4; VII, 17, 1 ss.

Babylonia, VII, 21, 5; Ind. 41, 6; 43, I; cupressuum ferax, VII, 19, 4.

~Ba6vXwvio; ~dpyaaia, VI , 29 , 6.

Bacchus, V, 1, 5; VI, 3, 5; 28, 1; Imi. 1,4; 5, 8,9; 7, 4; 8, 1; 9, 9 sq.

Bactra urbs, III, 19, 1 ; 23, 1; 25, 3 s.; VI, 28, l.

maxima Bactriorum ah Alexandra occupata, III, 29, 1; qui ibi hiemat, 4, 22, 1 ss. cf. V, 27, 5.

Bactra provincia, VII, 9, 8; inde Oxus amnis, VII, 16, 3.

Bactria terra, IV, 30, 4.

Bactriana, IV , 16, 4.

Bactriani, III, 25, 3; V, 25, 5; deficiunt, IV, 1, a; equites, III, 11,6.

Bactrii Indis vicini, III, 8,3; ad Parapamisum, V, 5, 2; equites, III, 11, 3 ; 13,3 s.; 16, 1; 21, 4; VII, 6, 3; a Massagetis relicti, IV, 17, 6; satrapes corum BflSSUS, III, 8, 3; 21, 1. Artabazus, III, 29, 1; Amyntas, IV, 17, 3; Stasanor, Succ. Al. 36.

Bactrius Hystaspes, VII, 6, 5.

Badis locus Carmaniae, Ind. 32, 5.

Bagre Sogdianae, IV, 17 , 4.

Bagia rupes, Ind., 28, 9.

Bagisara locus Ichthyoph., 1 lid" 26, 2.

Bagoas Persa, II, 14 , 5.; Ind. 18,8.

Bagistanes Babylonius, III, 21 , 1 , 3.

Balacrus Amyntac filius praetor sociorum, 1,29, 3; AEgypti, III, 5, 5 S.

Balacrus Nicanoris filius, c~rw^aTOcpuXaE, Cilicuc satrapos, 11,12, 2.

Balacrus jaculatoribus praefectus, III, 12, 3; (3,5. IthtAia>>'\I ^p/ev, IV, 4, 6; ejus 't<Iet', IV, 24, 10; legebatur III, 5, 5.

Balomum locus Ichthyoph., Ind. 27.

Barcensium exules Thibronem ex Creta arcessunt, Succ.

Bardyles Illyrius, 1, 5, 1.

Barna pagus Ichthyoph., Illli. 27, 2.

Barsaeentes Arachotorum satrapes, III, S , 4; et Drangum, III, 21, 1. Arachotis et Indis montanis praeest, III, 8 , 4; cum Besso Darium comprehensum vulnerat, 111, 21, 1, 10; cum in Indiam fugisset, ad Alexandrum remissus et interfectus, 111, 25, 8.

Barsine Darii lilii natu maxima ab Alexandro in matrimonium ducta, VII, 4, 6.

BarsineMentoris filia Nearcho nupta, VII, 4, 6.

Baryaxes Medus regnum affectat et interficitur, 6, 29, 3.

Barzanes a Besso Parthyaeorum satrapes factus comprehensus, IV, 7 ,1.

Bathys fluvius Ponticus, Per. 7,5.

Batis ennuchus Gazam defendit, II, 25, 4.

Bazira Indiie, IV, 27, 5 ss.; 28, 1.

Belus deus Babyloniorum maximus, III, 16, 4. sacrilicia docent Chaldaei, III, 16, 4; ejus oraculum, VII , 16, 5; ejus templum a Xerxe dirutum Alexander restitui jussit, III, 16, 4; VII, 17, 1 s.; dives, VII, 17, 3 s.

Beris Ponti fluvius, Per. 16, 1.

Berroeaei, III , 6, 4.; Ind. 18, 6.

Bessareenses, Ind., 4,12.

Bessus Syriae satrapes corrupte, IV, 7 , 2.

Bessus Bactriorum satrapes, III, 8, 3; praeest Bactriis, Sogdianis Indisque vicinis, III, 8, 3; Dario comprehenso ipse dux, III, 21, 1, 4, s. cl. IV, 8. 8; rex Artaxerxes, III, 25, 3. Parthyaeorum satrapem facit Barzanem, IV, 7, 1. sociumei se adjungit Sartibarzanes, III, 25, 5; 28, 2; eum persequitur Alexander, III, 28, 1; 29,

1, 6. capit, III, 30, 1 ss. accusatus et mutitatus Ecbatana missus, IV, 7, 3 s. ad cum fugerat SisicoUus, IV, 30, 4.

Bianor Acarnan transfuga, 11, 13, 2.

Bibacta insula. lnd , XXI ,11.

Billaeus, Ponti fluvius, Per. 13, 5.

Bisthanes Ochi regis filius, III, 19, 4 s.

BithyniThraces, 1, 29, 5. Per. 12, 1; 13,6. Bithynica Arriani, pag. 249.

Bizus, Per. 24, 3.

Boeoti saeviunt in Thcbanos, I, 8, 8. Alexandri socii, II , 7,8.

Boeotia, 1, 7 , 5.

Boeotius homo, VI, 13 , 5.

Boon urbs, Per. 10,3.

Boreas, Ind., XL, 3.

Borgys, Per. 18,2.

Borealis portus Tenedi, II, 2, 2.

soryshenes fluv., Per. 20,2.

Bosporus, V, 7, t. Bosporus Thracius, Per. 12, 1; 25, 4.

Cimmerius, ib. 25, 4. Bospori Cimmerii rex Cotys, ib.

17, 3. Bosporiani, C. Alan 3.

Bottiaea. equites, 1,2, 5.

Brachmanes sophistae Indormn, VI, 16,5. corum oppidum , VI, 7 , 4. supplicio affecti, VI, 16, 5.

Brettii. Italiaepop., VII, 15, 4.

Bnson sagittariis Macedonicis praefectus, III, 12, 2.

Brittanorum insulae, VII, 1, 4. e curribus pugnant; eorum equi quales, Tact. 19, t sq,

Brirana fluvius Ind., XXXIX, 7.

Bruttii. v. Brettii.

Bubaces Persa occidit , II, 11, 8.

Bucepbala ab Alexandro condita, V, 19, 4. rcfecta, V, 29, 5.

Bucephalas equus, V, 14, 4; Ind. XIX, 4 ss.

Budyas rex Ind., ind., VIII, 1.

Bumodus amnis, III, 8, 7; VI, 11, 5. ubi oliin Bumelus.

Bupares Babyloniis praeest, III, 8, 5.

Busiris, 111, 3,1.

Byblus Phoecnices, II, 15, 6. ejus rex Enylus, II, 20, 1.

Byzantium , 1, 3, 3. Per. 25, 4.

C Cahana locus Oritarmn, Ind., 23, 2.

Cabeles Andronis pater, Ind., 18,7 Cacuthis lluv. Ind., Ind., 4, 4.

Cadmea Thebarum arx a Macedonibus occupata, I, 7, l; 9; obsessa et defcnsa, 1, 7, 10 s.; praesidio retenta, I, 9,9.

Cadmus quando fuerit, 11,16, 2. Thebasvenit, II, 16, 1.

Cadusii, III, 11, 3 ; cum Medis conjuncti, III, 8, 5. Darii auxilio venisse dicebantur, III, 19, 3 cl. 4; Hyrcaniae vicini, In, 19, 7.

Caicandrus insula, lnd., 38, 2.

Caici campus, V, 6, 4.

Caicus amnis, V, 6,7.

Cainas fluv. Ind., Ind., 4, 3.

Calanus sociispeditibus praefectus, III, 5, 6, Calanus Indus, sophista, Alexandrum comitatus, VII, 2,4; ejus mors, VII, 3 , 1 ss. ; vaticinium in Alexandrum, VII, 18, 6s.

Calas Harpali filius Thessalis equitibus praefectus, I, 14, 3; XXV, 2. Phrygiae ad Hellespontum satrapes, I, 17, 1; II, 4, 2; Succ. Al., 6. contra Memnonis terram missus, 1, 17, 8.

Calchedoniorum lebati, III, 24, 5.

Cales, Per. 13,3.

Callantia, Per. 24, 3.

Callatianus Cretheus, VI , 23,5.

Callicratidas Laco ad Darium legatus, HI, 24, 4: Callinus tt) tnlt rij iTaipixrj prafectus, Vli, 1 i, C.

Callipolis opp., II, 5, 7.

Callistbenes Olynthius, Aristotelis discipulus, IV, 10, 1; adulationi adversatur, IV, 10,1 ss.; adorationi, IV, 11, 1 ss.; IV, 12, 3 ss.; suspectus, IV, 12, 7; 14, 1.; de ejus morte, IV, 14, 3 s.; 22, 2, 7; 27 , 1; d- ejus moribus, IV, 10,1 ss.; 12, 4 ss.

Callistratus Androsthenis pater, Ind., 18, 4.

KcU,oc Xijjir,v, Ponti, Per., 19, 5 ; 20 , 1 ; 24, 1.

Calpes portus, Per., 12, 4; 13, 1.

Calus suvius, Pcr. 7 ,2.

Calyba locus Ichthyoph., Ind., 26, 6.

Cambistholi gens IJld" Ind., 4,8.

Cambyscs Cyri pater, 111, 27, 4; IV , 11, 9; V, 4, 5; VI, 24,2; 29,4,7; Ind., 43,4; 1,3; 9, 10.

Canasida urbs Ichthyoph., Ind., 29, 1.

Canate locus Ichthyoph., Ind., 26 , 8.

Canes Gallici, Cyn., I, 4; 2, 1 sqq.; 3,1 sqq.; Carici, Cre- tici, Laconici, Cyn., 3; Arriani de canibus doctrina, ib.

3 sqq.; cui intertexta descriptio canis, quem ipse Arria- nus possidebat, c. 5.

Canopus iEgypti, III, 1, 5.

Canopeus lacus Ponticus, Per., 15, 2.

~KavT«6ptxr) ensXafft?, Tact., 40, 1 sqq.

Cappadoces, V, 25, 4; equites, III, 11,7; eorum praefectus Mithrobuzanes, 1, 16, 3; Ariaccs ,111,8,5.

Cappadocia cis et trans Halyn, U, 4, 2.

Cappadocia Eumeni assignatur, Succ. Al., 5; ejus priefectus Ariarathes provinciam tradere non vult Eumeni, qui earn post devictum demum a Perdicca Ariarathem obtinet, Succ. Ai" t t ; Cappadocia ab Antipatro assignatur

Nicanori, ibid., 37.

Carambis, Per., 14, 2.

Caranus hextpo:;, Ill, 28, 2; missus advcrsus Satibarzancm, III, 28, 2 s. ; adversus Spitamencm, IV, 3,7; equitibus praefectus, IV, 5, 7. Cf, IV, 6, 2.

Carbis, lnd. 26, 8.

Cardaces Pcrsarum gravis armaturae milites, II, 8, 6.

Cardia, Ind. 18, 7.

Cares, III , 22, 3; V, 25, 4; nautae, VI, 1, 6; Carum pars.

tus in Ponto, Per., 24 , 3.

Cares avduntaaTOi, 111, 8 , 5 ; 11, 5; 13, 1.

Caria, 1, 20,1; VII, 23 , 1; de ejus regnlis, 1, 23,7 s.; ab Alexandro occupata et proesidio firmata, 1, 23, 6; Ada ei praefecta, I, 23, 8; Casandro a Perdicca assignatur, Succ. Al., 6; ejus praefectus Asander, Succ. Al. 37; Carum venandi ratio, Cyn., 2, 5; Carici canes, Cyn., 3, I.

Caria Pontica, Per. 24, 3.

Caricus, V, 6,4.

Carmania, VI, 17, 3; 27, 2 s. ; ejus satrapae, VI, 27,1; Alexandri per cam iter, VI ,28, 1 ss. 7; maritima, VI, 28, 5 ; Ind., 27 , 1 ; 32, 4 ; 36, 8; 38 , 1 ; Carmaniae praefectus Tlepolemus, Succ. Al. 35.

Carmanii, VI, 28, 1.

Carmine ins., lnd., 26, 6.

Carthaginiensiumlegati Tyri, II, 24, 5; ad Alexandrum, VII, 15,4. elephantis ad beUa utuntur, Tact., 2, 2.

Carthago Tyriorum colonia, II, 24, 5; Libyae, V, 27 , 7 ; VII, I , 2; Ind. 43,11. a Scipione eversa, Tact, I, 1.

Carusa, urbs Ponti, Per., 14, 5.

Casander Antipatri filius, VII, 27 , 1; Cariam provinciam a Perdicca accipit, Succ. Al., 6. Demadem ejusque filium occidit, Suee. Al., 14; ab Antipatro patre equi-

turn chiliarcha creatur, ibid., 38; ah Antigono dissentit ; ne quid hostile contra eum suscipiat a patre prohibetur, 42.

Caspiae porta;, III, 19, 2; 20,2,4; VII, 10, 6; Succ.

Al., 35.

Caspium mare, VII, 16, 1 ; ejus principium nondum repertum, VII, 10, 2; qui anines inlluant, VII, 10, 3. Cf.

Hyrcanium mare.

Castor, IV, 8, 3.

Cataderbis Incus, hid., 41,1.

Catadupa urbs IlIdiae, Ind., 4 , 5.

Cataca insula, Ind., 37 , 10.

Kaxa).o)ritctvquid, Tact., b, 4, Catanes Paractacenorum regulus occisus, 1V , 22, 1 s.

Cataphracta equitum armatura, Tact., 4,2; cataphractarii Willi. Tact.. 2.5.

Caucasus describitur ex Aristobulo, III, 58, a ss.; ejus tractus, V, 6, 1 ss.; ibi Oxi fontes, 111, 29, 2; aliorum amnium et quae maria iniluant, V, 5 , 4; 9, 4; Alexander transit, III, 30, 6; IV, 22, 4; ultra euin pertinet Alexandri imperium, V , 25, 5 ; idem qui Parapamisus, V, 3, 3; Ind., 2, 4; 5, 10; Scythicus Caucasus, V, 5, 3; Caucasi jugum Strobilus, Per., 11,5.

Caumana locus Indiae, Ind. 21,3.

Caunus Carire, II, 5, 7 ; Caunum hosliliter aggreditur Attalus, Succ. Al. 39.

Caystri campus, V, 6, 4.

Caystrus amnis, V, 6, 7.

Cazeca vicus, Per., 19, 3.

Celaenae Phrygiae, 1, 29, I ss.

Celcaea Diana, VII, 19, 2.

Celti (Celtse), I, 3,1 s. ; Ind., 16, 10; legatos ad Alexan-

drum mittunt, 1,4, 6 ss. ; VII, 15,4; quomodo Dianaan venatricem colant, Cyn., 23; equites Celtici, Tact., 44, 1; canes, Cyn., 4, 2 sqq.; Celtica vocabula in iis quae ad rem equestrem pertinent, multa Romani adoptarunt, Tact., 33, 1; sic voces Celticajsunt: vertragi, Cyn., 3,6; petrina, Tact., 37, 4; xynema,ib., 42, 4; totulegum, Tact., 43, 3.

Celticus, 1, 3,1.

Cenei gens Indica, Ind. 4,8.

K~eipaW) cpa.Aa:yyoi;, Tact., 8,3.

Cephisodorus archon A then., Ind. 21,1.

Ceramicus Athenis prope arcem, III, 16,8.

KEpa.c sive ~jiipocsive fiifzlxyyioi, Tact., 10, 7.

Cerasus urbs, Per., 16, 4.

Ceraunii montes, Succ, Al., 7.

Cercinitis, Per., 19, 5.

Cercinitis lacus, 1, 11, 3.

Cerdimmas, II, 13, 7.

Ceres, Ind., 7, 6.

Cervorum venatio, Cyn., 23.

Cbalcis ad Euripum , II, 2,4.

Chaldaci. Alexander cum iis colloquitur, III, 16, 5; oraculum se accepisse dicunt ol Xoyioi eorum, VII, 16,5; 22, 1 ; ei suspeeti, VII, 17 , 1 ss.

Chares Atheniensis exposcitur ab Alexandro, I, 10,4; eum coronat, 1, 12, l; nisi forte alius est.

Chares Mitylena privatur, 111,2, 6.

Charicles e pueris Alexandro insidiantibus, IV, 13, 7 cl.

Charidemus Atheniensis exposcitur, I, 10, 4; in exsilium missmi, I, 1 0, 6.

Charies fluvius, Per., 10, 1.

Charinns, III , 5,4.

Chelae, Per., 13,1.

Chersonesus Thracica Lysimacho assignatur, Succ. Al., 7.

Chersonesus, Ponti urbs, Per., 24, 6.

Chios, II, 1, 2. Persarum prsosidio firmala, II, 13, 41 Chii deficiunt ad Persas, III. 2, 5 ; populares Macedones arcessunt, 111,3, 3 s. ; optimates capti, III, 2, 5,7. Chirisophus, Per., 13, 6.

Chiron, Cyn., 1,1.

Chobus fluv., Pcr., 10,2; 11 , 4.

Choes amnis, IV, 23, 2.

Chorasmii, V, 5,2; VII ,10,6; rexeorum Pharasmanes vicinas dicit esse Amazonas, IV, la, 4. Cf. V, 5, 2.

Chorienes. ejus petra, IV, 21, 1; dedit se, 1V, 21, 6 ss.

~Xopio; e ),tY;j.6;, Tact., 23, I; 24 , 3.

Cidaris Peisica, IV , 7,4; ~opOV), VI, 29 , 3.

Ciliccs. portis ab Assyriisdivisi, II, 5, I ; VI, 1 ; montani, II, 5, 6; VI, 4.

Cilicia , III, 7 , 4; 22. 4; Ind., 2, 2. Tauro a Pamphylia divisa, HI, 28, 5 ; V, 5, 2; Alexandcr invadit, II, 4, 2 ss.;satrapessalacrus, II, 12, 2; Menus,III, 16, 9. Phi.

Iotas, Succ., Al. 5; Philoxenus, ib., 34.

Ciliciac portae, 11,4,2,4.

Cilicum insula, Per., 16, 3.

Cillutainsula, VI, 19, 3.

Cimbrica sagula. Tact., 34,6.

Cimmerius Bosporus, Per., 19, 1 ; ejus rex Cotys, ib., 17,3.

Cimon pictor, VII, 13 , 6.

Cinaedos, Ind. 8 , 8.

Cinolis Ponti emporium, Per., 14 , 3.

Clazomenius Miccalus, VII, 19, 5.

Cleander sagittariorum aTpamfiyo; caesus, I , 28, 8.

Cleander Polemocratis filius ad milites coiulucendos in Peloponncsum missus, I, 24 , 2; redit cum iis, 11, 20, 5; fortasse idem tot; ap^atot; eivotc; praeest, HI, 12, 2; in Media praetor, HI, 26, 3; ob delicta interfectus, VI, 27, 4.

Cleander Pantordani pater, II, 9, 3.

Clcarclius 6 'toccipX'"t)c; caesus ,1,22,7.

Clearchus peregrino militi praefectus, III, G, 8.

Clearchus Xenoplionteus, 1,12, 3; 1V, 11.9.

Clearchus, ~Tajmxwv auctor, Tact., 1, t.

Cleomenes, VII, 26, 2.

CleomenesNaucratites Arabiae parti praefectus, 111, 5, 4; postea Ptolemaei vicarius, Succ. Al., 5; fortasse idem est qui AEgyptios vexasse dicitur, Vii, 23, G ss.

Cleopatra, Olympiadis f., quam mater Perdiccae in matrimonium dare voluit, Succ. Al., 21. 26; propter societatem cum Eumene initam ah Antipatro vituperatur, ib. 40.

Clinias Archontis pater, Ind., 18 , 3.

KXiffic em Sopw et dre' aoittSa, Tact. 20, 2.

Clisobora urbs Indiae, Incl., 8, 5.

Clitus Bardilis lilius deficit, I, 5, t, 5 ss 6, 9 ss.

Clitus Dropida; filius servat Alexaudrum, 1, 15,8; IV, 8,6S. ~Tij; sOtaLJ,Lxy,C; n,'"t)c i}'(eILOO'l, III, II, 8; 19, 8.

alter iTtTtapxin? twv exatpwv, 111, 27, 4.; ab Alexandro caesus, IV, 8,1 ss.; 14, 2; judicium de hac re, IV, 9, l s.

Cliti 'ta.LC, IV, 22, 7 ; V, 12, 2.; 'mitapyja, V, 22,6; VI, 6,4.

Clitus Lydiae ab Antipatro praefectus, Suce. Al., 37.

Cocala locus Oritarum, Ind., 24, 4.

Coenus Polemocratis filius. ejus actas et virtus , V , 27 , 3.

rote ittdTOxaxon twv itaipcov, VI, 2,1 ejus qpiXoqfi;, I, 14,2; ~Tafc;, I, 6, 9; II, 8, 3; 24, 3; HI, 11,9; 25,6, IV , 24, 1; 25, 6; 28, 8; V, 12, 2; 21, I; iJ Ko voo Ta ic ot ~neSexatpoi xaXoujtevoi, II, 23, 2; ejus t'lt'ltOLp)tttX, V, 16,3; tous vsofajAoy; in Macedoniam reducit, 1, 24, 1; rursus in Asiam venit, 1,29,4, praefectus parti exercitus, HI18 , 6; IV, 16,2s.; 17, 3 ss.; 18, 1; 27, 5.

ss.; V, 21,1, 4; corau, V, 16, 3; 17,1: frumentatum

missus, 111, 20, 4; ad naves, V, 8, 4; ejus ad Alexandrum oratio, V, 27 , 1 ss. ; moritur, VI, 2 , 1.

Coeranus Beroeaeus in Phoenicia tributis cogendis praepositus, III, 6, 4.

Coeranus cquitibussociis praefectus, III, 12, 4.

Koi).c'(i.6oXov, Tact., 29,6.

Colchi, IV, 15, 4; VII; 13, 4; Per., 7, 1; 11,1; 25, 3.

Colonae opp., 1,12,6.

Colta locus lchthyoph., Ind., 26, G.

Commenases fluv. Intl., Ind., 4,4

Condochates lluv. Ind., Ind., 4,4.

~Kovxoyopoi, Tact., 4, 3.

Cophaeus regulus, IV, 28, 6.

Cophanta, hid. 27, 4.

Cophen Artabazi filius, II, 15 , 1 ; ad Alexandrum venit, 111, 23,7; agemati adscriplus, VII , 6, 4.

Cophen ainnis, IV, 22, 5; V, 1, 1; Ind, 1, 1,8; 4, 11.

Coralla, Per., 16, 5.

Cordax saltationis genus, Ind., 7,8.

Cordyla, Per. 16, 5.

Coreestislocus India;, Ind., 21,4.

Cosinsula, II, 5 , 7; 13 , 4; ab Ainphotero recepta, III,

Cous Critodemus medicus, VI, 11, 1.

Cossoci, populus montanus, praeda victum quacrens, sub- acti, VU, i5, 1 ss.; bellicosi, VII, 23, 1; Ind., 40, 6.

Cossoanussuv. Ind., Ind., 4,3.

Cotyora urbs, Per., 16, 3.

Cotys, Bospori Cimmerii rex, Per., 17 , 3.

Cradevas rex Indiae, Ind., 8, 2.

Crateas, VI, 28, 4; Ind., 18,6.

Craterus Alexandri filius. Alexandra M. carissimus, VII, 12,3; ejus. qJa.^IXY, 1, 14,2; 'r!iti;, 111, 11, 10; 23, II, 4, 22, 1 ; cornu praefectus, H, 8, 4; 20, 6; excr.

citui, 111, 25, 6 , 8; IV , 28,7; V , 11, 3 ss.; 12, 1; 15, 3 ss.; contra Uxios, III,17,4 ss.; Persas, III, 18,4, 8 s.; Tapuros, 111,23, 2,6; Cyropolin, IV, 2, 2; 3, 3; Massagetas, IV, 17,1; 18 , 1 ; Paraetacenos, IV, 22, I s.;oppida quacdam, IV, 23,5; 24, 6; 25, 5; Mydaspem trajicit, V, 18, 1; oppida condit, IV, 24, 7; 25, 5 ; V, 20,2; VI, 15, 7; ex trierarchis, Ind. 18, 5; 19, 1, 3 ; cum exercitu in India, V, 20, 2 ; 21, 4 ; VI, 2 , 2; 4,l;5,5;l5,4s.; partem per Carmaniam ducit, VI, 17, 3 ; 27, 3; Amastrinen uxorem dncit, VII. 4, 5;

remissus et Iacedoniae Graeciacque praefectus, VII, 12 , 3 ss. Cratero et Antipatro quasnam provincias Perdiccas assignaverit, Succ. Al., 7; Craterus Antipatro contra Graccos bellum gerenti copias adducit, victoriacque auctor ei fit, ib., 12; cum Antipatro et Antigono bellum Perdiccac inferendum decernit, ib., 24; in Asiam transjicit, ib., 26; prcelians occiditur, ib., 27.

Cratcuas, pater Pithonis, SMCC. Al., 2.

Crenidae, Per., 13, 5.

Creta, II, 13,6. Cretam adit Thibro, Succ. Al., 16; Cretensessagittarii, II, 7, 8; 9, 3 ; aofcapxai, I, 8,4; III, 5, 6; Cretensium venandi ratio, Cyn., 2,5; canes, Cyn., 3,1; Kpnxixo? egeXtYtio;, Tact., 23, 1. 4.

Crctlieus, VI, 23, 5.

Critobulus Cous ex trierarch" Ind., 18,7.

Critodemus Cous medicus, VI, 11,1.

Crocalainsula, Ind., 21,7.

Craesus, Vll, 16,7; Per., 15, 1.

Cromna, Per.% 14 ,1.

Ctesias, V, 4, ; Ind., 3, 6.

Cunei figura, Tact., 17, 3; 29, 5 ; cuneata acics cquitum, 16,6 sq.

Curruum ususinprocliis, Tact., 2, 5; currus falcati Persarum, ib., 19, 3; curruum ordines, ib., 19, 1.

Cyaneae, Per., 25, 3.

Cydnus amnis, II , 4, 7.

Cyclades, II, 2, 2.

Cydonia, Cretae urbs, Slice., Al., 16.

Cyiza locus Asiae, Ind., 27, 6; 30, 2.

Cymee AEoliilis Sidetarum patria major, I, 26, 4.

Cyna Alexandri soror, 1,5,4.

Cynane, Philippi et Eurydices filia, uxor Amyntae. queic- Alexander interfecit, Adeam filiam Arrhidaeo uxorenv adduxit; a Peidicca ejusque fratrc occiditur, Succ.

Al., 23.

Cyprii nautae, VI, 1, G; classis egregia, 1,18, 7 ; naves, 11, 20, 7; X , 24, 1; imperatae, III, 6 , 3; (J.rr/" avo7toiot, II, 21,1; reges, II, 13,7;20, 3,6; Ind., 18, 1.

Cyprus, II, 13, 3; 17 , 4 ; Persaruin, II, 17, 1.

Cyrenaei, 111,28, 7. Kratoslhenes, V, 3, 1. CyrenaeOrtllh exules Thibronem arcessuat; Cyrenarum civibus a Ptolemaeo Lagi auxilio mittitur Ophellas. Thibro in portu Cyrenaerum suspenditur, Suce. Al., 16 sqq. ipse Ptolemaeus Cyrenas venit, civitatisquc res componit, ib., 69 ; Cyrenaei e curribus pugnabant, Tact., 19, 4; Cyrenaei milites, C. Alan., 18.

Cyrene:ejus bona, VII, 9, s; silphiuin, III, 28, 7: Ind.,

Cyropolis urbs magna, IV, 2, 2; III, I ss.

Cyrus Cambysis fdius, ~rcpwxo;, III, 18, 10; Asiae impevio Medos spoliat, V, 4 , 5; ex India fugit, VI, 24, 2 s.; in Scythasexpeditio, 111,27, 4 s. cl. IV, (I, 9; V, 4, 5; primusadoratur, IV, 11,9; ejus thesauri, III, 18, 10; se.

pulerum, VI, 29, 4 ss. ; Ind., 1, 3; 9 , 10. Cyrus curruum falcatorum et equoruin cataphractariorum usum apud Persas introduxit, Tact., 19, 3.

Cyrus minor, I, 12 , 3; Kupou tou Jjyv :::e.'Jollwv" axpaxone(iov, 11, 4, 3; Cyn., 24, 2.

Cysa locus Asiie , Ind., 26, 8.

Cythnus insula, II, 2, 5.

Cytorus, Per., 14, 2.

Dare, 11[, 11,3; cis Tanaim, 111,28,8,10; ~litrcotoloTat, V, 12,2.

Daedalus, VII, 20, 5.

Dagasira locus Asia;, Ind. 29, 6.

Damascus, II, 11, 9 s., 15, 1; Succ., Al., 25. 28.

Dandamis Indorum sophista, VII ,2,2s.

Daphnes Corinthius, C. Alan. 1.

Daphnes Maenomcnaeportus, Per., 25, 4.

Daricus moneta, IV, 18,7.

Darius pro Artaxerxe II. legitur II, 1, 4; 2, 2.

Darius Xerxis pater a Scythis contcmptus, IV, 4, 3; 11, 9.

Darius Artaxerxis filius, I, 16, 3, Darius Codomannus Asiae rex, 1, 12, 9; o niya? scx,:n),E.U', V, 18, 4; TYj xaxw 'AcriCf et classi Memnonem praeficit, I, 20, 3; II, 1, 1; socii ejus Mytilenaei, II, 1, 4; Tenedii, II, 2,2; peregrinos milites arcessit, 11,2, l. Sochia Alexandrum exspectanti ab assentatoribus suadetur ut ei occurrat, II, 6, 1 ss.; Ciliciam intrat. II, 7, 1 s.; aciem instruit, II, 8, 5 ss, ; 10, s.; pugnat, II, 10, 1 ss, ; fugit, II, 11, 4 ss.; 13, I s. ; capta ejus arma, II, 12,4; uxor, mater, liberi, impedimenta, II, 11, 8 ss. cl. XV, 1 ; ejus ad Alexandrum epistola, II, 14,1 ss. ; Mazaeo Euphratis trajectum tuenduin tradit, III, 7, 1; quibus condicionihusab Alexandra pacem impetrare studuerit, II, 25, 1 ss. ; copias rursuscollegit, 111, 8,2 as. ; ad Gaugamela castra ponit, III, 8,7; ejus acies, III, 11, 1 ss.; praelium, III, 13,1 ss.; aggressus mox fugit, III, 14, 1 ss ; 15, 3. 5; cf. V, 18,4; in Mediam, III, 16, 1 s.; 19,1,5;

cf. VI, 11,4; a Besso vinctus, III, 21, 4 s. ; occisus, III, 21,10; sepultus, Ill, 22,1; de moribus el fortuna ejus, 111, 22, 2 SS.; uxor, IV, 19, 6; 20, 1 ss.

Dascylium, I, 17,2.

Datames, II, 2,2; 5.

Dataphernes Uessum prodit, III, 29, 0 s.; 30, 1 s.

~AEXOtVtOt quid? Tact., H, t.

Delphi oraculum, IV, 11, 7.

Delta Indi, VI, 14, 5; simile AEgyptio, V, 4, t ; sed majus, VI. 17.2: Ind., 2.6.

Demades Atheniensis, 1, 10, 3; Deniosthenem, Hyperidem aliosque oratoresaccusat, succ. Al., 13; in Macedonia a Cassandro interticitur, ib. 14.

Demaratus Corinthius, ~ixatpoc, I, 15, 6.

Deniarchus, post Calam praefectus Phrygiae Hellesponticae, Stice. Al. 66.

Demetrii Plialerei irater Himeraeus, Succ. Al., 13.

Demetrius, C. Alan., 1.

Demetrius Althaemenis filius, ejus tXrj, III, 11, 8; iiHidpxr]?

IV, 27, 5; VI, 8, 2; ejus Imtapxia, V, 16, 3; 21, a.

Demetrius aa>iJ.axo:pv).a!;, III, 27, 5.

Demetrius Pythonactis filius, ~exaipo;, IV, 12,5.

Demonicus Pellaeus, Ind., 18, 3.

Demophon, VII, 26, 2.

Demosthenes exposcitur, I, 10, 4; fugit, capitis condom natur ,nccatur, Succ. Al., 13.

Dendrobosa loc. lchthyoph., Iud., 27,4.

Diana Ephesia, I, 17, 9 ss.; 18, 2; ejus temphlln spoliatum, I, 17, 11; Ephesiorum tributa ei donat Alexander, I, 17,10. Celcaea, VII, 19,2. Diana venatrix, Cyn-, 32, 2; quomodo apud GaHos eolatur., Cyn., 35.

Ai/i Ati irotpsSpo;, IV, 9,7.

Dii venatoribus, uti ceteris hominibus religiose colendi, Cyn., 34 sq.

A'o/ta, o^oXh"l), Tllct., 10, 1.

Atjiotpta et 8i(xoiptT*i; quid ? Tact., 6, 2.

Dinarchus Corinthius quid Demades ad Perdiceam scripserit, prodit Cassandro , SltCC. Al., 15.

Dindymene mater, V,6, 4.

Diogenes Lesbi tyrannus, 11, 1, 5.

Diogenes Sinopensis. ejus cum Alexandra colloquium, VII, ?, J. ,

Dionis Syracusani res Anianus scripsit, p. 249.

Dionysius, II, 12, 2.

Dionysodorus Olympionices, U , 15, 2, 4.

Dionysopolis, Per., 24, 4.

Dionysus. plures, 11,16, 3; V, t, 1 s.; ejus res gestae, V, t ss.; VI, 3, 4; XIV, 2; 28, 2; VII, 10,6; monumenta, V, 2, 5. Nysam condidit, V, 1,1; II, t ; 26, 5; fabulosa, V, 3, 4; oi pax/EyfravTei;,V, 1, 5; VI, 3, 5; eum colunnt Arabes, VII, 20, 1.

Diophantus Atheniensis, 111,6,2.

Dioscuri, IV, 8, 2 s.; Per., 23, I.

Dioscurias, postea Sehastopolis, Per., 10, 4; 11,4; 17, 1; 18, 1.

Diotimus Atheniensis cxposcitur, I, 10, 4.

4tOC),OCY'Y'%px.(oc s. Jiepoq s. ~xEpocc, Tact., 10,7.

AioaXaYY'® o\Lotoa'to\Lo;, Tact., 29, 4; a.\L:pta'to\Lo;, 29, 2; a\m<rro(i,o<;, ib.

Am).a<iia!Jetv, Tact., 20, 2; 25, 1 sqq.

Diridotis pagus Babyl., Ind. 41, 6; Dium Macedonia;, I, 16, 4.

Doloaspis AEgyptiorum vojiapx*!?, III, 5, 2.

Domre insula, Ind, 22, 2.

Aopaxoqiopot, Tact., 4,3.

Doxares Indus, ~vojj.dp/jn, V, 8, 3.

Dracones, signa Scythica, yoct., 35, 3 sqq.

Drangesy. Drangae [Vl, 15, 5]. Barsaentae subjecti, III, 21,

1; ab Alexandra domiti, III, 28, t ; VII, 10,5; equites, VII, 6, 3 ; cf. Zarangaei. Drangenornm praofectus, Suce.

Al., 36.

Drapsaca opp., III, 29, 1.

Drillae, Per.; 11,1.

Dropides Atheniensis, III, 24, 4.

DropidesCliti pater, I, 15, 8; III, 11, 8; 27, 4; IV; 8, 1; Lanicae, IV, 9,3.

Drypetis Darii filia, Hephacstioni nupta, VII, 4, 5.

Dyrta Assacenorum oppidum, IV, 30, 5.

EcbatanaMediae, III, 19, 2, 5; IV,7, 3; VII, 14, 1; arx, III, 19, 7. yEsculapii teinplum, VII, 14, 5.

'ExnEpia-7ta(j(i.6c, Tact. 20, 2; 21, 5.

Exxaxxoi, Tact., 14, 4.

Elaeus Chersonnesi, I, 11, 5. 6; Per., 13, 2.

Elei exsules revocant, I, 10, 1; equites, I, 29, 4.

Elephantine AEgypti, III, 2,7; Ind., 41, 6. 8; 42, 3.

Elephantorum usus in bellis, Tact. 2,2. 4; 19, l.

Eleusis, III, 16, 8.

Eleutherae Atticae , I, 7, 9.

Elimiotis, I, 7, 5.

Embolima Indiae, IV, 28, 7.

~EjtSoXov, Tact., 29 , 5.

Emodus pars Tauri, Ind., 2, 3; 6, 4.

EvtD(i.oTia, quid sit, et quot vuoruin; Tact., 6,2.

*Evxa t?, Tact., 26, 6.

Enus fluvius Norici Itliact., Ind., 4, 15.

Enyalius, 1,14,7; V, 10, 3; Ind., 24, 7.

Enylus Bybli rex, II, 20, 1.

Eonae, Per., 20, 1.

Eordaea, 1,7, 5.

Eordaci, VI, 28, 4.

Eordaicus amnis, 1, a, 5.

'EnaYwy^, Tact. 20, 3; 28, 1 et 2.

Epaminondas dux, 1,9,4; in pugna Leuctrica quomodo phalangem ordinaverit, Tact., 11,2.

Epardus amnis, IV, 6, G.

Ephcsus, 1, 17, 9 ss.

Eohesii. turbatae res. 1. 17, 10 ss.

Ephialtes Atheniensis exposcitur, I, 10, 4.

'E<pi7tuap/_ia, Tact., 18, 4.

Ephippus Chalcidei filius, AEgypti inirrKoitoz, 111, 5, 3.

Epicharmus Metronis pater, Ind., 18, 5.

Epicydes Olynthius Teuchirae urbi ab Ophelia praeficitur; ad eum captus Thibro adducitur, Succ. At-, 17.

Epidaurii legati, VII, 14, 6.

Epigoni, VII, 6, 1; 8, 2.

~EutXapxia , Tact. 18 , 2.

'EiuXexxoi qui ; Tact., 10,4; 14,6.

Epimenes Arseae lilius Alexandra insidiatur. IV. 13, : VII.

'EuiffxaTY)?, Tact., 6,4; 12,3.

~*Em<7xpoqp*i, Tact., 20, 2; 21, 3.

~Entxay^a, Tact., 18, 4; 14, 5.

'ETU^evayta , Tact., 14, 5.

Eppcillus Polyidis filius exauctoratos reducit, III, ID, 6; revertitur, IV, 7, 2; in Macedoniam missus, IV, 18, 3.

Equi Celtici, Scythici, Libyci, Cyn., 1, 4 ; 24; Thessali, Siculi, Peloponnesii, Cyn., 23,2 ;equorum frontalia ceteraqne munimenta, Tact., 34,7; equitum acies variae, ib., 16 ,1; equestrium copiarum genera, 2,3; equites Roinani quomodo armait, 4,3; eorum ludi equestres, 33 sqq.

Erannoboas fluv. Ind., Ind., 4, 3; 10, 5.

Eratosthenes Cyrenaeus laullatus, V, 3, 1; IV, 6, 2; Soxijio; ivrip, V, 5, 1; Ind., 3,1.

Erigon amnis., 1,5,5.

Erigyius Larichi filius Philippo regnante fugit, III, 6,5; ab Alexandro revocatus et tanapx>i; sociorum factus, 111, 6, 6; It, 10; twv jwaOo^opiov ~iTOtewv, III, 20, 1. cl. 23, 2; impedimentis pracest, III, 23, 6; praefectus twv ivatpwv iu Arios missus, III, 28, 2.

Errhenesis fluv. Ind., Jnd., 4, 5.

Erytliia insula, 11, 16, 5.

Erythini, Per. 14, 1.

'Ef)uOpot. OaXacaa, III, 8, 5; II, 5; VII, 16, 2; Ind., 37,3.

Etesiin, VI, 21, 1.

Etymandrus amnis, IV, 6, Ii.

Euacae, vn, 6, 3.

Euagoras Corinthius ex tricrarchis, Ind., 18, 9.

Euangelus. Tacticoruui auctor, Tact., 1,1.

Euaspla amnis, IV, 24, 1.

Eubrca, 11,2, 4; 111, 19, 6.

Eudanemiara, III, 16, 8.

Eudeimis Indiae parti pi'aefcelus, VI, 27, 2.

Euergetae sive Ariaspa;, 111, 27, 4 s. ; IV, 6,6.

Eugnostus ~txaipo;, fpa[j.[j.aT u; enl twv $evwv in AEgypto, III, 5,3.

Eulaeus amnis, VII, 7, 2, ss.

Eumenes 7pa(j.|xaxEu<; [3acn),ix6;, VII, 4, 6 cl. V, 24, 6; uxorem ducit, VII,4, C; cum Hepbaestione rixatur, VII, 13, 1; 14,9; ex tricrarchis, Ind., 18, 7. Cardianus, equitum dux, Sacco Al, 2; a Perdicca provinciam accipit Cappadociam Papiilagoniam et quai Ponto adjacent usque ad Trapezuntem urbem, ib. a; Cappadociam post devictum demum a Perdicca Ariarathen obtinet, ib., 11; Perdicca; suadct, at non persuaaet, ut Cleopatram ducat potius quam Nicaoam, ib., 21; Perdicca; niunera ad Cleopatram affert, ib., 26; eum Antipater a Perdiccae partibus detrahere studet frustra, 26; Ncoptolemo, qui ad Antipatrum defecerat bellutn infert, 27; ejus stratcgema, ib.; Ncoptolemum interficit, ib.; post mortem Perdicca; condemnatur, 30; bellum contra Antipatrum ejusque socios parat, 39. 40; Asandrum prcelio vincit, 41; bellum contra Eumenem gerendum Antigono ab Antipatro committitur, 43, 44.

Eunicus, III, 5, I; VI, 8.

Euphrates, 11, 13,1; 111, 6,4 ; 1 ss.; VI, 19, 5; VII, 1,1; 17 , 5; 19, 3; Ind., 41,6,8; 42, 3; ejus cursus, VII, 7, 3 ss.; 21, 1 ss.; 20, 3, 6; V, 5, 5; terra cis Euphratem, II, 17, 4 ; 22,1; V, 6, 2.

Eupolemus, Tacticdn auctor, Tact., 1,1.

Euripides. versus ejus, VII, 16,6.

Euripus, II, 2, 4.

Europa, 11, 7, 5; VII, t, 4; Ind., 5, 5; ejus termini, III, 30, 8 s.; amnes ,1,3,1.

Eurybotas Cretensis, -toijdtpx*i;, occisus, 1,8,4.

Eurydicen uxorem duxit Philippus, HI, 6,5; e Philippo mater Cynanes, Succ. /t<, 22.

Eurydices nomen assumpsit Adea, Cynanes lilia, Arrbidaei uxor, Succ. Al , 23 ; post mortem Perdiccae non obtemperat impefatoribus Pithoni et Arrhidaeo, neque Antipatro , quem perdere studet, 3 t sq.

Eurylochus, Arseae fdius, IV, 13, 7.

Eurymedon amnis, I, 27,1.

Eurystheus et Hercules II, 16, 5 s. cum eo bellum gerunt Athenienses, IV, 10,4.

Euthycles Spartanus, H, i 5, 2. 5.

Euxinus pontus, I, 3, 2 s, ; Ill, 30, 9; IV, 15, 4; V, 27, 7; VII, 1,3; Jwrf.,40,5.

Gvolutiones-, igeatytioi, Tact., 23.

Feininarum portus, Ind., 22, 5.

Frontalia equitum, Tact., 34,7.

Funditorum usus, Tact., 15, 1.

Gabae legebatur IV, 17, Ii.

Gades, 111,30, 9; VII; 1, 2.

Gadrosi Oritarum finitimi, VI, 22, 1; Ind. 22,1; 23, 5; 26, 1; 27, t; 32, I; terra, VI, 23, 1 s.; regia, VI, 24, t; 27 , 1; domiti, III, 28, 1; VI, 27, 1.

Gadrosia, VI, 23, 4; deserta, Vll, 10, 7.

Gadrosii, VI, 25, 4 ; 27 ; 1, 6; 28, 3, 5.

Galatia, II , 4 , 2.

Galeae equitum, Tact., 34, 2.

Galli. v. Celtae, I Ganges, V, 4, 1 ss.; V, 5; 26, 1; maximus Indian alllllimn.

V, 4, 1; 6, 7 ; 9; 4; Ind. 2, 9; 3, 9; 4,28; 10, a, Garoeas fluvius Indiae, Ind ,4,11.

Gaugamela, HI, 8, 7 ; VI, 11, 5 s.

Gaza, III, 1,1; situs, II, 26 , 1; oppugllata, II, 2G, 2 ss.; expugnata, II, 27, 6 s. ; Gazaei, II, 26, 4 ; 27, 7.

Gaza Sogdianae, IV, 2,1,3.

Gelon Syracusanorum tyrannus, 1, 12, 2.

Geraestus Euboeae, 11, 1,2.

Gcrmanorum frena graecis similia, Ind. 16,10.

Gerostratus Aradiorum regulus, II, 13, 7 ; 20, 1.

Geryones, II, 16,5 s.

Getae ot ana0avaxt^ovT ;, 1,3,2; trans Istrum, I, 5, a, victi ab Alexandro ,1,4,3; Tact., 44 ,1; Cyn., 23, 1; C. Alan, 7.

Glaucias Taulantiorum rex , 1, 5, I; 6, 8 ss.

Glaucias turmae praefectus, III, 11, 8.

Glaucias medicus, VII, 14 , 4.

Glaucippus Milesius, I, 19, 1.

Glaucus vEtolus, III, 16, 2.

Glauganica; s. Glausae Indi, V, 20, 2.

Gogana locus Persidis, Ind., 38, 7.

Gordius, 11, 3, 1 ss.

Gordium Phrygiae minoris, 1, 29 , 3 ss. ; tf. 3, 1 ss. ; situs. I,

Gorgias, IV, lG, i; V, 12, 1; ej ~usT<x$t;, IV, 22,7.

Gorgo, III, 3, 1.

Graeci Alexandrum ducem creant, 1, t, 2 cl. 16, 6, s. ;

eos ulciscitur Alexander, III, 18, 12; legati ad Alexandrum, III, 5, 1; Vll, 14, (j; 23, 2; iis pracficitur Craterus, VII, 12, 4. Graecorum contra Antipatrum bellum sub Leosthene duce, Succ. Al., 9,12; Graecorum pluiimi quadrata equitum acieutuntur, Tact-, 16, 9.

Granicus amnis, 1,13, 1, 5 s.; pugnaib. VI, 11,5 s.; VI J,

Granis IInv, Pers., Ind.39, 3.

Gryllus, II, 8, 11.

Guraei Ini, IV, 23, 1 ; 25, 6 s.

Guraeus amnis, IV, 25, 7.

H Haemus mons, 1, 1, 6; II, I; Per., 24, 4.

Halicarnassus, ejus situs, I, 20, 3; expugnata ab Alexan.

dro, 1,20, 2 - 23, 4 ; arcem retinent Persae , I, 23, 3; II, 5, 7 cl. II, 13, 4, 6; expugnata, III, 22, 4.

Halys amnis II, 4, 2; Per., 14, 5. ,

Hanno Africanus, Ind., 43, 11.

Harmene, Ponti urbs, Per., 14,4.

Harmodius IV, 10, 3; ejus statua, III, 16, 7 s.; VII, 19, 2.

Harmoria regio Asia;, Ind., 33, 2.

Harpalus Machatae filius ab Alexandra revocatus et pecuniis praefectus aufugit et iterum revertitur, III,6,4 ss. 19,7 ; a Thibrone occiditur, Succ. Al., 16.

Hebrus amnis, I, 11, 4.

Hecataeus O Xoyonoio; de Geryone, II, 16, 5; de AEgypto, Y, 6, 5.

Hecatombaeon mensis, II, 24, 6; III, 7, 1.

Hecatomnus Car, 1, 23, 7.

ixaxovTapyri;, Tact., 10, 3; 14, 3.

Hector Trojanus, Cyn., 35, 3.

Hegelochus speculatoribus praefectus, I, 13, 1 ; classem cogere jussus, II, 2, 3; quas res gesserit, III, 2, 3 ss.; Hippostrati filius III, 11, 8.

Hegemon 01. CXIII, 2 archon, V, 19, 3.

Hegesander, 111,5,1.

Hegesias Ol. CXIV, 1 archon, VII, 28, 1.

Hegesistratus a Dario Mileti praesidio praefectus, 1, 18,4.

Heliopolis AEgypti, III, 1, 3.

Hellanicus miles, I, 21, 5.

Hellespontus, 1, 11, 6; 13, 6; IV, 15, 6; VII, 9, 6; ponte junctus, V, 7,1 s.; punitus, VII, 14,5; onc, V, 25. 4.

Hellespontii, Ind., 18, 2.

Helotes, Ind., 10, 9.

Heniochi, Per., 11,2.

Heordaea. v. Eordaea.

Hephaestion, IV, 12,4; Pellaeus, ao>[i.axoqpO}.ai;, VI, 28, 4.

Patrocli tumulum coronat, 1, 12, 1; pro Alexandra habitus, II, 12, 6 s. ; vutneratus, III, 15, 2 ; Ircjtap1:111;, III, 27, 4; ejus luitap/ia, V, 12, 2; 14, 10; parti exercitus praefectus, IV, 10, 2; 22,7 s.; 23,1 ;V, 21, 5; VI, 2, 2; 4, 1; 5, 5 s.; 13, 1; 17, 4; 21, 3, 5; 22, 3; 28, 7 ; oppida condit. IV, 16, 3; 28, 5 ; V, 29, 3; VI, 18, 1 ; 20, 1; ex trierarchis, Ind. 18, 3, 19, 1,3. Indum ponte jungit, IV, 30, 9; V, 3, 5; uxorem ducit Darii filiam, VII ,4,5; coronatur, VII, 5, 6; Eumeni reconciliatur, VII, 13, 1; 14,9; ejus mors, VII, 14, 1; 18, 3; Alexandri de ea luctus, VII, 14, 2 ss.; 16, 8; heros, VII, 14, 7; 23, 6 s.

Hephaestionis legionis praefectus Perdiccas, Succ. Ai., 3.

Heraclea Pontica, Megarensium colonia, Per., 13, 3.

Heracleus portus, Per., 15 extr.

Herculeum promontorium, Per., 18,2. 3.

Heracleum Thebarum , 1, 8, 3 s.

Heraclidae ab Atheniensibusdefensi, IV, 10, 4 ; cf. Alexander.

Heraclides Calchedoniorum legatus, III, 24, 5, Heraclides Antiochi filius equitum praefectus, 1,2, 5; III, 11,8.

Heraclides Argaei filius, VU, 16,1.

Heraclitus legebatur, III, 11,8.

Heracon in Media praetor punitus, VI, 27, 3 ss.

Heratemis fossa Persidis, Ind., 28, 1.

Hercules. Jove natus, 411, 3, t ; IV, 28, 1 ; aetas, II, 16, 2; posteri, IV, 10, 4; III, 3, 2; VI, 3, 2; inter deos receptus, IV, 11, 6; Dionyso minor, V, 96, 5; Ind. 5, 8; 8, 4; ejus filia, Ind., 9, 1; ejus labores, II, 16, 5 s. ;

18, 1; III, 3,1 cl. IV, 28, 2; expeditiones, IV, 28, 1 — 4; 30, 4; V, 3, 4; VII, 13, 5; ei sacra facit Alexander, I, 4, 5; II, 24, 6; III, 6, l; Ind. 36, 3; arma, I, 11,7; eum aemulatur Alex., III, 3, 2; IV, 23, 4; plures, II, 16, t ss. ; IV, 28, 2; Tyri templum, II, 16, I; 24, 5.

Herculis columnae, 11 , 16, 4; V, 26, 2; Ind , 43 , 11.

Hermodorus ,111,11,8, HermolausSopolidis filius Alexandro insidiatur, IV, 13, 2

ss.; interfectus, IV, 14,1 ss.

Hermonassa urbs, Per., 16, b.

Hermotum urbs ,1,12,6.

Hermi campus, V, 6, 4.

Hermus amnis viginti stadiis a Sardibus, 1,17, 4; cf. V, 6, 7.

Herodotus O \oyouowz, V, 6, 5; de Hercule, II, 16, 3; de Tanai, III, 30, 8; de Nilo, V, 6, 4; de Hellesponto ponte juncto, V, 7, 2; deequis Nysaeis, VII, 13, 1; de Amazonibus, Vii, 13, 6. Adde Pcr., 15, 1; 18, 1.

'Hpwto>v 710X1; AEgypti, III, 5, 4; VII, 20, 8.

Hcromenes, I, 25, 1.

Heropythus Ephesios liberat, 1, 17, II.

Tsp6(TT0[j.0; (paXay?, Tact., 29, 3.

Hidrieus Cariae regulus , I, 23, 7.

Hieratis urbs Persidis, Ind., 29, 1.

Ilieron Syracusanorum tyrannus, I, 12, 2.

Hieron Solensis gubernator, VII, 20, 7.

'Iepov Aio; Per., 25, 4; 12,1.

'Iepo; ),t(l.ii'J, Per., 18,4.

Himeraeus, Demetrii Phalerei frater, una cum Demosthene aliisque capitis damnatur, Succ., Al. 13.

'Iintapxta, Tact., 18, 3, Hippias, II, 13, 6.

Hippolyte Amazonum regina, VII, 13, 5.

Hippostratus, III, 11,8.

'IHTTOTOEOTOU, Tact. 4, 5.

Hippus fluv., Per., 10,2 ; 11, 4.

Histanes Oxyartae filius, VII,6, 4.

Homerus Achillcm canit, I, 12, 1; de Abiis, IV, 1, 1 ; de AEb'Ypto amne, V, 6,5; VI, 1, 3. Citatur Per., 3,2; Cyn. 35,1; Tact., 31, 5 et 6.

'O(l.otoa'ro(l.o; StqpaXatYYia, Tact., 29, 4.

Hoinotimi Persarum, II, II, 9; VII, 29, 4.

Ilorme, nomen canis, quem Arrianus possidebat, Cyn.,

Hydarnes, VII ,6, 4.

Hydaspes, V, 3, 6; 8,2; quantus, V, 4, 2; 9,4 ; VI, 4, 2; unde ortus, V, 5, 5; 9, 4; in Acesinem influit, VI, 1, 5; 3, 1; 4, 4, b; Ind., 3, 10; 4, 9; ad emn venit Alexan- der, V, 8, 4 ss. ; tramittit, V, 11, 1 ss. ; 20, 1; VII, 10, 6; ei sacra facit, Ind., 18, 11; insula, V, 11,1s.; 14, 3; oppida ibi condita, V, 19,4; 29, 5 ; navigatur, VI, 1, 1 ss.; Ind. 19, 6; Succ., Al. 36.

Hydraces Sadrosius, classis dux, Ind., 27, 1.

Hydraotes amnis, V, 21, 5s.; 25, 5; 29, 2; VI, 7, 1; 8, 4 s. ; 13,1; VII, 10,6; quantus, V, 4,2 ; unde ortus, V, 5, 5; in Acesinem influit, VI, 5,7; 13, 1; 14,4 s., Ind.

3,10;4, 9.

Hyparna Cariae castellum, I, 24,4.

Trcepxepouu;, Tact., 29, 9.

Hyperides Atheniensis, I, 10,4; capitis damnatur, Succ.

Al., 13.

TjteptpaXaYYiats, Tact., 29, 9.

Hyphasis amnis, V, 24, 8; 25, 5; 26, 3; VII, 10, 6; Ind.

2, 8; 3, 10; 4, 1, 8; 6, 1; quantus, V, 4,2; unde ortus, V, 5, 5; in Acesinem influit, VI, 14,4; accolae V, 25,1; 29, 2.

Tact. 20, 3; 26, 6.

Hyppius fluv., Per., 13, 2.

Hyrcania, III, 19, 1, 7 ; situs, III, 23, 1; oppidum ejus, 111, 23, 6.

Hyrcanii in Darii exercitu Phratapherne duce, III, 8,4; 11, 4 cl. 23, 4; ab Alexandro Amminapi satrapae attributi, III, 22,1. cf. VII, 10,6.

Hyrcanium mare, 111, 29, 2; 30, 7; V, 5, 4; 25, 5; 26, 1,3; VII, 16,1, 3.

Hyssus snv., Per., 7, t.

Hyssiportus, Per., 3, 1.

Hystaspes agemati praefectus, VII, 6, 5.

Jacchus mysticus, 11,16,3.

Jaculatorum usus, Tact., 15, 1; jaculationum genera, ib., 37 sqq.

Jandysus, Scytharum rex, Parth., 3.

Japygia promontorium, VII, 1, 3.

Japyx ventus, V, 6, 3.

Jason Argonauta, Per., 9,2; 25, 3.

Jasonium promontorium, Per., 16, 2.

Jassus, I, 19, 10.

Jaxartesamnis, III, 30,7; VII, 16, 3.

Jazyges auromatae, I, 3,2.

Ibercs, II , 16, 4 ss. ; VII, 15, 4.

Ibcrica vocabula ad rem equestrem pertinentia usu receperunt Romani, Tact., 33, 1; 44, 1.

Icarium mare, VII, 20, 5.

Icarus Daedali filius, VII, 20, 5.

Icarus insula, VII, 20, 5.

Ichthyophagi, VI, 28, 5 ; Ind., 26, 2; 27, 3 ; 29, 7, 3t 18 ; 22, 1.

Ideei montes, 1, 12,6.

lla portus, Ind., 38, 2.

Ila, Tact., 18,1.

Harcha, Tact., 10, 5; 18, 1.

lleonis Thessali invcntum, Tact., 16, 3.

Iliensis Minerva, 1, 11,7.

Ilium, I, 11, 8 s.; 12, 1,6.

Illiyria, Succ. Al., 7.

Illyrii res novas moliunlur, 1, 1, 4; V, 1 ss.; Macedonum hostes, V, 26, 6; VII,9, 2.

Imausmons, Ind., 2, 3; Imaicus, Ind., 6, 4.

Impedimenta exercitus quomodo ducenda, Tact., 30.

Imperia militibus danda quomodo, Tact., 31.

Indathyrsis Scytha, Ind., 5, 6.

Indi, III, 8, 6; 11, 5; 13, 1; 14, 5; 15, 1; eorum adumbratio, Ind., I— 17; Bactriis vicini Besso duce, III, 8,3; montani Barsaenta duce, III, 8, 4 ; 15, 1; alu, VI, 16,3; qui cis Indum, III; 8, 6; 25, 8; quanta terra, V, 6, 2; VII, 20, 9. Caucasus, V, 3, 3; 5, 3 s.; amnes muximi, III, 29, 2 ; V, 4,1 s.; 6,7 s.; quales, V, 4 , 3 ; 5, 4, 5 ; saltandi amantes, VI, 3, 4; bona, VII, 9, 8; elcphantos venantur, IV, 30, 8; boves, V, 3, 3; quidam equis carent, VI, 3,4; eorum sophistae, VI, 16, 5 ; VII, 1, 5 ss.; 2, 2 ss. cf. Dionysus. Alexander in eos expeditionem facere meditatur, IV, 15, 5; quas res ibi gesserit, IV, 22, 3 — VI, 22,1; VII, 19, I; 2Q, 1; Indi elephantis utuntur ad praelia ctiamnum, Tact., 19, 5 coll. 2,2.

Indiae Parapamisadis proximae praefectus Pithon, Suec. Al.

Indica scriptio, V, 6, 8; VI, 16, 5; natio, VI, 6, 1; 11, 3; 15, I. Indicus sinus, V, 26, 2 ; terra, VII, 20, 2.

Indicum mare, V, 26, 2.

Indus amnis, IV, 22, 7; 28, 6; 30,7; V, 1, 1; 3, 6; 4, 2, 3; 8, 2,4;25 ; 5; Ind., 2, 5; 3,2, 9; 4,2 ; 21, 2; unde ortus, V, 5, 5; quantus, V, 4, I s.; 6, 7 s.; 20, 9 cl.

9, 4, 6; 18, 5, cum Acesineconfluit, VI, l, 2; V, 14, 4 s.;crocodiloshabet, VI, 1, 2 cl. IV, 3, Suruojio;, V, 4, t; 20, 1 s.; a Pattalis, VI, 18, 2; 20, 1; Yj in I t<*3e ex601iJ , VI, 20, 2 s. cl. 18, 2 ; ponte junctus, IV, 22, 7 ; 30, 9; V, 3, 5; VII, 1; 8, 1; navigatus, VI, 15,4; 17, a - 20,5. cr. Delta.

Jobares lluvius Indicus, Ind., 8, 5.

jolai T (A vo; , 1, 7 , 7.

Jollas Antipatri fiiius Alexandro a poculii, VII, 27, 2.

Jollas Nicaein, Antipatri filiam, ad Perdiccam ducit, Succ.

Al., 21.

Jon Apollinis fiiius, VII, 29, 3.

Jones, Ind., 18,2.

Jonia. ejus satrapes Arsites, I, 12, 8; expugnata, III, 22, 3; V, 25, 4; VII, 9, 7.

Jonicae civitates, 1, 18, 1.

Jonius sinus, I, 4, 6.

Iphicratespraetor, II, 15, 2, 4.

lphicrates Iphicratis fiiius, II, i5, 2, 4.

Iphicrates, Tacticon auctor, Tact., 1,1.

Ipsus. proelium, VII, 18,5.

Iris Ponti fluv., Per., 15,3.

Irus mons Ind., Ind. 2, 7,9.

Isiacorum portus, Per., 20, 3.

Isis. ejus templum, III, 1, 5.

Isis Ponti fluv., Per., 7 , 5.

Ismcnias, II, 15, 2.

Issus, II, 7, 1 s. ; praelium, II, 20, 3; III, t, 2 ; 8, 7 ; 22,4; VI, 11,4.

Ister, 1,2,1 s.; maximus, unde ortus, I, 3,1 s. cl. V, 6,7; accolae, I, 3, 2 ss.; 4, 6. quinque ostia, V, 4, 1; Per., 20, 3; 24, t ; ponte junctus, V, 7, 6 s.; Ind., 2 , 5 ; 3 , 9;' 4, 13.

IsthmusGorinthius, VI, 11, 6; VII, 2, 1.

Istrianorum portus, Per., 20,2.

Ilalia, III, 6, 7; VII, 15, 4. ,

Itycaei, C. Alan. I, 13.

Julianus, rex Apsilarum, Per. 11,3.

Juppiter Olympius, 1, 11,1; ejus templum, I, 17, 5; [icun,11,3,4, 6 ; III, 5, 2 ; IV, 20,3. ; (TMTijp, 1,4,5.

(cf. Ammon, Dionysus, Hercules.) Ind., 21, 2; 36, 3,9; 35, 8. atoc; locus Ponticus, Per., 25, 4; 12, 1 et2.

Labdacus quando fuerit, II, 16, 2.

Lacedaemonii. eorum bellum adversus Athenienscs, I, 9, 2; clades a Thebanis illatae, I, 9,4 ; a Dario pecuniam accipiunt, II, 14, 6; Alexandra adversantur, I, 1, 2; suspecti I, 7, 4; bellum, III, 6, 3; 16, 10. cf. Agis. Ind. 10, 8.

Lacedaemonii legati ad Darium, II, 15, 2, 5; III, 24, 4.

Laconica educatio, V, 4, 5; canes, Cyn. III, 6, pilei, Tact. III, 5; Aaxwv 23, 1 et 3; 24, 2.

Lade insula. situs, I, 18, 4 s.; 19, 3,9.

Lagus. v. ptolemaeus.

Laius, II, 16, 2.

Lampas, Tauricae urbs, Per., 19,4.

Lampedon Larichi filius; ex trierarchis, Ind., 18, 4.

Lampsacus, 1,12, 6.

Langarus Agrianum rex, I, 5, 2 ss.

Lanice Dropidae filia, IV, 9, 3.

Laomedon Larichi fiiius ab Alexandra revocatus, III, G, a s. Mytilenaeus, Syriam provinciam obtinet a Perdicca et Antipatro, Succ. Al. 5, 34.

Larichus, III, 5, 5; cf. Erigyius.

Lazarum rexMalasses, Per., 11,2.

Lazica vetus, Per., 18, 4.

Leonnalus Anteae filius, Pellaeus, III, 5, 5; VI, 28, 4; toiipos, II, 12,4; IV, 12, 2; <rw(i.aT0<puXa5, IV, 21, 4; VI, 28, 4; cum imperio. IV, 24, 10;; 25, 3; VI, 18, 3; 20, I 3; 22, 3; ex trierarchis, Ind., 18, 3 , 15; Alexandrum servat, VI, 9, 3; 10,1 ss.; 11,7; Oritas \incit, Ind., 23, 5 sqq.; coronatus, VII, 5,5; Ind., 42,9; vulneratus, I IV, 23, 3; a Perdicca provinciam accipit Phrygiam HeI-

lesponticam, Succ. Al., 6; Antipatro auxilia adducens perit, ib. 9.

Leonnatus Antipatri fil., AEgeus ex trierarchis, Ind., 18, 6.

Leosthenes, Groecorum imperator contra Antipatrum bellum gerit, Succ. Al., 9.

Lepores, Cyn., 16.

Lepte Acra, Ponti urbs, Per., 14, 4.

Lesbus, II, I, 1 ss.; 13, 3; recepta, III, 2, 6.

Leucani Itali, VII, 15, 4.

Leucas insula, lnd., 41, 2.

Leuce ins., Acbillis cultu clara, Per., 21, 1.

Leuctra, I, 9, 4.

Leuctrica pugna, Tact., 11,2.

Leugaea turma, II, 9, 3.

Levis armaturae milites quomodo ordinandi, Tact. 13 sq.

leves milites ubi collocandi, Tact., 9, t.

Libya, III, 3, 1; V, 26, 2; VII, 1, 2; lnd., 35, 8; 43, 13; terminus, HI, 30, 9; quae AEb'Ypto vicina Apollonio traditur, III, 5, 4; Ptolemaeo a Perdicca assignatur, Succ.

Libyci cqui, Cyn., 1,4; 24.

Libyes, III, 30, 9; legati, VII, 15, 4.

Lillium emporium, Per., 13, 2.

Aoza:yo.. quaHs esse debeat, Tact., 5, 6; 12, 1.

Aoy'o; quid, Tact., 5, 4; ejus numeri varii, ib.

Tact., 4, 3.

Aoc-r. q.tIAcxye, Tact., 20, 3; 26,2.

Lucani. v. Leucani.

Lycagoras, I, 12, 7.

Lycaonia, Antigoni provincia, Succ. Al., 37.

Lycia, I, 24, 5; II, 2, 1; Ind. 2, 2; ei praeficitur Nearchus, III, 6, 6; Antigoni provincia, Succ. Al., VI, 37.

Lyeii, V, 25, 4; oi y.a:t'w, I, 34, 5 s.; naves, II, 20, 2.

Lycidas /Etolus, Ypa[j.(i.ax 'ji; ln\ xwv III, 5, 3.

Lycomedes Rhodius, 11,1,5.

Lycurgus Atheniensis, I, 10, 4.

Lycus anmis, III, 15, 4; Per., 13, 3.

Lydi recepti, I, 17, 4 s.; V, 25, 4; VII, 9, 7.

Lydia recepta, HI, 22, 3; ejus satrapes Arsites ,1,12,8; Calas I, 17 , 1 ; Menander, III, 6, 8; Suec. Al., 6; CIitus, ib., 37.

Lydius amnis, V, 6, 4.

Lyginus amnis, I, 2, 1.

Lysanias, I, 2, 1.

Lysimacbus Agathoclis filius, Pellaeus, VI, 28, 4; Succ.

Al. 22; (j'w(J.(X't'o:pu).(X, V, 13, 1; VI, 28, 4; vulneratur, V, 24,5; ex trierarchis, Ind., 18,3; coronatur, VII, 5,6; Calanum colit, VII, 3, 4; adlpsum cadit, VII, 18, 5.

Thraciam, Chersonesum et finitima a Perdicca accipit, Succ. Al., 7; ejus contra Seuthen bellum, ib., 10.

Lysippns : solus Alexandrum finxit, 1,16, 4.

Mabaces legebatur HI, 8, 3.

Macartatus, III, 5,5.

Macedones quantum Philippo et Alexandro debuerint, VII, 9, 1 ss.; 10, 1 ss.; fortes, 1,18, 8; II, 7, 4; Graecis graves, 1,7,2; Cadmea potiti, I, 7, 1; 9. Parapamisum appellarunt Caucasum, Ind., 2,4; aliaeorum jactantia, Ind., 5, ic,; mensium computatio, Ind. 21,1; eorum phalanx, Tact., 12 , 6; MaxtSwv s~hytiO!;, <&., 23,1 ; 24, 1.

Macedonia superior, 1,2,5; Macedoniae praefectus Antipater, I, 7, 6; Craterus, YII, 12,4.

Maceta promontorium Arab., Ind., 32, 7; 43, 3.

Machatas, IiI, 6, 4.

Mad\elones) Per., 11,2.

Maeander amnis, 1,19, 7.

Maeandri campus, V, G, 4.

Maemacterion mensis, 11, 11, 10.

Maeotis, III, 30, 9; V, 5,4; VII, 1, 3; Per., 19, 1 et 3.

Magarsia Minerva, 11, 5, 9.

Magarsus Ciliciae, II, 5, 9.

Magi, VI, 29, 7,11; VII, 11, 8.

Magnesia Lydiae, I, 18, 1.

Magon fluv. Ind., Ind. 4, 4.

Malana promontorium, Ind., 25, 1.

Malantus fluvius Indicus, Ind., 4, 11.

Malassus, rex Lazarum, Per., 11, 2.

Malea Laconicae, II, 1, 2.

Malli Indi, V, 22, 2; VI, 4, 3; 5, 4; Ind., 4,10; 19, 8; liberi, VI, 6,1; 11, 3; 14,1 s. ; oppida, VI, 6, 2, 4; res contra cos gestae, VI, 6,1 —11,1; 14, 1 ss.; satrapes Philippus, VI, 14,2.

Mallotae, 11, 5, 9.

Mallus Ciliciae, II, 5, 9; VI, 1; 20, 2.

Mandata qualia et quomodo cdi in exercitu dcbeant, Tact.,

.7, 31, 32.

Mandiadini gens Indica, Ind. 4,4.

Mandrodorus, VI, 23, 2.

Mantinea, I, 9, 4.

Mantinensis pugna, Tact., 11 , 2.

Maracanda regia Sogdianae, III, 30,6 ; IV, 3, 6 ; 5,2 s ; 6, 3:16, 2 s.

Marathus, II, 14, 1; 15, G; contra Aradum, II, 13, 8.

Marcatatus legebatur III, 5, 5.

Marcomani, I, 3, 2.

Mardi, III, 24, 4; IV, 18, 2; de terra et moribus eorum III, 24, I ss.; amnis Epardus, IV, 6,9; sagittarii, III, 11, 5; 13, 1; Ind. 40. 6.

Margastana insula, Ind. 41,1.

Maria lacus, III, 1, 5.

Mariainme Phoeniccs, II, 13, 8.

Maronea Thraciae, I, 11, 4.

Mars (Enyalius) I, 14, 7; V, 10,3.

Massaga Indiae, IV, 26,1 ss.; 27, 5; 28, 4; (Massaca) Ind., 1, 8.

Massagetae Scythae, IV, 16,4 ss.; 17,1 ss.

Mathae gens Indica, Ind. 4, 6.

Mauaces, III, 8,3.

Mazaces AEgypti satrapes, III, 1, 2; 22,1.

Mazaeus, III, 21, 1; VII, 6, 4; Syriis praefectus, 111, 8, 6; cum exercitu ad Euphratem relictus, HI. 7,1 s.; Babyloniae satrapes, 111, 16,4; VII, 18, 1; moritur, IV, 98, 3.

Mazarus ~, III, 16, 9.

Mazenes praefectus Oaractae ins., Ind. , 37, 2.

Medi, 111, 11, 4; 19, 1; Ind., I, 3; 40, 6; imperio a Persis spoliati, II, 6, 7; V, 4, 5. Graecia repulsi, I, 9, 7. iis prae.

est Atropates, III, 8, 4. Medi et Persae, II, 7, 4; IV, 7, 3; V, 25, 5; VI, 29, 3; VII, 1,3; 4, 6; 10, 5; 11,3.

Media, 111, 16, 1 s.; V, 5, 2; VII, 5, 2; VII, 13, 2; satrapes Oxodates, III, 20, 3; cf. Atropates. praetores, III, 26, 3; VI. 27, 3 ; Media Pithoni assignatur, Succ. Al., 5, 3a.

Medicum bellum, I, 9, 7; vestes, VI, 29, 6.

Medius, VII, 24,4; 25, 1 ss. 27, 2 ; Ind., 18 7.

Megacles, III, 5, 3.

Megarensium colonia lleraclea, Per., 13, 3.

Megareus, 111, 2, 5.

Megaris, III, 6, 7.

Mcgasthenes auctor lide dignus. V, 5, l; de India, V, 6,2; de Calauo, VII, 2, 4; Ind., 3, 7 ; 4, 2.

Megillus, Arriani ramiliaris, Cyn., 5, 2.

Melaena Acra, Per., 12, 3.

Melamnidas, 1V, 7,2.

Melantbius fiuv., Per., 16, 3.

Malas amnis, 1,11, 4 s.

Meleager, I, 4, 5; V, 12,1. Neoptolemi filius I, 24, l; 29, 4; ejus spaXay?, I, 14, 3; ~, 11, 8, 4; III, II, 8; 18,4; IV, 17, 3; 22,7; VI, 17, 3; h Ti ?ixri, I, 20, 5; in Macedoniam missus, I, 24, 1 s.; revertitur, I, 29, 4; in Bactris relictus, IV , 16,1; Perdiccae vicarius, a Perdicca e medio tollitur, Succ. AI., 2, 3, 4.

Meleagri ~, 111, 11,8.

Melus cxpugnata, I, 9, 5.

Memnon Rhodius ad Granicum, I, 12. 9 s.; 15, 2. Ephesum arccssitus, I, 17, 11'; inferiori Asia; et classi praefectus, I, 20, 3; 23, 1; II, 1, 1. Lesbi oppidis receplis moritur, H, 1, 1 ss.; Mcmnonis terra, 1,17, 8.

Memphis, III, 1,4 s.; 4, 5; 5, 1 s.; 6, 1.

Menander, IV, 13, 7; ~peregrine militi praefectus, deinde Lydia; satrapes, III, G, 8; ex trierarchis, ind., 18, 7; milites Babylonem deducit, VII, 23, 1; 34, 1. Cf. Succ.

Al , 6, 26.

Menedemus dux, IV, 3, 7; VI. 2.

Menelaus Atrides, V, 6, 5.

Menelaus, I, 14, 3; III, 11, 10; 25, 4.

Mencs Dionysii filius, II, 12, 2; rro)[j.a-co?u).a? fit, ib.; satrapes Syriae, Phoenices Ciliciaeque, III, 16, 9 cl. 19, G.

Menestheus, II, 9, ;J.

Menidas Hegesandri filius, 111, 5, I; mercenariosadducit, III, 5, 1; mercenariis cquitibus praefectus, III, 12, 3; IV, 13, 3; vulneratus, III, 15, 2; praetor in Mcdia, III, 26, 3; in Macedoniam missus, IV, 18, 3; Babylonem venit,

VII, 23, 1; 20, 2.

Meniscus legatus, II, 14, 3.

Menoetius gubernator, I, 12, 1.

Menon Cerdimmae filius Coetesyriae satrapes, 11, 13, 7.

Menon Arachosiie satrapes, III, 28, 1.

Mentor, II, 2, 1; 13, 2; VII, 4, 6.

Tad., 10, 5.

Mercurius, Ind., 37, 10 ; ejus et Philesii filii statuae, Per., 2,1.

Meriones, Cyn., 35 , 1.

Meroe locus Afric., ind., 25, 8.

Merocs, V, IB, 7.

Mepo;siveSiipa).aYY#PX'a, Tact., 10, 7.

Merus mons, V, 1, H; 2, 5; Ind., 1, 6.

Mesambria regio Pers., Ind., :m, 2.

Mesembria, Per., 24 , 5.

Mesopolamia, III, 7, 3; ab incolisdicta, VII, 7, 3.

11 {J.il1'l} xtov 7iotoc[J.(ov, III, 11, 4 ; V, 25, 4; VII, 9,8; Jnd., 42, 3; cjus satrapa Amphimachus, Succ. Al., 35.

Tact., 20, 2; 21, 1.

Methora urbs Indiae, Ind., 8, 5.

Metron Pydnaeus ex trierarchis, Ind., 18, 15.

Methymnaei. tyrannus eorum, III, 2, 4.

Metroum Athenis, III, 16,8; Per., 9, I.

Metroum Ponticum, Per., 13 , 3.

Miccalus Clazomenius, VII, 19,5.

Midas, II, 3, 1 ss.

Miletus urbs Ionica, V, 6, 4; expugnata, I, 18, 3 — 19, 11 ; VU, 9,7; Milesiorum coloniae, Per., 10,4; 14, a; 19, 4.

Militum ordines eorumque nomina, Tact., 5 sqq. 10; evolutiones, 20 sq.

Milyas terra, I, 24, 5.

Minerva, IV, 22, G; Atheniensium, I, 16, 7; lliensis, 1,11, 7 ; VI, 9,4; Margarsia, II, 5, 9; fanum Athenis Ponticis, Per., 4,1.

Minos Jovis filius;, VII, 29, 3.

Mithraustes Armeniis praefectus, 111, 8, 5.

Mithrines Sardium arci praefectus, I, 17, 3 s.; Armeniae satrapes, III, 16,5.

Mithridates Darii gener, I, 15, 7; 16, 3.

Mithrobuzanes Cappadocibus praefectus occisus, 1,16,3.

Mithrobaeus agemati adscriptus, VII, 6, 5.

Mitylenaei obsessi pacis cum Alexandro factae columnas dejicere coacti Persas recipiunt, II, 1, t ss.

Mitylene a Macedonibus recepta, III, 2, G.

Moerocles Atbeniensis, I, 10, 4.

Mogrus fluv., Per., 7 , 5; 8 ,1.

MonimusLaco, 111, 24 , 4.

Morontobarbara locus Assyr., Ind., 22,4.

Mosaitica, Per., 13, 3.

Mosarna portus Asiae, Ind., 26,10; 27, 2.

Munychion mensis, V, 19, 3. cc.

Musae, 1, H, t.

Musicanus lndorum rex se dedit, VI, 15 , 5 ss.; 16,3 ss.

deficit, VI, 17, I ss..

Mycale inons, I, 18, 5; 19. 2, 7; contra Samum, V, 5,2.

Mycene, II, 16 , 5.

Mylassa Cariae, 1,20, 4; 21, 1.

Mylleus Beroeensis e trierarchis, Ind., 18, G.

Myndus Cariae, I, 20, 5 ss.; II, 5,7.

Myriandrus Syriae, II, 6,1.

Mysia, V, 6, 4; Mysorum venatores, CYII., 23, 1.

Mytilene. v. Mitylene.

Nabarzanes XL).LIIPX"t}C Darium comprehenUit, ill, 21, I; Alexandro se dedit, III, 23, 4.

Naracum, os Istri, Per., 24, 1. ,

Naustathmus, Per., 15, 1.

Nautaca Sogdianae, III, 28, 9; IV, 18, 1 s.

Nearchus Androtimi filius Philippo regnante exsul revocatuset Lyciae cis Taurum praefectus, III, 6, 5 s.; Graecos mercenarios adducit, V, 7, 2; u7tacntcjx(ov, IV, 30, 6; ex trierarchis, Ind., 18, 4; classi praefectus, VI, 2, 3; 5, 5; 13,1; Ind., 18, 10; ad Persicum sinum navigaturus, VI, 19, 5; 21, 3; ad Carmaniam appellit et rursus navigat, VI, 28, 5 s.; VII, 20, 9. coronatur, Ind , 42 9; uxorem ducit, VII, 4, 6; classi praefectus, VII, 19, 3; 25,4; auctor, VI, 131 4; VII, 3, 6; 20 , 9 cl. 6.; 28,6.

Neoptana locus Asiae, Ind., 33,1.

Neoptolemus Achillis filius, I, 11, s.

Neoptolemus, I, 4,1; 29, 3.

Neoptolemus ex AEacidarum genere, h/Xipoc, II, 27,6 Neoptolemus a Perdicca ad Antipatrum deficit, Succ. Al., 26; ab Eumene bello petitus Craterum socium sibi adjungit; commisso proelio occiditnr, 27.

Neoptolemus Arrabaei filius, transfuga, 1,20, 10.

Neptunus, I, 11, 6; VI, 19, 5. Thesei pater, VII, 29,3 ; Ind., 18, 11; 19, 10; 36, 3; 37, 4.

Nereides, I, 11,6; Ind., 18, 11; 31, 6.

Nescis, Per. ,18,2 Nessus amnis, I, 1,5.

Neudrus fluvius Indtoe, Ind., 4, 8.

Nicaea in Parapamisadis, IV, 22,6.

Nicaea ad Hydaspem, V, 19, 4; 29, 5.

Nicaea, Antipatri f., a Perdicca ducitur, Succ. Alex., 2t sq. ab eo repudiatur, ib. 26.

Nicanor, II, 12, 2.

Nicanor Parmenionis filius Toic u7taa"ju treat; xuiv xa:p&>v praefectus, 1,14, 2. cf. II, 8, 3; III, 11,9; 21, 8; moritur, III, 25, 4.

Nicanor classi praefectus, I, 18,4 s.; 19, 3. ixoupo; Alexandriae in Parapamisadis relictus, IV, 22, 5; satrapes cis Indum, IV, 28, 6;ab Antipatro Cappadociam provinciam obtinet, Succ. Al., 37.

Nicarcliides Pydnaeus ex trierarchis, Ind-, 18, 5. 'I Nicias tributis in Lydia praefectus, I, 17, 7.

Nicocles Solius, ex trierarch., Ind., 18, 8.

Nicocrates, 01. 111, 4archon, II, 11, 10. Nicolaus, IV, 17, 3.

Nicomedes, uUimus Bjthyniae rex, qui regnum Roinanis testamento reliquit, p. 249.

Nicostratus legebatur, II, 11, 10.

Niloxenus Satyri filius, eicuntoitoc ad Causasum relictiis, III, 28,4.

Nilus, 111, 1, 3; V, 6,7; Ind., 2, 6; 3,9; 4, 13; 6, 6. Li- byam a reliqua Asia dividit, III, 30, 9; Stwpuy.es, III, G , 1; olim jEgyptus, V, 6, 5; Alexandri de eo conjecture, VI, 1, 2ss. cf. Delta.

Ninus urbs Asiae, Ind., 42, 3.

Niphates ad Granicum dux, 1,12, 8; occisus, I, 16,3.

Nithadon Salamin. ex trierarch., Ind. 18, 8.

Nitica pediculis clara, Per., 18.

Nomades Libyes, III, 30, 9. cf. VII, 1, 2; Scythae, IV, 5, 3; VII, 16, 4.

Noricum, Ind., 4, 16.

Nosala, Ind., 31, 2.

Numidarum equi, Cyn., 24.

Nymphieum, urbs Pontica, Per., 13,4.

Nysa Indiae, V, 1, 1 ss.; 2, 1 ss.; V, 26, 5; VI, 2, 4; Ind., 1, 4; 5, 9.

Nysaei, V, 1, 3 ss. ; eorum respublica, V, 2, 2 ss. ; equitcs, V, 2, 2 ss.; VI, 2, 3.

Nysaei equi, VII, 13, I.

Nysaeus campus, VII, 13, 1.

* 0 Oaracta insula, Ind., 34, 2.

Oblonga acies, Tact. 17 , 3.

Oceanus, Ind., 18, 11.

Ochus, VII, 4, 4; ante Darium rex, III, 19, 4. cf. II, 14,5.

Ochus mons Persiae, Ind., 38, 4.

Ocondobates maris Erythraei accolis praefectus, 111, 8, 5.

Ocreae, Tact., 3, 5.

Odessus, Per., 20, 2; 24 , 4.

Odrysic equites, III, 12, 4.

OEdipus, II. 16. 2.

---.. -, , , (Eagrus, 1, 11, 2.

OEnoe Pontica, Per., 16, 1.

Olbia, Per., 20, 2.

Olympia, I, 11, 1; victoria, II, 15, 4.

Olympias Alexandri mater a Philippo repudiata, III, 6, 5; de Alexandri origine mentita, IV, 10,2; ejus ad cam epistoIa, VI, 1,4; Antipatro inimica, VII, 12, 5 ss.; Cleopatram filiam Perdicc;e in malrimonium dare voluit, succ. Al., 22.

Olympias, VIJ, 28, 1.

Olympionices, II, 15, 2.

Olynthius Callisthenes, IV, 10, l.

Omalis fluvius Ind., Ind. 44,4.

Omares ad Granicum dux, 1,16, 3.

Ombrion Cretensis, sagittariis praefectus, III, 5, 6. ,

'0[i<fakb<i tpaXaYYOS» Tact., 8, 5.

Onasuslegebatur, III, 5, 5.

Onchestus Boeotiae, I, 7, 5.

Onesicritus gubernator et scriptor mendax, VI, 2, 3. cf.

VII, 20,9; coronatur, VII, 5, 6; Ind., 18, 9; 32, 19.

Ophellas Pellaeus ex trierarchis, Ind., 18, 3; aPtolemaeo Cyrenacis auxilio mittitur, Succ. Al., 17.

Ophis fluvius, Per., 8,1.

Opis ad Tigrim, VII, 7, 6; 8 1.

Ora urbslndorum recepta, IV, 27, 5 ss.; praesidio firinata, IV, 28, 4.

Orbelus mons, I, 1, 5.

Orchomenus Boeotiae reslituta, I, 9, 10.

Ordanes, VI, 27,3.

Ordines militum, Tact., 5 sqq., 10, 14.

Orestis, VI, 28, 4; Per., 6, 4.

Organa insula sinus Persici, Ind., 37, 2.

Oritae Gadrosis vicini, VI, 22, 1; liberi, VI, 21, 3; oppidum maximum, VI, 21, 5; recepti, VI, 22, 2 s.; VII, 5, 5; 10, 7; VI, 22, 3; VII, 5, 5; -1) "Qpwv yij, VI, 28, 5; Ind. 26, t ; 22, 10; 23, 15; 25, 1 ; 32, 4; 42, 9.

Oroatis (Ares, Arosis) fluv. Pers., Ind , 39, 9.

Orobatis Indiae, IV, 28, 5. *

Orontes, I, 14, 2; Succ. Al., 2.

Orontes Armeniis pra'fectus, III,8, 5.

Orontobates Persa Cariae praefectus, I, 23, 8; Halicarnassi, I, 23,1; victus, II, 5, 7.

Orpheus, I, 11, 2.

Orxantes legebatur, HI, 30, 7.

Orxines Persidem procurat, VI, 29, 2; punitus, VI, 30 , I s.

Ossadii Indi, VI, 15, 1.

Otanes maris Erythraei accolis praefectus, III, 8, 5 Oxathres Abulitae filius Uxiis et Susianis praefectus, 111, s.

5; Paraetacenorum satrapes, III, 19,2; punitus, VII, 4, 1.

Oxinas suvius, Per., 13, 4.

Oxodates Persa Mediae satrapes, III, 20, 3; punitus; IY, 18, 3.

Oxus amnis, III , 28, 9; IV, 15,7; VII, 10, 6. unde ortus et quantus, III, 29, 2 s.; VII, 16,3.

Oxyartes legebatur VII, 16, 3.

Oxyartes, Ill, 28, 10; Darii frater, VII, 4, 5.

Oxyartes Bactrius. ejus petra, IV, 18, 4. Alexandri soccr.

IV, 19, 5; 20, 4; VII, 4, 4; 6, 4; satrapes Parapamisadarum et lndorum, VI, 15, 3 s.; Succ. Al., 36.

Oxycanus vO\LCXPX"III;, VI, 16, 1.

Oxydates. v. Oxodates.

Oxydracae Indi, V, 22, 2; VI, 11, 3; multi et fortes, VI, 4, 3 ; recepti, VI, 14, 1; Ind., 4, 9.

Oxymagis fluvius Ind., Ind., 4, 4.

Padagrum fluvius Persidis, Ind. 39, 2.

Paeones, 1, 5, 1; Alexandri milites, II, 7, 5; 9, 2; Paeonia, Ind., 4, 16.

Paetica terra, I, 11, 4.

Pagala locus Asiae, Ind., 23,1.

Pagrae, portus, Per., 18,4.

Pagri, legebantur 111, 23, 1.

Palestine Syria, II, 25, 4; cf. VII, 9, 8.

Palimbothra urbs Indiae, Ind., 2,9; 3, 4; 10, 5.

Pallocopas amnis, VII, 21, 1 ss.

Pamphylia, 1, 24, 3; V, 25, 4; Tauro a Cicilia divisa, III.

28, 5; V, 5, 2; Antigoni provincia, Succ. Al., 6, 37.

Pamphylii, V, 5, 2; Ind., 2,2.

Pandaea Herculis filia, Ind., 8, 7; 9, 3.

Panegorus frcatpo;, I, 12, 7.

pangaeus mons, I, 11,4.

Pantaleon praesidiis Memphidis praefectus, III, 5, 3.

Pantauchus Aloritesex trierarchis, Ind., 18, 6.

Panticapaeum, Per., 19, 1, 3.

Pantordanus Cleandri fdius turmae Leugaeae praerectus, II, 9,3.

Paphlagonesrecepti, II, 4, I; V, 25, 4.

Paphlagonia. Per., 14, 1; Eumeni assignatur, Succ. Ai.« o.

Paracada, IV, 3, 6.

Paraetacae recepti, III, 19, 2; IV, 21, 1.

Paraetacenorum terra, IV, 22, 1.

Paraetonium Libyae, III, 3, 3.

IlapaYWYrj, Tact., 20 , 3; 28, 1 et 3.

Parali nauta:, III 6, 2.

Paralos navis, III, 6, 2.

IIapd(j.Yixe; ~Tayjia , Tact. 26 , 1 Parapamisadae, IV, 22, 4; V, 3, 2 s.; Ind. 5, 11; VI, 26, 1; equites, V, 11, 3;satrapae Tyriaspes, IV, 22, 5; Oxyartes, VI, 15, 3. Succ. Al. 30.

Parapamisus, V, 3, 3; 5. V Ind., 2, 3; 5, 10; 6, 4.

napaataxifi?, Ttzct., 7,1.

Parauaeae juga, I, 7, 5.

~spe(J.o).iJ, Tact. 20, 3; 28. k.

Parenus fluv. Ind., Ind., 4, 1.

Parmenion Philotae filius, III, 11, 10; exercitum in Asiam trajicit, I, 11, 6; cum imperio, I, 14, 1; 17, 2; 18, 1; 24, 3; 29, 3; II, 4,3; 5,1; 8, 4,9 s.; III, 11, 10; 14, 6; 15, 1; 18, 1; 19, 7. Damascum et Darii apparatum regium capit, II, 11, 10; 15, 1; conjurationem detegit, I, 25, 4 ss.; ejus ad Alexandrum epistQla, 11 ,; 4, 9 s. ejus consilia, 1, 13,3 ss.; 18, 6; II, 25, 2; III, 10, 1; 18, 11; occisus, III, 26, 4; IV, 14, 2; VI, 27, 3. cf. Nicanor et Philotas.

Parthenius fluv., Per-, 13,5; 14, 1.

Paron Phocensis mercenariorum dux, HI, 16, 2.

Parthyaei, III, 11, 4; t9, 1, 8; 20, 3; 25, 1 ; quando e Scythia in Parthiam migraverint, Parlh. 3; ad Taurum, V, 5, 2; equites, VII, 6, 3; Tact., 44, 1 ; pra-estiis Phrata.

phernes, 111,8, 4; satrapes, III, 33, 4; Barzancs a Besso factus, IV, 7, l; recepti, VII, 10,6; satrapes Amminapes, E'It(aM'ltOC; Tlepolemus , HI, 22, t. praefectus Philippus, Succ. Al., 35; tlbialia, Tact., 34, 1 ; pugnandi mos, ib. 4,3.

Pasargadae, III, 18, 10; VII, 19, 2; Persidis, VI, 29, 1; regia, III, 18, 11; VI, 30, 1; et Persepolis, VII, I, 1.

Pasicrates, 11, 22, 2.

Pasira locus Asiae, Ind., 26, 3; Pasirees, ib.

Pasitigris, III, 17, 1; Ind., 42, 14.

Patala urbs, Succ. Al., 36.

Patara Lyciae, I, 24, 4.

Patroclus, VII, 16, 8; ejus tumulus coronatus, I, 12, 1.

in Leuce Insula cum Achille colitur, Per., 21 , 3.

Pattala Indi Delta, V, 4,1; Ind. 22, 6 sqq.; majus AEgyptio, VI, i7, 2. insula, VI, 18, 3; terra, VI, 17, 2, 5; et oppidum, VI, 17,5; 21, 3; arx munitur, VI, 18, 1;20, 1Pattalenscs, VI, 17, 5 et fortasse 2.

Pausanias exatpo? Sardium arci pracfectus, I, 17, 7.

Pausanias, Tacticorum auctor, Tact1, 1.

Pausippus Laco, 111, 24, 4.

Pazalae urbs Ind., Incl., 4, U.

Pelagon Ephesius, I, 17, 12.

pelium, 1, 5, 5.

Pellaeus Poleinon, III, 5, 3; aiii.i<pU^rxc, VI, 28, 4.

Pellina Thessaliie, I, 7, 5.

Peloponnesii, I, 17, 8.

Peloponnesus, 1, 7, 4. composita a Philippo, VII, 3,5 cl.

I, 1, 1 s.; milites ex ea conducuntur, I, 24,2; cf. I, 17, 8; II, 2, 4; 20 , 5; res novae, III, 6 3.

Peloponnesius equus, Cyn., 23,2.

Peltastae quomodo armati, Tact., 3, 4.

Pelusium AEgyti, III, 1,1, 3; Ill, 5, 3.

Peneus. IV, 6, 7.

Peneo innatat Titaresius, Per., 8, 3.

sEvTaxov'tapxrx, Tact., 14, 3. 7KVTaxootapx*i<;, Tact., 10,5.

Percote Plu ygisc ad Hellespontum, 1,12, 6.

Perdiccas frater Philippi regis, pater Amyntae ejus, quem Alexander occidit, Succ. Al., 22.

'erdiccasex Orestide, 'VI, 28, 4; Orontae filius, I, 14, 2; Thebanos aggredilur, I, 8, 1 88.; ejus ~<paXa*fS, I, 14,2; Tafo, I, 6, 9; 20, 5; 21, 1 cl. 3; II, 8, 3; III, II, 9; bmapxta, V, 12,2; 22, 6; VI, 6, 4, 6; cum imperio, IV, 16, 2; 22, 7; 30, 9; VI, 9, 1 ; 15, 1; op pidum condit, IV, 28, 5; awjiccTospuXaS, IV, 21, 4 ; V, 13, 1; VI, II, 1; 28,4; ex trierarchis, Ind, 18, 5; uxorcm ducit, VII, 4, 5; coronatur, VII, 5, 6; mors, VII, 18, 5.

Perdiccas, Orontae f., equitum dux, Succ. Al. 2; legionis, quam Hephaestion duxerat, chiJiarchus, regnique procurator sub Arrhidaco rege, ib. 3 ; seditiosos occidit, ib. 4 ; item Meleagrum toUit, ib.; provinciasdistribuit, 5 sqq.; cum Ariathe Cappadoce bellum gerit, 11 ; Antigonum in jus vocat ; non paret ille; inde inimicitiae. Ad matrimonium eiadducuntur Nicaea Antipalri f. et Cleopatra Olym.

piadis filia. Ducit Nicaeam, suadente Alceta fratre, 20.

21 ; Cynanen interficit, 22; Arridaeo persuasit ut Adeam, filiam Cynanes duceret, 23; ei bellum parant Antigonus, Antipaler, Craterus, 24; repudiata Nicaea, Cleopatram ducere vult; inde major in eum ira Antipatri exarsit, 26; Perdiccas contra Ptolemaeum proficiscitur; a suis equitibus inter prcoeliandum occiditur, 28.

Pergaei, I, 25, 9.

Perge Pamphyliae, I, 26,1 s.; 27, a.

Perinthii. 11. 14. 5.

n pia7tair(j.6i, Tact. 20, 2; 21 , 4.

Peroedas Menesthei filius turmae praefectus, II, 9, S.

Persae, 1, 1, 2 cl. VII, 9, 5. Reges et res gestae, 11, 14, 4 ss.; quales olim, V, 4 , 5 ; imperium, V, 25 , 5; VII, 10,5; munimenta, VII, 7,7;cum Macedonibus juncti, VII, 11, 9; milites, VII, 23, 1 ss. ; Persae e curribus pugnant, Tact., 2, 5, 19, 3; quadrata equitum acie utuntur, ib., 16,9; Ilepctxo; Ee).tY(J.o;, Tact., 23, 1, 4. aliqui Alexandri ovyifeveT; facti, VII, 11,1, 6; divitiae, III, 18, 10; 19, 7; VII, 9, 8; satrapes Ariobarzanes, III, 1 8, 2. Phrasaortes, III, 18, 11. Orxines, VI, 29, 2; 30, 1. Peucestas,

VI, 30, 2; VII, 23, 1, 3; 24, 1 ; Succ. Al., 35.

Persepolis, VII, 1, I.

Perseus, 111, 3, 1 ss.

Persicus sinus, VI, 19, 5; mare, V, 26,2; VII, 1, 1,3; 1G, 2; 19, 3; Ind., 19, 9; regia, III, 18, 11; victus et cultus, VI, 30, 3; vestitus, ib. VII, 8, 2. ~ercoXri, III, 25, 3. axeu, VII, 29, 4. cl. VIi, 6, 3; cidaris, IV, 7, 4; ~v6(ao;, VII, 6, 2; 24, 3 ; agema, VII, 11,3.

Persis, VI, 29, t ; VII, 23,1; Inri., 38, 1; 40, l sqq.;maritima, VI, 28, 7 ; 1) llspaic Y1i, VII, 3, 1. /XlIIEpGt&; jiu~Xaci, III, 18, 2.

Pertines Pcrsarum dux ad Granicum, I, 12, 8; occisus, I. 16. 3.

Pessinuntia Rhea Romam translata, Tact., 33, 4.

Pctisis AEgyptius ~vojxapxo?, Ill, 5. 2.

Petrina ( vox Celtica), jaculationis genus, Tact., 37, 4.

Peuce Istri insula, I, 2, 2; 3, fe.

Peucelaotis Indiae terra, IV, 22, 7 ; 28, 6; Ind., 1,8; 4, 11 Peucestas Macartati filius, AEgypti praetor, 111, 5, 5.

Peucestas o ~xrjv Ispxv aomSa ~ipspwv, VI, 9, 3; ex trierarchis Ind., 18, 6; 19, 8; Alexandrum servat, VI, 10, 1 s..

11,7; aa)(iaxoipijXa|, VI, 28, 3 s.; Persarum satrapes, VI, 30, 2 s.; VII, 6, 3; 23, 1 ss.; 24, 2; Succ. Al., 35, coronatus, VII, 5, 4; Serapidem COtU&ttiit, VII, 26, 2.

Phadisane castellum, Per., 16,1.

<t>aXa-napX{a> <pOtAOtyycipXYlC; > Tact., 10, 6.

Ith!IAOtY quid, et quae ejus partes, Tact., 8; vane ordinalur, ib., 11; TtXa^ta cpciAOty, 2U, 3; 26,1; XcW, 20, 3; 26, 2.

a(i<pi(TTop.o<;, 29, 1; iT po<rro(j.o;, 29 , 3.

Pharasmanes Chorasmiorum rex, IV, ! j s.

Pharasmanus Zydritarumrex, Per., 11,2. i Pharismanes Phrataphernis filius, VI, 27,3. cr. YII, 6,4. Pharmatenus fl., Per., 16, 3.

pharnabazus Artabazi filius classi Persarum praefectus, II, I, 3 ss.; 2, I s. 3, 4 s.; 111, 2, 3 s., 7.

Pharnacea urbs, olim Cerasus, Sinopensium colonia, Per., 16, 4.

Pharnaccs, J, 10, 3.

Pharnuches Lycius ab Alexandro exercitui praefectus, IV, 3, 7; a, 3 ss.; 0, 1.

Pharsalii equites, 111, 11, 10.

Pharos insula cum turri, VII, 23, 7.

Phaselis et Phaselitae, 1, 24, 5 s.

Phasiani, YJI, 13, 4. Phasiana dea, Per., 9, 1.

Phasis fluv., Per., 19, 2; ejus aqua levissima, ib., 8, 1 sqq.

Phasis, Per., 19, 2.

Phidias Rheae statuam in Metroo Athen, fecit, Per., 9,1.

Phigamus n., Pcr., 16,1 Philesius, Mercurii f., Per., 2,1 sq.

Philine Thessala Philippo parit Arridaeum, Suce. Al., t.

Philippi aut Philippopolis, 1, 1, 5.

Philippus Alexandri M. pater. ejus merita et res gestai, VII, 9, 2 ss.; equites suos cuneata pugna praeliari docet, Tact., 16,6. cumPersis l'oedus facit, II, 14, 2; suspectus ei Alexander, 111, 6, 5; moritur, 1. l, 1; 11, 14, 5; ejus percussores, I, 25, 1 s.; statua Ephesi, 1,17, 11. e Philine

pater Arridaei, Succ. Al., 1.

Philippus Amyntae filius, 1,14, 2.

Philippi nomen assumit rex Arridaeus, Succ. Al., 1.

Philippus Acarnan mcdieus, II, 4, 8ss.

Philippus Machatae filius, Indorum satrapes, V, 8. 3; Ind., 19, 4. Schmiederus cundem esse suspicatur cujus commemoratur edXaY?, 1, 14, 3 (item cum Meleagro conjunctus, I, 4, 5). 'tac;, IV, 24, 10; praesidio in Peucelaotide praefectus, IV, 28, C; in Assacenos missus, V, 20,7 ; Indiae partis satrapes, VI, 2,3; cum imperio, VI, 4, t ; 5,5. Indorum et Mallorum satrapes, VI, 14, 3 ; usque ad confluentem Indi et Acesinis, VI, 15,2 ; interemptus, VI, 27, 2; aliquis Antigoni pater, I, 29,3; Ptolemaci, I, 14, 6.

Philippus Menelai filius sociis equitibus praefectus, I, 14, 3;

Thessalis, 111, 11, 1C. ef. 111, 25, 4.

Philippus Parthis praeficitur, Succ. Al., 35.

Philocalea urbs, Per., 16,5.

Philotas Asandri et Parmenionis pater, quos v.

Philutas CarsiJis filius conjurationis particeps, IV, 13, 4; interfectus: IV, 14, 3.

Philotas, I, 2, 1, 5; 5, 9 ss.; 2t, 5; 111, 18, 6; Parmenionis filius, 1, 14, ~1.toT; itaipot? ~tmteuoi praefectus, I, 14, 1; III, 11, 8 cl. III, 27, 4; cum imperio, I, 18, 9; ejus cum Callisthene serme, IV, 10, 3 s.; interfectus, 111, 26, I ss.;

27, 1 S.; IV, 14,2.

Philotas, ejus xd i<;, Ill, 29, 7 ; IV, 24, 10.

Philotas Ciliciam provinciam a Perdicca accipit, Succ. I Alex., 5.

Philoxenus in Asia cis Taurum tributis cogendis praefectus, HI, 6, 4; ex Caria exercitum Alexandra adducit, VII, 23, 1 ; 24, 1; Citiciam provinciam etiam ab Antipatro obtinet, Succ. Al., 34.

Philoxenus Susa occupat, III, 16,6.

Phisinus Chius, III, 2, 5.

Phocenses pacati, VII, 9, 4; Thebanis infesti, 1,8,8.

Phoenice, II, 13, 7 ; 16, 1; 21, 3; VII, 19, 4; lnd., 43, 1; beata, VII, 19, 5; recepta ab Alexandro, 111 ,1,2; 22,4; V, 25, 4cl. II, 13, 7; tributis cogendis Cceranus praefectus, 111, 6, 4; Menes ~eTtapxo;, III, 16, 9; Cadmus inde profi.

ciscitur, II, Hi, l.

Phoenices. mercatores; VI, 22, 4 s.; nautae, VI, 1, 6; VII, 22, 5; lnd., 28,1, ex sideribus cursum tcnent, VI, 26, 4;

classes, 1,18,7; 11,2, 5; 20,7; 24, 1; 111,6,3; vn, t9.

3; reguli eorum, II, 13, 7 ; 20, 6. cf. Tartessus et Carthago.

Phradasmenes, VII, 6, 4.

Phradates legebatur, IV, 18, 7.

Phrasaortes 0 Rheomithrae; tilius, Persarum satrapes, III, 18, 11; moritur, VI, 29, 2; 30, l.

Phrataphernes Parthis, Hyrcaniis Tapurisque praest, III, 8, 4; satrapes Hyrcaniae et Parthorum, III, 23, 4 ; sub Alexandra, V, 20, 7; VI, 27, 3; VII, G, 4. in Arios missus, III, 28, 2; IV, 7, 1; cum Cratero, IV, 18, 1. Sisinis et Phradasmenis pater, VII, 6, 4 cl. VI, 27, 3.

Phriapites, Parth., 2.

~Phryges a^o-epot, III, 22, 3; V, 25, 4; VII, 9, 7; olim rex eorum Midas, 11, 3, 2 ss.

Phrygia, urbs Ponti, Pcr., 25, 3.

Phrygia, I, 16, 3 ; 27, 5; 29, I; Yj IJ.Eya,);rt, ., 24, 5; vj rcpd; "liXXyjcraovTw, I, 12, ~8; 11 Ecp' *KXXYi<j7t6vT({>, 1, 29, 5; ejus satrapae Arsiteset Calas, 1,12, 8 ; 17, 1.

Phrygia magna Antigono assignatur, Succ. Al. 6 , 37 ; Pliry-

giro Hellesponticae Alexandri len.pore praefectus erat Calas, deinde Demarchus; postea Leonnatus earn a Perdicca accepit, iV., 6; ci ab Antipatro Arridaeus praeficitur, ib.

37; Phrygia instituta nonnulla in deorum cultu Romani adoptarunt, Tact., 33,4.

Pieris Macedonica, 1, 11, 2.

Pinipiaina Indiae, V, 22, 3.

Pinara Lyciae, I, 24, 4.

Pinarus amnis, II, 7, 1; 8, 5 ; 10, 1.

Pindarus. ejus domus et posteri, I, U, 10.

Pisaeus, VI, 28, 4; Succ. AL, 2.

Pisidie, I, 24, 6; 27, 5; 28, 1 ss.

Pithagoras vales, VII, 18. I ss.

Pithon Agenoris lilius India. partis saliwpes (an praetor?; VI, 15,4; contra Musicanum missus, VI, 17,1 ss.; hujus 'tcXct; Schmiedero esse vidclur, VI, 6, 1; 7, 2 s.; 8, 2 s.

Indiae Paropamisadis proximae ab Antipatro praeficitur, Succ. Al., 36.

Pithon Crateae lilius aWII-Ot.'to:pvAI1.C, VI, 28,4; ex trierarchis, lnd., 18,6; coronatus, VII, 5, 6; Serapidem consulit, VII, 26, 2. Succ. Al., 2; ei Media a Perdicca assignatur, Succ. Al., 5 ; Pithon et Afrhidaeus in Perdiccac occisi locum suffecti, ib., 30; Pithon Mediae usque ad portas

Caspias ab Antipatro pradicitur, ib., 35.

Pithon Sosiclis filius, IV, 16, 6 s.

Pithon ( Python), Anligcnis filius, Ind., 15,10.

Pityus, Per., 18, 1.

Pixodarus Car, I, 23, 7 s.

llXaytaqiaXayS ■> Tact., 20, 2; 26, 1.

~1 IXotYtoyvXaxe;, Tact., 06, 5.

llXaiaiov, Tact., 29, 8.

Plataeae restitutae, 1, 9, 10.

Plataeensium clades, 1,9, a, 7 ; saevitia, 1, 8, 8.

Pleiades, VI, 21, 2; VII, 21, 4.

HXivOtov, Tact., 29, 8.

Pnvtaaoras. II. 20. 6: 22, 2.

Polemocrates Cleandri et Coeni pater, quos v.

Polemon Andromenis fdius accusatus, HI, 57, 1 ss.

Polemon Megaclis filius, ~itatpo;, ~(ppovpap/oIII, 5, 3.

Polemon Theramenis lilius vauapyo;, III, 5,5.

Polemo, perdiccae familiaris, Succ. Al., 25.

Polemonium, urbs Ponti, Per., 16, 2.

Pollux, IV, 8, 3.

Polybius Areas, TacticOn auctor, Tact., 1,1.

Polydamas heros, Cyn., 35, 3.

Polydamas ixaipo;, 111, 26, 3.

Polydectes, 111, 3, 1.

Polydorus Labdaci pater, II, 16, 2

I'olyeuctus Atnemensis, I, 10, 4.

Polyides, 111, 19, 6.

Polynices Thebanus, Cyn., 35, 1.

Polysperchon Simmiae filius. ejus xa i;, II, 12, '2; III, 11, 9; IV, 22, 1; 25, 6; V, 11, 3; VI, a, 5; Bactris relictus, IV, 16, 1; in Macedoniam missus VII, 12, 4; pater AlexandrI, Succ. Al., 38.

Polytimetus amnis, IV, 5, 6; VI, 5, 7.

Vorus Indiae rex, V, 8, 4 ; 20, 2,5 s.; 21, 3; 22, 2; Ind., 5, 3; Villcitllf, V, 9, I— 19, 3; Alexandra socius, V, 21, 2; 24,4; donatur, V, 20, 4; 21,5; VI, 2, 1; in Indiae regno suo ,II) Anlipatro confirmnatur, Succ. AL, 36.

Porus 6 xaxoi, V, 21, 2 ss. c1. 20,6.

Posidium, Per., 13,3.

I'osidonins Rhodius Taoticam scripsit, Tact., 1,1.

I'otami, Ponti urbs, Per., 14, 4.

Practius amnis, I, 12, 6.

Prasii gens Indiae, Ind., 10, 5.

Prianius, I, 11, 8; Tact., 19, 4.

Priapus (vulgo Priamus), I, 12,7.

Prodigia, I, 11, 2 ; 18, 6 ss.; 20, 1 ; 25, 6 S.; II, 3, 3 SS.; 8,

18,1; 26, 4. cf. Alexander M. et Aristander.

Proexes Persa satrapes ad Caucasum, III, 28, 4.

Promethei antrum, V, 3, 2; Ind., 5,11; Per., 11,5; 19, 2.

Propontis, IV, 15, 8; Per., 12, 2.

Prosactius legebatur 1,12, 6.

Proserpina, II, 16, 3.

Ilpoaxa^i?, Tact., 20, 3; 26, 5.

Proteas Andronici filius classi praefectus, II, 2, 4 s.; ad Alexandrian venit, n, 20, 2.

Protesitaus, 1, 11, 5.

Protomachus ToicTCpo5p6(j.ot; praefectus, II, 9, 2.

IIp4»T0(jTvXxr,i; quid, Tact., 6,4.

Prytanis fiuv., Per., 7 , 3.

Psilis fluv., Per., 12,4.

Psilumos Istri, Per., 20, 3; 24 , 1.

Psychrus fluv., Per., 7 , 2.

Psyllaemporium, Per., 13, 5.

Psyttaiia, Cyn., 24, 5.

Ptolemaeus Lagi filius, Eordaeus, VI, 28, 4; Philippo regnante cxsul, 111, 6, 5 ; revocatus fit (rt.a)IL't'ouAcxe, III, 6, C; IV, 8, 9; 15, 8; VI, 28, 4; Alexandrum comitatur, 11, 11,8; V, 13, 1; ex trierarchis, Ind., 18, a; falso a quibusdam tradi hunc ab eo servatum esse, VI, 11, 8; conjurationem detegit, IV, 13, 7; cum imperio, III, 18, 9; 29, 7; IV, 16, 2; 21,4; 24, 8, 10; 25, 2 ss.; V, 23, 7; 24, 1 ss.; VI, 5, 6 s.; VII, 15, 3; Aornum expugnat, IV, 29, 1 ss.; 30, 1 ss.; Indorum ducem caedit, IV, 24, 3 s.; Uessum persequitur, 111, 29, 7, et capit, III, 30, 1 ss.; vulneratur, IV, 23,3; coronatur, VII, 4, 6; uxorem ducit, VII, 4, 6; postearex, procem. II; cum Perdicca bellum gerit, VII, 18, 5; AEgypti rex, Ind., 43, 4; Opbellam Cyrenaeis auxilio mittit, Succ. Al. 17; res Cyrendeorum componit, ib., 19; ad

euin venit Arrhidaeus, ib., 25; ejus bellum contra Perdiccam, ib. 28 ; quas provincias ei Antipater assignarit, ib., 34; cf. ib., 5.

Alexandri res gestas conscripsit, prooem. 1 s.; ab Aristobulo discrepabat, IV, 3, 5; neuter de Indo ponte juncto quidquam prodiderat, V, 7, 1; eum maxime sequutus est Arrianus, VI, 2, 4. cf. Aristobulus. ej us auctoritas de re militari, V, 14, 5; de Thebis expugnatis, 1, 8, l; de caesis, 1, 2, 7; II, 11, 8; de captivis, IV, 3, 5; 25, 4; de Uxiis receptis, 111,17,6; de Philotae supplicio, III, 26, 2; de Alexandri vulnere, VI, 10,1; 11,8; desacris ab eo lactis, V, 28, 4; solius Acesinis magnitudinem commemoravit, V, 20, 8. cf. Aristobulus.

Ptolemaeus Philippi filius turmae praefectus, I, 14, 6.

Ptolemaeus Seleuci fdius ao»[AaTopuXa$ ~(iaaiXixo;, 1, 24 , 1; exercitum adducit, I, 29, 4; ad Issum cecidit, II, 10,7.

Ptolemaeus 6 awfiato^uAaf; ( 6 ~pasiXtxo;) cccidit, 1, 22, 4, 7.

PtolemaeusThracum praetor, IV, 7, 2.

Ptolemaeus Ptolemaei f., unus ex regii corporis custodibus, succ. Ai., 38.

Ptolemaeus incertum quis ( secundum Gronovium ad I, 23, (22) Philippi filius ) Carias praefectus, I, 23, 6; Orontobatem vincit, II, 5, 7. Ptolemaei incertum ~cujusTafo, 11.8, 4.

Pulcher, ltaloruin praefectus, C. Alan., 1. 13.

Pura Gedrosiae , VI, 24, 1.

~Iluxvwai; phalangis, Tact., 11,3 Pydnaeus Pantaloon, III, 5, 3.

Pylades, Per., 6, 4.

Pylae s. Thermopylae, 1,7, 5. cf. Amanicae, Cilicia, Persis, Caspius.

Pylora insula, Ind., 37, 8.

Pyramusamnis, II, 5, s.

Pyrrhus, Alexandri pater, Tact., 1,1.

Pythodemus 01., 111,1 archon, 1,1, 1.

Python, v. Pithon.

Pyxites fluv., Per., 7, 4.

Q Quadi, 1,3, 2.

Rhadamanthus, VII, 29, 3.

Rhaga: opp., 111, 20, 2.

Rhaeti, Ind., 4, 16; Tact., 44, 1.

Rhambacia Oritarum, VI, 21,5.

Rheadea, Per., 9,1; ejus statua, Phidiae opus, ib. Rhea Phrygia ap. Roinanos, Tact., 33, 4.

Rhebas fluv., Per., 12, 3.

Rhenus Celticus, V, 7, 2.

Rheomithres Persarum ad Granicum dux, I, 12, 8; ad Issum occisus, II, 11,8; Phrasaortae pater, 111, 18, 11.

Rhesmagas, Abascorum rex, Per., 11,3.

Rhizius lluv., Per., 7,2.

Rhodii sagittarii, II, 7, 8 ; naves, II, 20, 2 ; Rhodii Attalum repellunt, Suco. Al., 39.

Rhoe, Per., 13,1.

Rhaesaces vulneratur, 1,15, 7.

Rhombi ratio, Tact., 7,1.

Romani. eorum fama, VII, 1,3; num legatos ad Alexandrum miserint, VII, 15, 5 s.; quomodo gplm ad-

ministrent, III, 5, 7; quomodo pontes laciant, V, 7 , 2 ss. ; margaritam marinam ementes, Ind., 8, 9; Romanorum cum Parthis bella, Parth, 2; Romani interdum elephantos in proellis adhibuerunt, Tact., 2, 2; eorum testudo, ib., 11, 4 ; curribus ad pugnam non utuntur, ib., 19, 1; eorum exercitationes equestres, ib., sqq.; Celtica et lberica vocabuia usurpantes, aliaque plura institula moresque aliunde assumentes, Tact., 33, 1 sqq., 44, 1.

Roxane Oxyartae filia, Alexandri uxor, IV, 19,5; IO, 4; VI, 15, 3 ; VII, 4, 4; succ. Al., 36; filium parit. SIICC.

S Sabaces AEgYl{i satrapes ad Issum occisus, 11,11,8.

Sabictas Gappadocum satrapes, II, 4, 2.

Sacas Scythae, 111, 8, 3 11, 4; VII, 10, 5.

Sacala locus Asiae, Ind., 29, 4.

Sacer monsPonti, Per., 16, 5.

Sacer portus, chpo:; Xijjuqv , Per., 18, 4.

Sacesinae, 111, 8, 4; 11,4.

Sagalassus vel Salagassus, I , 28,2.

Sagittariorum usus, Tact., 15, I.

Salamis, VI, 1 i, 6.

Salmacis Halicarnassi arx, 1, 23, 3.

Salmydessus urbs, Slice. Al., 7; I'er., 25, 1.

Sambus Indorum montanorum satrapes, VI, 16, 3 ss.; fluvius Ind. Ind., 4, 4.

Samus, 1, t9, 8; contra Mycalen, V,5, 2.

Sandaracas, Per., 13,4.

Sandracottus rex Indorum , V, 6,2; Ind., 5, 3; 9,9.

Sangada rcgio Asiae, Ind., 21,11.

Sangaeus oppido pracfectus, IV, 22, 8.

Sangala Cathaeorum oppidum, V, 22, 4 - 24,8.

Sangariusamnis. de ejus fontibus et cursu, 1, 29,5; Per., 13 1

Sanigae, Per., 18,3; eorum rex Spadagas, Per., 11,3.

Sanni, Per., 11,1.

Saparnus fluvius Indiae Ind., 4, 12.

Saranga regio Asiae Ind., 22, 3.

Saranges fluvius Indiae, Ind., 4,8.

Sardanapalus, II, 5, 3 s.

Sardes, 1,17,3 ss.; 24, 3; arx, 111, 16, 5; ejus situs, 1; 17, 5; Succ Al., 26, 40 Sardiani, I, 17, 3.

Sarissarum lengitudo, Tact., 12, 7.

Sarmatarum equites, Tact., 44, 1.

Sathon, 1, 12,7.

Satibarzanes Ariorum satrapes, III, 8, 4; ab Alexandre receptns, 111, 25, I s.; deficit, III, 25, 5 ss.; occisus, III, 28, 2.

Satraces s<:ytharum dux, IV, 4, 8. I Satrapae vel praefecti Darii commemorantur.

AEgyptiorum Sabaces et Mazaccs.

Arachotorum Barsaentes.

Ariorum Satibarzanes.

Armeniorum Orontes et Mithraustes.

Babyloniorum Bupares.

Bactrianorum Bessus.

Cappadocum Mithrobuzanes et Ariaces.

Carioe Orontobates.

Drangum Barsaentes.

Hyrcaniorum Phrataphernes.

Indorum montanorum Barsaentes.

Jonioe et Lydioe Spithridates.

ftledorum. Atropates.

Parthyoeorum Phrataphernes ( et a Besso factus Barzanes ).

Persarum Ariobarzanes.

Phrygice ad Hellespontum Arsites.

Phrygioe majoris Atizyes.

Sogdianorum Bessus.

Susiorum, III, 16, 6.

Syria: Mazaeus.

Omnino cf. 111, 8, 3 ss. Memnou et singula nomina.

Satrapae vel praefecti Alexandri commemorantur.

Mgypti Doloaspis aliique, Ill, o, 2 ss., Cleomenes.

Arabum JSgp to fin ilimoru m Cloomenes.

Arachotorum Menon et Sibyrtius.

Ariorum Arsames, Satibarzanes, Stasanor.

Armeniorum Mithrines.

Assacenorum Sisicottus.

Babyloniorum Mazaeus.Stamenes. alii, 111, 16, 4.

Bactrianorum Artabazus, Amynta*.

Cappadocum Sabictas.

Carioes Ada, Ptolemaeus.

Carmanioe SibyrUus, Tlepolcmus.

Caucasi Proexes.

Ciliciae Balacrus, Menes.

Coelesyrice Menon.

Drangum Stasanor.

Gadrosorum Apollophanes, Tlioas, Sibyrtius.

Hyrcaniorum Amminapes, Phrataphernes.

Indorum diversis plerique locis Abisares, Eudemus, Musicanus, Nicanor, Oxyartes, Philippus, PHhon t Sambus, Taxiles.

Libyae ApoUonius.

Lycia: Nearchus.

Lydice Menander.

Macedonia Antipater.

Mardorum Autophradates.

Medorum Atropates, Oxodates.

Oritarum Apollophanes, Sibyrtius.

Paphlagonum Calas.

Peroetacarum Oxathres.

Parapamisadarum Tyriaspes, Oxyartes.

Parthyoeorum Amminapes, Phrataphernes.

Persarum Phrasaortes, Orxines, Peucestas.

Phoenices Coeranus, Menes.

Phrygice ad Hellespontum Calas.

Phrygice majoris Antigonus.

Syrice Arimmas, Asclepiodorus, [ Bessus. ] Menon.

Susianorum Ahulites.

Tapurorum Autophradates.

Thracum T. Thracia. ceterum cf. haec nomina.

Satyrus, III, 28, 4.

Sauniajacula, Ind., 16,10.

Sauromatae, 1, 3, 2; Tact., 4, 3.

Saus fluvius ap. Paeones, Ind., 4, 16.

Scione expugnata, 1,9, 5.

Scipio Africanus Polybium secum habuit, Tact. 1 , 1.

Scuta equitum, Tact., 45, 4.

SCythae Istri accolaj, 1,3, 2; maxima Europae natio, IV, 1,

1; legati ad Alexandrum, VII, 15, 4; Asiani, 111, 8, 3; Cyri in eosexpeditio, 111, 27, 4; IV, 11, 9; V, 4, 5;Darii, IV, 11, 9; equites Darii socii, 111, 8, 6; 11, 6 13, 3 s.; 19, 3 s.; Spitamenis, IV, 5, 4 ss.; 6, 1; Alcxandri, V, 12, 2; No(i«8 ;, IV, 5, 3ss.; VII, 16, 4; Alexandri hastes, IV, 3, 6 ss.; 4, 1 ss. ; IV, 5, 3 SS.; 6,1; legati adeum, IV, 5, 1; 15, 1 ss.; in deserta rejecti, V, 25, 5; iJ eprifio? on'j Exu0ix»j?, IV, 5, 4; rex, IV, 5, 1; 15, 1; ol oatpaitat ~ot xrj; ZxuOtxrc f r.wpCXC; xal oaoi ci),).Ot ow,xarai xaxa 't'Ij'J yjjv 'tYJv Xxu0;.8a, IV, 15, 3; eorum ~xotv&v, IV, 5, 1; expeditionem in eos meditatur Alexander, IV, 1,2 s.: VII. 1. 3. cf. Abii.

Scytharum acies cuneata, Tact., 16, 5; corum rex, landysus, Parth., 3; Scythici equi, Cyn., 1,4; Scythica signa, dracones, Tact., 35.

Scythica terra et SxuOt; Yii, IV, 15, 3; Ind., 2, 4; 3, 9; 5, G; 7,2. Scythica natio Sacarum, 111, 8, 3.

Scythotaurorum portus, Per., 19, 4.

Sebastopolis, Per., 11 , 3; 10, 3et 4; 17, 1.

Seculinus, C. Alan., 7.

Seleucus Ptolemwi pater, 1, 24, I; 29, 4; II, 10, 7.

Seleucus, Antiochi f., Succ. ~Al., 2; xaTpo;, V, 13, 1; TOte

ujiaamaxatc xoT; sIXCJlAtxoii; praefectus, V, 13, 4; phalangi, V, 16, 3; uxorem ducit, VI1, 4, 6; Serapiden consulit, VII, 26, 2. Babyloniae praeficitur, Succ. Al., 35; rex potentissimus, VII, 22, 5. cf. V, 13, I; ad lpsum, VII, 18,5; Nicator, Ind., 43,4 SelgeetSelgenses, I, 28,1.

Semele, II, 16,1.

Semiramis, 1, 23,7; ejus in Indiam expeditio, VI, 24, 2 8

Scrapis Babylone cultus, VII, 26, 2.

Scsostris AEgyptius. Ind., 5, 6; Parth., 3.

Sestus, I, it, 5, 6.

Seuthes Thracuin rex, Per., 25,1; ejus contra Lysitnachum bellum, Succ. Al., 10.

Sibae gens Inula, Ind., 5, 12.

Sibyrtius Carmaniac, postea Arachosioo et Gadrosiae satrapes, VI, 27, I, cl. V, 6, 1; Succ. Al., 36.

Sicilia, VII, 1, 3.

Siculi equi, Cyn., 23, 2 ; Siculi quadrata equituin acie utuntur, Tact., 10, 9.

Side, I, 26, 4 s.

Sidetae unde oriundi, I, 26, 4.

Sidon, 11,20, 3, 5,6, 9 s.; 21, 1, 8; 22, 6; 24, 1; 3; ab Alexandro recepta, II, 15, 6; naves, II, 19, 6.

Sidonii, II, 15, 6; triremes, II, 20,1.

Sigames Ouv., Per., 11,4.

Sigeum, 1,12, I.

Sigon Phcenices, II, 13, 8.

Sigrium Lesbi promontorium, II, 1, 2.

Silas fluvius Indiae, Ind., 6,2.

Silpliiuni herba, III, 28,6 s.; Ind., 43,13.

Simmias Polysperchontis pater, quem v.

Simmias Amyntae xa?ei pra:fectus, III, 11, 9; 14, 4.

Simmias Andromenis filius accusatus et absolutus, 111, 27, Simon, qui de re equestri scripsit; Cyn. 1,4.

Sinarus fluv. Ind., Ind., 4, 9.

Sindica, Per., 18, 4; 19, 1.

Sindimana Indiae, VI, 16, 4.

Singamus fluv., Per., 10, 2.

Sinope, VII, 2,1; colonia Milesiorum, Per., 14, 5; Sinopensium coloniae, Per., 16, 3 et 4; Succ. Al., 5.

Sinopensium legati, III, 24, 4.

Siphnus insola, II, 2, 4; 13, 4.

Sisicottus Assacenorum satrapes, dubia scriptura, V, 20, 7.

Sisidona urbs Asiae, Ind., 37, 8.

Sisines I, 25, 3 s.

Sisines Phrataphernis filius, VII, 6, 4.

Sitaceni III, 8, 5; 11, 5.

Sitacus fluvius Persidis, Ind., 38, 8.

sitalcesThracum dux, 1,28,4; 11,5, 1, 9, 3; III, 12,4.

in Media relictus, III, 26, 3.; supplicio affectus, VI,

Sittocatis fluv. Ind., Ind., 4, 4.

Soamus Iluvius Indiae, Ind., 4. 12.

Soastus fluv. Ind., Ind. 4, 11.

Socrates Sathonis filius, IXapx*)? I, 12, 7; 14, 1; VI, 15, 1.

Sochi ( an Socha ? ) Assyrian urbs, II, 6, 1.

Sogdi Jmli. eorum (iaciXstov, VI, 15, 4.

Sogdiana, III, 28, 9; IV, 16, i, 3; Massagetis confinis, IV, 17, 4; regia, 111, 30, 6; IV, 5, 3; petra, IV, 18, 4; oppida constituta, IV, 16, 3.

Sogdiani Besso parent, HI, 8, 3; contra Alexandruin, IV, t, 5; satrapae ejus non parent, IV, 15,7; equites, III, 28, 10; Alexamlri, V, 12, 2 ; VII, 6, 3. legebantur III, 7, 7.

Sogdianorum praetectus Stasanor, Succ. Al., 36.

Soli, II, 5, 6; 8, 6, 4; 20, 2; puniti, II, 5, 5; pars paenae remittitur, II, 12, 2.

Solomatislluv. Indiae, Ind., 4,3.

Solon, VII, 16, 7

u|io(TO<pu)iitxE( Alexandri Aristonus, Balacri duo, Demetrius, Hepbaestion, Leonnatus, Lysimachus, Menes, Perdiccas, Peucestas, Pithon, Ptolemaci tres.

Sonus fluv. Ind., Ind., 4, 3.

Sophithes rex Indorum, VI, 2, 2.

opolis equitibus praefectus, I, 2, 5; Hermodori filu iXyi, III, 11, 8; in Macedoniam missus, IV, IS, 3; Hfcrw.olai pater, IV, 13,2.

Sosicles, IV, 16, 6 Sostratus Amyntae filius Alexandra insidiatur, IV, 13, 3 s.; punitus, IV, 14, 3.

Spadagas Sanigarum rex, Per., 11, 4.

Sparta ab Epaminonda territa, 1, 9, 4.

Spartiates Euthycles, II, 15,2.

Spatembas rex Ind., Ind., 8, 1.

Spitaces Indorum [email protected];, V, 18, 2, Spitamenes equitibus Sogdianis praerecluc:, III, 28, 10; Bessum prodit. Ill, 29, 6 s.; 30, 1 s.; Maracanda oppugnat, IV, 3,6 s.; vincitexcurrentes, IV, 5,2ss.; eum persequitur Alexander, IV, 6, 3 ss.; rursus Macedonas aggreditur, IV, 16. 4 ss.: 17. 4 ss.

Spitamenes Bactrius, VII, 4, 6.

Spithridales lonise et Lydiae satrapes, 1,12, 8; ad Granicum occisus; 1, 15, 8, 16, 3.

Stachemphax, Zilcharum rex, Per., 18, 3.

Stamenes Babylonis satrapes, IV, 12, 3.

Stasanor ~ixaipo;, Ariorum satrapes, III, 29, 5; IV, 7, 1; 18, 1; Drangum, IV, 18, 3; Ariorum et Zarangum, VI, 27, 3; VI; 29, 1; SttCC. Al., 36.

Stephane, Ponti urbs, Per., 14, 4.

~Stt<po?, Tact., 14,5.

Ixoixetv quid? Tact. 8 , 2 ; 20, 2; 22, 1.

Exofjux (paXayYo:, Tact., 8, 5.

EtparviYta idem quod <p<xXaYY«PX'a > Tact., 10, 6.

Straton, II, 13, 7 s.

Strobilus, Caucasi jugum, Per., 11,5.

Strymon,!, 11, 3; Ind., 18,10.

Stura locus Indiac, Ind.. 21,1.

Stymnhaea, I, 7, 5.

Sunium, VI, 11,6.

Suraseni gens India; , Ind., 8, 5.

Susa, III, 17, I; 19, 8; VII, 10, 7; Sltcc. Al., 38; monumt'nlis ornala , III, 16,7 s.; VII, 19, 2 ; pracmium belli , III,16,2; fanum spoliatum, VI, 37,5; nuptiae ibi lactam, VII, 4, 4.

Susia Ariae, III, 25, 1.

Susia terra, VII, 7, 1 Susiana terra, 111, 16,9.

Susiani, III, 8, 5; corum terra, VI, 28, 6; praefectus Antigenes, Succ, Al., 35.

Susii, III, 11,3; recepti, III, 16, 6 s.; V, 25, 5; VII, 9,8; eorum satrapes, HI, 16, 6, 9; 19, 2; Ind., 40, 16; 42, 2 s.

Syene urbs jEgypti, Ind., 25, 7.

SyIlium, I, 26, 5.

Syinboli portus, Per., 19, 5.

uXXoyt(T(i6; quid, Tact., 7,1.

Euva<Jirtfffi.6;, Tact., 11 , 3.

SuvTay^a, auvtaY(iaTapx*l?> Tact., 10, 3.

Syra, IV, 13, 5.

Syri, ol ex x9j; xoO.r,; xai ~oaoi 'tijc (texaiiuTaiv K0ia[Aiov Supia;, 111,8,6.

Syria et ~Phoonice, 111, 1, 2; YI XOIXyj, II, 13, 7 ; xe XO XY) xxt YI (LaYl TWV ~TroTajiwv, V, 2ij, 4; VII, 9, 8; o xe ex xoiAYl ~lupia; xtXl ot ex xrj; ptaris TWV 7Coxa[xwv, III, 11,4. satrapes Mazaeus, III, 8,6; Arimmas, II I, 6,8; Asclepiodorus, IV, 13, 4. cf. IV, 7, 2 ; Menes, III, 16, 9 ; YI HaXatcxm; ~xaXovjJiivT] Supta, II, 25, 4. cf. VII, 9, 8; Ind., 43,1; Lao.

medonti assignatur, Succ. Al., 5 et 34.

Syrmus rex Triballorum, 1, 2, 2 s.; 4, 6.

Syrphax, I, 17,12.

SOdxaai;, Tact., 14,3. ,

va'tp&(L(LtX, Tact., 14, 5.

\I(f"tP&(L(LtX'tcipx.tXt, Tact., 14, 6.

Lu^uYEiv quid, Tact., 8, 2.

T Tabularum duodecim logos Romani ab Atheniensibus mu- tuati sunt, Tact., 33, 5.

Tacticdn auctores. Tact" 1,1.

Taenarum promontorium, II, 13,6.

Tala vox Indica, Ind., 7, 3.

Talmena pJrtus, Ind., 29,1.

Tamyracn, Per., 20.1.

Tanais s. Iaxartes amnis, 111, 28, 8; 30, 8 s.; IV, 1, 3; 3, G; V, 25: 5, VIl,10, 6; quomodo ab Alexandra trnjectus, IV, 4, 1 ss.

Tanais amnis qui Europam et Asiam dividit, III, 30, 8 s. ;

Per., 19. 1.

Taoce locus Persidis, Ind., 39, 3.

Tapuri, III, 11, 4; 23.1: Persidi vicini, VII, 23, 1; equites Phratapherne duce, III, 8, 4; satrapes Autophradates, III, 23, 7; 24, 3.

Tapa.VTivapy.ia. Tact., 18,3.

Tarentini quinam dicantur, Tact., 4, 4.

Tarquinius superbus, p. 249, § 4.

Tarsenses. IF, 4. 5.

Tarsias promontorium Asise, Ind., 37, 9.

Tarsuras fluv., Per., 10,2.

Tarsus II, 4. 5 s.; 5,2, 8; 6, 4.

Tartessus Phoenicum colonia, II, 16,4.

Taulantii et rex eorum Glaucins, I. 5, 1 ss.: 0, 8 ss.

Taurica, Per., 19, 4; Taurica Clicrsonesus, ih., 19, 5.

Tauriscus, III. 0, 7.

Tauroa sagittariis praefectus, V, 14, 1; phalangi, V, 16, 3.

Taurunos urjjs Preonise, Ind.. 4,16.

Taurus mons, II. 4, 7. v. imprimis, V, 5, 2 ss.; G, 1 ss.; Asia cis Taurum, III, 6. 4 cl. 6; lnd.. 2,2; 3,2.

Taxila. VII, 2, 2; urbs maxima inter Indum et Hydaspem V, 3, 0; 8,2 ss.

Taxiles Indite partis reulus, IV, 22, G ss.; V, 3, 5; donatus, w, 8, 2; ad Porum missus, V, 18. 6 s.; cum eo reconcilintus, V, 20, 4: Indiae partem administrandam accipit, VI, 27,2; Succ. i41., 36.

Telephus e-raTpoq, VI, 23, G.

~TeXoc idem quod V,PO:PXtO:. Tact., 10, 5; 'tE),oc; equitum, Tact., 18, 4.

Telmissenses recepti, I, 24, 4; ~<ro<pot xa OeTa |v)YetJ0ai; II, - -

3, 3 s. ct. Aristander.

Telmissenses Pisidarum I, 27,5ss.; 28,1.

Telmissus Pisidarum. I, 27, 5; 28, 2.

Tenedii a Persis snbncti, II, 2, 2 s.; deficiunt, III, 2, 3.

Teridates, Arsacae frater. Parth. 22.

Testudo Romanorum, Tact., 11, 4.

Tnpa:q>rxllXyyapXtOt, Tact., 10. 8.

~Texpap/ta xexpapyjn?, Tact., 10, 2.

Tetrisias, Per., 24. 3.

Teucer Salaminius, Cyn., 35,1 Teuchira, urbs Libyae., Succ. AL, 17.

Tenedus a Persis recepta, 11, 2, 2 s.

Thapsacus, II, 13,1; III, 6, 4; 7, I; VII, 19,3.

ThelJae, 1,7,1; a Cadmo occupatae, IT, 16,1; dirutse, I, 9,9s, Thebani, eorum perddia et saevitia, I, 9, 7; victorise, I, 9, 4: Macedonibus semper infesti, VII, 9, 4; ab iis deficiunt, I; 7,1 ss.; expugtiantur, 1,8,1 ss.; cladis magnitudo, 1,9, 1 ss.

legati ad Darium, 11, 15, 2 ss. cf. Dionysus et Hercules.

Theocritus, IV, 13, 4.

Theodorus, III, 10, 9.

Theodosia urbs deserta, Per., 19,3.

Thera insula, II, 5, 7.

Theramenes, III, 5, 5.

Thermodon fluv., Per., 15 extr., 16,1.

Theron tyrannus Agrigentinorum, 1,12,2.

Thersippus Alexandri ad Darium legatus, II, 14,4.

Theseus Neptuni filius, VII, 29; 3; ejus cum Amazonibus helium, VII, 13, 5.

Thessalos, quos olim metuerant Macedones, subegit Philippus. VII, 9,4; equiteB Alexandri, I, 14,3; 25, 1 s.; II, 7, 8; 8, 9; 9, I; It, 2 s.; III, It. i0; remissi, 3, 19, 6; V, 27, 5; Thessali equites quanam acie uti soleant, Tact.

16, 3; Thessali equi, Cyn. 23, 2.

Thessalia, I, 7, 5.

Thessaliscus Thebanusad Darium legatus, II, 15, 2 s.

Thetis Leuren ins. Mo excitat., Per., 21, 1.

Thianniea regio. Per., 7, t.

Thibro Lacedaemonius Harpalum interimit, in Cretam trajicit, Gyreuas proficiscitur, ubi post varia fata suspenditur, Succ Al., 16 sq.

Thoana, postea Tyana, Per., 6, 4.

Thoaris fluv., Per., 16, t.

Thoas, Taurorum rex, Per., 6, 4.

Thoas Mandrodori filius, VI, 23, 2; Ind., t8, 7; Gadrosiorum satrapes moritur, VI, 27, t Thoraces equitum, Tact 34, 6.

Thraces, fortes. II. 7, 5: Mnoeionibus infesti, VII, 9. 2, cfV, 26, 6; ot auxovojAoi ~(xai ot opetot) 1, 1, 5 s.; ab Alexandra victi, 1,1,8 ss.; item qui Triballis viciui, I, 2, 3; 3,3 s.

Alexandrimilites, 1, 14,3; 28, 4; II, 5, t; 9, 3; III, 12, 4.

equites, II, 7. 8; Bithyni, I, 29, 5: Per., 13, 6; a Scythis cuneatam aciem acceperunt, Tact.. 10, G; eorum rex Seuthes, Per., 25, t.

Thracia, 1,1,4; maximaparsa Philippo Macedoniae adjuneta, VII, 9, 3. cf. II, 14,5; ffxpaxYiyog sui Opay./ji; Alexander, Aeropi filius, I, 25, 1; Ptolemaeus, IV, 7, 2; prsefectus Gra- terus, VIr, 12, 4. Lysimacho assignatur, Succ. Al., 7.

Thriamhus Dionysi cognomen, VI, 28, 2.

Thurinus Pasicrates, 11,22,2; nisi forte ~KouptsOi; tenendum.

Thymena, Per., 14,2.

Thymondas Mentoris filius, transfuga, militi peregrino pneest, II, 2, 1; 13.2.

Thynias litus, Per., 24. 6.

OVpEOcpOrOt, Tact., 4, 4.

Tlvyrsei legebantur IV, 23,1.

Tibialia equitum, Tact., 34,6.

Tigris amnis, III, 7, 4 s.. 15; V. 7, 2; VII, "', 6 s.; 16, 5; Ind., 42, 2; ostium, VI, 19,5; 28, 6 ; VII, 1, 1; Euphrate humilior fiuit, VII, 7.3 s.

Timander, ejus ~xa?i;, 1,22,4.

Timanthes Pellffius ex trierarchis, Ind., 18, 3.

I Timolaus, 1,7, 1.

TimoleoDtis historiam Arrianus scripsit, p. 219.

Tiryns Argolidis, V, 26, 5.

Titan, Ind., 5, It; Per., 19,2.

Titaresius Thessalia fluv. aquam levissimam habet, Per., 8,3.

Tius urhs, Milesiorum colonia, Per., t3, 5.

Tlepolemus ~Pythophanislilius. Sxatpo?, in Parthyteiset Hyr~caniis Sirioxoiro;, III, 22, t; Carmaniae satrapes, VI, 2? i; Ind. 3G, 8; Succ. Al. 35.

Tmolus mons Lydius, V, t, 2.

Totulegum, vox celtica, quid, Tact., 43, 3.

Tomea (Tomi), urbs Ponti, Per., 24, 2.

Tomerus fluv. As., Ind., 24,1.

Topiri. v. Tapuri.

Trajanus, imperator, Per., 1, 3; 16; Parth. 3.

Tralles opp., I, 18, 1; 23,6.

Trapezus, VII, 13,4. Per. 1,1; 16, 5 ; Succ. Al. 5.

Trapezuntii, C. Alan. 7; Per. 11,1.Triballi Macedonibus infesti, V, 26, 6; VII, 6, 2, res no.

xas moliuntur, I, 1, 4; rex eorum Syrmus, I, 2, 2; 4, 6; vincuntnr, I, 2, 4 ss. ; frustra impugnnlltur, I, t 3, 3 s.; dedunt se, I, 4,6.

Triopium Carta, II, 5, 7

Triopolis I'hcenices, II, 13, 2. Per. 1G, 4.

Triptolemus, Ind., 7, 6.

Tripylum nalicarnassi, 1, 22, 1, 4.

Troea locus Ichthyoph., Ind. 29, 5.

Trojanum bellum, 1,11.7; Trojani do cUITihu" pugnabant, Tact. 2, 5.

Tutapus lluv. Intl., Ind. v 10.

Tbyana Cappadocioo, ~oliiv Thoana, Per. 6, 4.

Tylus insula, VII, 20, ti s.

Tyniphaca vcl Stymphaea, 1,7,5.

Tyndareus, IV, 8, 2.

Tynlaridaj, urbs Pontica, Per. 13,4.

Tyriaspes cum imperio, V, 20, 7 ; satrapes Parapamiswdarum , IY, 22, 5; remotus, VI, 15, 3.

Tyrii. corum rex Azemileus, II, 15, 7. cf. Hercules et Carthago.

Tyrusaditu Alexandra negato oppugnatur et expugnatur, II, 15 , G — 24, 6 ; ab uTtaffKiorTat;, I V, 26, 0.

Tyrrheni legatos niittunt ad Alexandrum, VII, 15,4.

~OOpa <paXa7Y°S > Tact., 8, 4.

Uragusqualisesse deheat, Tact., 6 , 4; 12 , 11.

Uranus, VII, 20, 1.

Urii Jovis l'anum, Per., 12, 1. 2.

Uxii Cossneis finitimi, VII, 15, I; Darii socii, III, 8, 5; 11,5; ab Alexandra victi, HI, 17, 1 ss. ; VII, 10,5; Ind., 40, 16.

Valens, legionis dux, C. Alall., 3; 24.

Vasaces Armenius, C. Alan., 12.

Veneris fanum ad Arlancn lluv., Per., 12

Vertragi, canes Gallici, Cyn., 3; 6.

Verns, equituin Numidarum pratfectus, C. Alan., 3.

Xanthus amnis et oppidum, I, 24, 4.

Xathri Indi auxovo[xot, VI, 15, 1.

~Xevayia, SsvaYo;, Tact., 10, 3; 14, 4.

Xenophantus, III, 5, 3.

Xenophon Grilli filius miles, II, 4", 3; 7; 8 s.; scriplor, I, 12, 3; II, 8, 11; VII, 13, 4; citatur, Per., 1, I; II, 3; II, 1 ; 12, 5; 13, 6; 14, 4; 16, 3; 25, 1; Tact., 6; 3; 30. 8; Cyn., 1, 1; 2, t sqq.j 3, 1 sqq.; 5 , 6;16, 6; 24,2,30,2.

Xenophon, militum dux in praelio contra Alanos ab Arriano commisso, C. Alan. 10. 22.

Xerxes superbus, VII, 14, 5; monumenta e Graecia aeportavit, 111, 16, 7 ; Vllr 19, 2; victus, IV, 11, 9; lempla Babyloniorum diruit, III, 16,4; VII, 17, 2.

Xynema, Celticum jaculationis genus, Tact. 42 , 4.

~Xuaxooopoi, Tact. 4, 4.

Zadracarla Hyrcaniae, III, 23, 6.

Zagatissuv., Per., 7, 3.

Zagora, urbs Ponti, Per., 14, 5.

Zarangaei, III, 25, 8; Zarangi, VI, 17, 3. cf. Drangos.

Zariaspa urbs maxima, IV , 1 , 5; VII, 1, 16, 6.

Zelea, I, J2, 8.

Zelitae ,1,17,2.

Zephyrium, Per., 14, 3; 16, 4.

Zcudracarta, HI, 25, 1.

Zilchi, Per. 18, 3; eorum rex, it).

Zydritac, Per. 11, 2. coruin rex, Pharasmanus, if.

Z'jysTv, Tact., 20, 2; 22 , 1.

































Nemo unquam rerum suarum lot nactus sctiptores est, t: ..lot in Alexandri vita gestisque tiarrandis elaborasse comperimus. Quodsi * ne unus quidem in tanlo numero exstitisse videtur, qui nobilitalem argumenti gravitatemque vi ingenii exaequaverit, id quidem ex studiorum perversitate, qua scribendae ars historic inde ab Alexandri aevo depravari coeperat, explicationem facile admittit. Sed demirere Fortunam, quae juveni suo dilectissimo aegre concesserit